De pimpelmees — Fraai gekleurde rover uit de vogelwereld
DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT OP DE BRITSE EILANDEN
ALS in Engeland de huisvrouwen zich ’s morgens bukken om de melk binnen te halen, is het heel goed mogelijk dat zij tot de ontdekking komen dat zij beroofd zijn. Ja, de room is uit de melkflessen geplunderd! De pimpelmees, de fraai gekleurde rover uit de vogelwereld, is weer in actie geweest.
Brutaal en behendig als hij is, weet de blauwe pimpelmees wel wat hij wil; voorzichtig buigt hij zich voorover in de hals van de fles en drinkt er vijf centimeter room uit. Hoe deze gevederde rover bij de melk komt? Melkdoppen leveren niet zoveel problemen. Toen men dikke, met was bedekte, kartonnen doppen gebruikte, leek de melk veilig en (zo zou men denken) snavel-„proof”. Maar heel geduldig pelde de pimpelmees laag voor laag van het karton weg.
Toen kwam de dop van metaalfoelie. Maar ook deze kon de krachtige, op een beitel gelijkende snavel van de pimpelmees niet tegenhouden. Stenen op de flessen worden met brutale schaamteloosheid verwijderd. Ook het afdekken van de flessen met kleden bleek geen afdoende remedie.
Maar niet alleen de huisvrouw, ook de melkboer heeft problemen. Men heeft wel gezien hoe zwermen pimpelmezen door de straten achter een melkwagen aanvlogen als meeuwen achter een ploeg, en hoe ze dan terwijl de melkman druk bezig was met zijn bestellingen, de flessen open maakten.
Het schijnt ook dat de pimpelmees een slechte invloed uitoefent op zijn gevederde metgezellen. Een melkman heeft op zijn route reeds verscheidene malen gezien hoe roodborstjes met hun lange snavel melk dronken uit flessen die alvast door de veel kleinere pimpelmees voor ze waren opengemaakt. De pimpelmees begint en andere vogels volgen. Men heeft nu reeds elf soorten vogels ontdekt die, om zo te zeggen, melkwagens hebben aangevallen.
En wie volgt dan? Een correspondent van de Times staat in voor het volgende verhaal: „Op een morgen toen een buurvrouw de melk binnenhaalde, ontdekte ze in de braamstruiken een vos, gezeten op zijn achterpoten, die nauwlettend toekeek hoe pimpelmezen een van de flessen van de dop ontdeden, en als hij niet gestoord was, zou hij ongetwijfeld hebben gewacht tot het karwei klaar was en zijn gaan drinken.”
De pimpelmees heeft niet alleen een zwak voor room, ook een bepaald bestanddeel van stopverf schijnt in zijn smaak te vallen. Onlangs ondervond de bouw van een bungalow ernstige vertraging toen er uit een nabijgelegen bos een grote zwerm pimpelmezen te voorschijn kwam; door de stopverf-„fuif” die daarop volgde, viel elk glasraam uit zijn sponningen.
Een nadere beschouwing van de „rover” en zijn gedrag
Hoe ziet deze gevederde rover eruit? De pimpelmees, ook wel blauwmees genoemd, is een van de mooiste kleine vogels die in Groot-Brittannië te vinden zijn. Veel mensen die de vogel voor het eerst een fles zagen openmaken, hebben de meest gewone mees die in Londen voorkomt, ten onrechte voor een buitenlandse vogel gehouden die uit de een of andere volière was ontsnapt. De bovenkant van de kop plus de vleugels zijn kobaltblauw, de wangetjes zijn wit en de onderkant is geel. En het kan niet anders of deze kleurenpracht moet tijdens het vliegen wel in het oog vallen.
Misschien is de pimpelmees wel een handige specialist geworden in het openmaken van flessen doordat hij van nature in staat is veel kunstjes te leren. Het boek Birds of the World zegt hierover: „Mezen kunnen zich van de kleine vogels het makkelijkst aanpassen en het snelst iets leren . . . de kunstjes die een tamme mees kunnen worden geleerd, zijn verbazingwekkend.” Zo verklaart het boek bijvoorbeeld dat in Japan een mezesoort door waarzeggers wordt gebruikt. Op een bevel hipt de vogel op zijn stang, neemt een geldstuk uit de vingers, laat dat in een kist vallen, opent de deur van een kastje en trekt er een stuk papier uit, dat hij zelfs ook nog ontvouwt.
Pimpelmezen zijn dus in staat volgens de methode van vallen en opstaan te leren. Zo schrijft de Amerikaanse vogelbioloog J.C. Welty van Beloit College in de staat Wisconsin: „Het stelen van melk uit door mensen gemaakte flessen kan nauwelijks aangeboren gedrag worden genoemd.” En, zo schrijft vogelexpert K. Graham: „Als intelligentie wordt gedefinieerd als het vermogen om samenhang te ontdekken en voordeel te trekken van opgedane ervaring, moet worden toegegeven dat de pimpelmezen dit kenmerk in grotere mate bezitten dan tot dusver in studies over vogelgedrag mogelijk werd geacht.”
Het feit dat pimpelmezen zich van nature in bosachtige streken ophouden, maakt hun binnendringen tot diep in het hart van een wereldstad alleen maar opmerkelijker. Hun aangeboren deskundigheid stelt ze in staat zich in de sombere en betrekkelijk boomloze wijken van een drukke stad zowel te handhaven als te vermenigvuldigen.
Ook de plaatsen die ze in de stad uitkiezen voor hun nesten, tonen aan dat ze het vermogen bezitten bijna alles te proberen. Hun nestplaatsen zijn volkomen onvoorspelbaar: het reservewiel van een auto, brievenbussen, afvoerpijpen, straatlantaarns en oude pompen. En kunt u raden wat er in de zakken van de jas van een vogelverschrikker zat, die ter afschrikking naast een rij erwtenplanten was gezet? — Pimpelmezen!
Ondanks de roverijen een graag geziene vogel
En hoe bezien de mensen in het algemeen deze zo talentvolle vogel? Ondanks het stelen van de room is er niets wat ook maar lijkt op tekenen van woede of het uitbreken van een algemeen protest. Integendeel, de persoonlijke verslagen van mensen over de roverijen van de vogel hebben een ondertoon van bewondering.
Hoewel deze kleine vogels zichzelf dus soms tot een ware plaag maken, hangen vogelliefhebbers nog steeds lekkere hapjes in hun tuin om een bezoek te krijgen van deze „dandy” uit de vogelwereld. Favoriete hapjes van de blauwe pimpelmees zijn onder andere kaas, spekzwoerd, aan een draad geregen pinda’s, zaden en een halve kokosnoot. De pimpelmees is in Groot-Brittannië zelfs een van de geliefdste tuinvogels. Hij wordt zeer gewaardeerd om zijn dolle capriolen; zo gaat hij ondersteboven hangen om bij een opgehangen, halve kokosnoot te komen.
Nog een reden waarom de pimpelmees ondanks zijn roverijen een graag geziene gast is, is de zegenrijke arbeid die hij voor de mens verricht door het opeten van grote hoeveelheden insekten. Men zag eens hoe één vogelpaar per uur tachtig bezoeken aan hun nest bracht. Met enkele noodzakelijke rustpozen brachten mijnheer en mevrouw pimpelmees op deze wijze 1500 maaltijden per dag naar het nest, wat neerkomt op ongeveer 10.000 per week; maaltijden die bestaan uit de larven van de appelbloezemkever en de bladwesp. Pimpelmezen zijn arbeidskrachten die niets in rekening brengen voor het verwijderen van schadelijke insekten uit vruchtbomen. Ongelukkigerwijs worden de pimpelmezen door het gedachteloos kappen van bomen en het onbeperkte gebruik van insekticiden gedwongen elders uit te zien naar voedsel.
Wegens hun roverijen hebben sommigen de pimpelmees „dwaas” genoemd. Maar in een krant stond een ingezonden stuk van een lezer die het volgende schreef ter verdediging van de gevederde rovers: „Zou het, met het oog op de groei van de stadsgebieden en het afnemen van vruchtbare streken — die vaak nog bespoten zijn — te eenvoudig zijn om te zeggen dat òns dwaze gedrag de pimpelmezen heeft beïnvloed?”
Genieten van de vogel, een oplossing voor het probleem
Wat kan men echter doen in verband met de gewoonte van de pimpelmees om melk te kapen? Eén mogelijkheid is, ervoor te zorgen eerder bij de melk te zijn dan de vogel. Maar de moeilijkheid hierbij is dat de luchtaanvallen met verbazingwekkende snelheid plaatsvinden. Enkele seconden nadat de flessen zijn neergezet, zijn de gevederde bandieten al neergestreken, dit gebeurde ook met een zending melk die bij een school in Merstham, in het graafschap Surrey, werd neergezet; meer dan 50 van de 300 melkflessen werden opengemaakt voordat de conciërge erbij kon komen.
Het is verstandig in gedachte te houden dat een vogel voedsel neemt waar hij het kan vinden. Daarom kunt u er misschien in samenwerking met uw melkman voor zorgen dat de melk in een stevige kist met een zwaar deksel wordt bewaard.
De pimpelmees is slechts één exemplaar uit de bijna oneindige collectie levende wonderen hier op aarde, het werk van een alwijze Schepper. Een vogelliefhebber gaf deze geweldig mooie beschrijving van de pimpelmees en het werk van zijn Maker: „Als men deze knappe, drukke en gelukkige schepseltjes gadeslaat, zo uitzonderlijk van vorm, tekening en kleur, zo volmaakt in beweging, zo doelbewust en zeker bij alles wat ze doen, wordt men alleen maar nederig gestemd. Wat is hierbij vergeleken het werk van de mens?”