Papa a Nine—Luti Tulik Nutumwos Ke Inkanek Lun Lungse
“Lela ma nu kemwa komwos oru komwos in oru in lungse.”—1 KORINT 16:14.
1. Kain in pulakin fuka papa a nine puspus elos sun ke pal se tulik natulos isusla?
MET PUSPUS elos ku in insese ka la isusla lun sie tulik el ku in sie ma su oasr me engan yok nu ka ke moul lun sie met. “Ke pal se meet Nga ngetla liye tulik mutan se nutik su tufwa isusla, nga arulana engan a insemwomwo ka,” sie nine su inel pa Aleah el fwak. “Nga nunku mu el pa tulik se su kato emeet sin tulik su Nga liye.” Tusruktu, kain in ma sikyak inge su oasr me engan a insemwomwo ka el ku in orala pa me fosrnga nu sin papa a nine puspus. Mokul tumal Aleah el fwak: “Nga fosrnga fwin Nga ku in sang me kasru in loteang an nutik nu ke ma upa puspus lun moul.” Oasr pa kain in nunak inge yurin papa a nine puspus a elos akilen ke ma eneneyuk yok in sang luti tulik natulos ke inkanek lun lungse. Tusruktu, papa a nine su met Kristian su lungse in sang kain in me akpa ke inkanek kulang elos sun a pulakin ma upa puspus. Mea kutu sin ma upa inge?
2. Ma upa puspus fuka papa a nine ku in sun?
2 Kut moul tari ke pal se su arulana apkurun nu ke saflaiyen akwuk koluk inge. In oana ke ma palyeyuk tari, fwal se inge su kut muta ka el nenela ke met puspus su tia akkalemye lungse. Fwinne in masrlon met in sou, elos ku in akkalemye la elos “tia lungse met in sou lalos sifwana” a elos “tia sang kulo, seoaru, . . . tia sifwana leum fwelos, met lemnak.” (2 Timote 3:1-5) In asrouki nu sin kain in met puspus inge len nukewa su akkalemye oiya koluk el ku in akkolukye orekma lun met Kristian in sou nu sin sie sin sie. In wekunang, papa a nine elos enenu in kafweang yok in lain oiya koluk puspus su elos usrui su ku in paenang elos in fuleak ke oiyen inkanek in sifwana leum fwelos, ku elos in fwakla ma se fwinne elos srunga in fwak, a in orekmakin sulela su tia mwo nu ke ma puspus saye.—Rom 3:23; Jemes 3:2, 8, 9.
3. Fuka papa a nine elos ku in karungin tulik natulos in insemwomwo?
3 Fwinne oasr kain in ma upa puspus su papa a nine elos sun, elos srakna ku in karungin tulik natulos a kasrelos in akkeye fototo mwomwo lalos nu sin God. Fuka? In orekmakin kas in kasru lun Baibel: “Lela ma nu kemwa komwos oru komwos in oru in lungse.” (1 Korint 16:14) Aok, lungse el “me kapur lun sumwosna.” (Kolosse 3:14) Lela kut in tuni oiya tolu ke lungse su met sap Poul el akkalemye ke leta se meet lal nu sin met Kristian in an Korint a lela kut in akuteye kutu inkanek su papa a nine elos ku in orekmakin ke oiya tolu ke lungse ke pal su elos akpaye a luti tulik natulos.—1 Korint 13:4-8.
Ma Eneneyuk nu ke Akkalemyeyen Mongfusesr
4. Efu ku papa a nine elos enenu in mongfusesr?
4 Poul el simusla: “Lungse el mongfusesr.” (1 Korint 13:4) Kas Grik su lungasyukla nu ke kas inge “mongfusesr” el akkalemye la kalmeyen kas inge pa tia sa in mulat. Efu ku papa a nine elos enenu in mongfusesr? Papa a nine puspus elos ku in nunku ke sripe puspus. Nunku ke kutu me pupulyuk. Tulik srisrik elos siyuk ke ma su elos lungse ke pal puspus nu sin papa a nine kiyelos. Fwinne papa ku nine el fwak tari la mo nu ke ma se, tulik srisrik el e sifwil siyuk ke pal puspus, meyen el fwinsrakkin mu papa ku nine ke saflaiye elos fwa fwak mu aok. Tulik fwusr elos lungse in akkalemye ke sripe puspus la papa a nine elos enenu in sang sukosok nu selos in oru kutu ma su papa a nine elos etu tari la ma su el lungse in oru tia mwo. (Soakas 22:15) A oana kut nukewa, tulik elos ku in sifwil oru ma tia mwo ku ma sito su elos orala tari.—Sam 130:3.
5. Mea ku in kasru papa a nine in mongfusesr?
5 Mea ku in kasru papa a nine in kutongelosi a in akkalemye mongfusesr nu sin tulik natulos? Togusra Solomon el simusla: “Etu lun sie met oru tu lun pat in mulat.” (Soakas 19:11) Papa a nine ku in eis kalem yok ke ella a oiya lun tulik natulos fwin elos esamak ke pal se elos srakna tulik srisrik la elos “kaskas oana tulik, etu oana tulik, in nunku oana tulik.” (1 Korint 13:11) Papa a nine, ya komwos ku in esamak la komwos oru pa in mulat nine ku papa tumomwos ke komwos siyuk in lela nu sumwos ke me siyuk lalfon lomwos ke pal se komwos srakna tulik srisrik? Ke kom srakna tulik fwusr, ya kom nunku mu papa a nine kiyom elos tia kalem ke pulakin ku ma upa lom? Fwin oinge, kom ku in kalem ka la efu ku papa a nine elos enenu in mongfusesr in akesmakinyelos pal nukewa ke sulela lom nu selos. (Kolosse 4:6) Yok sripe in esam la Jeova el sapkin nu sin papa a nine fwin an Israel elos in “luti” ke pal puspus masap lal nu sin tulik natulos. (Duteronomi 6:6, 7) Kas Grik nu ke kas se inge “luti” el kalmekin nu ke “in kalweni,” “in fwak pal nukewa,” “kafweang in filiye nu ke nunak.” Kalmen ma inge pa papa a nine elos enenu in fwak ma se ke pal puspus meet liki sie tulik el lotela in orekmakin Masap lun God. Kain in oiya inge in kalweni ke pal puspus el eneneyuk in sang luti tulik srisrik ke kutupa me lutlut mwomwo nu ke moul.
6. Efu ku sie papa ku nine su mongfusesr el tia lela tulik natulos in oru ma God el srunga?
6 Tusruktu, sie papa ku nine su mongfusesr, el tia sie papa ku nine su lela orekma puspus su God el srunga. Kas lun God el sang kas in sensen: “Sie tulik su fulfulla in sifwana oru, el akmekinye nine kiel.” In tulokinye oiya koluk inge, soakas inge el akkalemye pa: “Me sringsring a kas in kai sang lalmetmet.” (Soakas 29:15) Ke pal puspus, tulik elos ku in lain sumwos lun papa a nine in aksumwosyelos. Tusruktu akwuk ke sou lun met Kristian el tia oana sie nu ke kain in akwuk lun guferment su pangpang democracy su tulik pa oru sulela ke masap su papa a nine ku in akpayeyuk nu selos. A, Jeova, su oana sie Sifwe ku Met Kol se emeet ke sou, el sang ku nu selos in sang me akpa a me kai nu sin tulik natulos ke inkanek kulang. (1 Korint 11:3; Efesus 3:15; 6:1-4) Aok, me kai el kupasr nu ke kain in lungse su Poul el akkalemye.
Fuka in Sang Me Kai ke Inkanek lun Lungse
7. Efu ku papa a nine su kulang elos sang kai nu sin tulik natulos, a mea weang nu ke kain in kai inge?
7 Poul el simusla la “lungse el . . . kulang.” (1 Korint 13:4) Papa a nine su lungse na paye tulik natulos elos fwa sang kai nu selos ke inkanek kulang a tia ekyek ke masap ku akwuk lalos. In oru ma inge elos etawi Jeova. “Jeova el kaelos su el lungse,” Poul el simusla. Nunak munas loang akmwoye nu ke kain in kai su sramsramkinyuk in Baibel la el tia kalmekin mukena in sang me kai upa. Ma inge el akkalemye ke orekma in sang akpa a in luti. Mea akwuk lun me kai inge? “Kai oswe fwako mutal in elos su kaiyuk tari, aok, fwako lun sumwosmwos,” Poul el simusla. (Hibru 12:6, 11) Fwin papa a nine elos luti tulik natulos ke kulang fwal nu ke ma lungse lun God, elos ku in sang pal mwomwo nu selos in lotela in moulkin oiya misla, a in ekla met matu mwo a sumwos. Fwin tulik elos eis “me kai lun Jeova,” elos ku in eis lalmetmet, etauk, a liyaten—ma saok su mwo liki silfer ku gold.—Soakas 3:11-18.
8. Mea sikyak fwin papa a nine elos tia sang kai nu sin tulik natulos?
8 Nu ke luma saye, papa a nine elos tia ku in akkalemye lungse a kulang nu sin tulik natulos fwin elos tia sang kai nu selos. Jeova el kasrel Solomon in simusla: “El su srukyena me sringsring lal srunga mwen natul; a el su lungse mwen natul, el oaru in kael.” (Soakas 13:24) Tulik su tia eis me kai pal nukewa elos fwa akkalemye oiya tia mwo oana elos nunku nu selos sifwana a elos tia insemwomwo ke moul lalos. Ke oiya saye, tulik su papa a nine kiyelos akkalemye kulang a akpayeye masap lalos nu selos, elos orala ella mwo ke loom lutlut, elos ku in akkalemye oiya mwo nu sin met puspus, a elos insemwomwo. Ke ma inge, paye la papa a nine su sang me kai nu sin tulik natulos ke inkanek kulang elos lungse tulik natulos.
9. Mea papa a nine su met Kristian elos enenu in luti nu sin tulik natulos, a fuka masap inge enenu in liyeyuk?
9 Mea weang nu ke orekma in sang me kai nu sin tulik ke inkanek kulang a lungse? Papa a nine elos enenu in fwak kalem nu sin tulik natulos la mea sapkinyuk nu selos. Ke sie me pupulyuk, mutamwauk ke pal se elos tulik srisrik, tulik nutin met Kristian elos lutiyuk ke me luti yok sripe lun Baibel a ke ma eneneyuk in wi ke orekma nukewa ke alu paye. (Exodus 20:12-17; Mattu 22:37-40; 28:19; Hibru 10:24, 25) Tulik elos enenu in etu akwuk a masap nukewa inge la enenu in akosyuk pal nukewa a tia ekyek.
10, 11. Efu ku papa a nine elos ku in loang nu ke me siyuk lun tulik natulos ke pal se su elos orala akwuk ke masap nu ke sou?
10 Tusruktu, oasr pal, papa a nine elos ku in orala akwuk in oasr me sramsram in masrlolos su tulik elos ku in wi pa ka ke elos orala masap ku akwuk su tulik enenu in akos pal nukewa ke elos srakna muta yurin papa a nine kiyelos. Fwin tulik fwusr elos ku in wi ke me sramsram in masrlolos ke masap a akwuk nukewa inge, elos ku in porongo in akos masap nukewa inge. Ke sie me pupulyuk, fwin papa a nine elos lungse in oakiye curfew ku ke pal se su tulik elos enenu in foloko nu in loomu, elos ku in sulela ao se su tulik el enenu in oasr ke loomu. Ku, in oana sie pa akwuk su ku in orek, elos ku in lela nu sin tulik natulos in akkalemye ke ao a tulik elos ku in akkalemye sripe lalos la efu ku elos lungse ke ao se inge. Tokin ma inge papa a nine elos ku in akkalemye ke akwuk lun ao su elos lungse a akuteye ka la efu ku elos nunku mu ao se inge el fwal. Fwin papa a nine a tulik tia insese nu ka, mea papa a nine elos ku in oru? Ke kutu pal, papa a nine elos ku in oru sulela in lela ma lungse lun tulik natulos fwin akwuk mwomwo lun Baibel el tia kunausyukla. Ya kalmen ma inge pa papa a nine elos fuleak ku lalos?
11 In sang me top nu ke kusensiyuk inge, nunku ke inkanek su Jeova el orekmakin ku lal ke inkanek kulang ke pal se el sramsram nu sel Lot a sou lal. Tokin lipufan luo elos panula Lot, mutan kiyel, a tulik luo natul liki an Sodom, lipufan elos fwak nu selos: “Kaeng nu fwin eolu, saap kom fururla!” Tusruktu, Lot el fwak nu seltal: “O, in tia ou inge, Leum luk!” Lot el siyuk ke siepa oiya: “Liye inge, siti se ingo apkurun tu nga in kaengla nu we, a srik. O, lela nga in kaengla nu we?” Mea me top lun Jeova? A El fwak nu sel: “Liye, Nga ouyepa poronge kom ke ma se inge.” (Genesis 19:17-22) Ya Jeova el fuleak ku lal? Mo tia oinge! Ne oinge, el loang nu ke me siyuk lal Lot a el sulela in akkalemye kulang nu sel ke me siyuk inge. Fwin kom sie papa ku nine, ya oasr pal kom loang nu ke nunak lun tulik nutum ke kom orala akwuk ke masap nu ke sou?
12. Mea ku in kasru tulik elos in akkalemye lulalfongi a sunak nu sin papa a nine?
12 Aok, tulik elos enenu in etu tia ke masap mukena a elos in etu pa ke me kai fwin elos kunausla masap puspus inge. Fwin me kai nukewa sramsramkinyuk tari a elos kalem ka, masap nukewa ku in orekmakinyuk. Papa a nine elos tia lungse tulik natulos fwin elos fwak mukena nu sin tulik natulos pal nukewa la oasr me kai upa fwin elos kunausla masap, tusruktu elos tia akpayeye in sang me kai nu selos. Baibel el akkalemye: “Tu kai lain sie orekma koluk tia sa orek, ke ma inge insien mwen nutin metu arulana pulaik in elos in oru ma koluk.” (Ekklisiastis 8:11) Paye, sie papa ku nine ku in tia sang me kai nu sin sie tulik ye mutun met puspus ku ye mutun tulik puspus su oana matwen tulik natulos, in tia akmwekinye tulik. Tusruktu tulik elos ku in akkeye lulalfongi lalos a elos ku in akkalemye sunak yok a lungse nu sin papa a nine kiyelos ke pal se elos etu la “Aok” lun papa a nine kiyelos kalmekin aok a “Mo” kalmekin mo—fwinne oasr me kai su weang nu ka.—Mattu 5:37.
13, 14. Fuka papa a nine elos ku in etawi Jeova fwin elos sang akpa nu sin tulik natulos?
13 Fwin me kai el oasr lungse ka, inkanek su ma inge orek enenu in akfwalyeyuk nu sin tulik. “Tulik luo natusr oasr ma enenu su tia oana sie fwin elos eis me kai,” nine se su pangpang Pam el esamak. “Me kai su ku in orekma nu sin sie el tia orekma nu sin siepa tulik natusr.” Mokul tumal su inel pa Larry el akuteye: “An matu natusr el oru ma el lungse in oru a el porongo mukena ke me kai upa. Tusruktu an su srik natusr el sa in long ke kas lasr a kut fwin ngetla liyel el etu tari la ma inge el me kai nu sel.” Aok, papa a nine su kulang elos enenu in kafweang in akilen ke kain in me kai su ku in orekma mwo nu sin kais sie tulik natulos.
14 Jeova el akkalemye me srikasrak nu sin papa a nine ke el etu ke oiya mwomwo a ke me munas lun kais sie met kulansap lal. (Hibru 4:13) In wekunang, ke pal in akpayeye me kai, Jeova el tia sang in alukela me kai ku el tia pa fulela met kulansap lal in oru ma koluk lalos. A, el sang me kai pal nukewa nu sin met lal “ke nununku sumwos.” (Jeremaia 30:11) Papa a nine, ya komwos etu ke oiya mwomwo a me munas lun tulik nutumwos? Ya komwos ku in orekmakin etauk inge ke inkanek mwomwo, in sang akpa nu selos ke inkanek mwo a kulang? Fwin oinge, kom akpayeye la komwos lungse tulik nutumwos.
Kasru Tulik Nutum in Paye a Oaru Fwin Elos Sramsram Nu Sumwos
15, 16. Fuka papa a nine elos ku in akkeye tulik natulos in kaskas paye, a kain in inkanek fuka papa a nine su met Kristian elos liye mu mwo a sang kasru nu ka?
15 Sie pa kalmeyen lungse pa el “tia engan in ma koluk, a el engan ke ma paye.” (1 Korint 13:6) Fuka papa a nine elos ku in luti tulik natulos in lungse ma mwo a ma paye? Sie inkanek yok sripe pa in akkeye tulik natulos elos in paye a in akkalemye pulakin lalos, fwinne ma tulik elos fwak el upa nu sin papa a nine in eis. Kalem la, papa a nine elos engankin fwin tulik natulos akkalemye nunak a pulakin lalos su fwal nu ke masap sumwosmwos. Tusruktu, kutupal, ma su akkalemyeyuk sin tulik su tuku ke insiel el ku in akkalemye la tia mwo a sumwos. (Genesis 8:21) Oiya fuka papa a nine elos fwa akkalemye? Ke pal pus papa a nine elos fwa sa in aksumwosye tulik natulos fwin el akkalemye nunak tia sumwos. Fwin papa a nine elos oru ma inge, tia pat tulik natulos fwa ku in fwak ma papa a nine kiyelos lungse in long mukena. Aok, kaskas kupatol su wangin akkalemyeyen sunak ka enenu in sa aksumwosyeyuk, tusruktu oasr ma tia oana sie in masrlon in luti tulik ke inkanek la fuka in akkalemye sunak ke elos sramsram nu selos, a in fwak nu sin tulik la mea elos enenu in fwak ke pal in sramsram.
16 Fuka papa a nine elos ku in akkeye tulik natulos in oakiya sie sramsram mwo a paye? Nine se inge su inel pa Aleah, el fwak, “Kut orala sie oiya mwomwo ke sramsram paye a mwo ke kut tia akkalemye la kut mulat ku sroasrol fwin tulik natusr elos fwak nu sesr ma puspus su aktoasrye kut.” Oasr sie papa su inel pa Tom, el fwak: “Kut akkeye an natusr in akkalemye nunak lal sifwana nu sesr, fwinne el tia insese ke nunak lasr. Kut nunku mu fwin kut tulokinul pal nukewa a sapkin nu sel in akos ma lungse lasr sifwana, saap el a toasr a el fwa nunku a suk in tia akkalemye nu sesr ma nukewa su oasr na paye ke nunak a insiel. Ke oiya saye, kut fwin loang akmwoye nu sel efwa ku in akkeyel elan loang akmwoye pa nu sesr.” Aok, tulik elos enenu in akos papa a nine kiyelos. (Soakas 6:20) Tusruktu, me sramsram mwomwo el sang pal mwomwo nu sin papa a nine in kasru tulik natulos in akkeye kuiyen nunak lalos in sang me top. Vincent, su papa tuman tulik akosr, el fwak: “Pal nukewa, kut akuteye ke ma mwo a ke ma tia mwo su ku in sikyak ke kutena kain in akwuk in sang kasru tulik elos in ku in liye nu selos sifwana ke fwako se su mwo emeet. Ma inge kasrelos in akkeye kuiyen nunak lalos.”—Soakas 1:1-4.
17. Ke mea papa a nine elos ku in lulalfongi ka?
17 Aok, wangin kutena papa ku nine fwa ku in orekmakin na paye kas in kasru lun Baibel nu ke oiyen karunginyen tulik. Ne oinge, kom ku in lulalfongi la tulik nutum elos fwa aksaokye na paye kafweang lom in sang me akpa nu selos ke inkanek mwo fwin kom akkalemye kulang, mongfusesr a lungse nu selos. Jeova el fwa akinsemwomwoye na paye kafweang lom in oru ma inge. (Soakas 3:33) Sripe yok in orekmakin ma inge pa, papa a nine nukewa su met Kristian elos lungse tulik natulos in lotela in lungse Jeova oana ke lungse su oasr yurolos nu sel. Fuka papa a nine elos ku in sun akwuk mwomwo inge? Me lutlut toko fwa akkalemye ke kutu inkanek inge.
Ya Kom Esam?
• Fuka in akkalemye nunak mwomwo su ku in kasru sie papa ku nine in akkalemye mongfusesr?
• Fuka kulang a me kai el kupasr nu sin sie sin sie?
• Efu ku sramsram mwo a paye in masrlon papa a nine a tulik el yok sripe?
[Picture on page 5]
Papa a nine ya komwos ku in esam ke oiyen tulik srisrik?
[Picture on page 6]
Ya kom akkeye sie sramsram paye, a mwo yurin tulik nutum?