Wanneer de stroom uitvalt
„GEHELE land in greep van stroomstoring!” De verschijning van zo’n krantekop wordt bij het toenemen van de energiecrisis steeds waarschijnlijker. Schrikaanjagende perspectieven zou dit bieden voor grote steden als New York, Londen, Parijs, Rome en Tokio. De waarschijnlijkheid dat dit ooit nog eens zal gebeuren, neemt echter met de dag toe.
Wat het voor woongemeenschappen betekent zelfs maar enkele dagen zonder elektriciteit te zijn, bleek uit een artikel in de New York Times van 19 december 1973 met als kop: „Velen in Tristate-gebied missen warmte, licht en telefoon.” De oorzaak was zware sneeuwval en ijzelvorming in New York, New Jersey en Connecticut.
De ijzel richtte een ravage aan onder duizenden bomen en hoogspanningslijnen, waardoor 450.000 huizen voor korte of langere tijd (soms zelfs enkele dagen) van elektriciteit waren afgesneden. In het Times-verslag was sprake van 70.000 huizen die na twee dagen nog totaal geen elektriciteit hadden. Drieduizend woningen waren al die tijd zonder telefoon. In één getroffen streek van Connecticut was nergens ook maar een lichtje te zien. Gezinnen met een open haard stelden hun huizen open voor buren in koude woningen; kaarsen werden gebruikt voor licht, terwijl water en eten werden verwarmd op sprokkelhout dat door de storm was afgewaaid. Gemeentehuizen, brandweerkazernes en kerken werden ingericht als noodonderkomens.
Voorgaande stroomstoringen
Op 9 november 1965 ervoeren mensen in het noordoostelijk deel van de Verenigde Staten en het aangrenzende Canada eveneens wat het zeggen wil volledig van elektriciteit verstoken te zijn. Bij die gelegenheid stroomde in diverse steden anderhalf tot dertien en een half uur lang geen elektriciteit door de kabels. Deze aanzienlijke storing strekte zich over een groot gebied uit: van Buffalo in het westen tot Cape Cod in het oosten en van New York in het zuiden tot wel 560 kilometer boven Toronto in Canada, een oppervlak van meer dan 205.000 vierkante kilometer. Dertig miljoen mensen waren gedupeerd.
Daar waar de gebouwen het hoogst en de bevolking het dichtst was, waren de gevolgen natuurlijk het meest voelbaar. Mensen zaten uren opgesloten in niet werkende liften en stilstaande ondergrondsen of moesten de tijd verbeiden op stations en luchthavens. Vaste liftgebruikers zagen zich nu gedwongen bij het licht van lucifer of kaars veertig trappen op te klauteren. Op tal van plaatsen was geen drinkwater noch spoelwater voor de toiletten. Straten, huizen, kantoorgebouwen en fabrieken, alles was even somber en donker.
In de zomer van 1972 hadden de Verenigde Staten andermaal op veel plaatsen met storingen in de elektriciteitsvoorziening te kampen, ditmaal echter ten gevolge van een ernstig energietekort. De warmte en onbeperkte schaal waarop men van de airconditioning gebruik had gemaakt, waren daar schuldig aan. Vooral het oosten des lands werd enkele malen getroffen door het uitvallen van de stroom, met soms kostbare gevolgen door het bederven van voedsel in slagerijen, kruidenierszaken en privé-woningen.
Wanneer de stroom thuis uitvalt
Natuurlijk zal een stroomstoring in de meeste gevallen te wijten zijn aan het „doorslaan” van een stop of het in werking treden van een stroomonderbreker in huis zelf. Elke huiseigenaar is meestal wel op de hoogte waar deze beveiligingen zich bevinden. Logement- of pensionbewoners zullen ze echter meestal buiten hun vertrekken of kamers moeten zoeken.
Herstel van de stroomtoevoer is bij stroomonderbrekers eenvoudig een kwestie van het omhalen of indrukken van een schakelaar. Wat een doorgeslagen stop betreft, deze is in de regel gemakkelijk te herkennen aan het ontbreken van het gekleurde groene, rode of grijze dopje, dat bij het doorsmelten van de stop is weggesprongen.
Heb altijd reservestoppen in voorraad, natuurlijk van het juiste ampère-gehalte, voor huishoudelijk gebruik meestal 6 of 10 A. Schakel vóór het verwijderen van de stop altijd eerst de schakelaar van de betreffende stroomkring of zogenaamde „groep” uit.
Hebt u herhaaldelijk last van doorgeslagen stoppen, gebruik dan meer stopcontacten zodat u uw apparatuur over meer groepen verdeelt. Geeft ook dat geen verbetering, dan zal uw woning een andere bedrading nodig hebben. Natuurlijk kan het probleem ook gelegen zijn in een foutieve bedrading van een apparaat of lampvoet. Voor het onderzoeken van die mogelijkheid moet u alle apparaten en lampen uitdoen en dan om beurten inschakelen tot de ’boosdoener’ is opgespoord.
Wat te doen wanneer de stroom verminderd of geheel verdwenen is
Bij elektriciteitstekort kan de stroom minder worden of geheel uitvallen. Bij een vermindering van de stroom heeft de elektriciteitsmaatschappij de spanning of het voltage lager gemaakt om energie te sparen, met het gevolg dat uw lampen niet zo helder branden als anders. Bij een vermindering van 3 tot 5 percent merkt u dit niet op, bij 8 of meer percent waarschijnlijk wel. Schadelijk is dit niet, althans niet voor lampen of verwarmingstoestellen als broodroosters, elektrische frituurpannen of ovens. Motoren daarentegen, in wasmachines of koelkasten bijvoorbeeld, kunnen bij grote stroomvermindering door oververhitting stuk lopen. Let dus bij stroomvermindering op uw motoren. Worden ze te warm, schakel ze dan, in elk geval tijdelijk, uit.
Blijkens de feiten kan een geheel uitvallen van de stroom elk moment gebeuren, zoal niet ten gevolge van een brandstoftekort, dan wel door stormen of ongelukken waarbij hoogspanningskabels breken. Wat te doen wanneer dit gebeurt? Houd als eerste en belangrijkste in gedachten: Niet in paniek raken en kalm blijven. Veel Newyorkers hebben wat dit betreft in 1965 een goed voorbeeld gesteld. Met humor en een groot aanpassingsvermogen wisten ze mede dank zij de gunstige omstandigheden een ramp te voorkomen.
Voorbereiding kan het probleem al een heel stuk verlichten. Lucifers, langbrandende kaarsen, alsook zaklantaarns met verse batterijen behoren allicht tot de dingen die u in huis wilt hebben. Veel mensen zijn ook in het bezit van een op batterijen werkende radio zodat ze via nieuwsuitzendingen kunnen vernemen wat de oorzaak is van het uitvallen van de stroom en wat de waarschijnlijke duur zal zijn.
Wilt u voorbereid zijn op een dergelijke eventualiteit als het uitvallen van de elektriciteit, dan zult u zich ook bewust moeten maken van wat erbij betrokken kan zijn. Niet alleen zult u uw elektrische apparaten niet kunnen gebruiken, ook uw telefoon zal het misschien niet doen, evenmin als uw thermostaten of uw verwarming als die met een oliebrander is uitgerust. Boven in een torenflat zult u spoedig geen water meer hebben, noch om te drinken noch om het toilet door te spoelen. Zorg daarom zodra de stroom uitvalt voor voldoende potten en pannen met water. Hebt u reden om te veronderstellen dat het water verontreinigd is, dan kunt u het koken of chloreren met één van de hiervoor in de handel zijnde chloorverbindingen.
Ook voedsel is iets om aan te denken, vooral als de stroomstoring meer dan een paar uur zal duren. Voor zulk een noodperiode kunnen voedingsmiddelen die niet verwarmd of gekookt hoeven te worden, een uitkomst zijn; men denke aan kant-en-klare graanprodukten, noten, gedroogd fruit, melk in poedervorm of blik, enz. Er bestaat ook nog zoiets als „ingeblikte” warmte in de vorm van flessen gas; veel mensen hebben er enkele voor nood bij de hand.
Bederfbare waar zal in de koelkast doorgaans zesendertig tot achtenveertig uur goed blijven, geheel afhankelijk van de versheid die het bezat, toen de stroom uitviel. Wat ingevroren vlees betreft, dit kan, zo is ons verzekerd, bij niet te lange ontdooiing herbevroren worden. Stel echter, wanneer u het gaat gebruiken, nog wel een nauwkeurig onderzoek naar de eetbaarheid ervan in. Voor al deze voedingsmiddelen geldt de stelregel: Bij twijfel weggooien!
Natuurlijk doen ook de liften het zonder elektriciteit niet. Zit u in een lift wanneer de elektriciteit uitvalt, raak dan niet in paniek. Ten eerste zijn ze uitgerust met een veiligheidsmechanisme dat ze verhindert bij het wegvallen van de stroom naar beneden te storten. Ook zijn er luchtgaten die kunnen worden geopend voor ventilatie. Misschien maakt de stijgende temperatuur uw gedwongen verblijf wat onaangenaam, maar wees niet bang: u zult niet stikken.
Ook in verband met het gebruik van uw auto zult u moeten opletten. Houd in gedachten dat de verkeerslichten niet zullen werken, terwijl waarschijnlijk ook de pompen van de benzinestations buiten bedrijf zullen zijn. Vergewis u ervan dat u nog voldoende benzine hebt om uw plaats van bestemming te bereiken.
Afhankelijk van het jaargetijde, is naar bed gaan soms de beste remedie, zodat u warm blijft en energie spaart door zoveel mogelijk rust te nemen, hetgeen vooral belangrijk is bij gebrek aan voedsel. Wanneer er natuurlijk sprake is van een rampsituatie en uw provincie, stad of flatgebouw moet evacueren, draal dan niet en vlucht onmiddellijk met anderen mee.
Een maning tot voorzichtigheid. In deze kritieke tijd is er een grote toename in criminaliteit. Neem derhalve geen risico’s. Blijf bij een stroomstoring weg van donkere straten. De bijbel zegt niet voor niets dat mensen die het slechte doen, de duisternis liefhebben. — Joh. 3:19-21.
Samenvattend kan men dus zeggen dat u, wanneer de stroom uitvalt, niet in paniek moet raken, uw zinnen bij elkaar moet houden, kalm dient te blijven, voorzichtig moet zijn, vindingrijk en het beste van de omstandigheden zult moeten maken.