Bung 17
Pathian Mite Zîngah Himna Zawng Rawh
1, 2. Mihringte dinhmun chu thlipui na takin a nuai chhiatna hmuna awmte dinhmun nên engtin nge a inan?
THLIPUI na takin i chênna vêng chu a nuai chhe vek angin han mitthla la. I chênna in tihchhiat niin, i thil neih zawng zawng pawh i chân bawk a. Chaw ei tûr a vâng êm êm mai si a. Thil awm dân chu beisei bo tak a ni. Chutah, rin loh takin ṭanpuina a lo thleng ta mai a. Chaw ei tûr leh thawmhnawte chu hnianghnâr taka pêk chhuah a ni a. I tân in thar pakhat sak a ni bawk a. Dik takin, hêng thilte lo ruahmantu chungah chuan i lâwm hle ang.
2 Vawiin nîah hian chutiang nêna tehkhin theih thil engemaw chu a thleng mêk a ni. Chu thlipui na tak ang mai chuan, Adama leh Evi-te helna chuan mihringte chungah chhiatna nasa tak a thlen a. Mihringte chênna in Paradis chu hloh a ni ta a ni. Chuta ṭang chuan mihring sawrkârte hian mipuite chu indona te, dân bawhchhiatna te, leh dik lo taka rorêlna lak aṭang tein a hum thei ta lo va. Sakhuana chuan thlarau lam chaw ṭha a pêk theih loh a vângin mipui tam takte chu thlarau lamah rilṭâm êm êmin a siam bawk a ni. Amaherawhchu, thlarau lam thila kan sawi chuan, Pathian Jehova’n tûnah hian chaw ei tûr, inthuamna tûr, leh inhumna hmun tûr te min pe a ni. Chu chu engtin nge min pêk?
‘BAWI RINAWM LEH FING’
3. Jehova’n mihringte tân engtin nge ruahmanna a pêk a, chu chu eng entîrnaten nge lantîr?
3 A tlângpuiin ṭanpuinate rêng rêng hi kawnghmang fel tak neia pêk chhuah a ni ṭhîn a, chutiang bawkin Jehova pawhin a mite tâna thlarau lam ruahmanna chu kawnghmang fel tak neiin a pe a ni. Entîr nân, Israel mite chu kum 1,500 chhûng lai “LALPA mipui” an ni a. An zîngah chuan Pathianin a Dân zirtîr tûra a hman rawngbâwltute an awm a ni. (1 Chronicles 28:8; 2 Chronicles 17:7-9) C.E. kum zabi pakhatnaah Jehova’n Kristian pâwl chu a din a. Kohhrante din a ni a, chûngte chu awptu pâwl, tirhkohte leh upate awm khâwm kaihhruaina hnuaiah hna thawkin an awm a ni. (Tirhkohte 15:22-31) Chutiang bawkin tûn laiah pawh Jehova chuan kawnghmang fel tak nei pâwl pakhat hmangin a mite chu a dâwr ṭhîn a ni. Hei hi engtin nge kan hriat theih?
4. Tûn lai huna ‘bawi rinawm leh fing’ chu tu nge ni a, thlarau lama Pathian ruahmannate chu engtianga neih theihin nge a awm?
4 Isua’n Ram thuneihna a chan hunah, ‘bawi rinawm leh fing’ chuan A hnungzuitute tân “a hun apianga an chaw” chan tûr a semsak ang tih a sawi a. (Matthaia 24:45-47) 1914 kuma vân Lalber anga Isua ṭhuttîr a nih khân, “bawi” chu tu nge ni ta le? Chiang takin Kristianna rama sakhaw hruaitute chu an ni lo. A tam zâwkah chuan, anni chuan an berâmte chu Khawvêl Indopui I -naa tel anmahni hnam sawrkârte thlâwpna thu an fah ṭhîn a ni. Mahse a hun apiang leh a hun tak zêla thlarau lam chaw chu Kristian dik tak, Pathian thlarau thianghlima hriak thihte, Isua’n “pâwl tlêmte” tia a kohte chuan an sem chhuak a ni. (Luka 12:32) Hêng hriak thih Kristiante hian mihringte sawrkâr chanchin ni lovin Pathian Ram chanchin an hril zâwk a ni. Hemi avâng hian kum tam tak chhûngin mi thinlung fel, “berâm dang” maktaduai tam takte chuan hriak thih “bawite” chu sakhaw dik a taka hmanna kawngah hian an zâwm ve tawh a ni. (Johana 10:16) “Bawi rinawm” leh tûn laia a Awptu Pâwl hi hmangin, Pathian chuan hêng ruahmannate hi a duh apiangten an neih theih nân, a mite chu thlarau lam chaw ei tûr te, inthuamna tûr te, leh inhumna hmun tûr te siam tûrin a kaihruai a ni.
“A HUN APIANGA . . . CHAW”
5. Tûn lai khawvêlah hian thlarau lam dinhmun eng nge ni a, hemi chungchângah hian Jehova’n eng nge a tih?
5 Isua’n: “Mihring hi chhang chauhvin an nung lo vang a, Pathian kaa thu tin chhuakin an nung zâwk ang,” a ti a. (Matthaia 4:4) Thil pawi tak erawh chu mi tam zâwkten Pathian thusawi an ngaihsak lo hi a ni. Jehova zâwlnei Amosa sawi lâwk angin, “chaw ṭâmna ni lovin, tui ṭâmna ni hek lovin, LALPA thu hriatna ṭâmna zâwk chu” a awm a ni. (Amosa 8:11) Sakhaw ngaihsak takte ngei pawh thlarau lamah chuan an ṭâm a ni. Nimahsela, Jehova chuan “mi zawng zawng chhandama awmah leh thutak hriaah” a duh a. (1 Timothea 2:3, 4) Chuvâng tak chuan thlarau lam chaw ei tûr pawh hnianghnâr takin a pe a ni. A nih leh chu chu khawi aṭanga hmuh theih nge?
6. Tûn hmain Jehova’n a mite hnênah thlarau lam chaw engtin nge a lo pêk ṭhin?
6 Mihringte chanchin pumpuiah hian Jehova chuan a mite hnênah a huhovin thlarau lam chaw a sem ṭhîn a ni. (Isaia 65:13) Entîr nân, Israel puithiamte chuan mipate, hmeichhiate, leh naupangte chu a huhova Pathian Dân an zir theihna tûrin an ko khâwm ṭhîn a ni. (Deuteronomy 31:9, 12) Awptu pâwl kaihhruaina hnuaiah kum zabi pakhatnaa Kristiante chuan kohhrante an buatsaih a, an zavaia inzirtîrna tûr leh infuihna tûrin an inkhâwm ṭhîn bawk a ni. (Rom 16:5; Philemona 1, 2) Hetiang tihdân kawnghmang hi Jehova Thuhretute chuan an zui ve a. Nang pawh an inkhâwmna zawng zawngah hian tel ve tûrin duhsak takin an sâwm che a ni.
7. Kristian inkhâwmnaa tel zat zat hi hriatna leh rinna nên engtin nge a inkûngkaih?
7 Mahnia Bible i zirna aṭangin thil tam tak chu i lo hre tawh mai thei a. Mi tuin emaw a lo ṭanpui che pawh a ni mai thei bawk. (Tirhkohte 8:30-35) Mahse i rinna chu thlai pakhat, ṭha taka enkawl a nih loh chuan vuaia thi mai tûr nên a tehkhin theih a ni. Chuvângin, a hun apiangah thlarau lama chakna tûr chu i dawng ṭhîn tûr a ni. (1 Timothea 4:6) Kristian inkhâwmnate chuan thlarau lama chak tûrin, leh Pathian hriatnaah hma i sâwn rualin rinna lamah ṭhang chho zêl tûrin a ṭanpui thei che a, chutiang tûra ruahman inzirtîrna hun chu inzawm zatin min pe bawk a ni.—Kolossa 1:9, 10.
8. Engvângin nge Jehova Thuhretute inkhâwmnaa tel tûra fuih kan nih?
8 Inkhâwmnate hian pawimawhna dang a nei leh a. Paula chuan: “Hmangaih leh thil ṭha tiha inchawk tho tûrin inngaihtuah tawn ang u; . . . kan inkhâwmte bânsan lovin,” tiin a lo ziak a ni. (Hebrai 10:24, 25) Grik thu mal “inchawk tho tûrin” tia lehlin hi “intihriam tûrin” tihna pawh a ni thei a. Bible thufing pakhat chuan: “Thîrin thîr a tihriam a, chutiang bawkin miin a ṭhian hmêl a tihriam,” a ti a. (Thufingte 27:17) Kan zavai hian ‘tihhriam’ reng kan mamawh vek a ni. Ni tina khawvêl nêksâwrnate hian kan rinna hi a tibil thei a. Kristian inkhâwmnaa kan tel hian kan infuih tawn ṭhîn a ni. (Rom 1:11, 12) Kohhrana mi zawng zawngte chuan “infuih tawnin, intisâwt tawn ṭheuh rawh u,” tia tirhkoh Paula zilhna hi an zâwm a, chutiang thilte chuan kan rinna a tihriam a ni. (1 Thessalonika 5:11) Kristian inkhâwmnaa kan tel zat zat hian Pathian chu kan hmangaih a ni tih a entîr a, amah fak tûrin hun remchâng min siamsak bawk a ni.—Sâm 35:18.
“HMANGAIHNA INBEL RAWH U”
9. Hmangaihna lantîrna kawngah Jehova’n engtin nge entawn tûr a lo siam?
9 Paula’n: “Hmangaihna inbel rawh u, chu chu phuar famkimna a ni,” tiin a lo ziak a. (Kolossa 3:14) Jehova chuan khawngaihnain he inthuamna hi min buatsaihsak a ni. Eng kawngin nge? Hmangaihna hi Pathian pêk Jehova thlarau thianghlim rahte zînga pakhat a nih avângin Kristiante chuan kan lantîr thei a. (Galatia 5:22, 23) Chatuan nunna kan neih theihna tûra a Fapa mal neih chhun rawn tîrin Jehova ngeiin hmangaihna ropui ber chu a lantîr a ni. (Johana 3:16) He hmangaihna lantîrna ropui ber hian he mizia târlanna tûr kawngah entawn tûr min siamsak a. Tirhkoh Johana chuan, “Pathianin chuti kauva min hmangaih chuan keini pawh kan inhmangaih tawn ṭheuh tûr a ni,” tiin a ziak a ni.—1 Johana 4:11.
10. ‘Unau hote’ aṭangin engtin nge hlâwkna kan neih theih ang?
10 Kingdom Hall-a inkhâwmnaahte i tel ṭhinna chuan hmangaihna lantîrna hun remchâng ṭha tak a pe ang che. Chumi hmunah chuan mi chi hrang hrang i tâwk ang a. An zînga mi tam tak chu rinhlelh rual lohvin i nêl nghâl ngei ang. Jehova rawngbâwltute zîngah ngei pawh miziate chu a inang lo a ni. Tûn hma chuan i tuina ṭâwmpui ve lotute emaw, i ze mil loh zâwngte emaw chu i lo pehhêl ṭhîn pawh a ni mai thei a. Mahse, Kristiante chuan ‘unau hote chu hmangaihna’ kan nei tûr a ni. (1 Petera 2:17) Chuvângin, Kingdom Hall-a mite chu—an kumah te, miziaah te, hnamah te, zirnaah te emaw i anpuite ni lo mah se, anmahni nêl taka hriat vek tum ang che. Mi tin mai chuan mize duhawm tak an nei bîk zêl a ni tih pawh i hmu mai ang.
11. Jehova mite zînga mize hrang hrang awm hian engvângin nge a tihbuai loh vang che?
11 Kohhran chhûnga mize hrang hrang awm chuan tibuai che suh se. A hrilhfiah nân, i kalna sîra kawngpuiah chuan motor tam tak an kal ve angin han mitthla la. An vai chuan an tlân chak lam a inang lo va, an dinhmun pawh a inang hek lo. A ṭhente chu mêl tam tak tlân tawh an ni a, mahse a dangte erawh chu nangmah ang bawka chhuak ve ṭan chauhte an ni thung. Amaherawhchu, hetianga danglamna hi awm mah sela, kawng pakhatah an zavaiin an kal vek a ni. Kohhran chhûnga awm mi chi hrang hrangte chungchâng pawh hi hetiang tho hi a ni. Mi zawng zawngin Kristian miziate kan neih chhoh chak dân a inang vek lo va. Chubâkah, mi zawng zawng chu taksa lam emaw, rilru lam dinhmunah emaw kan inang vek hek lo. Ṭhenkhat chuan kum rei tak chhûng Jehova an lo be tawh a; a ṭhente erawh chuan an ṭan ve chauh thung a. Chuti chung chuan, ‘rilru hmunkhat leh ngaihtuahna hmunkhata fel taka inzawm tlat zâwkin,’ kan zavaiin chatuan nunna kawngah kan kal mêk a ni. (1 Korinth 1:10) Chuvângin, kohhran chhûnga mite chu an chak lohna laite en lovin, an chakna laite en zâwk ang che. Chutianga i tihna chuan i thinlung chu a tiphûr ang, a chhan chu hêng mite zîngah hian Pathian a awm ngei a ni tih i hriat dâwn avângin. Hei ngei hi i awm duhna hmun chu a ni bawk a ni.—1 Korinth 14:25.
12, 13. (a) Kohhrana mi tuin emaw a tihthinur che chuan eng nge i tih theih? (b) Rilrua huatna pai reng loh hi engvângin nge a pawimawh?
12 Mihring zawng zawng hi kan ṭhat famkim loh vek avângin, a châng chuan kohhrana mi tuin emaw i rilru tihrehawm tak thil a sawi emaw, a ti emaw a ni thei a. (Rom 3:23) Zirtîr Jakoba chuan thil hre thiam takin: “Kan zain thil tam tak kan tisual fo ṭhîn. A thusawia tisual ngai lo mi chu, mi puitling a ni,” tiin a ziak a ni. (Jakoba 3:2) Mi tuin emaw lo tithinur ta che sela, engtin nge i tihlêt ang? Bible thufing pakhat chuan: “A ngaihruat thiamnain mi a thin a tihnelsak ṭhîn a, bawhchhiatna haider chu a ropuina a ni,” a ti a. (Thufingte 19:11) Ngaihruat thiamna nei tih awmzia chu a landân mai piah lama thil awm dân hmu thiam, eng kawng zâwng emaw taka mi ṭawngtîrtu leh chêttîrtu thil man thiam tihna a ni. Kan zînga a tam zâwkte hian keimahni dik lohnaa thiam inchantîr tûrin ngaihruat thiamna hi kan hmang nasa hle ṭhîn a. Chu kan ngaihruat thiamna chu mi dangte ṭhat famkim lohnate hriat thiam nân leh khuh bo nân engvângin nge kan hman ve loh vang?—Matthaia 7:1-5; Kolossa 3:13.
13 Jehova ngaihdamna dawng tûr kan nih chuan mi dangte kan ngaidam tûr a ni tih hi theihnghilh ngai suh. (Matthaia 6:9, 12, 14, 15) Thutak hi a taka kan hman chuan, mi dangte chu hmangaihnain kan en dâwn a ni. (1 Johana 1:6, 7; 3:14-16; 4:20, 21) Chuvângin, kohhran chhûnga mi tu emaw nên buaina in neih chuan, rilrua huatna châm reng tûr chu do tlat ang che. Hmangaihnaa inthuam i nih chuan in buaina chu tihven tumin i bei fan fan ang a, mi i tithinur a nih pawhin ngaihdam dîl i hreh lo vang.—Matthaia 5:23, 24; 18:15-17.
14. Eng miziatein nge kan inthuam ang?
14 Kan thlarau lam inthuamnaah hian hmangaihna nêna inkûngkaih hnai tak tak mize dangte a tel tûr a ni. Paula chuan: “Lainatna thinlung te, ngilneihna te, inngaihtlâwmna te, thuhnuairawlhna te, dawhtheihna te chuan inthuam rawh u,” tiin a lo ziak a. Hmangaihnain a hual vêl hêng miziate hi Pathian ngaihsakna mizia, “mihring thar” zîngah a tel a ni. (Kolossa 3:10, 12) Hetiang kawnga inthuam tûr hian theihtâwp chhuahin i bei ang em? A bîk takin unaute hmangaihnaa i inthuam chuan Isua zirtîrte chhinchhiahna hi i lo pu dâwn a ni, amah ngeiin: “In inhmangaih chuan mi zawng zawngin ka zirtîrte in ni tih chu miah chuan an hria ang,” tia a lo sawi avângin.—Johana 13:35.
HIMNA HMUN
15. Kohhran chu inhumna hmun nên engtin nge a inan?
15 Kohhran hi inhumna hmun, him nia i inhriat theihna inhumhimna hmun chu a ni. A chhûngah hian Pathian mithmuha thil dik ti tûra bei fan fantu mi thinlung ṭhate i hmu ang. An zînga mi tam takte chuan hneh tuma i lo beih mêk ang tho chîn dân ṭha lote leh rilru puthmang ṭha lote chu an lo paih bo tawh a. (Tita 3:3) Anni chuan an ṭanpui thei che a ni, a chhan chu “ritphurhte chu inchhâwk tawn” tûra hrilh kan nih avângin. (Galatia 6:2) Chatuan nunnaa hruaitu kawng zawh zêl chungchâng hi chu nangma mawhphurhna liau liau a ni. (Galatia 6:5; Philippi 2:12) Chuti chung chuan, Jehova’n ṭanpuina leh thlâwpna kawng ropui tak atân Kristian kohhran min pe a. I harsatnate chu eng anga manganthlâk pawh ni se, innghahna hlu tak pakhat i nei a—chu chu dam loh hun emaw, tlâkchham hun emawa nangmah ṭanpui tûr hmangaihnaa khat kohhran hi a ni.—Luka 10:29-37; Tirhkohte 20:35 khaikhin rawh.
16. Kohhrana upaten eng ṭanpuina nge an pêk?
16 Nangmah ṭanpuitu tûrte zîngah chuan “mihringte hnêna . . . thilpêkte”—kohhrana upa emaw, enkawltu ruatte emaw hi an tel a, anni hian berâmte chu châk tak leh rilrua duh takin an enkawl a ni. (Ephesi 4:8, 11, 12; Tirhkohte 20:28; 1 Petera 5:2, 3) An chungchâng thu hi Isaia chuan: “Thlipui laka bîkna hmun ang leh thlihrâng laka inhumhimna ang a ni ang; thlalêra lui luang ang leh ramrova lungpui lian tak hlim ang mai chu,” tiin a lo hril lâwk a ni.—Isaia 32:2.
17. (a) Isua’n eng ṭanpuina nge a bîk taka pêk a duh? (b) Pathianin a mite tân eng ruahmanna nge siam a tiam?
17 Isua leia a awm lai khân sakhaw hruaitute’n hmangaihna nêna enkawlna an tlachham a. Mipuite dinhmun chuan Isua rilru a khawih êm êm a, a bîk takin thlarau lama anmahni ṭanpui pawh a duh a ni. Isua’n anni chu “vêngtu nei lo berâmte anga hrehawm leh darha an awm” avângin a khawngaih a ni. (Matthaia 9:36) Hei hian tûn laia mi tam tak, thinlung tina thei tak tak buaina tâwktute, thlarau lama ṭanpuina leh thlamuanna hmu tûra tumah pan tûr nei si lote dinhmun hi a va sawi chiang êm! Mahse Jehova mite erawh chuan thlarau lama ṭanpuina an nei a, a chhan chu: “Anmahni ngaihsak tûr an tân berâmpu ka dah ang a, an hlau tawh lo vang a, an mangang tawh hek lo vang a, atu-amah bo an awm tawh bawk hek lo vang,” tia a lo tiam avângin a ni.—Jeremia 23:4.
18. Thlarau lamah ṭanpuina kan mamawh chuan engvângin nge upate kan pan ang?
18 Kohhrana upa ruatte chu hriat tum ang che. Anni chuan enkawltute ni tûra thil ṭûl Bible-a awmte chu an tlin vek avângin Pathian hriatna a taka hmanna kawngah thil tawn tam tak an nei tawh a ni. (1 Timothea 3:1-7; Tita 1:5-9) Pathian phûtte nêna inkalh chîn dân emaw, mizia emaw sim tûrin thlarau lamah ṭanpuina i mamawh a nih chuan, upate zînga mi tupawh va pan hreh suh ang che. Upate chuan: “Rilru tête chu fuih ula, chak lote chu ṭanpui ula, mi zawng zawng lakah dawhthei takin awm rawh u,” tia Paula zilhna hi an zâwm a ni tih i hre dâwn a ni.—1 Thessalonika 2:7, 8; 5:14.
JEHOVA MITE ZINGAH HIMNA CHEN RAWH
19. Jehova’n a pâwl huang chhûnga himna zawngtute chungah eng malsâwmnate nge a thlentîr?
19 Tûnah hian dinhmun ṭha famkim lo kârah chêng mah ila, Jehova chuan thlarau lam chaw te, inthuamna te, leh inhumna hmun te min pe a. Dik takin, tisa lam paradis a taka hlâwkpui tûr chuan Pathian tiam khawvêl thar hi kan nghâk tûr chu a ni a. Mahse Jehova pâwla telte chuan tûnah pawh hian thlarau lam paradis-a himna chu an chên mêk a ni. Anmahni chungchâng hi Ezekiela chuan: “Him takin an awm tawh zâwk ang a, tuman an tihlau ngai tawh lo vang,” tiin a lo hril lâwk a ni.—Ezekiela 34:28; Sâm 4:8.
20. Jehova’n amah kan biak avânga kan thil chân rêng rêng kha engtin nge min rulh leh dâwn?
20 Jehova’n a Thu leh a pâwl hmanga hmangaih taka thlarau lam ruahmanna a siam hi kan lâwm êm êm thei a ni! Pathian mite chu hnaih rawh. Pathian hriatna nei tura i zir avânga ṭhianten emaw, laichînten emaw an ngaih dân tûr che chu hlauvin tîm mai suh. Mi ṭhenkhat chuan Jehova Thuhretute i kâwm leh Kingdom Hall-a i inkhâwm ve ṭhîn chu an duh lo hle mai thei a. Mahse Pathian chuan amah i biak avânga i thil chân rêng rêng chu a lêt tam takin a rûl leh dâwn che a ni. (Malakia 3:10) Chubâkah, Isua’n: “Tupawh keimah avâng leh Chanchin ṭha avânga in emaw, unaupate emaw, farnute emaw, nu emaw, pa emaw, fate emaw, ramte emaw kalsan tawh phawt chu, tûn dam chhûng la la hian, inte, unaupate, farnute, nute, fate, ramte a leh zain, tihduhdahnate nên, hmu lo tûr tumah an awm lo; hun lo la thleng tûra chatuana nunna nên,” tiin a sawi a ni. (Marka 10:29, 30) I thil kalsan emaw, i tuar tûr emaw chu eng pawh lo ni sela, Pathian mite zîngah hian ṭhian duhawm tak tak leh thlarau lama himna i hmu thei a ni.
I HRIATNA FIAH RAWH
“Bawi rinawm, fing tak” chu tu nge ni?
Thlarau lama min châwm tûrin Jehova’n eng ruahmanna nge a siam?
Kristian kohhrana miten engtin nge min ṭanpui theih?
[Phêk 165-naa milem]