Vlieg naar Lyon — op wielen!

Door Ontwaakt!-correspondent in Frankrijk

„BILLETS, s’il vous plaît!” Gekleed in marineblauw, een keurige uniformpet op het hoofd, vraagt de conducteur naar uw kaartje. Zijn aanwezigheid herinnert u eraan dat u zich niet aan boord van een vliegtuig bevindt, maar in de Franse Train à Grande Vitesse of TGV, de snelste trein ter wereld. Wanneer u eenmaal Parijs met zijn voorsteden achter u hebt gelaten, zult u met een kruissnelheid van 260 kilometer per uur onderweg zijn naar Lyon, de op twee na grootste stad in Frankrijk, en de belangrijkste halte op weg naar de Alpen en Italië of Marseille en de Rivièra.

Maar welk voordeel heeft het in deze dagen van supersone vliegtuigen en space shuttles nog om een revolutionair nieuwe vorm van railvervoer te ontwikkelen? Waarom besloten de Franse Spoorwegen tot deze nieuwe onderneming?

Een nieuwe hoofdlijn

De spoorwegverbinding Parijs-Lyon is altijd een van Frankrijks drukste trajecten geweest. Ondanks het feit dat er over een derde van de afstand vier sporen liggen en dat de rest dubbelspoors is, kon deze lijn het passagiersaanbod tijdens piekuren toch niet langer op toereikende wijze verwerken. Nadat men de vooruitgang in het buitenland in beschouwing had genomen — vooral de succesvolle Japanse kogeltrein van de Tokaido-expres — besloot men een volslagen nieuwe spoorbaan aan te leggen.

Vanaf het begin was het de bedoeling dat de nieuwe lijn van Parijs naar Lyon uitsluitend voor passagiersvervoer bestemd zou zijn en uitgerust zou worden met rollend materiaal dat ontworpen zou zijn voor hoge snelheden. Het meest verrassende aspect van deze nieuwe lijn is de totale afwezigheid van tunnels. Dit kan bij u de vraag oproepen, hoe de treinen dan de heuvels over komen.

Dat brengt ons op de belangrijkste eigenschap van de TGV — hij is veel lichter dan een gewone trein. Elke groep van acht rijtuigen heeft bijzonder krachtige elektrische locomotieven die de trein in staat stellen veel steilere hellingen te nemen dan een zware goederentrein of zelfs een gewone passagierstrein zou kunnen. De stijgingspercentages gaan tot 3,5 terwijl ze op een normale lijn niet boven de 1 procent uitkomen. Dit verschil is vooral merkbaar wanneer de trein een helling afgaat. U voelt u dan eerder in een vliegtuig dat zijn landing heeft ingezet, dan in een trein.a Vanwege zijn hoge snelheid wordt de trein hoofdzakelijk door zijn eigen vaart tegen een helling omhooggevoerd. En u kunt zich wel voorstellen dat de aanleg van een spoorlijn zonder tunnels heel wat goedkoper is.

De trein en de spoorbaan

Deze oranje en donkergrijs gespoten trein met zijn lange elegante neus is laag in vergelijking met de standaardmodellen. Dit komt doordat de onderstellen tussen de rijtuigen zitten en niet onder de uiteinden. Er zijn dus geen zitplaatsen boven de wielen, met als winstpunt een rustiger en comfortabeler reis. Bovendien is het in- en uitstappen gemakkelijker.

Andere factoren die met de spoorbaan zelf te maken hebben, dragen ook tot een comfortabele rit bij. De rails, de spoorstaven, zijn tot heel lange secties aaneengelast en rusten op dikke rubberen kussens in de klemmen die verankerd zijn aan de dwarsliggers. Bovendien is het ballastbed aanzienlijk dieper dan gebruikelijk.

Vergeet niet uw plaats te reserveren!

Om veiligheidsredenen is het niet toegestaan de reis als passagier staande te maken. De reiziger is dus verplicht een plaats te reserveren. Het reserveringssysteem was enkele jaren geleden reeds geautomatiseerd en het computersysteem is nu voor de nieuwe trein iets gewijzigd. Natuurlijk kunt u nog steeds uw zitplaats reserveren aan een station of bij een reisbureau, maar voor de TGV is het ook mogelijk dat nog bij de ingang van het perron te doen.

U kunt zelfs „spreken” met automaten die u erover inlichten of er een plaats vrij is in de trein die u wilt nemen, of u een toeslag voor de spitsuren verschuldigd bent en (als de trein is volgeboekt) wanneer de volgende TGV gaat. Zitplaatsen kunnen nog tot vijf minuten voor het vertrek gereserveerd worden. Bij een dergelijke boeking op het laatste moment is er echter geen gelegenheid meer om een voorkeur voor een niet-rokenrijtuig te doen gelden.

Instappen!

Ga zitten en maak het u gemakkelijk. Te beoordelen aan de blauwe of groene bekleding bevinden wij ons in een tweede-klasrijtuig, want in de eerste klas staan oranje of bruine stoelen. De individueel te bedienen verlichting, de aparte zitplaatsen en het gangpad geven u de indruk dat u zich aan boord van een vliegtuig bevindt en die illusie zou volmaakt zijn als u buiten het landschap niet met 260 kilometer per uur zag voorbijschieten.

Hebt u honger? Afhankelijk van de tijd waarop u reist, kunt u in de eerste klas een warme maaltijd bestellen bij de steward of stewardess. U bent niet voor niets op weg naar Lyon, een Mekka van de Franse kookkunst! Tweede-klaspassagiers treffen een snackbar in het midden van iedere groep van acht rijtuigen.

Veiligheid

Computers worden niet alleen gebruikt voor het reserveren van zitplaatsen, maar de computer in het Gare de Lyon, het Parijse station waar u bent ingestapt, verzorgt het algehele opzicht en de besturing over het netwerk. In de perioden van normaal verkeer regelt de PAR (Poste d’Aiguillage et de Régulation, wissel- en controlesysteem) de onderlinge afstand van de treinen en brengt instructies over aan de machinist, hetzij via automatische afstandsbediening of indien nodig via telefoon en radio. Bij dergelijke hoge snelheden zou het voor een machinist heel moeilijk zijn om langs de baan geplaatste signalen te lezen.

U zult op deze lijn geen gelijkvloerse kruisingen treffen. Bij iedere met een viaduct over de spoorlijn kruisende snelweg is bovendien een veiligheidsvoorziening aangebracht die kan detecteren wanneer er een zwaar voorwerp op de rails zou vallen. Een alarm zou in zo’n geval alle naderende treinen doen stoppen. De hele lijn is ook beschermd door een afrastering aan beide zijden.

Vliegtuig of trein?

Reizen per TGV is niet duurder dan met een gewone trein en heeft vele voordelen. Zo liggen de prijzen lager dan die voor vliegen op de korte afstand. Wanneer het hele traject in 1983 voltooid zal zijn, zullen reizigers de rit van het hart van Parijs naar het hart van Lyon (426 kilometer) in krap twee uur kunnen afleggen. Op het moment duurt deze trip per vliegtuig vaak langer, omdat men hierbij ook de tijd in aanmerking moet nemen die men van en naar de luchthavens nodig heeft.

Aangezien deze lijn dezelfde spoorbreedte heeft als het hele Europese netwerk, hoeft u uw reis niet tot Lyon te beperken maar kunt u haar voortzetten tot Genève en in de nabije toekomst Lausanne (beide in Zwitserland), tot Grenoble en zelfs tot Nice aan de Rivièra. Voor deze bestemmingen vertrekt de TGV uit Parijs via de nieuwe lijn en gaat dan later op een oude lijn over. De TGV moet daar natuurlijk zijn vaart minderen, maar er blijft toch een tijdwinst over in de reistijd tussen Parijs en deze andere steden.

Treinen met hoge snelheid in andere landen

De uitkomst van alle research die over de hele wereld op dit terrein is verricht, is dat railtransport nog lang niet heeft afgedaan. De energiecrisis heeft de spoorwegen een verlenging van leven geschonken omdat het brandstofverbruik hier efficiënter is dan bij enige andere vorm van vervoer over land. Duitsland brengt verbeteringen aan zijn hoofdlijnen aan en heeft nu reeds enkele treinen die met 200 kilometer per uur kunnen rijden. Ook Italië heeft een nieuwe snelle lijn, de Direttissima genaamd, die Rome en Florence verbindt.

In Engeland heeft men het probleem vanuit een andere hoek benaderd en de daar ontworpen APT (Advanced Passenger Train, geavanceerde passagierstrein) zal gebruik maken van de bestaande spoorbanen. Britse onderzoekers hebben een overhellende trein ontwikkeld die in de bochten net als een motorfiets schuin gaat liggen en daarmee een maximale snelheid haalt die 20 tot 40 procent hoger ligt dan die van de snelste treinen die nu op deze trajecten rijden.

De Japanners blijven geenszins achter want zij zijn van plan hun netwerk van Sjinkansen-treinen die reeds met 210 kilometer per uur rijden, uit te breiden. Omdat zij in de koudere gebieden op problemen met het daar heersende klimaat zijn gestuit, hebben zij zelfs een systeem bedacht om de rails met heet water te sproeien ten einde een geregelde dienst te kunnen handhaven.

Momenteel echter is het Frankrijk dat de blauwe wimpel voor de snelste treindienst in zijn bezit heeft. Als u dus ooit naar Frankrijk komt, hetzij voor zaken of voor uw genoegen, vergeet dan niet dat u naar Lyon kunt vliegen — op wielen!

[Voetnoten]

[Kaart/Illustratie op blz. 16, 17]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

PARIJS

DIJON

LYON