„Maar wat moet ik zeggen?”
Ontwikkel de kunst van het converseren
„ANDERE kinderen op school leken altijd precies te weten wat ze moesten zeggen. Ze wisten altijd de juiste woorden te vinden. De mensen hadden altijd belangstelling voor hen. Maar bij mij lag het anders”, zo begon een jonge man die jarenlang onder verlegenheid gebukt ging. Wat hij toen beschreef, is een situatie waarin miljoenen mensen over de gehele aarde zichzelf zullen terugvinden.
„Als ik onder de mensen was, stond het zweet me in de handen en kreeg ik een kriebelig gevoel in mijn buik. Ik verkrampte. Ik had het gevoel dat mijn hoofd helemaal leeg was. Wat moest ik zeggen? Toch was ik op mensen gesteld en wilde ik contact, en dus probeerde ik het telkens weer. Maar als ik er dan eindelijk iets uitgestotterd kreeg, miste het zijn uitwerking door mijn gespannenheid. Naderhand voelde ik mij dan nog ellendiger.”
Misschien hebt u of iemand van wie u houdt wel eens iets dergelijks ondervonden. Veel mensen vinden het moeilijk verder te komen dan het „Hoe maakt u het?”-stadium van een gesprek. De contactarmoede spreekt duidelijk uit de groeiende eenzaamheid en het toenemende aantal „zwijgende” gezinnen.
Wat zou de oorzaak kunnen zijn van die onhandigheid in het converseren? Het kan een kwestie van opvoeding zijn. Bovendien zijn veel mensen tegenwoordig meer op zichzelf gericht en hebben minder belangstelling voor anderen. Ook zijn er, ondanks de ogenschijnlijke gemakkelijke vlotheid van de grote massa, veel personen verlegen. Het boek Shyness (Verlegenheid), door Dr. P. G. Zimbardo, vertelt over een onderzoek waarbij 5000 personen betrokken waren, van wie 80 procent verklaarde dat zij te eniger tijd in hun leven verlegen waren geweest, en 40 procent zichzelf op het ogenblik nog als verlegen beschouwde.
De aandacht vestigend op een ander probleem, zei één schrijver: ’Wij zetten liever de tv aan en elkaar uit.’ Zinspelend op de uitwerking die tv-kijken op gezinnen heeft, deed een spreker tijdens een Italiaans congres over voorlichting een ongewoon voorstel: „Haal eenmaal per week alle televisiestations uit de lucht.” Waarom? Hij zei dat dit zal leiden tot „de herontdekking van de conversatie tussen de gezinsleden, een gewoonte die al geruime tijd in onbruik is geraakt.”
Al deze omstandigheden dragen dus bij tot het onvermogen van velen om zich de kunst van het converseren eigen te maken. Maar wat kan er aan het probleem gedaan worden?
De eerste hindernis — uw eigen denken
„Er waren twee ideeën die ik uit mijn geest moest bannen”, berichtte de eerder genoemde jonge man. „Ten eerste was ik te zeer op mijzelf gericht. Ik piekerde er te veel over wat de mensen zouden vinden van wat ik ging zeggen. Ik had het gevoel dat ik mij alleen maar belachelijk zou maken. En ten tweede dacht ik altijd dat anderen zouden vitten op alles wat ik zei.” Waardoor werd hij geholpen zulke gevoelens te overwinnen?
Hij hoorde een bijbellezing, waarin de spreker aantoonde dat ware liefde „niet haar eigen belang” zoekt, en er „altijd op uit [is] het beste te geloven”. Dit advies hielp hem er een begin mee te maken anderen te vertrouwen, hun geen slechte motieven toe te schrijven (al waren sommigen inderdaad vitterig), en meer het initiatief te nemen een praatje met anderen te gaan maken, waardoor hij minder egocentrisch werd. — 1 Kor. 13:4-7, Nieuwe-Wereldvertaling; Moffatt.
Doordat zij alleen aan hun eigen belangen denken, komen sommigen ertoe het gesprek te willen overheersen. Aan de andere kant zijn er anderen die de Amerikaanse staatsman Calvin Coolidge navolgen, die bekendstond om zijn volstrekte minachting voor de kunst van het converseren. Hem werd gevraagd waarom hij aan zoveel diners aanzat en er toch zo verveeld uitzag. Zijn antwoord: „Ach, een mens moet toch ergens eten.” Ja, sommigen voelen tijdens zulke bijeenkomsten geen andere verantwoordelijkheid dan ervoor te zorgen hun maag te vullen!
Om een bijdrage te leveren aan een conversatie is het nodig dat u iets hebt om over te praten. Zorg dus dat u over informatie beschikt. Door kranten of tijdschriften (zoals dit) te lezen, en bepaalde interessante punten in uw geheugen te prenten of even op te schrijven, zult u over innemende conversatiestof beschikken, waarnaar anderen met genoegen zullen luisteren.
Wees een actieve luisteraar
„Ik moet bekennen dat ik aan een veel voorkomende zwakheid lijd — ik kan moeilijk luisteren”, schreef een vrouw. „Ik wil mijn vriendinnen altijd raad geven. Zij bellen mij op om even te kunnen klagen en hun hart te luchten en het enige waar zij behoefte aan hebben is een meelevend gehoor, maar helaas, dan kom ik in mijn ijver alweer met 15 oplossingen aanzetten.” Deze vrouw kwam tot de ontdekking dat haar vriendinnen haastig een eind maakten aan hun gesprekken.
Hetzelfde kan iedereen overkomen die geen actieve luisteraar wordt. In plaats van vast te bedenken wat u dadelijk gaat zeggen, te interrumperen, de zinnen voor de andere persoon af te maken of hem of haar op te jagen, legt een goede luisteraar geduldige aandacht aan de dag. Niemand kan twee dingen tegelijk doen en beide zijn onverdeelde aandacht schenken. Een echtgenote vertolkte de gevoelens van vele getrouwde vrouwen: „Wij geloven niet dat iemand en de krant kan lezen en naar ons kan luisteren. . . . Wij geloven niet dat iemand zijn pyjama kan aantrekken, zich kan wassen, zijn tanden kan poetsen, zich behaaglijk in zijn bed kan nestelen, zijn ogen kan sluiten en dan toch beweren dat hij naar ons luistert.”
Als u een actieve luisteraar wilt zijn, kijk de ander dan vrijwel voortdurend aan, geef door een woord of gebaar (een knikje misschien) blijk van uw belangstelling voor wat er wordt gezegd. Probeer u te verplaatsen in de situatie van de ander. (Bijvoorbeeld: „Ik weet precies hoe je je gevoeld moet hebben.”) Stel tactvolle en ter zake doende vragen. Aarzel niet om opheldering te vragen. Mensen vinden het dikwijls heerlijk om iets uit te kunnen leggen.
Natuurlijk is het een hulp wanneer u enige conversatietechnieken hebt geleerd en die toepast. Maar de kunst van het converseren meester worden, betekent meer dan eenvoudig een stelsel van regels aanleren.
Een kunst van het hart
Iemand met een hoofd vol eindeloze verhalen kan een allervervelendste prater zijn, als zijn hart niet gevuld is met liefdevolle belangstelling voor anderen. Houd „niet alleen uit persoonlijk belang het oog . . . op uw eigen zaken, maar ook uit persoonlijk belang op die van anderen”, beveelt de bijbel aan. — Fil. 2:4.
Gevoel ontwikkelen voor de gevoelens en belangen van anderen is de werkelijke sleutel tot het aanleren van de kunst van het converseren. Deze gevoeligheid dient echter niet alleen weerspiegeld te worden door de belangstelling die wij voor anderen tonen, maar ook door hetgeen waarover wij praten. Vanzelfsprekend zou scherp ’nadelig spreken’ niet van liefde getuigen. Soms kan zelfs een onschuldig babbeltje verwoestend werken. — Tit. 3:2.
Zo zat bijvoorbeeld een groepje vrouwen tijdens hun woensdagmiddag-naaikransje onbekommerd te praten over de schande van „die aan drugs verslaafde dochter” in een nieuw gezin. Een van deze vrouwen maakte hier later gretig een opmerking over in een gesprek met de vrouw van een ouderling.
„Er zit ook een andere kant aan”, bracht de vrouw van de ouderling in het midden.
„Maar jij was er niet toen ze in de gemeente kwamen”, wierp de andere vrouw stijfjes tegen. „Als je er bij geweest was, zou je — ”
„Sorry, ik was er wél — bij hen thuis”, antwoordde de vrouw van de ouderling. „Zij is geen dochter van hen — helemaal geen familie trouwens; zelfs geen vriendin of dochter van een vriendin, maar zomaar een arm meisje dat zo lang ziek was geweest en zo verschrikkelijk had geleden, dat de artsen zelf een opiumslachtoffer van haar hadden gemaakt. En zij hebben het op zich genomen te proberen haar te genezen. Daar hebben zij hun huis — hun hele leven — voor opgegeven. Daar ben ik net achtergekomen — met behulp van de dokter.”
Abrupt stond de vrouw op om het huis van de ouderling te verlaten. Waarom zo plotseling? ’Ik moet alle andere vrouwen vertellen hoe mooi de andere kant van de geschiedenis is’, zei ze met een kleur van verlegenheid. Ja, dikwijls zit er een andere kant aan een of ander voorval, dat tijdens een „onschuldige” conversatie ter sprake komt.
Beheers dus de impuls om iets te zeggen dat de reputatie van iemand anders zou kunnen afbreken. Verzeng de goede naam van een ander niet. (Vergelijk Spreuken 16:27, 28.) Vraag uzelf af: Hoeveel van wat ik zeg is nadelig voor anderen? Na een eerlijke zelfanalyse zult u misschien de noodzaak zien hier en daar iets bij te stellen.
Beloningen van de conversatie
U krijgt een intiemere band met degenen die u beter leert kennen. Gezinnen worden hechter. De kloof tussen man en vrouw, tussen ouder en kind, begint zich te sluiten. Iemand vergroot zijn kennis wanneer hij put uit de wijsheid van anderen. Jongeren kunnen jaren van ervaring aan hun leven toevoegen door de levenservaring van ouderen in hun omgeving door middel van conversatie aan te boren. Het leven wordt plezieriger.
Bekwaam u dus in die kunst van het converseren en maak er gebruik van.
[Kader op blz. 13]
BENT U EEN GOED CAUSEUR?
● Bent u 50 procent van de tijd aan het woord als het gezelschap uit drie of meer personen bestaat?
● Voelt u aan wanneer een vriend opgewekt of neerslachtig is?
● Praat u voornamelijk over één onderwerp — uzelf?
● Ziet u een scherpe tong aan voor geestigheid?
● Verwart u eerlijk en openhartig zijn met bot en grof zijn?
● Vraagt u anderen naar hun interesses?
[Kader op blz. 14]
CONVERSATIETIPS
OM OP GANG TE KOMEN
● Stel uzelf voor.
● Zeg iets over een gemeenschappelijke belevenis van dat moment.
● Maak welgemeende complimenten.
● Vraag om hulp of bied die aan.
OM DE GANG ERIN TE HOUDEN
● Stel vragen. Hetzij naar feiten — „Is de temperatuur vandaag nog boven de 30° uit gekomen?” of naar meningen — „Vindt u dat deze buurt onveiliger wordt?”
● Breng de ander ertoe over zichzelf te praten. „Waar hebt u uw jeugd doorgebracht? Wat doet u voor werk? Hoe bent u in dat soort werk terechtgekomen?”
● Vertel een van uw persoonlijke anekdotes of wat interessante feitjes.
● Vermijd ongemotiveerde kritiek, maar geef niettemin onbevangen blijk van uw gevoelens en reacties op hetgeen de ander zegt.
● Weet wanneer het tijd is om op te stappen.