Waarom praat hij zo gek?

„MAMMIE, waarom praat hij zo gek?” Hebt u een kind wel eens zo iets horen vragen na zijn eerste ontmoeting met een buitenlander of iemand uit een ander deel van uw eigen land?

Hebt u wel eens verbaasd gestaan over de allervreemdste manier waarop mensen uit andere oorden uw taal spraken? Zo ja, dan komt dat door het bestaan van de fascinerende accenten.

Wat is een accent?

Als het in verband met spraak wordt gebruikt, heeft het woord „accent” niet betrekking op het plaatsen van accenttekens op verschillende letters of lettergrepen zoals in sommige geschreven talen wordt gedaan. Het betekent daarentegen de spraak van mensen die in andere plaatsen wonen en die uw taal spreken met een andere stembuiging en uitspraak dan u gewend bent te horen. Toch zijn dit mensen die van kindsbeen af dezelfde moedertaal hebben gesproken als u.

Misschien komt dit wel het meest algemeen voor bij het Engels, omdat deze taal in zoveel delen van de wereld gesproken wordt. Zo kan men gewoonlijk een Schot onderscheiden van een Canadees, een Zuidafrikaan van een Ier, of een Australiër van een Amerikaan, door het accent waarmee elk van hen hun gemeenschappelijke taal, het Engels, spreekt.

De situatie is echter niet beperkt tot de Engelssprekende wereld, want degenen die andere talen spreken, kunnen hetzelfde ervaren. Ook velen die Spaans, Portugees, Italiaans, Frans, Duits of Japans spreken, kunnen van mening zijn dat men in andere streken hun taal op een hoogst vreemdsoortige wijze uitspreekt. Bijvoorbeeld de „th”-klank die in het Castiliaanse Spaans gesproken wordt, klinkt Latijns-Amerikanen, die de „s”-klank gebruiken, vreemd in de oren. Zo wordt Zaragoza, dat in veel delen van Spanje als „Tharagotha” wordt uitgesproken, voor de meeste Latijns-Amerikanen tot „Saragosa”.

Zelfs na een verblijf van vele jaren in een andere plaats of een ander land veranderen volwassenen hun spreekaccent zelden geheel en al, tenzij zij zich daar bijzonder op toeleggen. Aan de andere kant nemen kinderen tot in de vroege schoolleeftijd gewoonlijk zonder er bewust moeite voor te doen het accent over dat om hen heen door andere kinderen gesproken wordt.

Hoe reageert u?

Bent u gefascineerd als u uw taal door iemand met een ander accent hoort spreken? Vindt u het aantrekkelijk? De auteur Kurt Vonnegut beschreef zijn gevoelens als volgt: „Al deze variëteiten van spraak zijn prachtig, net zoals de variëteiten in vlinders prachtig zijn.” Of raakt u geïrriteerd en vraagt u zich af waarom die vreemdeling uw taal niet behoorlijk kan spreken? Soms kan er vooroordeel in het spel zijn. Maar nu het internationale reizigersverkeer voortdurend toeneemt, kan een open geest alleen maar waardevol zijn, want wij kunnen verwachten met het verstrijken van de tijd die situatie steeds meer tegen te komen.

De overgrote meerderheid wordt erdoor geïntrigeerd en vindt het een verkwikkende afwisseling hun moedertaal met een ander accent te horen spreken. Gewoonlijk is de toehoorder ervan overtuigd dat hijzelf geen accent heeft — het is de ander die zo „eigenaardig” spreekt. Natuurlijk is dit niet het geval, en uw spraak zal de bezoeker even eigenaardig en, laten we hopen, intrigerend en fascinerend in de oren klinken.

Dit betekent niet dat mensen uit bepaalde landen met dezelfde uitgangstaal elkaar niet eens een beetje zouden mogen plagen of ertussen nemen. Op zich hoeft dit niet onwenselijk te zijn, als het maar goedmoedig gebeurt. Het kan juist de verstandhouding en het begrip bevorderen als er luchtig op gereageerd wordt. Een voorbeeld hiervan is misschien de plagerige vraag die door professor Henry Higgins wordt gesteld in de film My Fair Lady, gebaseerd op George Bernard Shaws Pygmalion. Wegens de verschillende accenten en dialecten in Engeland vroeg hij: „Waarom kunnen de Engelsen niet leren spreken?” Vervolgens, doelend op het Engels, schertste hij: „In Amerika spreken ze het al jaren niet meer!” Shaw schreef ook met droge humor: „Engeland en Amerika zijn twee landen, verdeeld door dezelfde taal.”

Accenten een blijvend iets?

De bijbel vertelt ons dat de verschillende talen omstreeks 4000 jaar geleden plotseling onder de mensen werden ingevoerd toen men aan de rivier de Eufraat de Toren van Babel aan het bouwen was (Genesis 11:1-9). Elk van de ongeveer 3000 talen die heden ten dage op de gehele aarde worden gesproken, kan de hele scala van menselijke gevoelens en gedachten tot uitdrukking brengen.

In overeenstemming met Gods oorspronkelijke voornemen zal er blijkbaar onder zijn Koninkrijksheerschappij slechts één taal voor de gehele aarde zijn, zoals het geval was vóór de spraakverwarring te Babel. Of zo’n wereldwijde gemeenschappelijke taal in verschillende delen der aarde met verschillende accenten zal worden gesproken, is een fascinerende vraag die alleen door de toekomst beantwoord zal worden.

Als uw zoontje of dochtertje echter intussen mocht vragen: „Mammie, waarom praat hij zo gek?” probeer dan met een glimlach te antwoorden en zeg: „Hij praat niet echt gek — alleen maar anders! En weet je wat nu zo grappig is? Hij vindt dat jij en ik ook gek klinken!”