Eer uw ouders — Wanneer en hoe?
Door Ontwaakt!-correspondent in Hong Kong
DE HOUDING die de mensen tegenover hun ouders aan de dag leggen, wisselt heel sterk. Maar bijna overal is de tendens waar te nemen dat ouders met minder respect en bezorgdheid worden behandeld. Zo lopen bijvoorbeeld in de Verenigde Staten ieder jaar een half miljoen tieners van huis weg.
Bij de Chinezen nemen de ouders echter nog een unieke positie in; zelfs nadat zij gestorven zijn, worden zij nog door hun nageslacht vereerd. Veel families hebben een klein altaar voor de voorouders, waar zij hulde brengen aan hun overleden verwanten. Het is daarom begrijpelijk waarom Ching Ming voor de Chinees een belangrijk feest is. Over dit feest stond er in de Hongkong Standard van 5 april 1970 het volgende te lezen:
„Het Ching Ming-feest valt op vandaag, maar gisteren begonnen reeds duizenden mensen aan de traditionele ceremoniën van het schoonmaken van de graven. Op de begraafplaatsen in heel Hong Kong zag men mensen offers branden voor de goden, graven schoonmaken, lekkernijen op de grafstenen van hun voorouders zetten en erebuigingen maken. . . . Er wordt verwacht dat de meeste begraafplaatsen vandaag overvol zullen zijn, daar tienduizenden mensen de graven van hun verwanten zullen gaan schoonmaken.”
Tijdens het Ching Ming-feest staan er op de stations in Hong Kong lange rijen mensen te wachten, die op weg zijn naar de graven van hun voorouders buiten de stad. Zij nemen hun hele gezin mee en zijn beladen met wierook, voedsel, enzovoort. Het feest is een van de gelegenheden waarop de Chinees zijn ouders kan eren.
Welke gewoonten of ceremoniën zijn er bij dit populaire feest betrokken? Ontvangen iemands overleden ouders er enig voordeel van?
Hoe het Ching Ming-feest wordt gevierd
Hoewel de gewoonten van streek tot streek enigszins verschillen, is overal het opvallendste kenmerk van het feest het schoonmaken van de graven. De graven zijn blootgesteld aan de weersinvloeden; ze zijn misschien met onkruid overwoekerd. Het is daarom begrijpelijk dat de levenden de graven van overleden geliefden willen opknappen. Er is bij dit alles echter veel meer betrokken.
Ook het brengen van offers is een vaste gewoonte. Sommigen offeren eerst aan de god van de aarde. Deze offers worden gebracht uit waardering voor zijn veronderstelde diensten; men gelooft namelijk dat hij voor de graven zorgt. Nadat men deze godheid heeft gedankt, worden de offers aan de voorouders gebracht.
Er bestaat geen vaste regel betreffende de soort van offers die gebracht moeten worden; wat er geofferd wordt, hangt grotendeels af van de financiële toestand waarin iemand verkeert. Kuikens, eenden, vis, groenten, fruit en gebak, het kan allemaal geofferd worden. Daarna laat men de offers niet op de grond vergaan, neen, ze worden weer mee naar huis genomen en door het gezin opgegeten.
Mensen die wat conservatiever van opvatting zijn, plaatsen altijd eerst het offer voor het graf. Dan leest het hoofd van het gezin een zegenwens voor; vervolgens knielen de andere leden van het gezin, een voor een, neer en buigen in de richting van het graf, eerst de mannen en daarna de vrouwen. Na dit alles wordt er goud- en zilverpapier verbrand, waarmee de ceremonie geëindigd is.
In vroeger tijden hadden degenen die dat konden bekostigen, muzikale begeleiding bij de verschillende handelingen. Tegenwoordig zijn de ceremoniën in het algemeen echter veel eenvoudiger. De mensen buigen nu gewoonlijk een paar maal in de richting van het graf en laten het daarbij.
Op sommige plaatsen, zoals op Taiwan, moeten de mensen die de graven komen bezoeken, wat koekjes bij zich hebben om die aan groepen kinderen te kunnen geven die van graf tot graf gaan en om geschenken vragen. Als er niet tot volle tevredenheid aan hun verzoek wordt voldaan, kunnen zij, nadat de bezoekers zijn weggegaan, terugkomen om het graf te ontwijden. Dergelijke streken doen ons denken aan de gewoonte van het „verplicht trakteren” aan kinderen die in Westerse landen op de vooravond van Allerheiligen aan de deur komen.
Voordelen voor de ouders?
De mensen geloven dat dit ceremonieel voordelen oplevert voor hun overleden voorouders. Zo wordt bijvoorbeeld bij het graf voedsel aangeboden in de overtuiging dat de doden ervan zullen genieten. Het goud- en zilverpapier wordt verbrand in de hoop dat het in een andere wereld goud en zilver zal worden om te kunnen gebruiken. En men buigt aan het graf met de gedachte dat de voorouders toekijken en zullen zien dat zij door hun nageslacht in herinnering gehouden en geëerd worden. Op Taiwan is het zo dat, als iemand uit het gezin gaat trouwen, een kind krijgt, of zelfs naar de universiteit gaat, de gezinsleden drie jaar achtereen de graven van de voorouders bezoeken om de geesten van de overledenen te bedanken voor deze zegen.
Het is beslist voortreffelijk als iemand respect wil tonen voor zijn ouders. Dankbaarheid is een deugd. Maar kunnen ceremoniën zoals wij hierboven hebben besproken, voordelen opleveren voor dode ouders? Kunnen dode voorouders werkelijk geofferd voedsel eten, of zien hoe men vol respect voor hun graf buigt? Kunnen zij de levenden op de een of andere wijze zegenen?
De waarheid omtrent de doden
Dit doet de vraag rijzen of de doden werkelijk ergens in leven zijn. Iemand heeft misschien gezien hoe het lichaam van een geliefde ouder in het graf werd gelegd. Maar bestaat er enig geestelijk deel van het lichaam dat in leven blijft en in „een andere wereld” verder leeft? Hoe zou iemand dat ooit kunnen zeggen?
Geen enkel mens is in een zogenaamde „andere wereld” geweest en teruggekomen om erover te vertellen. Ook zijn geleerden en chirurgen niet in staat geweest in de mens een aanwijzing te vinden dat een bewust, levend deel de dood van het lichaam overleeft. Weliswaar is de gedachte dat de mens een onsterfelijke ziel bezit, reeds duizenden jaren lang geleerd, maar is dit geloof, waarop de aanbidding van dode voorouders is gebaseerd, waar? Kunnen er bewijzen ter ondersteuning voor worden aangehaald?
De heilige Hebreeuwse geschriften die een belangrijk deel van de bijbel vormen, dateren reeds van lang voor de tijd van Confucius, Boeddha en anderen van zulke beroemde leraren. En deze geschriften tonen duidelijk aan dat de mens na de dood absoluut geen bewustzijn bezit, door bijvoorbeeld op één plaats te zeggen: „De levenden zijn zich ervan bewust dat zij zullen sterven; maar wat de doden betreft, zij zijn zich van helemaal niets bewust” (Pred. 9:5). En de Almachtige God zelf heeft een uitspraak gedaan, zoals in de bijbel staat opgetekend, waardoor wordt aangetoond dat er geen geestelijk deel, een ziel, bestaat, die de dood van het lichaam overleeft. Hij heeft namelijk gezegd: „Alle zielen — mij behoren ze toe. . . . De ziel die zondigt, díe zal sterven.” — Ezech. 18:4.
Daar de doden geen bewustzijn bezitten en niet ergens anders verder leven, kunnen zij niet van het voedsel gebruiken dat hun wordt aangeboden, noch zijn zij in staat hun nageslacht op de een of andere wijze te helpen. De bijbel heeft gelijk wanneer daarin over de toestand waarin de doden althans tijdelijk zullen verkeren, wordt gezegd: „Er is geen werk of overleg of kennis of wijsheid in het dodenrijk, waarheen gij gaat.” — Pred. 9:10, NBG.
Wanneer en hoe ouders geëerd dienen te worden
Is het, aangezien ouders bij hun dood geen bewustzijn meer bezitten, niet veel beter hun liefde te betonen wanneer zij levend zijn, in plaats van hun voedsel aan te bieden dat zij niet kunnen eten en hulde te brengen waar zij zich na hun dood niet van bewust zijn? Beslist, de tijd om ouders te eren is wanneer zij in leven zijn en de mogelijkheid bezitten datgene wat er voor hen wordt gedaan, te waarderen. Maar hoe moet men zijn ouders eren?
Niemand kan ontkennen dat kinderen heel veel aan hun ouders verschuldigd zijn, daar ouders veel krachtsinspanningen in het werk stellen om hun nageslacht groot te brengen en te verzorgen. De bijbel toont aan hoe kinderen hun ouders op de juiste wijze dienen te eren. Daarin staat: „Kinderen, weest gehoorzaam aan uw ouders in eendracht met de Heer, want dit is rechtvaardig.” — Ef. 6:1.
Is het voor ouders geen zegen respectvolle, gehoorzame kinderen te hebben, die hen werkelijk liefhebben? Is dit ook niet de juiste wijze waarop de nakomelingen hun ouders dienen te eren? Zelfs als kinderen opgegroeid zijn en misschien een eigen gezin hebben, is het juist dat zij respect en liefde voor hun ouders tonen, dat zij met hen in contact blijven en, indien noodzakelijk, op hun oude dag voor hen zorgen. — 1 Tim. 5:4.
Onze hemelse vader eren
Als jonge mensen hun menselijke ouders met respect dienen te behandelen, hoe staat het dan met onze hemelse Vader? Hij gaf niet louter het leven aan ons door, zoals onze aardse ouders, neen, hij is de bron van het leven! En hij blijft ermee voortgaan ons leven te onderhouden door ons te voorzien van de dingen die wij nodig hebben, met inbegrip van de zon en de regen, de lucht die wij inademen en het voedsel dat wij eten. Dienen wij hem dan niet nog grotere liefde en respect te betonen?
Als iemand zijn eigen ouders niet eert, wordt hij als een ondankbaar mens beschouwd. Maar erkennen wij dat er een hemelse Levengever bestaat, en wensen wij hem te leren kennen en te aanbidden? Als iemand de namen van zijn eigen ouders niet kent, wordt hij als een zonderling beschouwd. Maar hoeveel mensen kennen heden ten dage de naam van onze hemelse Vader, die de mens schiep? Kent u zijn naam? God vertelt ons in de bijbel dat zijn naam Jehovah is. — Ps. 83:18.
Onze hemelse Vader Jehovah kan veel meer voor ons doen dan welke aardse ouder maar ook, en hij heeft veel meer gedaan. Meer dan 1900 jaar geleden zond Jehovah zijn geliefde Zoon Jezus Christus naar de aarde om zijn volmaakte menselijke leven als losprijs te geven ten einde de mensheid van de veroordeling van zonde en dood te bevrijden. Nu, in de nabije toekomst, is het Jehovah’s voornemen een rechtvaardig nieuw samenstel van dingen in te luiden. De mensen zullen dan niet langer lijden en sterven wegens de gevolgen van de overgeërfde zonde, en zelfs gestorven geliefde zullen uit de graven worden opgewekt om opnieuw te leven! (2 Petr. 3:13; Joh. 5:28, 29) Worden wij er door deze voorziening van Jehovah God niet toe bewogen hem te willen eren? Om dit te kunnen doen, moeten wij in de eerste plaats te weten komen wat hij in zijn Woord de bijbel over zichzelf en zijn voornemens heeft gezegd.