Overbrug die kloof met conversatie

IEDEREEN kan praten, en dan gaat conversatie toch haast vanzelf, nietwaar? Mis! Alleen al de gedachte aan een onderhoudend gesprek, vooral met een vreemde, brengt velen in verwarring. Een hele stroom angstige vragen komt in de geest op: „Hoe ga ik het ijs breken? Waar moeten we over praten? Wat zal de ander van mijn accent denken?” Een groot aantal van dit soort twijfels bestormen degene die niet zo’n vrijmoedig prater is. Wat is de oplossing?

Stel nu dat u op de bus staat te wachten. Het loopt tegen de avond: de zon gaat onder en werpt een roodachtige gloed over de stad. Een meter van u vandaan staat nog iemand te wachten, schijnbaar in gedachten verzonken. Alleen die onbekende en u. Wat zal er tussen u zijn — een barrière of een brug? Stilte of een conversatie?

„Sommigen zeggen dat de stad groot en koud is, maar de zonsondergang is hier even mooi als in het dorpje waar ik mijn jeugd heb doorgebracht.”

U hebt de eerste boog gebouwd van de brug naar uw buurman. In de meeste gevallen zal hij daarop reageren, en dan is de kloof overbrugd. Natuurlijk wil niet iedereen praten. Maar u hebt in ieder geval die mogelijkheid geschapen door gebruik te maken van iets eenvoudigs waarover overeenstemming zal bestaan — de schoonheid van een zonsondergang. Iedereen is daar gevoelig voor.

Er is echter één onderwerp dat u in een conversatie heel sterk moet beperken, en dat bent UZELF. Aangezien het onderwerp aantrekkelijk moet zijn voor uw luisteraar, zult u maar zelden zelf het onderwerp moeten zijn. Als illustratie moge dienen het verhaal over een verwaande filmster die zijn gastheer een vol uur lang verveelde met al zijn belevenissen — tot op de kleinste onbenulligheidjes die er sinds zij elkaar voor het laatst ontmoet hadden, in zijn leven waren voorgevallen — en die toen zijn relaas besloot met te zeggen: „Maar nu genoeg over mezelf gepraat. Vertel me eens, heb je mijn laatste film gezien?” Vermijd die egocentrische benadering.

Laat het onderwerp waarover u spreekt, dus niet uzelf zijn, en wellicht niet eens wat u gedaan hebt, maar wat er gebeurd is, wat er gaat gebeuren, het nieuws, het weer, wereldgebeurtenissen en hoe deze u en uw luisteraar beïnvloeden.

Een onderwerp vinden dat beiden interesseert, is één ding, maar dat dan op een aantrekkelijke manier presenteren is nog wat anders. Uw luisteraar moet geholpen worden om dingen net zo levendig te zien als u. Hoe kunt u dat doen? Door met enthousiasme te spreken over iets waar u van houdt. En als u bemerkt dat u ’goed geschoten hebt’ en uw partner uw enthousiasme deelt, stel dan vragen. Krijg hem aan het praten. De uitwisseling zal u beiden tot voordeel strekken.

„Ik heb een accent”

Sommigen denken dat zij nooit een goede conversatie kunnen voeren omdat hun spraak niet beantwoordt aan algemeen aanvaarde regels voor grammatica en uitspraak. Personen die in het buitenland zijn geboren, denken dat soms en zeggen dan: „Ach, ik heb een accent en misschien begrijpen de mensen mij niet zo goed.” In werkelijkheid vinden velen een ongewoon accent juist leuk. Zo gaf een Engelsman die vele jaren in Spanje en Portugal gewoond had, als commentaar: „Hoewel ik mij bewust was van mijn accent als ik Spaans of Portugees sprak, hielp het in werkelijkheid in veel gevallen de aandacht vast te houden. Soms had iemand even tijd nodig om zijn gehoor op mijn manier van spreken af te stemmen, maar daarna waren zij verrukt dat je hun taal had geleerd.”

In vele landen is een buitenlands accent heel gewoon geworden. Mensen zijn er niet eens verbaasd over. Laat uw accent dus geen beletsel voor u vormen. In plaats daarvan kan het feit dat u uit een ander land komt, u een rijke voorraad gespreksstof en ervaringen verschaffen.

In de meeste landen bestaan hoe dan ook verschillende accenten en dialecten. Deze maken allemaal deel uit van de fascinerende verscheidenheid die in de menselijke familie wordt aangetroffen. Soms vinden mensen uit „de grote stad” het een genoegen om naar de „eigenaardige” spraak van plattelandsmensen te luisteren, terwijl zij er helemaal niet bij stilstaan dat de mensen van buiten met grote belangstelling naar de „vreemde” taal van de stadsmensen luisteren! Het punt waar het echter om draait, is dat zij met elkaar spreken.

Is het moeilijk om te luisteren?

Luisteren vormt de andere helft van een goede conversatie en is even belangrijk als spreken. Het probleem is dat sommigen niet werkelijk luisteren. Zij zijn er slechts mee bezig hun volgende gedachtengang uit te werken en wachten op het moment dat zij ertussen kunnen komen — vaak het gesprek daarmee een heel andere wending gevend omdat zij een totaal ander onderwerp of een andere stemming introduceren. Op die manier verandert de conversatie in twee langs elkaar heen gaande monologen. Hoe passend is daarom de raad: „Ieder mens moet vlug zijn om te luisteren, maar langzaam om te spreken.” — Jak. 1:19, Willibrordvertaling.

Goed luisteren getuigt van goede manieren. De luisteraar beschouwt de gegeven zienswijzen zonder vooroordeel en denkt erover na hoe deze de bestaande opvattingen kunnen beïnvloeden. Dan treedt aan het licht of iemand werkelijk oprecht is. Probeert de luisteraar ten koste van alles aan een bepaald punt of een zienswijze vast te houden? Of erkent hij het wanneer er een deugdelijk argument aangevoerd is? Ja, oprechtheid en plooibaarheid zijn nodig voor een goede conversatie.

Nergens is het oprecht luisteren van groter belang dan in het huwelijk. Hebt u wel meegemaakt dat u tegen uw echtgenoot of echtgenote praatte en dan aan het nietszeggende antwoord bemerkte dat er geen woord tot de „luisteraar” was doorgedrongen? Zo iets kan beslist tot ergernis leiden. Voor een gelukkig huwelijk is communicatie echter van vitaal belang. Er dient een betrouwbare band van zekerheid en vertrouwen te bestaan, gebaseerd op een betekenisvolle uitwisseling van gedachten en vertrouwelijkheden.

Jammer genoeg moeten wij zeggen dat sommigen zelden of nooit genieten van deze vertrouwelijke manier van praten. Zij hebben een scherpe tong en weten beledigingen met „geestigheid” te maskeren. Anderen voelen zich bij hen niet op hun gemak omdat zij nooit weten wanneer zij die scherpe tong weer zullen voelen. Het is zoals de bijbelse spreuk zegt: „Er zijn mensen wier praten op dolksteken lijkt.” Hoeveel beter is het dan de raad op te volgen: „Uw spreken zij altijd minzaam, gekruid met zout, opdat gij weet hoe gij een ieder een antwoord behoort te geven.” Ja, een hoffelijke conversatie zal nooit onnodig iemands gevoelens kwetsen of zijn waardigheid ondermijnen. — Spr. 12:18, WV; Kol. 4:6.

Wees dus een onderhoudend prater, iemand die converseert. Wees niet bevreesd om barrières af te breken en kloven te overbruggen. Bedenk dat conversatie wel beschreven is als „het aangename gastmaal voor de geest” en „het feest van de rede”. Bezie het als een voortreffelijke gelegenheid om mensen te leren kennen en hen in staat te stellen u te leren kennen. En nog een laatste punt — overstelp uw luisteraar niet — weet wanneer u moet stoppen!