JULY 13-19, 2026
HLA 127 Eng Ang Mi Nge Ka Nih Ang?
I Chhia leh Ṭha Hriatna—Bible Thu Bulte Hmangin Sawizawi Rawh
“Mi tinin mahni phur an phur ṭheuh dâwn si a.”—GAL. 6:5.
A TUM BER
Kan chhia leh ṭha hriatna hi min kaihruaitu ṭha tak a nih theih nâna sawizawi tûra Bible thu bulte’n min ṭanpui theih dân târ lan.
1-2. (a) Evi leh Adama’n eng thilpêk nge an dawn? (b) Engtin nge chu thilpêk avânga an lâwmzia lantîr âwm an nih?
RAMSATE hi pianpui finnaa kaihhruai an ni a. Khâwl tam tak hi thil eng emaw ti tûra duan sa theih an ni bawk. Mahse, mihringte erawh kan danglam a ni. Mihringte chu Kristian dikte ngaihhlut êm êm thilpêk hlu tak pakhat neia siam kan ni a. Chu thilpêk chu zalên taka duh thlan theihna a ni. Bible chuan mihring hmasa ber Adama chu Pathian anpuia siam a ni tih min hrilh a. (Gen. 1:26, 27) Finna nei thil siam an nih angin, Evi leh Adama chuan mahniin thu tlûkna an siam thei a ni.
2 Jehova chuan Evi leh Adama chu dân tam tak a pe lo va. Chu aiin, leilung enkawl tûr te, fate neia leilung luah khat tûr te leh, an tih tûr leh tih loh tûrte chungchânga ramri inâwm tâwk tak siam tûra a thuneihna zah tûrtein a hrilh mai zâwk a ni. (Gen. 1:28; 2:16, 17) Engtin nge Evi leh Adama’n zalên taka duh thlan theihna Petu chunga an lâwmzia chu lantîr âwm an nih? Jehova’n an tâna a tihsak tawh zawng zawngte ngaihtuah chuan, chûng a thupêk khirh lo takte chu amah an hmangaihna leh tihlâwm an duhna avânga zâwm âwm tak an ni.—Thuf. 23:15.
3. Engtin nge Evi leh Adama’n zalên taka duh thlan theihna thilpêk chu an hman?
3 Bible-a târ lan a nih angin, Evi leh Adama chuan zalên taka duh thlân theihna an neih chu fing takin an hmang lo va. Chu aiin, Jehova thu âwih loh an thlang zâwk a. Jehova aia mahni an inhmangaih zâwk avânga chutiang thu tlûkna siam chu an ni a. (Gen. 3:1-7) An thu tlûkna ṭha lo siam avângin vawiin nî thlengin harsatna kan tawrh phah a ni.—Rom 5:12.
4. (a) Galatia 6:5-a sawi angin, kan za hian eng nge kan tih ngai? (b) He thuziakah hian eng thilpêk dang chungchâng nge kan sawiho vang?
4 Tûn laia mite nun hi a buai hle a. Nî tin hian thu tlûkna hrang hrang kan siam a ngai a. (Galatia 6:5 chhiar rawh.) Thu tlûkna ṭhenkhat chu siam a awlsam rualin, a dangte erawh a harsa hle thung. Engtin nge Jehova tilâwmtu tûr thu tlûknate kan siam theih ang? A hmasain, Jehova ṭanpuina kan mamawh tih kan pawm a ngai a. (Thuf. 16:3; Jer. 10:23) Mi ṭha famkim Isua ngei pawh khân Pathian ṭanpuina a mamawh tih a hria a. (Heb. 5:7) Keini ṭha famkim lo mihringte phei chuan Pathian kaihhruaina chu kan va mamawh nasa lehzual dâwn êm! Tûnah, thu tlûkna dik siam tûra min ṭanpui thei Pathian thilpêk dang pakhat, kan chhia leh ṭha hriatna chungchâng chu i lo sawiho vang u.
CHHIA LEH ṬHA HRIATNA CHU ENG NGE NI?
5. (a) Chhia leh ṭha hriatna chu eng nge ni? (b) Engtin nge kan chhia leh ṭha hriatna chu min ṭanpuitu a nih theih? (Rom 2:14, 15)
5 Kan chhia leh ṭha hriatna chu thil dik leh dik lo chungchânga chhûng lama min hriattîrtu a ni a. Pathian dânte hre lotu pawhin chhia leh ṭha hriatna a nei a ni. (2 Kor. 4:2) Kan chhia leh ṭha hriatna chu kan ngaihtuahnate leh thil tihte chungchânga thiam loh min chantîrtu, a nih loh leh thiam min chantîrtu chhûng lama rorêltu ang a ni a. (Rom 2:14, 15 chhiar rawh.) Kan chhia leh ṭha hriatna chuan thil dik lo nia kan hriatte ti lo tûrin min vaukhân thei a. (1 Sam. 26:8-11) A nih loh leh, thil dik nia kan hriatte ti tûrin min chêttîr thei bawk. Zalên taka duh thlan theihna thilpêk kan neih avâng maiin, kan thu tlûkna siam zawng zawngte chu Jehova’n a pawm vek ang tihna erawh a ni lo. Kan chhia leh ṭha hriatna chuan thu tlûkna ṭha leh ṭha lo danglamna hre tûrin min ṭanpui zâwk tûr a ni.
6. Kan chhia leh ṭha hriatna chungchângah eng harsatna nge kan neih?
6 Mahse, kan chhia leh ṭha hriatna chungchângah harsatna pakhat a awm a. Ṭha famkim lo kan nih angin, kan chhia leh ṭha hriatna pawh hi a ṭha famkim lo va. Enkawl seilen kan nih dân te, kan hnam dân te leh, kan châkna ṭha lote chuan kan chhia leh ṭha hriatna chungah ngawng ṭha lo a nei thei a ni. Bible chuan kan chhia leh ṭha hriatna chu a “chak lo,” a “bawlhhlawh,” a nih loh leh “thîr linga deh châr tawh” ang a ni theiin, a “sual” hial thei tih a sawi a. (1 Kor. 8:12; Tit. 1:15; 1 Tim. 4:2; Heb. 10:22) Chutiang chhia leh ṭha hriatna chu kaihruaitu ṭha tak a ni thei tawh lo. Chu chu siam ṭhat ngai bûkna chhe tawh ang a ni a. Chuvângin, kan chhia leh ṭha hriatna thawk ṭha tûr chuan ṭha taka kan sawizawi a ngai a ni. (1 Pet. 3:16) Engtin nge chutiang chuan kan tih theih ang?
KAN CHHIA LEH ṬHA HRIATNA SAWIZAWI DAN
7-8. (a) Kan chhia leh ṭha hriatna sawizawi tûrin engin nge min ṭanpui ang? (b) Engtin nge Bible thu bulte chuan min kaihhruai theih? Entîrna pe rawh. (Milem en bawk rawh.)
7 Engtin nge kan chhia leh ṭha hriatna chu kan sawizawi theih? Bible kan chhiar ziah a, Jehova thlîrna aṭanga thil dik leh dik lote thliar hran dân kan zir a ngai a ni. Pathian dânte zirna chuan a ngaihtuahnate hre thiam tûrin min ṭanpui ang. Mahse, thuziak hmasaa târ lan tawh angin, dân eng emaw bîkte chu dinhmun eng emaw bîk atân chauhva hman theih a ni a. Chuvângin, Jehova ngaihtuahnate leh rilru vei zâwngte hre thiam lehzual tûr chuan thu bulte pawh kan zawn a ngai a ni.—Is. 55:9.
8 Kan nun kawng hi thlalêra zin kawng nên kan khaikhin thei a. Kalna tûr kawng emaw, kawng kawhhmuhtu sign-te emaw awm lohna thlalêra zin angah han inmitthla teh. Nî leh arsite chuan kan tum ram thleng thei tûrin kawng min kawhhmuh thei ngei mai. Mahse, kan zinna kawnga thlen chin hriat theihnate târ langtu map chu a ṭangkai lehzual ngei ang. Chutiang map chuan kawng dikah kan kal tih chian tûr leh kawng dik lo kan zawh huna inhre chhuak tûrin min ṭanpui dâwn a ni. Kan nuna kan tum ram—tum ber—chu Jehova tihlâwm a ni a. Bible hi kaihhruaina dik tak min petu map ang chu a ni a. Bible thu bulte erawh kan zinna kawnga thlen chin hriat theihnate ang chu an ni. Chûng thu bulte zuina chuan kan tum ram thleng tûrin min ṭanpui ang.
Bible thu bulte hi kawng dikah kan kal tih min chiantîrtu kan zinna kawnga thlen chin hriat theihnate ang an ni (Paragraph 8-na en rawh)
9. Kan chhia leh ṭha hriatna sawizawina kawnga min ṭanpuitu tûr eng ṭanpuina dang nge Rom 9:1-naa târ lan a nih?
9 Kan chhia leh ṭha hriatna ṭha taka sawizawi tûr chuan Pathian thlarau thianghlim kan mamawh a. (Rom 9:1 chhiar rawh.) Thlarau thianghlim chuan thil eng emaw chungchânga Pathian ngaihtuah dânte hre tûrin min ṭanpui ang a. Chu bâkah, Jehova duh zâwng nêna inmila thil ti tûrin min chêttîr thei a, min tichak thei bawk. (Phil. 2:13) A nih leh, engtin nge Jehova thlarau thinghlim ṭanpuina chu kan dawn theih ang?
10. Engtin nge thlarau thianghlim ṭanpuina kan dawn theih? (Luka 11:10, 13)
10 Thlarau thianghlim dîlin ṭawngṭai rawh. (Luka 11:10, 13 chhiar rawh.) Pathian Jehova chu thlarau thianghlim pêkna kawngah a thilphal tih kan chiang thei a. (Joh. 3:34) Thlarau thianghlim kaihhruaina mila awmte hnênah phal takin a pe ṭhîn a ni. (Thuf. 1:23; Jak. 1:5) A nih leh, eng thil dangin nge kan chhia leh ṭha hriatna sawizawina kawngah min ṭanpui ang?
11. (a) Nuna kan thiltum ber tûr chu eng nge ni? (b) Engvângin nge kan chhia leh ṭha hriatna chu kan sawizawi tih leh ṭha takin hna a thawk tih kan chian a ngaih?
11 Jehova pawm hlawh nih tum reng rawh. (Thuf. 8:34, 35) Chu chu kan nuna kan thiltum ber tûr a ni. Chu thiltum chu nuna dinhmun hrang hrang kan hmachhawn huna rilrua kan vawng reng a nih chuan kan chhia leh ṭha hriatna sawizawi tûrin min ṭanpui thei ang. Ṭha taka sawizawi chhia leh ṭha hriatna chu Jehova ngaihtuah dân nêna inmil rilru put hmang leh, a rilru awm dân tûr ngai pawimawhtu thinlung a ni. Tûn laia nun a harsatzia kan ngaihtuah hian, ṭha taka sawizawi chhia leh ṭha hriatna pawimawhzia chu kan hre thiam thei a ni. Bible-a chiang taka târ lanna awm lo dinhmunte chu kan hmachhawn fo ṭhîn a. Chûng dinhmunahte chuan kan intih hlimna te, hna te, zirna te leh, mi dangte nêna kan inlaichînnate a tel thei a. A nih leh, chûng thilte nêna inkûngkaiha kan thu tlûkna siamte chu Jehova’n a pawm tih engtin nge kan chian theih?—2 Kor. 1:12.
12. Kan chhia leh ṭha hriatnain kawng dikah min hruai tih hre tûrin engin nge min ṭanpui ang? (Ephesi 5:10)
12 Bible-a i thu chhiarte chu chhût ngun ṭhîn rawh. (Sâm 49:3) Bible i chhiar hunah, Jehova ngaihtuah dân hre thiam tûra ṭanpui thei tûr che thu bulte chu zawng ṭhîn ang che. (Ephesi 5:10 chhiar rawh.) Nuna kan hmachhawn buaina khirh tak takte chinfel dân kawng kan ngaihtuah hunah, kan chhia leh ṭha hriatnain thu tlûkna dik siam tûrin min ṭanpui tih min chiantîr theitu Bible thu bulte chu kan zawn a ngai a. (Thuf. 2:4-9, 11-13) Kawng dik kan zawh reng theih nân, chûng thu bulte chuan kan chhia leh ṭha hriatna chu a ṭûl anga siamrem tûr leh siam ṭha tûrin min ṭanpui thei a ni.—Heb. 5:14.
13. Eng tih nge kan pumpelh ang? Entîrna pe rawh.
13 Thu tlûkna i siam tawh thlâwptu atân maiin thu bulte zawng suh. B.C.E 607-a Jerusalem tihchhiat a nih hnua Judai rama la awm reng Israel mite ang nih chu kan duh lo va. Anni chuan Jeremia hnênah: ‘LALPA i Pathianin kan kalna tûr kawng leh kan tih tûr thil min kawhhmuh rawh se,’ tiin an sawi a. (Jer. 42:3-6) Mahse, an zawh tûr kawng chu an lo thlang daih tawh a ni. Jehova kaihhruaina an duh loh khân, an thu tlûkna lo siam tawh chu an vuan tlat a. Chu chuan chhiatna nasa tak a thlen nghe nghe. (Jer. 42:19-22; 43:1, 2, 4) Chuvângin, thu tlûkna kan siam hmain, Jehova ngaihtuah dân târ langtu Bible thu bulte kan zawn a, chumi mila hma kan lâk a ngai a ni.
14. Engvângin nge thu tlûknate kan siam hunah Bible thu bulte chu kan zawm a ngaih?
14 Bible thu bulte ṭanchhanin thu tlûkna siam rawh. (Mt. 7:24-29; Jak. 1:23-25) Bible thu bulte ṭanchhana thu tlûknate kan siam hian thlarau thianghlim kaihhruaina milin thil kan ti tihna a ni a. Chutianga kan tih chuan, Jehova’n a thlarau thianghlim min pe zawm zêl ang. (Tirh. 5:32) Mahse, Jehova thlarau thianghlim kaihhruaina kan ngaihthah a nih erawh chuan, a thlarau thianghlim chu kan “ti lungngai,” a nih loh leh chumi kalhin thil kan ti tihna a ni ang. (Eph. 4:30; Is. 63:10; Tirh. 7:51) Chutiang a nih chuan, Jehova’n a thlarau thianghlim chu kan hnên ata a la bo hial thei a ni. (Sâm 51:11; 1 Thes. 5:19) Chu chu thil râpthlâk tak a ni ngei ang! Thlarau thianghlim hnên aṭanga chakna dawn chu kan mamawh hle si a.—Eph. 3:16.
NUNPUI THEIH TUR BIBLE THU BULTE HMUH THEIH DAN
15-16. (a) Engtin nge nunpui theih tûr Bible thu bulte kan hmuh theih ang? (b) Eng Bible thu bulte’n nge i Bible zirpui chu zial zûk bânsan tûra chakna pe thei?
15 Inzirna hmanruate chu hmang ṭangkai rawh. Bible thu bulte nunpui thei tûr chuan chûng thu bulte chu Bible-a kan hmuh thiam a ngai a. Entîr nân, i Bible zirpuiin zial zûk bânsan a hreh a nih chuan engtin nge ni ang? Ani chuan: ‘Zialzûk chungchâng hi Bible-ah sawi lan a ni si lo va. Engtin nge thil sual a ni tih kan hriat theih?’ tiin a ngaihtuah mai thei a. Chutiang a nih chuan, a nunpui theih tûr Bible thu bulte zawng hmu a, chhûtpui tûrin engtin nge i ṭanpui theih ang? Hmanraw ṭangkai tak pakhat chu Jehova Thuhretute Tâna Zir Bingna Hmanrua hi a ni a. I Bible zirpui chu “Vaihlo leh Zialzûk,” tih thupui tê awmna i kawhhmuh thei a. Chu thupui tê hnuaiah chuan, “Engtin Nge Pathianin Zial Zûk A Thlîr?” tih thuziak chu a hmu ang. (Vênnainsâng, June 1, 2014 en rawh.) Chu thuziak a chhiar hunah, eng Bible chângte leh thu bulte nge a hmuh ang?
16 Chu thuziaka târ lan thu bul panga chu han ngaihtuah teh. (1) Thihnaa min hruaitu thilte bâwihah kan awm tûr a ni lo. (Rom 6:16) (2) Kan tisa tichhe thei thil eng pawh kan pumpelh tûr a ni. (2 Kor. 7:1) (3) Jehova chuan kan nunna zawng zawnga a rawngbâwl tûrin min duh. (Mt. 22:37) (4) Kan thil tihin mi dangte chhiatna a thlen tûr a ni lo. (Mt. 22:39; 1 Kor. 10:24) (5) Jehova’n thil dik ti tûra kan mamawh chakna min pe thei a ni. (Phil. 4:13) Chuvângin, Bible-ah hian zial zûkna chungchâng chiang taka târ lanna awm lo mah se, chûng thu bulte chuan i Bible zirpui chu Jehova ngaihtuahna hre thiam tûrin a ṭanpui thei ang.
17. Engtin nge inneih tum Thuhretute chuan anmahni ṭanpuitu Bible thu bulte an zawn hmuh theih ang?
17 Engtin nge inneih tumte chuan thu tlûkna ṭha siam tûra ṭanpui thei Bible thu bulte an zawn hmuh theih ang? Hemi chungchângah pawh hian, Zir Bingna Hmanrua-in a ṭanpui thei a. “Inneihna leh Inneih Ruaiṭhehna,” tih thupui tê hnuaiah, Bible thu bulte târ lanna thuziak eng emaw zât a awm a. An ngaihtuah theih thu bul paruk hi han ngaihtuah teh. (1) Ruahmanna zawng zawng chuan Jehova a chawimawi tûr a ni. (1 Kor. 10:31, 32) (2) Kan inthuam dân chu mawihnai tak, inâwm tak leh, a lutuk a ni tûr a ni lo. (1 Tim. 2:9; 1 Pet. 3:3, 4) (3) Setana khawvêla inchawi lârna thil tihte chu kan pumpelh tûr a ni. (Joh. 17:14; Jak. 1:27; 1 Joh. 2:15, 16) (4) Ruahmannate chu felfai tak a ni tûr a ni. (1 Kor. 14:40) (5) Inneih ruaiṭhehna (inneih lawmna) chu khuahkhirhna awm lo, zuruihna nêna inpawlh hlimhlawp bâwlna a ni tûr a ni lo. (Gal. 5:21) (6) Inneih lawmna chu felfai taka ruahman a nih theih nân mawhphurhna latu mi pakhat a awm tûr a ni.—Joh. 2:8, 9.
18-19. (a) Eng hmanraw dangin nge min ṭanpui thei? (b) He hmanruaah hian kût nîa tel chungchânga thu tlûknate siam tûra ṭanpui thei che eng Bible thu bulte nge i hmuh theih? (“Thu Bulte Chu I Hmu Thiam Em?” tih bâwm chu en rawh.)
18 Mi tam takin an hlâwkpui hmanraw dang pakhat leh chu Kristian Nun Atâna Bible Chângte hi a ni a. He lehkhabu-ah hian thupui hrang hrang hnuaiah Bible châng eng emaw zât târ lan a ni bawk. Thupui pakhat i thlan chuan, Bible thu bulte hmu thiam tûra ṭanpui thei che Bible chângte leh zawhna ṭhenkhat i hmu ang. Entîr nân, Kristian tu emaw chu kût nî ṭhenkhatah a tel dâwn leh dâwn loh chungchângah a chiang lo thei a. “Kût Nîte,” tih thupuia a kal chuan, “Kristiante pumpelh tûr kût nîte,” tih thupui tê chu a hmu ang.
19 Chumi section hnuaia târ lan thu ṭhenkhat hi han ngaihtuah teh: A hmasain, “Engvângin nge sakhaw dik lo nêna inkûngkaih kût nîtea tel chu thil sual a nih? (1 Kor. 10:21; 2 Kor. 6:14-18; Eph. 5:10, 11),” tih hi kan hmu a. A dawtah, chutiang kût nîte nêna inkûngkaih entîrnate pawh târ lan a ni. “Ram leh hnam tâna hman hun serhte,” tih thupui tê hnuaiah chuan, Kristiante chu ram leh hnam tâna hman ṭhin hun serhah te, ram leh hnam tâna indona hriatrengna hun serhah te leh, mi ropuite chawimawi nâna hman hun serhahte tel âwm a nih leh nih loh chungchâng an ngaihtuah huna an hman ṭangkai theih tûr Bible thu bulte târ lan a ni bawk. Jehova inawpna pâwlin kan chhia leh ṭha hriatna sawizawi tûra min ṭanpuitu chutiang hmanruate min buatsaihsak avângin kan va lâwm tak êm!
ṬHA TAKA SAWIZAWI CHHIA LEH ṬHA HRIATNA I NEI TIH CHIAN RAWH
20. Engtin nge kan chhia leh ṭha hriatna chu ṭha takin kan sawizawi tih kan lantîr theih?
20 Zalên taka duh thlan theihna thilpêk chu kan ngaihlu tak zet a. Chutih rualin, chu chu a nih dân tûr ang taka hmang thei tûr chuan kan chhia leh ṭha hriatna chu kan sawizawi a ngai tih kan hria a ni. Ṭha taka sawizawi chhia leh ṭha hriatna chuan Jehova chawimawitu thu tlûknate siam tûr leh a duh zâwng mila thil ti tûrin min ṭanpui ang. Chutianga ti thei tûr chuan Jehova thlarau thianghlim ṭanpuina kan mamawh a. Chuvângin, a thlarau thianghlim chu dîl zawm zêlin, chumi kaihhruaina milin thil kan ti tûr a ni. Chu bâkah, Bible thu bulte chuan kan chhia leh ṭha hriatna sawizawi tûr pawhin min ṭanpui ang. Hêng thilpêkte hi ṭha taka hmangin Pathian Thu thiltihtheihna chu kan nunah hmuh i tum ṭheuh vang u.—2 Tim. 3:16, 17; Heb. 4:12.
HLA 135 Jehova Ngenna: ‘Ka Fapa, Fing Rawh’