Thinlung Takin Ngaidam Rawh
“Mi tinin thinlung taka in unaute in ngaihdam loh chuan ka Pa vâna mi pawhin chutiang bawkin in chungah a ti ve ang.”—MATTHAIA 18:35.
1, 2. (a) Engtin nge tlâng hriat mi sual pakhat chuan Isua a ngaihsânzia a lantîr? (b) A chhân lêtnaah Isua’n eng thu pawimawh nge a sawi?
ANI chu nawhchizuar ni âwm tak a ni a, sakhaw mi ina hmuh beiseiawm lo tak a ni. Mi ṭhenkhatin chu mi hmuna an hmuh avânga mak an tih chuan, a thiltih chu mak an ti lehzual ngei ang. Nungchang mawi bera chu a va pan a; tin, a hna thawh a ngaihsânzia a tilang a, a mittuiin a ke a sil sakin, a samin a hru hul leh a ni.
2 Chu nungchang mawi bera chu Isua a ni a, ani chu, “chu mi khuaa hmeichhe sual” chuan a tihnual chuang lo. Mahse, in neitu, Pharisai Simona chu, chu hmeichhe sual avângin a lung ni lo êm êm a. Isua chuan leiba neitu mi pahnih chungchâng sawiin a lungnih lohna chu a chhâng lêt a. Pakhat chuan a ba tam hle—kut hnathawktu tâna kum hnih chhûng hlawh vêl hu chu a ba a. A dang erawh chuan chu mi hmun sâwma ṭhena hmun khat—thla thum hlawh aia tlêm chu a ba thung a ni. An rulh theih loh tâkah chuan, a pûktîrtu chuan “a ngaihhnathiam ve ve a.” Ngaihdam tam zâwka chuan a pu a hmangaih zâwk nachhan tûr a nei tih chu a chiang hle a ni. Chu nu thiltih ngilnei tak nêna zawmin, Isua chuan: “Ngaihdam tlêm chuan, tlêmin a hmangaih ṭhîn,” tiin, thu bul chu a belh hlak a. Tin, hmeichhe hnênah chuan: “I sualte ngaihdam a ni ta,” tiin, a hrilh a ni.—:Luka 7:36-48.
3. Keimahni chungchâng eng nge kan ngaihtuah ṭûl?
3 ‘Chu nu ni ta ila emaw, a dinhmun ang emawah dingin zahngaihna lantîr ni ta ila, mi dangte chu zau takin ka ngaidam ang em?’ tiin han inzâwt teh. ‘Teh rêng mai!’ tiin i chhâng mai thei. Mahse, mi dang ngaidam duhtu i ni tih i ring tak zet em? Chu chu i rilru thlêk zâwng a ni rêng em? Mi dang i ngaidam nghâl ṭhînin, ngaihdam peih anga hriat i ni em? He thu-ah hian kan ngaihsakna tlang tak pêk leh mahnia inenfiah ṭheuh tûr kan nih chhan i lo en ang u.
Mamawh Ngaihdamna —Kan Chungah Lantîr A Ni
4. Keimahni chungchâng thu dik eng nge kan pawm tûr?
4 I hriat hle angin ṭha famkim lo i ni a. Tuemawin zâwt ta che sela chuan, “‘Sual ka nei lo,’ kan tih chuan mahni leh mahni kan inbum a, thutak chu keimahniah a awm lo a ni,” tih thu, 1 Johana 1:8 hre chhuakin, ṭha famkim lo i ni tih i pawm ngei ang. (Rom 3:23;12) Ṭhenkhat tân chuan, sualna chu langsâr tak leh huatthlala takin a lang chhuak mai thei a. Mahse, hre reng chunga chutiang sual i ti lo a nih pawhin, vawi tam tak leh kawng tam takin Pathian tehnate i tlin loh châng a awm ngei a—i sual a ni. A ni lâwm ni?
5. Eng atân nge Pathianah kan lâwm ang?
5 Chuvângin, i dinhmun chu tirhkoh Paula thusawi: “Nangni in bawhchhiatnate leh in tisaa serh tan lohna avângin thi in lo ni a, nangmahni ngei chu amah nên a tinung che u a nih kha; kan bawhchhiatna zawng zawngte min ngaidam a,” tih nên hian a inang mai thei. (Kolossa 2:13; Ephesi 2:1-3) “Kan bawhchhiatna zawng zawngte min ngaidam a” tih ṭawngkauchheh hi chhinchhiah teh. Chu chuan tam tak a huam a ni. Davida’n: “Aw LALPA, i hming avângin ka khawlohna ngaidam ang che, nasa tak a ni si a,” a tih ang hian, kan zain Pathian ngaihdamna kan ngenna tûr chhan ṭha tâwk kan nei vek a ni.—Sâm 25:11.
6. Jehova leh a ngaihdamna chungchângah eng nge kan chian theih?
6 Engtin nge i tân—a nih loh leh kan zînga tupawh tân—ngaihdamna chu a dawn theih? Jehova ngaihdam peihna chu kawng pawimawh ber a ni. Chu chu a mize nghet a ni bawk. (Exodus 34:6, 7; Sâm 86:5) Hriatthiamtheih takin, Pathian chuan ṭawngṭaia ama lam hawi a, a ngaihdamna dîl tûrin min beisei a ni. (2 Chronicles 6:21; Sâm 103:3, 10, 14) Chutiang ngaihdamna min pêk nân dân phal nghahchhan a ruahhman a ni—Isua tlanna inthawina chu.—Rom 3:24; 1 Petera 1:18, 19; 1 Johana 4:9, 14.
7. Eng kawngin nge Jehova entawn chu i duh ang?
7 Mi dangte i cheibâwl dân tûrah Pathian ngaihdam peihzia entîr chu i hre tûr a ni. Paula chuan he thil hi tinzâwn rânin, hetiang hian a ziak a: “Inkhawngaih tawna lainatna neiin awm ula, Pathianin Kristaa a ngaidam che u ang bawkin inngaidam tawn rawh u,” tiin. (Ephesi 4:32) A châng dawt leha: “Chutichuan a fa duh takte angin Pathian awm dân latute ni rawh u,” tia a sawi zawm avângin, Paula chuan Pathian entîr siam aṭanga kan zir tûr chungchâng a kâwk a ni tih rinhlelh tûr chhan a awm lo. (Ephesi 5:1) A inzawm dân i hria em? Pathian Jehova chuan a ngaidam che a, chuvângin Amah entawn a, “inkhawngaih tawna lainatna neiin” mi dangte ‘ngaidam’ tûrin Paula chuan mi hneh thei takin a sawi a ni. Mahse, ‘Chu chu ka ti em? Chu chu ka pianpui mizia a nih loh chuan, ngaihdam peihna kawnga Pathian entawn tumin ṭan ka la tak zet em?’ tiin, inzâwt ang che.
Ngaihdam Peihna Kawngah Ṭan Kan Lâk a Ngai
8. Kan kohhran din a nih dân chungchângah eng nge kan pawm tûr?
8 Kristian kohhranah, engemaw châng chauhva Pathian ngaihdamna ang lantîr ngai tûra ngaih chu duhthusâmna mai a ni ang. Chu chu a tak tak a ni hauh lo. Kan Kristian unaupa leh unaunu te chuan Isua hmangaihna lantîr chu zui tumin nasa takin an bei tih chu pawm tûr a ni. (Johana 13:35; 15:12, 13; Galatia 6:2) He khawvêl suaksual ze ṭha lo tak, ṭawngkam te, ngaihtuahna te, leh thiltihte chu bânsan tumin hun rei tak aṭang tawhin an bei a, an la bei zêl bawk a. Mihring thara inthuam chu an duh tak zet a ni. (Kolossa 3:9, 10) Chutichung pawhin, khawvêl pumpuia kohhran awmte leh tualchhûng kohhran tinte chu ṭha famkim lo mihringa din a ni tih thu dik chu kan ngaihthah thei chuang lo. Anni chu ṭha famkim lo la ni cheu mah se, a tlângpui thu-in tûn hma ai chuan an ṭha zâwk ngei a ni.
9, 10. Unaute zîngah buaina a chhuahin engvângin nge mak kan tih loh vang?
9 Bible-ah chuan, Pathian chuan kohhrana kan unaute zîngah famkim lohna kan beisei thei tih tum nei rânin min hrilh a. Entîr nân, Kolossa 3:13-a ziak: “Tupawhin tu chungah pawh thupawi nei ang ula indawh tawnin inngaidam tawn ula; Lalpa chuan a ngaidam che u ang tak khân ngaidam ve rawh u,” tih Paula thu hi ngaihtuah teh.
10 Awmze nei takin, he Bible châng hian Pathian ngaihdamna, leh kan tih tûr leh mi dangte ngaihdam a ṭûlna inkâr inzawm dân min hriatnawntîr a ni. Engvângin nge hei hi chona a nih? Paula’n tuemawin ‘tu chungah pawh thupawi a nei’ thei tih a pawm tawh avângin. Ani chuan chutiang thil a awm thei tih a hria a. Chûng chu kum zabi pakhatna, ‘vân beiseina dahsak’ Kristian “mi thianghlimte,” zîngah tak ngial pawh a lo awm tawh ni âwm tak a ni. (Kolossa 1:2-5) Chuvângin, tûn laia Kristian dik tam takte’n “Pathian mi thlan, mi thianghlim leh duh takte,” nihna thlarau hriattîrna an neih loh avângin chutiang thil a awm ang tih kan ngaihtuah thei em? (Kolossa 3:12) Chuvângin, kan kohhranah thupawi—thil dik emaw, dik chiah lo emaw avânga rilru nat nachhan tûr a awm pawhin, thil dik lo nasa tak a awm tiin thu kan titlu mai tûr a ni lo.
11. Zirtîr Jakoba khân engah nge min tihharhvân?
11 Isua unaupa Jakoba pawhin a châng chânga kan unaute ngaihdam a ngaih hun tawn chu kan beisei tûr a ni tih a lantîr a ni. “In zîngah tunge finga thu hre thei awm? Thuhnuairawlh tak leh fing takin a thiltihte awm dân ṭhatin entîr rawh se. Nimahsela in thinlungah îtsîkna nasa tak leh inelna in neih chuan, thu dik uan khum suh ula, thu dik dodâlin dâwt sawi hek suh u.” (Jakoba 3:13, 14) “Itsîkna nasa tak leh inelna” chu Kristiante rilru-ah a awm dâwn em ni? Awm e, Jakoba thu chuan chutiang thilin kum zabi pakhatnaa kohhran chu a tuam a; chuvângin, tûn laiah pawh a awm ang tih a sawihmuh a ni.
12. Hmân lai Philippi kohhranah khân eng buaina nge chhuak?
12 Entîrna tak takah chuan Paula ruala taima taka beih hrâm hrâm avânga hming ṭha neitu Kristian hriak thih pahnihte chu an tel a ni. Philippi kohhran mi Euodii leh Suntuki-te chanchin i chhiar chu i hre chhuak leh mai thei. An chanchin kim chang taka sawi ni lo mah se, Philippi 4:2, 3 chuan an inkârah buaina engemaw a awm tih a târ lang a ni. Chu chu fîmkhur loh vâng emaw, insawichhiat vâng emaw, chhûngkhat innamnûlna hriat vâng emaw, a nih loh leh thîk thua inelna engemaw vânga inṭan emaw a ni em? A inṭan dân chu eng pawh ni se, an buaina chu a nasa hle a, Paula chuan hmun hla tak, Rom aṭangin a lo hria a. Hêng thlarau mi unaunute pahnih inkârah hian inbiakpawhna an tlachham ang a, chu chuan inkhâwmnaa inbiak lohna emaw, an ṭhiante hnêna insawichhiatna emawah a hruai thleng a ni mai thei.
13. Euodii leh Suntuki te inkâr thu-ah engin nge tihlawhtling a, chu chuan kan tân eng zir tûr nge a pêk?
13 In kohhrana mi ṭhenkhatte inkâra thil thleng emaw, i telvena thil engemaw nen a inang em? Chutiang buaina chu tûn laiah pawh a awm neuh neuh mai thei a. Eng nge kan tih theih? Hmân lai chungchângah chuan, Paula chuan unaunu inpumpêk pahnihte chu “Lalpaah chuan rilru hmun khat pu tûrin” a ngên a ni. Anni chuan thil awm dân sawiho te, ngaih dân inang lo leh inhriatthiamlohna chin fel te, ngaihdamna inlantîr tawn te chu rem an ti ang a; tichuan, Jehova ngaihdamna rilru put hmang entawn chu dik takin an rem ti a ni mai thei a ni. Euodii leh Suntuki hlawhtlinna bâk a dang ngaihtuah tûr chhan a awm lo, keini pawh kan hlawhtling thei a. Chutiang ngaihdamna rilru put hmang chu tûn laiah pawh hlawhtling takin a hman theih a ni.
Remna Siam La—Ngaidam Rawh
14. Mi mal ngaih dân inkalhna kal liamtîr mai a theih fo chhan leh a ṭhat ber chhan hi eng nge ni?
14 Kristian dangte nêna buaina i neih hunah ngaidam tûrin eng chiah nge ngai? Tlang taka sawi chuan, tih dân ho lam tak a awm lo; mahse, Bible chuan entîrna chhawrtlâk tak leh thurâwn ṭangkai tak min pe a ni. Pawm leh zawm harsa tak ni mah se, chu mi chungchâng chu theihnghilh a, liamtîr mai chu sawimawi ber a ni. Buaina a lo awm chuan, Euodii leh Suntuki te inkâra awm ang khân, mi tinin mi dang chu dik lovah emaw dik lo zâwkah emaw an ngai ṭhîn. Chutiang dinhmunah chuan, Kristian dang chu mawhpuh zâwk tûr emaw, tipawi tam zâwktu-ah emaw i ruat mai thei. Mahse, ngaihdamna hmangin thil awm dân chu i titâwp thei ang em? Kristian dang zâwk chu sual hmasatu emaw, a dik lo hulhual emaw a nih chuan—hei hi a vâng viau ang a—nangmah hi ngaihdamnaa thilte kal liamtîr leh titâwp hmasatu tûr i ni tih hria ang che.
15, 16. (a) Engtin nge Mika’n Jehova chungchâng a ziah? (b) Pathianin ‘bawhchhiatna a kal pêl’ tih hi eng tihna nge ni?
15 Ngaihdamna kawnga kan entawn tûr Pathian chu i thlîr reng ang u. ( (Ephesi 4:32–5:1) Bawhchhiatna A kal liamtîr dan chu zâwlnei Mika chuan: “Nang anga khawlohna ngaidamtu leh a rochan la awm chhun bawhchhiatna kal pêltu Pathian tu nge awm? A thinrimna chu kumkhuain a vawng reng lo, khawngaihnaah a lâwm êm êm ṭhîn a vângin,” tiin, a ziak a ni.—Mika 7:18.
16 Bible chuan Jehova chu “bawhchhiatna kal pêltu” anga a sawiin, ani chu thil sual hre chhuak leh thei lo khawpin a haihawt a tihna a ni lo. Thil sual nasa tak titu Samsona leh Davida chungchâng han ngaihtuah teh. Pathian chuan chûng an sualte chu a hre reng a; chûng an sualte zînga ṭhenkhat chu Jehova chuan Bible-a a chhinchhiahtîr avângin keini pawhin kan lo hre ve a ni. Mahse, kan ngaihdamna Pathian chuan an pahnih chungah zahngaihna a lantîr a, rinna kawnga entawn tûrin kan hmaah a la dah cheu mai.—Hebrai 11:32; 12:1.
17. (a) Eng ang mi va pan dân hian nge mi dangte thil tihsual, a nih loh leh bawhchhiatna kal liamtîr tûrin min ṭanpui thei? (b) Chu chu tih kan tum chuan, engtin nge Jehova kan entawn ang? (Footnote en rawh.)
17 Ni e, Jehova chuan bawhchhiatnate a ‘kal pêl’a thei a ni; Davida ngei pawhin ngaihdamna a dîl nawn fo ang khân. (2 Samuela 12:13; 24:10) Mihring ṭha famkim lo an nih anga kan rawngbâwlpuite min tihhrehawmna leh min deunate kal liamtîrna kawngah Pathian kan entawn thei ang em? Thlawhna thlâwk chhuak mêka chuang angah han inngai ta la. I han dâk chhuak a, thlawhna tlân kawng bulah chuan i hmêlhriat tu emaw chuan naupang ang maiin a lei chhuaha a chhiatkhum lai i zuk hmu ta a. A lungâwi lo va, nangmah a chhiatkhum che a ni mai thei tih i hria a. Nangmah a chhiatkhum che a ni lo thei tih pawh i hre bawk a. Eng pawh ni se, thlawhna chu vân sâng lam panin a inher ta a; chhut han ang leka hmuh theihna khawpa sângah chu nu chu i thlawhsan ta a. Dârkâr khat lek chhûngin, mêl za têla hlaah i awm ta a, a chhiatkhumna duhawm lo tak chu hla takah i kal san ta a ni. Chutiang bawkin, Jehova entawn kan tum a, fing taka bawhchhiatnate kal pelh kan tum a nih chuan, chu chuan ngaidam tûrin mai ṭanpui fo vang. (Thufingte 19:11) Chu innamnûlna chu tûn aṭanga kum sâwm emaw, kum sângbi khata kum zahnihah emaw thil pawimawh lo tak a ni dâwn lo vem ni? Engvângin nge chu chu kan kal pêlh loh vang?
18. Bawhchhiatna kan dah bo thei dâwn lo a nih chuan eng thurâwn nge kan hman theih?
18 Nimahsela, engemaw châng chuan thil awm dân chu i ṭawngṭaiin, ngaihdam pawh i tum a; mahse, i ngaidam theiin i hre lo mai thei a ni. Chutiang anih chuan engtin nge ni ang? Isua chuan harsatna kan neihpuitu chu pana, remna neih theihna tûrin a rûk têa harsatna tihkian tum tûrin min fuih a ni. “Chutichuan, maichâm bula i thilpek i hlan lai ngeia i unauvin i chungah lungnih lohna a nei tih i hriat chhuah leh chuan, chuta maichâm hmaah chuan i thil pêk chu hnutchhiah la, kal langin i unau rem zet la, chu mi hnuah chuan i thilpêk chu rawn hlân rawh,” tiin.—Matthaia 5:23, 24.
19. Kan unau nêna remna kan zawnin eng rilru put hmang nge kan neih tûr ni a, eng rilru put hmang nge kan pumpelh tûr?
19 Chhinchhiahtlâk takin, Isua chuan i unau hnênah nangmah i dik thu leh ani a dik loh thua va hmin tûrin a ti lo. A dik lo pawh a ni mai thei. In dik lo ve ve pawh a ni zâwk mah mai thei bawk. Engpawh nise, thiltum chu leh lam mi pawmluihtîr leh tlûk sawptîr tih theih tûr zâwng a ni tûr a ni lo. Chu chu sawihona i pan dân a nih chuan, i hlawhchham ang tih chu a chiang sa deuhthaw a ni. Chu bâkah, kan tum chu thinurna tak tak emaw, ngaihruatna avânga thinurna emaw chipchiar taka ennawn chu a ni tûr a ni bawk hek lo. Kristian hmangaihna thlarauva dam taka sawihona chuan harsatna chhûngril ber, inhriatthiam lohna chu a hailang ṭhîn a, chu chu in pahnihin in tiveng thei a ni. Mahse, sawihona chuan inremna pumhlûmah a hruai lo a nih pawhin, chu chu a pawimawh reng em? In pahnihin kan ngaihdamna Pathian rawng bâwl in duh tak zetnaah tal in inthurual a nih chuan a ṭha zâwk lo vang maw? Chutiang i hmachawn hunah, “Kan ṭhat famkim lohna avânga he ngaih dân inang lo kan nei hi, a pawi ka ti khawp mai. Khawngaih takin, i kal liamtîr mai ang hmiang” tia thinlung taka sawi ve ve chu a awlsam zâwk mai thei a ni.
20. Tirhkohte entîr siam aṭangin eng nge kan zir theih?
20 Tirhkohte zînga ṭhenkhatte pawhin chawimawi zâwk nih an zawn avângin ngaih dân inan lohna an nei a ni tih hre reng ang che. (Marka 10:35-39; Luka 9:46; 22:24-26) Chu chuan enghelhna, rilru natna, a nih loh leh thinurna thûk tak a thlen a ni. Mahse, chûngte chu an kal pêl thei a, rawng an bâwl tlâng reng thei a ni. A hnûah an zînga pakhat chuan hetiang hian a ziak a: “Nunna hmangaih duh leh ni ṭhate hmuh duh chuan sual lakah a lei vêng ṭha sela, a hmui pawh ngamthlêmna thu sawi lo tûrin vêng ṭha rawh se. Sual hawisanin thil ṭha ti rawh se; remna zawngin um zêl rawh se,” tiin.—1 Petera 3:10, 11.
21. Ngaihdamna chungchângah eng zilhna thûk tak nge Isua’n a pêk?
21 Thil lo thleng ṭhîn zâtve kan chhinchhiah tawh a: Pathianin hun kal tawhah kan bawhchhiatna tam tak min ngaidam a; chuvângin, amah kan entawn ang a, kan unaute kan ngaidam tûr a ni. (Sâm 103:12; Isaia 43:25) Mahse, thil lo thleng ṭhîn zâtve dang a la awm a ni. Isua’n ṭawngṭai dân entawn tûr a pêk hnûah: “Mi an bawhchhiatte in ngaihdam chuan, in Pa vâna miin a ngaidam ve ang che u,” tiin a sawi a. Kum khat a vei hnûah: “Kan sualte min ngaidam ang che. Keini pawhin kan englo bâte zawng zawng kan ngaihdam ṭhîn a ni,” tia a zirtîrte ṭawngṭai dân zirtîrin, chu thu bawk chu a sawi nawn leh a ni. (Matthaia 6:12, 14; Luka 11:4) Tichuan, a thih hma ni tlêm têah, Isua chuan: “Ṭawngṭaia in din hun apiangin tu chungah pawh thupawi eng emaw in neih chuan ngaidam rawh u; in Pa vâna mi pawhin in bawhchhiatnate chu a ngaihdam theihna tûr che uin,” tiin a sawi belh a ni.—Marka 11:25.
22, 23. Ngaihdam kan inhuamna chuan engtin nge kan nakin hun a nghawng?
22 Ni e, Pathian ngaihdamna kan beisei zawm zêlna chu kan unaute ngaihdam kan inhuamnaah a innghat thui hle a ni. Kristiante inkâra buaina a chhuah hunin, ‘Thil pawimawh vak lo, thinurna tênau tak, a nih loh leh mihring ṭhat famkim lohna lan chhuahna thil ṭhenkhata unaupa emaw, unaunu emawte dik lohna finfiah ai chuan Pathian ngaihdamna chan chu a pawimawh fê zâwk a ni lâwm ni?’ tih chu inzâwt ang che. A chhânna chu i hria e.
23 A nih leh dinhmun chu mi mal thinurna tênau tak emaw, buaina emaw aia a urhsûn zâwk chuan engtin nge ni ang? Tin, Isua thurâwn Matthaia 18:15-18-a chhinchhiah hi eng huna hman tûr nge ni? Hêng thute hi lehpekah i ngaihtuah ang u.
[Footnote-te]
a Mi thiam pakhat chuan Mika 7:18-a Hebrai ṭawnga hrilhfiahna tehkhin thu hman hi, “a ngaihsak duh loh thil engemaw kal pêl maitu khualzin mi thil tih dân aṭanga lâk chhuah a ni a. Hei hi Pathian chuan sual a enthla lo tihna a ni lo va; thil pawimawh lo emaw, thil tê tham tak emaw angin a en tihna a ni hek lo. Mahse, hrem tûr zâwngin a chhinchhiah lo: a hrem lo va, a ngaidam zâwk tihna a ni,” a ti.—Rorêltute 3:26; 1 Samuela 16:8.
I Hre Chhuak Em?
◻ Ngaihdamna kawnga kan entawn tûr Jehova’n engtin nge min pêk?
◻ Kohhran chhûnga mite chungchângah eng nge kan hriat reng tûr?
◻ Kawng tam takah, innamnûlna emaw, rilru natna emaw chungchângah eng nge kan tih theih tûr?
◻ A ṭûl a nihin, kan unaute nêna remna siam tûrin eng nge kan tih theih?
[Phêk 15-naa milem]
Kristian pakhat nên inrem lohna a lo awmin, kal liamtîr tum rawh; zawi zawiin engmah lovah a lo chang mai ang