Papa A Nine, Mea Me Srikasrak Lomwos El Luti?
“Komwos fwa met etawi God, oanu tulik kulu, a fwafwasyesr in lungse.”—EFESUS 5:1, 2.
JEOVA pa oakiye akmwuk lun sou. Sou nu kemwa sowe moulkin akmwuk lalos nu sel meyen el pa oakiye sou se meet a el pa sang ku nu sin seanyen se meet in orala fwako lalos. (Efesus 3:14, 15) El sang nu sel Edam a If kas in luti ke kunokon lalos a el ouyepa sang nu selos pal mwo in orekmakin lalmetmet in oru sulela lalos. (Genesis 1:28-30; 2:15-22) Tokin Edam a If oru ma koluk, oasr luma a ma sikyuk su sou nu kemwa enenu in sun a muteng. Fwinne ou inge, Jeova el kulang in sang akmwuk su ku in kasru met kulansap lal in pal in ongoiye.
2 Met Luti Lulap lasr, Jeova el kasre kut ke ma puspis sayen me kol su simusyukla in aketeye ma kut enenu in oru a ke ma kut enenu in fwasr liki. In pal meeta el orani kas in luti ke inkanek lun met tol a met palu a sifwen sou nu ke me luti su simusyukla. Su el orekmakin in pal inge in ku in ase nu sesr kas in luti inge? Met Kristian elder, a papa a nine. Kom fwin sie papa ku nine, ya kom oru kunokon lom in luti sou lom ke inkanek lun Jeova?—Soakas 6:20-23.
3 Fuka me luti inge ku in sang kasru sin sou? Jeova el sang me sriksrak ke ma se inge. El akkalemye na paye ma mwo a ma koluk, a el orekmakin inkanek in kalweni pal puspis. (Exodus 20:4, 5; Duteronomi 4:23, 24; 5:8, 9; 6:14, 15; Josua 24:19, 20) El orekmakin kusensiyuk puspis su mokle inse. (Job 38:4, 8, 31) Ke inkanek lun me pupulyuk a me srikasrak su ku in liyeyuk na paye, el mokle insiesr a lumala heart lasr. (Genesis 15:5; Daniel 3:1-29) Papa a nine, ke pal komwos luti tulik nutumwos, ya komwos srike in etawi me srikasrak inge?
4 Jeova el arulanu lungse ma sumwos, tusruktu el kalem ke orekma su sikyuk ke moul sesumwos. Ke ma inge, meet liki el sang kai, el luti meet a sang kas in sensen puspis a kas in akismakinye met sesumwos. (Genesis 19:15, 16; Jeremaia 7:23-26) Ke pal se el sang kai, el oru ou inge ke inkanek fwal, tia alukela. (Sam 103:10, 11; Isaia 28:26-29) Fwin pa inge inkanek lasr nu sin tulik nutusr, ma inge sang me akpayeye la kut etu Jeova, a ku in fwusesr pa nu selos in etel.—Jeremaia 22:16; 1 Jon 4:8.
5 Sakuruk, Jeova el long oanu sie Papa lungse in kosrao. El tia fwak mukena ma el lungse kut in oru. A el kaifwe kut in sang insiesr nu sel. (Sam 62:8) A fwin ma kut enenu kut akkalemye nu sel tu tia sumwos, el tia topuk ke pusra lulap oanu palal su tuku kosrao me in kai kut. El mongfwusesr in luti kut. Ke ma inge, arulanu fwal kai lal met sap Poul: “Komwos fwa met etawi God oanu tulik kulu”! (Efesus 4:31–5:1) Sie me srikasrak mwo su Jeova el akkalemye nu sin papa a nine ke elos suk inkanek in luti tulik nutulos! Pa inge me srikasrak su sun insiesr a oru kut in fwafwasyesr ke inkanek in moul lal.
Me Purakak Su Akkeyeyuk ke Inkanek lun Me Srikasrak
6 In toeni nu ke kas in luti, me srikasrak el sie ma yok in mokle met fwusr. Fwinne papa a nine lungse ku srunga, tulik nutulos e fwa etawi na orekma lalos. Saap ma inge ku in akinsemwomwoye papa a nine—tusruktu kutupal ma inge ku in aklutyelos—fwin elos long la tulik nutulos sramsramkin ke ma papa a nine fwak. Fwin orekma a oiye lun papa a nine akkalemye insemwomwo yok lalos ke ma lun ngun, ma inge ku in mokle yok oiye mwo nu sin tulik.—Soakas 20:7.
7 Fwokin me srikasrak lun papa a nine akkalemyeyuk mwo in Baibel. Jepta, su Jeova el orekmakin in kol met Israel in kutangla ke meun lalos lain met Ammon, el papa se pa. Me sramsram ke me top lal Jepta nu sin togusra lun an Ammon akkalemye la Jepta el ridi pal nu kemwa orekma lun Jeova nu sin met Israel. El ku in srumun me sramsram inge ke sukosok, a el akkalemye lalalfongi fukoko nu sin Jeova. Wangin alollo ke me srikasrak lal su kasru tulik mutan nutul in akkalemye lalalfongi ku a ngun in akola yok in kisekin moul lal sifwanu in oru orekma in kulansap nu sin Jeova oanu sie mutan lolap ke lusen moul lal nu fon.—Met Nununku 11:14-27, 34-40; srike liye Josua 1:8.
8 Samuel el sie me srikasrak mwo oanu sie tulik a el oaru nu sin God oanu sie met palu ke lusen moul lal nu fon. Ya kom lungse tulik nutum in oanu el? Tuni akmwoye me srikasrak lun papa a nine kiel Samuel, Elkena a Hanna. Fwinne sou laltal tia sumwos, tusruktu elos som nu Shailo pal nu kemwa in alu, an se su loom alu lun Jeova oasr we. (1 Samuel 1:3-8, 21) Tuni akmwoye pulakin yok lal Hanna ke el pre. (1 Samuel 1:9-13) Tuni akmwoye pulakin yok lalos in akpayeye kutena ma elos mwolela ka nu sin God. (1 Samuel 1:22-28) Wangin allollo la me srikasrak mwo lalos pa kasrel Samuel in akyokye oiye puspis su kasrel in fwasr ke inkanek sumwos—fwinne met puspis su raunella su fwal in wi kulansap nu sin Jeova tusruk elos pilesru inkanek lun Jeova. Kutu pal tok, Jeova el sang nu sel Samuel sie kunokon oanu met palu Lal.—1 Samuel 2:11, 12; 3:1-21.
9 Ya kom lungse tulik nutum in ekla oanu Timote, su ke pal in fwusr lal el kasrel met sap Poul? Papa tumal Timote tia met lalalfongi se, tusruktu nine kiel a nine matu kiel elos sang me srikasrak mwo in engunkin ma lun ngun. Wangin alollo la ma inge sang kasru mwo in oakiye sie foundeson fukoko ke moul lal Timote oanu sie met Kristian. Akkalemyeyuk tari nu sesr kemwa la nine kiel, Iunis a nine matu kiel Lois oasr yurolos “lalalfongi . . . su wangin kutena kutasrik.” Ke moul lalos oanu met Kristian tia me na luma; elos moul na paye fwal nu ke ma elos lalalfongi, a elos lotel Timote su srakna fwusr in oru pa ou inge. Timote el akkalemye la el fwal nu ke lalalfongi lun met saye a in kurunganang me insemwomwo lun met saye.—2 Timote 1:5; Filippai 2:20-22.
10 Me srikasrak puspis su mokle tulik nutusr tia nu fon tuku loom sesr. Oasr kutu tuku ke tulik lutlut elos som nu ke loom wi tulik lutlut, met luti su oasr orekma lalos in luti ma puspis in nunuk lun met fwusr, met puspis lalalfongi la met nu kemwa enenu in akfwalye moul lalos ke fasin lun anu, tulik sritel pengpeng su arulanu kaksakinyuk ma elos oru, a met kol lun guferment su oiyelos akkalemyeyuk ke news. Million puspis sin tulik elos liye orekma silolel ke meun. Ya fwal nu sesr in lut fwin luma inge nu kemwa sikyuk ke kaskas a oiye lun tulik nutusr? Oiye fuka kut akkalemye elos fwin oru ou inge? Ya kai upa ku kas upa akmsumwosye ma upa? Kut ku in sang topuk sumwos a sa nu sin tulik nutusr, tusruktu, ya tia mwo nu sesr in siyuk sesr sifwanu, Ya oasr kutena ma ke inkanek lun Jeova su el orekmakin nu sesr in kasru aksumwosye ma upa inge?’—Srike liye Rom 2:4.
11 Paye, papa a nine su sesumwosmwos inkanek lalos in aksumwosye sie ma upa tia pal nu kemwa mwo. Elos ku in oru ma tafongla. Fwin tulik elos akilen ma inge, ya lalalfongi lalos nu sin papa a nine srikeni? Saap, yokna fwin papa a nine elos kaifweung in afwunye ma tafongla lalos ke inkanek in akkalemye ke sesumwos. Tusruktu, saap siena ma e fwa sikyuk fwin papa a nine akkalemye inse pusisel a akola in eis ma tafongla lalos. Ke ma inge, elos ku in sang me srikasrak mwo nu sin tulik nutulos, su enenu in lutlut in oru pa ou inge.—Jemes 4:6.
Mea Me Sriksrak Lasr Ku in Luti
12 Oasr me lutlut mwolanu saok puspis su ku in orekmakinyuk oanu me luti ke inkanek kulanu fwin me srikasrak mwo toeni nu ka. Tuni akmwoye kutu sin ma inge.
13 Akkalemye lungse tia rapku: Sie ke me lutlut mwo emeet in sang akkeye me srikasrak pa lungse. “Kut lungse, meyen [God] el lungse kut meet.” (1 Jon 4:19) El pa Sropon ma inge a me srikasrak mwo emeet ke lungse. Lungse se inge su fwal nu ke akmwuk fulat emeet, a·gaʹpe, akkalemyeyuk in Baibel pal 100. Pa inge kain in oiye su akkalemye met Kristian paye. (Jon 13:35) Kain in lungse inge enenu in akkalemyeyuk nu sin God a Jisus Kraist a ouyepa inmaslon met se met se—fwinne sie met su kut tia pwar sa. (Mattu 5:44, 45; 1 Jon 5:3) Lungse se inge enenu in tuku ke insiesr a arulanu kalem ke moul lasr meet liki kut ku in luti nu sin tulik nutusr. Orekma el akilenyuk yok liki kas. In sou se, tulik nu kemwa enenu in liye a pulakin lungse a kutupa oiye su oasr lungse ka, yok nu sin sie sin sie. Fwin wangin ma inge nu kemwa, na kapek lun tulik ke mano, pulakin la, a nunuk e arulanu munas. Tulik nu kemwa enenu pa liye lupan lungse a nunuk paye ku in akkalemyeyuk ke inkanek paye nu sin met lili Kristian su tia met in sou.—Rom 12:10; 1 Piter 3:8.
14 Lutlut fuka in orekma: Orekma el sie ip saok ke moul. In pulakin sripe lun sie met, el enenu in etu oiyen orekma mwo. (Ekklisiastis 2:24; 2 Tessalonika 3:10) Sie tulik el tia ku in lutiyuk in oru sie orekma mwo fwin sapkinyuk nu sel a wangin kas in luti nu sel ke orekma san, na tok el eis kai ke sripen el tia oru mwo. Tusruktu fwin tulik el lutiyuk ke pal el orekma yurin papa ku nine kiel a el eis kas in kaksak, na el fwa ku in etu na paye in oru orekma mwo su wise me insemwomwo. Fwin me srikasrak lun papa a nine tukeni wi kas in luti, na tulik se el fwa tia lutlut in aksafyela mukena sie orekma, a el ku in etu pa in aksumwosye ma upa, in kaifweung in aksafyela sie orekma, a in topuk a oru sulela puspis. Ke ma inge elos ku in eis kasru in etu la Jeova el ouyepa orekma, el oru orekma mwo, a Jisus el etawi Papa tumal. (Genesis 1:31; Soakas 8:27-31; Jon 5:17) Fwin sie sou orek imae ku oasr sie business, met nu kemwa in sou ku in akesrui ke orekma. Ku saap nine el ku in luti tulik mokul ku tulik mutan nutul in orek mongo ku in orek aknasnas tokin pal in mongo. Sie papa su oru orekma loes liki loom selos el ku in orala plan in oru orekma wikin tulik nutul in loom sel. Arulanu yok sripe na paye fwin papa a nine elos tia nunku mukena in aksafyela sie orekma, a elos in nunku pa in akola tulik nutulos nu ke oiyen moul lalos ke pal fwasru!
15 Srukye ku lalalfongi ye mutun ma upa: Lalalfongi el sie ip saok in moul lasr. Fwin sramsramkinyuk lalalfongi ke pal in lutlut lun sou, na tulik elos ku in lutlut in aketeye kalmen ma inge. Elos ku pa in nunku ke me akpayeye su ku in akyokyelik lalalfongi paye insielos. Tusruktu elos fwin liye papa a nine elos akkalemye lalalfongi fukoko ye me srifwe upa, na ma inge ku in onnu tok ma patpat ke nunuk lalos. Sie mutan su Baibel study fwin an Panama el sun ma upa ke pal se mokul tumal el fwak nu sel elan som liki loom seltal el fwin tia tui ke kulansap lal nu sin Jeova. Fwinne ou inge, mutan se inge wikin tulik srisrik akosr nutul, elos fwasr ke lusen mail 10 pal nu kemwa, na elos sroang nu ke bus a sifwilpa fwasr ke lusen mail 20 meet liki elos sun Kingdom Hall se su futoto emeet nu selos. Ke sripen me akkeye ke me srikasrak inge, paenang oasr met 20 kutu ke sou lal elos ekla nu ke inkanek lun ma paye.
Oru Me Srikasrak ke Ridi Baibel Len nu Kemwa
16 Sie fasin mwo su kutena sou ku in oakiye—sie fasin su sang ma lane nu sin papa a nine a tu elos in ekla sie me srikasrak nu sin tulik nutulos—pa in ridi Baibel pal nu kemwa. Ke ku nu kemwa lom, oru in ridi Baibel len nu kemwa. Tia lupan ma kom rid pa yok emeet. Ma se ma yok emeet pa in ridi pal nu kemwa a ke inkanek in oru ou inge. Nu sin tulik srisrik, in long cassette ke Buk In Sramsram Lun Baibel Nutik fwin oasr ke kas lom ku in orani nu ke me ridi Baibel nutulos. Ridi Kas lun God len nu kemwa ku in kasru kut in srukye nunuk lun God pal nu kemwa. A fwin met nu kemwa in sou elos ridi Baibel a tia kais sie met na, ma inge ku in kasru met nu kemwa in sou in fwasr ke inkanek lun Jeova. Pa inge kain in orekma su Toeni Lulap inge su tufwanu tari “Inkanek lun God ke Moul” el akkeye kut in oru ke inkanek lun drama inge Families—Make Daily Bible Reading Your Way of Life!—Sam 1:1-3.
17 Ridi Baibel oanu sie sou fwal nu ke ma met sap Poul el simusla ke leta lal su etuku ke ngun nu sin met Kristian fwin an Efesus, su fwak: “A komwos papa tuma, komwos in tia angon tulik nutumwos nu ke mulat, a komwos in oakoakelos in kai a kaiyuk lun Jeova.” (Efesus 6:4) Mea kalmen ma inge? “Oakoakelos,” in akpayeye ma inge, ku in kalmekin “filiye nunuk lun”; ke ma inge sapkinyuk nu sin papa a nine in filiye nunuk lun Jeova nu sin tulik nutulos—in kasru tulik in etu nunuk lun God. Orekma in akkeye tulik srisrik in filiye ke nunuk lalos fus ke Ma Simusla ku in kasrelos in oru ou inge. Nien sun ke orekma inge pa in orala nunuk lun Jeova in oanu me kol ke nunuk lun tulik tu in orala kena a oiye lalos in kapkapek fwal nu ke akmwuk lun God fwinne papa a nine muta siskelos ku tia. Baibel pa foundeson ke kain in nunuk inge.—Duteronomi 6:6, 7.
18 Paye, kut fwin lungse Baibel in orekma in moul lasr, kut enenu in kalem ke ma el fwak. Nu sin met puspis, ma inge siyuk selos in ridi sie ip lun Baibel alukela pal se. Tu in kalem na paye ke kutu kas, saap kut enenu in kalem kas inge ke sie dictionary ku ke Insight on the Scriptures. Fwin oasr kai a ma sap ke ma simusla, na eis pal in sramsram ke luma a ma sikyuk ke len lasr su oru ma inge in fwal. Na, kom ku in siyuk, ‘Fuka orekmakinyen kai inge in orala me insemwomwo nu sesr?’ (Isaia 48:17, 18) Fwin ma simusla el sramsram ke kutu akmwuk lun Jeova, kom ku in siyuk, ‘Fuka ma inge el orekma ke moul lasr?’ Saap mwo kom in ridi sie me sramsram su aketeye ke oiye a orekma lun met. Kain in ma upa ke moul fuka elos sun? Oiye fuka elos akkalemye ke ma inge? Fuka kut ku in eis ma lane ke me srikasrak lalos? Pal nu kemwa sang pal in sramsramkin kalmen me sramsram inge ke moul lasr ke len inge.—Rom 15:4; 1 Korint 10:11.
19 Sie inkanek mwo na paye pa inge in filiye nunuk lun God ke nunuk a insiesr! Ke ma inge kut nu kemwa kasreyuk in ekla “met etawi God, oanu tulik kulu.” (Efesus 5:1) A kut fwa orala sie me srikasrak mwo sin tulik nutusr in etawi.
Ya Kom Esam?
◻ Fuka papa a nine elos ku in eis ma lane ke me srikasrak lun Jeova?
◻ Efu me srikasrak mwo lun papa a nine enenu in oanu sie nu ke kas in luti nu sin tulik?
◻ Mea kutu me lutlut su ku in lutiyuk mwo ke inkanek lun me srikasrak lun papa a nine?
◻ Fuka kut ku in eis ma lane yok su tuku ke ridi Baibel?
[Study Questions]
1. Kain in me kol fuka Jeova el sang nu sin seanyen se meet?
2. (a) Ke inkanek fuka Jeova el akkeye ma sap su simusyukla ke ma sap su tuku ke oalul? (b) Kain in kusensiyuk fuka papa a nine elos enenu in siyuk selos sifwanu?
3. Mea sifwen sou ku in lotela sin Jeova ke inkanek in luti fukoko?
4. Mea kut ku in lotela sin Jeova ke inkanek in orek kai, a efu kai arulanu yok sripe?
5. Mea papa a nine ku in lotela sin Jeova ke oiyen long’u?
6. Fuka a oiye me srikasrak lun papa a nine orekmakinyuk nu sin tulik nutulos?
7. Kain in me srikasrak fuka Jepta sie papa el sang nu sin tulik mutan nutul, a mea fwokin ma inge?
8. (a) Kain in oiye mwo fuka papa a nine kiel Samuel elos akkalemye? (b) Fuka ma inge sang ma lane nu sel Samuel?
9. (a) Kain in orekma fuka in loom orek mwo nu sel Timote? (b) Timote el kapek ke kain in met fuka?
10. (a) Kain in me srikasrak puspis fuka likin loomu ku in orek yok nu sin tulik nutusr? (b) Oiye fuka kut enenu in akkalemye ke pal kut long kas a liye oiyen tulik nutusr?
11. Ke pal se papa a nine elos tafongla, mea fwako lun orekma inge nu ke oiyen tulik nutulos?
12, 13. (a) Mea tulik el enenu in lotela ke lungse, a fuka ma inge ku in luti nu selos ke inkanek sumwos? (b) Efu arulanu yok nu sin tulik in lutlut ke lungse?
14. (a) Fuka tulik srisrik elos ku in eis lutlut in oru orekma mwo su wise insemwomwo? (b) Fuka ma inge ku in orek ke sou lom?
15. Ke inkanek puspis fuka me lutlut ke lalalfongi ku in lutiyuk? Sang me pupulyuk.
16. Efu in ridi Baibel len nu kemwa akkeyeyuk nu sin met?
17. Fuka ridi Baibel lun sou a akmwuk in simusla fus ke ma simusla ku in sang kasru in orekmakin kai su oasr in Efesus 6:4?
18. Ke pal in ridi Baibel, mea eneneyuk in (a) kalem na paye ka? (b) eis ma lane ke kai su oasr ka? (c) topuk ke akmwuk lun Jeova su akkalemyeyuk? (d) eis ma lane ke ma el fwak ke oiye a orekma lun met?
19. Ke kut met etawi God, mea kut fwa sang nu sin tulik nutusr?
[Pictures on page 20]
Met puspis elos insemwomwo in ridi Baibel len nu kemwa oanu sie sou