“Sie el Met Leum Lomwos, Kraist”

“Nikmet pangon komwos ‘met leum,’ tu sie el met Leum lomwos, Kraist.”—MATTU 23:9, 10.

1. Met Lo lun Jeova elos akilen su oana met Leum lalos, a efu?

ALU nukewa su fwak mu elos met Kristian oasr met kol lalos, oana met kol lalos su pangpang pope lun an Rom, a kutupa met kol lun alu puspus saye. Met Lo lun Jeova elos etu a akilen la wangin kutena met oana met kol lalos. Elos tia met tuma lutlut lun kutena met, a elos tia fwasr tokin kutena met. Kain in nunak inge el fwal nu ke kas palu lun Jeova ke mwen natul: “Liye! Nga esalang tu lan sie met lo nu sin mutanfwalu, sie met kol a leum nu sin mutanfwalu.” (Isaia 55:4) Congregation lun met Kristian akmusrala fwin fwalu nufon a “sip ngie” nukewa su welulos elos lungse met Kol su Jeova God el sang nu selos a tia met kol saye. (Jon 10:16) Elos insese nu ke kas lun Jisus inge: “Sie el met Leum lomwos, Kraist.”—Mattu 23:10.

Lipufon se oana Met Fwisrak lun Israel

2, 3. Kunokon mwomwo fuka Mwen nutin God el oru nu sin met Israel?

² Century puspus meet liki congregation lun met Kristian oakiyuki, Jeova el orekmakin sie lipufon in kol met Israel nukewa. Tokin Jeova el usla met Israel liki an Ijipt, el fwak nu selos: “Liye, nga supala sie lipufon ye mutom, in liyekomyung inkaneku, a in wis kom nu ke an nga akoela tari. Komwos liyekomwosyang ye mutal, a porongo pusral. Nik komwos akkoskosrokyel; tu el fwa tia nunak munas ke ma koluk lomwos, tu ek on in el.” (Exodus 23:20, 21) Wangin alolo ka la lipufon se inge, su ‘inen Jeova on in el,’ pa Mwen se meet nutin God.

³ Meet liki el isusla oana sie met, kalem la Mwen nutin God el orekmakin pa e se inge Maikael. In buk lun Daniel, Maikael el pangpang pa “met fwisrak” lun met Israel. (Daniel 10:21) Met tuma lutlut Jud el akkalemye la Maikael el orekma in kasru met Israel ke pal loeloes meet liki len lal Daniel. Tokin Moses el mise, kalem la Setan el lungse in orekmakin manol in kiapela met Israel, saap in kufusla nunak lalos in orek kosro. Maikael el tulokinye orekma koluk inge. Jud el simusla: “A Maikael, leum lun lipufon, ke el lain devil a akukuin nu sel ke manol Moses, el tia kaskas upa nu sel, a el fwak, ‘Leum [Jeova] lan kutongkomi.’” (Jud 9) Tokin ma inge, meet liki kunanela lun an Jeriko, Maikael, su pangpang pa “leum lun un met meun lun Jeova,” el sikyak nu sel Josua in fwak nu sel la oasr kasru lun God nu sel. (Ridi Josua 5:13-15.) Ke pal se sie lipufon koluk el srike in tulokinye sie lipufon mwo elan tia akkalemye kas yok sripe lun God nu sin met palu Daniel, leum lun lipufon se inge Maikael el tuku in kasru lipufon mwo se inge.—Daniel 10:5-7, 12-14.

Met Kol se su Akkalemyeyuk ke Kas Palu el Tuku

4. Kas palu fuka akkalemyeyuk ke tuku lun Messaia?

⁴ Meet liki pal san, Jeova el supwela lipufon lal su pangpang Gabriel nu sel met palu Daniel in akkalemye nu sel sie kas palu ke tuku lun “Messaia su Leum.” (Daniel 9:21-25)a Ke pal fwal oana ke ma akkalemyeyuk ke kas palu se inge, in yea 29 C.E., Jisus el baptaisla sel Jon. God el okoila ku lal nu sel Jisus, paenang el ekla Met Akmusrala Se, el pa Kraist, ku Messaia. (Mattu 3:13-17; Jon 1:29-34; Galetia 4:4) Oana Messaia, el fwa ekla sie Leum ku met kol su wangin ma oana.

5. Kraist el akkalemye fuka la el sie met Kol ke pal se el oru orekma in luti lal fwin fwalu?

⁵ Ke mutamweyen orekma in luti lal fwin fwalu, Jisus el akpayeye la el pa “Messaia su Leum.” Tokin kutu len ke pal se el sramtauk orekma in luti lal, el mutawauk pa in sulela met su fwa ekla met tuma lutlut lal, a el orala mwenmwen se meet lal. (Jon 1:35–2:11) Met tuma lutlut lal elos fwasr tokol ke el fwufwasryesr nu yen nukewa, in sulkakin peng mwo lun Togusrai. (Luk 8:1) El sang akpa nu selos ke inkanek mwomwo in oru orekma in luti peng mwo a el kololos in sulkakin a in luti kas lun God, aok el akkalemye sie me srikasrak na mwomwo. (Luk 9:1-6) Met Kristian elder ke pal se inge elos etawel pa ka.

6. Ke inkanek fuka Kraist el akpayeye la el sie met Seperd a sie met Kol?

⁶ Jisus el akkalemye pa sie oiya mwomwo ke orekma lal in kol ke el pupulyuk kunul sifwana nu ke sie met seperd kulang. Met seperd in pal meeta elos kol un kosro natulos. Mokul se inge W. M. Thomson el simusla ka ouinge: “Met seperd el fwasr meet liki sip, in kol inkaneku, a elan ku in liye fwin mwo an se inge nu ke un sip a fwin wangin kutena me sensen ka. . . . El orekmakin sikal lal in kol un kosro nukewa natul nu ke an in mongo lalos, a in karunginelos liki kosro lemnak nukewa su lungse in kangelosla.” (The Land and the Book) Jisus el lungse in akkalemye la el sie met Seperd a met Kol paye, paenang el fwak: “Nga met sropu mwo; met sropu mwo el filiye moul lal ke sip. Sip nutik elos long pusrek, a Nga etalos, a elos fwasr tukuk.” (Jon 10:11, 27) Jisus el paye ke kas lal, a el mise ke met nukewa su oana sip natul, ne ouinge, Jeova el “akmoulyelak tu lan ekla met kol a met Molela.”—Orekma 5:31, New Jerusalem Bible; Hibru 13:20.

Met Liaung ke Congregation lun Met Kristian

7. Jisus el liaung congregation lun met Kristian ke inkanek fuka?

⁷ Meet liki el somwak nu in kosrao, Jisus su akmoulyeyukyak tari el fwak nu sin met tuma lutlut lal: “Ku e nu kemwa etuku nu sik in kosrao a fwin fwalu.” (Mattu 28:18) Jeova el lela Jisus elan orekmakin ku lal in akkeye met tuma lutlut lal ke ma paye ke kas lal. (Jon 15:26) Jisus el okoila ku lun God nu sin met Kristian nukewa su tukeni in Pentecost 33 C.E. (Orekma 2:33) Orekma se inge in okoila ku lun God el oana sie me akul la congregation lun met Kristian oakiyuki tari. Jeova el orala Mwen natul in oana met leum in kosrao in kol fwalu nufon. (Ridi Efesus 1:22; Kolosse 1:13, 18.) Jisus el kol congregation lun met Kristian ke inkanek lun ku lun Jeova, a oasr yurol lipufon puspus su ‘oasr ye koko lal’ a elos lungse in kulansap nu sel.—1 Piter 3:22.

8. Mea Jisus el orekmakin in century se meet in kol met tuma lutlut nukewa lal? A el orekmakin su ke pal inge?

⁸ Oayepa ke inkanek lun ku lun God, Kraist el sang “met puspus oana me sang” nu sin congregation, kutu selos in orekma oana “met seperd a met luti. (Efesus 4:8, 11, NW) Met sap Poul el kaifwe met Kristian nukewa su orekma oana met liaung elos in sifwana liyelosyung a u sa nufon su ku lun God oralos met sropu nu ka, in kiteung congregation lun God. (Orekma 20:28) Ke pal se congregation lun met Kristian oakiyuki, met liaung nukewa inge elos met akmusrala ke ku lun God. Met sap a met elder puspus ke congregation su oasr fwin an Jerusalem elos orekma oana sie governing body ku un met liaung. Kraist el orekmakin governing body in kol u nufon lun “ma lel” nukewa fwin fwalu. (Hibru 2:11; Orekma 16:4, 5) In pal safla se inge, Kraist el filiye “ma nukewa lal,” ma lun Togusrai nukewa fwin fwalu, nu sin “met kulansap oaru a lalmetmet” a nu sin met tutafpo lalos pangpang Governing Body. (Mattu 24:45-47) Met akmusrala nukewa a sip ngie nukewa su welulos elos akilen la fwin elos akos kolyuk lun Governing Body ke pal inge, ma inge kalmekin la elos akos Kraist, su met Kol lalos.

Kraist el Sramtauk Orekma in Sulkakin Peng Mwo

9, 10. Fuka Kraist el orala akwuk mwomwo in sulkakinyukelik peng mwo lun Togusrai?

⁹ Mutawauk in pal meeta nu ke pal se inge, Jisus el kol orekma in sulkakin a in luti peng mwo fwin fwalu nufon. El orala akwuk tu peng mwo ke Togusrai ku in akkalemyeyuk nu sin metu yen nukewa fwin fwalu. Ke lusen pal in luti lal, el sapkin met tuma lutlut lal, a el fwak kas inge nu selos: “Nik komwos fwasr inkanek lun met pegan, a nik komwos utyuk nu in kutena siti lun met Samaria; a mwo tu komwos in som nu yurin sip tula lun loom sel Israel. A ke komwos som, luti, a fwak, ‘Togusrai in kosrao apkuran me.’” (Mattu 10:5-7) Elos arlana moniyuk in oru orekma se inge nu sin met Ju a met proselytes, yok na tokin Pentecost 33 C.E.—Orekma 2:4, 5, 10, 11; 5:42; 6:7.

¹⁰ Tok, ke inkanek lun ku lun God, Jisus el orala akwuk in sulkakin pa peng mwo nu sin met Samaria a nu sin met puspus saye su tia met Ju. (Orekma 8:5, 6, 14-17; 10:19-22, 44, 45) Ke sripen el lungse in akyokye orekma in sulkakin peng mwo nu sin mutunfwal puspus, Jisus el sifwana orala inkanek mwomwo in akkeyel Soul lun an Tarsus in ekla sie met Kristian. Jisus el sapkin met tuma lutlut se lal inge su pangpang Ananaias, a el fwak ouinge: “Tuyuk, a som nu in sie innek su pangpang Sumwos, a siyuk in loom sel Judas ke sie met su e Soul lun Tarsus. . . . Fwala, tu el sie alu sulosolla nu sik, in wisla ek nu ye mutun met pegan a togusra, a tulik natul Israel.” (Orekma 9:3-6, 10, 11, 15) Met se inge el ekla met sap Poul.—1 Timote 2:7.

11. Kraist el orekmakin fuka ku lun God in akyokye orekma in sulkakin peng mwo?

¹¹ Ke pal summu tari inge in sulkakin pa peng mwo lun Togusrai nu sin met lun mutunfwal puspus su tia met Ju, ku lun God el kolol Poul ke fwufwasryesr lal oana missionary nu an Asia Minor a nu ke an Europe. Ke buk lun Orekma Luk el simusla kas inge: “A ke [met palu a met luti Kristian ke congregation lun an Syrian Antioch] elos orekma nu sin Leum [Jeova], a lalo, ku lun God el akkalemye: ‘Srella Barnabas a Soul nu sik nu ke orekma se su Nga pangnoltalmu nu ka.’ Na, ke elos lalo a pre a filiye paulos nu fweltal, elos supaltalu.” (Orekma 13:2, 3) Jisus el sifwana panglol Soul lun Tarsus oana “alu sulosolla” in us El nu sin mutunfwal puspus; ke ma inge akwuk mwomwo inge in sang kasru nu ke orekma in sulkakin peng mwo ma tuku sin Kraist, met Kol lun congregation. Inkanek lun Jisus in orekmakin ku lun God in kol orekma mwo inge arlana kalem ke pal akluo lal Poul in oru fwufwasryesr lal oana sie missionary. Ma simusla inge akkalemye la Jisus, ke inkanek lun ku lun God el kolol Poul a met nukewa su welul fwufwasryesr ke akwuk lalos la ngea a piye an elos fwa som nu ye, a oasr sie aruruma su kasrelos in oru sulela lalos tu elos in som nu an Europe.—Ridi Orekma 16:6-10.

Kolyuk lun Jisus Ke Congregation Lal

12, 13. Buk lun Fwakyuk el akkalemye fuka la Kraist el loang akmwoye ke ma sikyak ke kais sie congregation?

¹² Jisus el loang akmwoye ke ma sikyak nukewa ke congregation nukewa lun met tuma lutlut akmusrala in century se meet C.E. Oasr etauk lal ke oiyen kais sie congregation inge. Ma inge arlana kalem kut fwin ridi Fwakyuk sapta 2 a 3. El akkalemye inen congregation itkosr su oasr in an Asia Minor. (Fwakyuk 1:11) Oasr sripe mwomwo lasr in lulalfongi la el etu pa ke ma sikyak ke congregation nukewa fwin fwalu in pal san.—Ridi Fwakyuk 2:23.

¹³ Jisus el sang kas in kaksak nu sin kutu congregation ke oiya mwomwo lalos oana ke muteng, oaru fwinne elos sun me lain, ke paye lalos ke kas lal, a ke elos pulesru me luti kikiap nukewa. (Fwakyuk 2:2, 9, 13, 19; 3:8) Ke luma saye, el sang kas in kai upa nu sin congregation puspus meyen lungse lalos nu sel munasla, elos lela orekma in alu nu ke ma srolela a kosro, a elos lela pa u puspus ke alu in sikyak. (Fwakyuk 2:4, 14, 15, 20; 3:15, 16) Oana sie met liaung na mwomwo a kulang, el akkalemye pa oiya inge fwinne nu selos su el sang kas in kai upa, a Jisus el fwak nu selos: “Elos nukewa su nga lungse, nga kaifwelos a kaelos. Ke ma inge, kom in akkeye kom, a auliyuk.” (Fwakyuk 3:19) Jisus el oasr in kosrao, ne ouinge el kol congregation nukewa fwin fwalu ke inkanek lun ku lun God. Ke saflaiyen kas lal nu sin congregation nukewa inge, el fwak nu selos: “El su oasr sre, lela lan long ma ngun el fwak nu sin surs [congregation].”—Fwakyuk 3:22.

14-16. (a) Jisus el akpayeye fuka la el sie met Kol pulaik lun met kulansap nukewa lun Jeova fwin fwalu? (b) Mea sikyak ke sripen Jisus el “wi” met tuma lutlut lal ‘nu ke saflaiyen akwuk puspus lun fwalu’? (c) Mea kut fwa lutlutkin ke me lutlut toko?

¹⁴ Kut eis kalem ka la Maikael (Jisus) el akpayeye la el sie met Kol mwomwo lun met Israel in pal meeta. Tokin yea puspus, Jisus el akkalemye la el sie met Kol su pulaik a sie met Seperd mwomwo lun met tuma lutlut lal in century se meet. Ke lusen pal lun orekma in luti lal fwin fwalu, el kol orekma in luti, a tokin God el akmoulyelak, el kol a liaung pa orekma in sulkakin peng mwo lun Togusrai.

¹⁵ Ke inkanek lun ku lun God, Jisus el akpayeye pa la orekma in luti peng mwo e fwa orek nu ke an loeslana fwalu. Meet liki el som nu in kosrao, Jisus el fwak nu sin met tuma lutlut lal: “A komwos fwa eis ku, ke ku lun God tuku nu fwomwos, a komwos fwa met orek lo keik in Jerusalem, a in fwal Juda na fon, a nu ke yen loesilanu fwalu.” (Orekma 1:8, NW; ridi 1 Piter 1:12.) Ye kolyuk lun Kraist, orekma in sang ma lo orek ke inkanek yok in century se meet.—Kolosse 1:23.

¹⁶ Tusruktu Jisus el sifwana akkalemye la orekma se inge su mutawauk tari e fwa orek nu ke saflaiyen pal safla. Tokin el sapkin met tuma lutlut lal elos in sulkakin peng mwo a in oru met tuma lutlut liki mutunfwal nukewa, Jisus el mwulela nu selos: ‘Nga wi komwos pal e nu kemwa, nu ke saflaiyen akwuk puspus lun fwalu.’ (Mattu 28:19, 20) Mutawauk ke pal se el ekla togusra in yea 1914, Kraist el “wi” met tuma lutlut lal a el orekma oana met Kol lalos. Orekma lal ke inkanek moniyuk mutawauk in yea 1914 e fwa lutlutkin ke me lutlut toko.

[Footnote]

Ke Inkanek lun Kalweni

• Mwen nutin God el akpayeye fuka la el sie met Kol moniyuk lun met Israel?

• Ke inkanek fuka Kraist el kol congregation lal fwin fwalu?

• Kraist el kol fuka orekma in sulkakin peng mwo?

• Mea akkalemye la Kraist el loang akmwoye ke ma sikyak ke kais sie congregation?

[Caption on page 17]

“Nga fwa supwela sie lipufon meet liki kom”

[Caption on page 18]

Oana in pal somla, Kraist el orekmakin met liaung oana “me sang” in liaung un sip lal