Key nu ke Me Insemwomwo Lun Sou

Orekma in Sang Kai Nu Sin Tulik

John:a Meet liki papa a nine kiyuk elos sang kai nu sik ke kutu orekma koluk, elos kafweang yok in etu a kalem na paye la efu ku Nga oru ma inge a luma a ma sikyak su weang nu ka. Nga srike in etawi inkanek lalos in aksumwosye tulik nutik. Mutan kiyuk inel pa Alison, el tuku ke oiya a nunak su tia oana sie. Papa a nine kiyel elos silaklak in sang me kai. Elos lungse in sang kai nu sin tulik natulos a tia nunku ke luma a ma sikyak ka la efu ku tulik nutulos oru ma se. Kutu pal Nga nunku ku pulakin mu mutan kiyuk el sang kas in kai nu sin tulik natusr ke inkanek ouinge su tia mwo.

Carol: Papa tumuk el sisla sou lasr ke Nga yea limekosr matwe. El akkalemye la wangin insemwomwo lal nu sik ku nu sin tulik mutan tolu wiyuk. Nine kiyuk el orekma upa in ase nu sesr ma nukewa kut enenu, a Nga eis kunokon yok in karungin tulik wiyuk su srik liki yu. Arlana upa in engunkin moul lun sie tulik ke Nga enenu in oru kunokon lun sie papa ku nine. Nu ke pal inge, Nga tia pwar ke sritel. Ke pal se tulik nutik sifwana enenu me kai, Nga orekmakin pal loeloes in nunku a fosrngakin ke ma tafongla lalos. Nga lungse in etu la efu ku oasr sie ma sikyak a mea nunak su paenang in sikyak ouinge. Mokul tumuk el pa Mark, siena nunak lal, el tia nunku yok ke pal loeloes ke ma sikyak inge. El karunginyuk sin sie papa su kulang tusruktu el tia sruokye kas fwin ma inge eneneyuk. Nu sin tulik mutan nutusr, mokul tumuk el sa na in aksumwosye ma upa lalos. El tuni akmwoye ma sikyak, aksumwosye ma inge, a tia sifwilpa nunku ke ma inge.

OANA ke comment lal John a Carol elos akkalemye, la inkanek lom in karungin tulik ku in oasr me kasru mwomwo ke inkanek su kom sang me akpa a kai nu sin tulik nutum sifwana. Fwin sie mokul ku mutan el tuku ke oiya a nunak su tia oana sie, saap oasr oiya su tia oana sie lalos ke elos sang akpa nu sin tulik natulos. Kutu pal oiya su tia oana sie inge ku in orala sropon ma upa ke moul in payuk.

Oasr ma upa yok fwin papa a nine elos totola. Siyanyen se su tufwana oasr tulik se meet natulos elos koneak la in sang akpa a kai nu sin tulik natulos el sie me aktotoye, in orekmakin pal nukewa lalos. Joan, su mokul tumal el pa Darren, su karungin tulik mutan luo natulos, el fwak: “Nga lungse tulik mutan luo nutik inge, tusruktu elos tia lungse in som nu ke bed kiyelos pal nukewa ke Nga lungse elos in som nu we. Elos ngutalik ke pal sufwal, ke pal se elos enenu in motul. Elos tulokinyuwi ke Nga lungse in sramsram. Elos filiye fulak lalos, nuknuk lalos, a me sritel natulos a elos mulkunla in folokunang mongo nalos nu in ice pok.”

Jack, su mutan kiyel el sun kain in mas inge pangpang postpartum depression tokin el oswela tulik akluo natulos, el fwak: “Nga tuku nu loomu totola ke orekma luk pal nukewa a Nga ngutalik ke tufwan fong ke sripen awowo natusr. Ma inge orala ma upa yok in sang akpa a kai nu sin tulik mutan matu natusr pal nukewa. El sok ke kut srike in sang pal nu sin tulik mutan wiyel a wekunulang pa.”

Fwin papa a nine totola elos akukuin la fuka elos fwa sang akpa a kai nu sin sie tulik, akukuin srisrik ku in ekla akukuin lulap a upa. Akukuin ku ma upa su tia aksumwosyeyuk ku in ekla nu ke ma upa su ku in sralik siyanyen se a ku in sang kasru nu sin tulik in liye la su ka papa ku nine pa el fwa orekmakin in kasrel ke ma el lungse. Akwuk puspus fuka lun Baibel fwa kasru siyanyen se in sruokye fototo lalos ke elos sang akpa a kai nu sin tulik natulos ke inkanek mwo?

Siyanyen se Elos Enenu In Orekmakin Pal Nu Sin Sie Sin Sie

God el lungse siyanyen se in payukyak meet liki tulik elos isusla a sruokyena oaru a paye lun payuk lalos nu ke pal tulik nukewa natulos som liki loom selos. Ke akwuk nu ke moul in payuk, Baibel el fwak: “Ma God el fwalseni, lela met in tia eselik.” (Mattu 19:6) Ke luma saye, fus sepana inge el akkalemye la God el lungse tulik in “fwasr liki papa a nine.” (Mattu 19:5) Paye, la in karungin tulik pa inge sie kunokon nu ke moul in payuk, a tia pa inge ma se ma akwuk lun payuk el fungfung nu ka. Aok, papa a nine elos enenu in orekmakin pal yok in sang akpa a kai nu sin tulik natulos, tusruktu elos enenu in esam la moul in payuk fukoko pa pelung mwo su enenu in orek.

Mea sie inkanek su siyanyen se ku in sang karungin fototo lalos in fukoko ke pal se tulik elos kapkapek? Fwin ma inge ku, oakiye kutu pal tu komwos in orekmakin in tukeni nu sie a tulik tia wi komwos. In oru ouinge fwa oru komwos in sramsramkin ma yok sripe puspus ke sou a engunkin pal mwomwo nu sin sie sin sie. Paye la, in orala pal in orekmakin nu sin sie sin sie oana siyanyen se el tia fusrasr. Alison, nine se su sramsramkinyuk ke mutamweyen me lutlut inge, el fwak, “Ke mokul tumuk a Nga srike in oasr pal lasr nu sie, tulik mutan srisrik natusr el siyuk in oasr pal lasr nu sel ku tulik natusr su yea onkosr matwe el orala kutu ‘ma upa,’ meyen el tia ku in koneak me sroal natul.”

Joan a Darren, su akkalemyeyuk ke mutamweyen me lutlut inge, elos orala pal lalos nu sin sie sin sie ke elos oakiye pal fwal nu ke pal su tulik mutan nutal elos som nu ke bed kiyelos a elos etu na paye la pa inge pal fwal. “Tulik mutan nutasr enenu in oasr ke bed kiyelos a elos konela lam lalos ke pal pakiyuki,” Joan el fwak. “Ma inge ase nu sik a nu sel Darren in mongla a in oasr pal in sramsram lasr.”

Ke inkanek in oakiye akwuk ke pal in motul nu sin tulik nutulos pal nukewa, siyanyen se ku in orekmakin kutu pal nu selos sifwana. A ma inge ku pa in sang kasru nu sin tulik in tia “nunku ke el sifwana fulat liki ma fwal lan nunku.” (Rom 12:3) Ke saflaiye, tulik su eis akpa in aksaokye a orekmakin akwuk ke pal in motul ku in akilenyuk la tia eltal mukena pa ma yok sripe ke sou lalos. Elos enenu in akos akwuk lun sou, a elos in tia nunku mu in akfwalyeyuk akwuk lun sou nu ke ma lungse lalos.

SRIKE MA INGE: Oakiye pal in motul a sapkin ma inge in orek pal nukewa. Fwin tulik nutum el akkalemye sripe lal la efu ku el enenu in ngetnget loes kutu srisrik, oana el lungse in nim kof, saap kom ku in lela nu sel me siyuk se lal inge. Tusruktu nikmet lela tulik nutum in akpatye pal in motul ke el fwin tafwela na in siyuk ke ma puspus. Fwin tulik nutum el siyuk in muta kutu srisrik ke lusen minit limekosr a kom lungse in lela nu sel, srike in oakiye sie alarm clock in ring ke pal se minit limekosr el sun tari. Ke pal se alarm clock el longyuk tari, loang akmwoye nu sin tulik fwin el motulla tari ke bed kiyel a tia lela in oasr kutu pa me siyuk orek. Lela kas lomwos in fwak “Aok, aok, Mo, mo.”​—Mattu 5:37.

Akkalemye nu sin Tulik Nutumwos la Komwos Insese in Sang Kai Nu Selos

“Mwen nutik, long kas in lutlut lun papa tumom, a nik kom fwasr liki ma sap lun nine kiyom,” soakas el akkalemye. (Soakas 1:8) Fus se lun Baibel inge el akkalemye la papa a nine oasr sumwos lalos in akpayeye akwuk sumwos a ku nu sin tulik natulos. Tusruktu, fwinne siyanyen se elos tuku ke oiya ku nunak lun sou oana sie, elos ku in tia insese ka la fuka tulik se el enenu in eis kai ku aksumwos a kain in akwuk fuka lun sou enenu in orekmakinyuk nu ke ma sikyuk inge. Fuka papa a nine ku in karungin ma upa inge ke inkanek mwo?

John, su akkalemyeyuk ke mutamwauk, el fwak, “Nga nunku mu arlana yok sripe in tia akkalemye la oasr ma su tia insese ka ye mutun tulik.” Tusruktu, el fwak mu in akkalemye insese lalos ke orekma in sang kai el fusrasr in orek liki na in oru. “Tulik elos arlana lungse in tuni ma nukewa,” John el fwak. “Fwinne ma upa el tia akkalemyeyuk, tulik mutan nutusr el ku in pula ku akilen pulakin lasr ke lumasr.”

Fuka John a Alison elos akmwoye ma upa inge? Alison el fwak: “Fwin Nga tia insese ke inkanek lun mokul tumuk in aksumwosye tulik mutan nutusr, Nga ku in sano nu ke pal se tulik nutik el oasr ke an se su el tia ku in long ke kut sramsram meet liki Nga akuteye nunak luk. Nga srunga el an nunku mu el ku in kiapekutla ke inkanek in orekmakin oiyesr a nunak lasr su tia oana sie nu ke me kai. Fwin el akilen la kut tia insese ke sie ma, Nga fwa akuteye in kalem sel la kais sie met in sou elos enenu in akos akwuk lun Jeova nu ke sifwen sou a Nga insemwomwo in akpusiselyeyu nu ke kolyuk lun papa tumal in oana ke el enenu in akos ku lasr su oana sie papa a sie nine.” (1 Korint 11:3; Efesus 6:1-3) John el fwak: “Ke kut tukeni nu sie oana sie sou, Nga pa kol pal nukewa in aksumwosye tulik mutan nutusr. Tusruktu fwin yok etauk lal Alison nu ke ma sikyak, Nga lela elan oru me kai a Nga sang kasru nu sel. Fwin Nga tia insese nu sel ke ma se, Nga akkalemye nu sel tok.”

Fuka kom ku in tulokinye ma upa ke inkanek in sang kai nu sin tulik ke komwos fwin amulati inmasrlom a mokul tumom ku mutan kiyom, a ke saflaiye, fwa ku in akwanginyela sunak lun tulik nutum nu sum?

SRIKE MA INGE: Sulela pal ke kais sie wik in sramsramkin akwuk in kai nu sin tulik, a akuteye kutena ma upa su komwos tia insese ka. Srike in loang akmwoye nu ke nunak lun mokul tumom ku mutan kiyom, a akkalemye sunak nu ke ma paye la mokul tumom ku mutan kiyom oasr fototo mwomwo lalos sifwana nu sin tulik.

Lela Kunokon Lomwos in Karungin Tulik Akkeye Fototo Lomwos

Wangin alolo ka la, in sang kai el sie orekma upa. Kutu pal, oasr ma eneneyuk in orekmakin pal yok a kafweang yok nu ka su oru sie met in ulla. Fwinne ouinge, tia pat tokin ma inge, tulik nutum fwa som liki loom sumwos, a kom a mokul tumom ku mutan kiyom fwa oasr pulakin lomwos oana ke siyanyen se su tufwana payukyak. Ya me kapur lun payuk lom fwa akkeyeyuk ku akupayeyuk ke sripen experience puspus in karungin tulik? Me top nu ka el fwal nu ke inkanek kom orekmakin ke akwuk su koneyukyak in Ekklisiastis 4:9, 10: “Luo mwo liki sie, tu oasr me mol mwo yurolos ke orekma lalos. Tu elos fwin ikori, sie a fwa srukak met kawuk lal.”

Ke papa a nine elos tukeni orekma, ma inge ku in kol nu ke me insemwomwo. Carol, su akkalemyeyuk ke mutamwauk, el akkalemye pulakin lal ke inkanek ouinge: “Nga etu la mokul tumuk oasr oiya mwomwo puspus lal, tusruktu in tukeni karungin tulik ku in akkalemye la oasr kutu pa oiya mwomwo saye lal. Sunak a lungse luk nu sel yokyokelik ke Nga liye a tuni ke inkanek su el akkalemye oiyen lungse a pakoten lal nu sin tulik mutan nutusr.” John el fwak kel Alison, “Ke Nga liye ke inkanek su mutan kiyuk el kapkapek ka in ekla nu ke sie nine mwomwo paenang lungse luk a sunak luk nu sel yokyokelik.”

Fwin kom sang pal yok nu sin mokul tumom ku mutan kiyom a tukeni oru orekma oana sie u ke lusen yea puspus in karungin tulik nutumwos, paye la moul in payuk lom fwa arlana kapkapek ke tulik nutumwos elos matula. Ya ma komwos oru inge el tia me srikasrak mwomwo nu sin tulik nutumwos?

[Footnote]

SIYUK SUM SIFWANA . . .

▪ Lusaka pal Nga orekmakin nu sin mokul tumuk ku mutan kiyuk ke kais sie wik su wangin tulik oasr yurusr ?

▪ Ke inkanek fuka Nga sang kasru nu sin mokul tumuk ku mutan kiyuk ke pal se el aksumwosye tulik natusr?