Lain “Ngun Lun Fwalu”

“A kut eis, tia ngun lun fwalu, a ngun su sin God.”​—1 KORINT 2:12.

1, 2. (a) In pal meeta, efu ku mwon canary el orekmakinyuk ke luf in mulut fwin an Britain? (b) Kain in me sensen fuka met Kristian elos sun?

IN YEA 1911, met kol fwin an Britain elos orala sie masap in orekmakinyuk in sang molela moul lun met puspus su pukanak coal ku mulut in fok u. Kais sie met su orekma we elos sapkinyuk in us mwon srisrik luo su pangpang canary. Efu ku elos orekmakin kain in mwon srisrik inge? Fwin oasr e fururyak ke luf in mulut, met su suk in molela moul lun met su oasr ke luf in mulut enenu in us mwon canary puspus nu we. Mwon srisrik puspus inge elos sa in pulakin a sa in mise fwin oasr gas su oasr poison ka, oana carbon monoxide. Fwin eng el akkolukyeyuk ke sripen poison, mwon srisrik inge ku in orala me akul a tia misla nu ka, a ku pa in putatla liki laan sak su el tu ka. Me sensen fwin sa liyeyuk el arulanu yok sripe. Meyen gas inge su pangpang carbon monoxide, el kain in gas se su wangin folo ka el ku in uniye metu ke inkanek su el tulokinye cell srusra ke sran met in us oxygen nu ke laa nukewa ke monin met se. Fwin wangin me akul su liyeyuk, met su fwa sang kasru in molela met su oasr luun lufu elos ku in mulalla a mise ke sripen elos nukin la elos momongkin tari gas poison inge.

² Ke inkanek oinge, met Kristian elos sun kain in oiya se su lumeyuk oana met su orekma ke luf in sukok mulut. Ke inkanek fuka? Ke pal se Jisus el sang kunokon nu sin met tuma lutlut lal elos in sulkakin peng mwo fwin fwalu nufon, el etu la oasr me akkoluk puspus su arulanu sensen nu selos, sie sripeu pa Setan el kol fwalu nufon a siepa me akkoluk u pa ke ngun lun fwalu. (Mattu 10:16; 1 Jon 5:19) Ke ma inge Jisus el nunku yok ke met tuma lutlut nukewa lal paenang ke fong se meet liki el mise, el pre nu sin Papa tumal: “Nga tia pre tu kom fwa eselosla liki fwalu, a tu kom fwa liyelosyung liki ma koluk.”​—Jon 17:15.

3, 4. Kain in kas in sensen fuka Jisus el akkalemye nu sin met tuma lutlut nukewa lal, a efu ku kut enenu in nunku yok ka?

³ Jisus el sang kas in sensen nu sin met tuma lutlut lal ke me sensen fwin elos tia sa in akilen me akkoluk puspus su ku in oru elos in mise. Oasr kalme yok ke kas lal nu sesr, su moul ke saflaiyen akwuk puspus lun fwalu. El kaifwe met tuma lutlut lal: “A komwos in sifwana sismouk . . . tu komwos in ku in kaengla liki ma inge nu kemwa su fwa sikyuk, a in tu ye mutun Mwen nutin met.” (Luk 21:34-36) Fwinne oinge, oasr sie me insemwomwo nu sesr meyen Jisus el mwulela ka la Papa tumal fwa sang ngun mutal in kasrelos in esam ma puspus su elos lotela tari a in kasrelos in tia motul a in pulaik a fukoko ke orekma lalos in alu nu sin God.​—Jon 14:26.

⁴ Na fuka kut ke pal inge? Ya ngun mutal inge el oasr pa ke pal lasr inge in kasre kut? Fwin aok, mea kut enenu in oru in eis ma inge? Mea se inge ngun lun fwalu, a fuka el orekma? A fuka kut ku in kutangla ngun lun fwalu?​—Ridi 1 Korint 2:12.

Ngun Mutal ku Ngun lun Fwalu?

5, 6. Mea ngun mutal el ku in oru nu sesr, a mea kut enenu in oru in eis ma inge?

⁵ Me sang ke ngun mutal el itukyang nu sin met tuma lutlut in century se meet, a oayepa ke pal inge. Ke ma inge ngun mutal lal ku in ase nu sesr ku in oru ma sumwos a akkeye kut pa in oru orekma in kulansap nu sel. (Rom 12:11; Filippai 4:13) El ku in kasre kut pa in akkalemye oiya mwomwo puspus, oana lungse, kulang, mwo oiya, su “fwako lun ngun mutal.” (Galetia 5:22, 23) Tusruktu, Jeova God el tia sang ngun mutal lal nu sin met su srunga ma inge.

⁶ Ke ma inge, arulanu fwal kom in siyuk, ‘Mea Nga ku in oru in eis ngun mutal?’ Aok, Baibel el akkalemye la oasr inkanek puspus su kut ku in oru. Sie inkanek yok sripeu pa in siyuk sumwos ka nu sin God. (Ridi Luk 11:13.) Siepa inkanek mwomwo pa in lutlut a orekmakin kas in kasru su oasr ke Kas lun God su ituku ke ngun mutal. (2 Timote 3:16) Paye la, tia met nukewa su ridi Baibel elos eis ngun mutal lun God. Tusruktu ke pal se sie sin met Kristian paye el lutlutkin Kas lun God, el ku in eis nunak mwomwo su akkalemyeyuk in Baibel. Oayepa arulanu yok sripe kut in akilen la Jeova el srusrngilye Jisus oana met tutafpo lal a el pa inkanek su God el ase ngun mutal lal nu sesr. (Kolosse 2:6) Ke sripe se inge, kut lungse in orekmakin ke moul lasr me srikasrak mwomwo a me luti nukewa lun Jisus. (1 Piter 2:21) Ke inkanek yok su kut kaifweang in etawi Jisus ka, kut fwa ku in eis ke inkanek yok lun ngun mutal.

7. Fuka ngun lun fwalu el kufusla met puspus?

⁷ Ke oiya se su tia oana sie, ngun lun fwalu el kufusla met puspus in akkalemye oiya lal Setan. (Ridi Efesus 2:1-3.) Ngun lun fwalu el orekma ke inkanek puspus. Oana ke ma liyeyuk sin met nukewa su raunekutla ke pal inge, ngun lun fwalu el akkeye oiya koluk in lain masap lun God. El akkeye “lung lun ikwe, a lung lun muta a mwolanu lusrongten lun moul.” (1 Jon 2:16) El akkeye orekma lun ikwe, oana orekma lun kosro, alu nu ke ma srolela, orekma lun enutnut, sok, kasrkusrak, a srui. (Galetia 5:19-21) A el akkeye kaskas lun met luti kikiap su kunausla akwuk mutal lun God. (2 Timote 2:14-18) Aok, sie met fwin lela elan sifwana kufusyukla ke ngun lun fwalu, el etawi yok oiya koluk lal Setan.

8. Kut nukewa enenu in oru sulela fuka?

⁸ Kut tia ku in moul ke inkanek su kut srikutla liki me akkoluk nukewa lun fwalu. Kais sie met el enenu in oru sulela lal sifwana la mea el fwa lela in sang kol moul lal​—fwin ngun mutal ku ngun lun fwalu. Elos na su kolyuk ke pal inge ke ngun lun fwalu elos ku in aksukosokyelos liki me akkoluk lun ma inge a in lela ngun mutal in kol moul lalos. Tusruktu, ngun lun fwalu el ku in kol pa moul lalos. Nu selos su lela ngun mutal in kol moul lalos ke lusen pal loes elos ku in srufweyukla pa ke ngun lun fwalu. (Filippai 3:18, 19) Lela kut in akuteye ke inkanek mwomwo su kut ku in eis in sang lain ngun lun fwalu.

Akilen Me Akul Puspus ke Me Sensen Ke Pal Sa

9-11. Mea kutu me akul su akkalemye la kut akkolukyeyuk tari ke ngun lun fwalu?

⁹ Met puspus su orekma in coal mines fwin an Britain su akkalemyeyuk ke mutamweyen me lutlut inge elos orekmakin mwon canary puspus in kasrelos in sa akilen me sensen fwin oasr kain in gas su oasr poison ka. Fwin sie met su orekma we el liye la mwon srisrik el putatla liki laan saku, el etu la me akul pa inge elan silaklak in suk inkanek elan ku in moula. Ke inkanek oinge, mea me akul puspus su ku in liyeyuk ke pal sa la kut akkolukyeyukla ke ngun lun fwalu?

¹⁰ Ke pal se meet kut lotela ma paye su oasr ke Kas lun God a tokin ma inge kut mwulela moul lasr nu sin Jeova, paye la kut lungse in ridi Baibel. Aok kut pre ke inse kewa lasr a kut oru ma inge pal nukewa. A kut insemwomwo in wi ke meeting nukewa lun congregation, a liye meeting nukewa inge oana sropon me akkeye, oana sie unon in kof nu sin sie met su arulanu malu. Kain in oiya inge kasre kut in aksukosokye kut la liki ngun lun fwalu.

¹¹ Ya kut srakna srike in ridi Baibel ke kais sie len? (Sam 1:2) Ya pre lasr el tuku ke insiesr a orek pal nukewa? Ya kut lungse in wi ke meeting limekosr lun congregation ke week nukewa? (Sam 84:10) Ku ya oiya mwomwo lasr in oru ma inge el tula tari? Saap oasr kunokon puspus su enenu pal yok lasr, ku lasr, a arulanu upa nu sesr in sruokye pal nukewa sie akwuk in kulansap nu sin Jeova. Tusruktu fwin ke kutu oiya mwomwo su kut akkalemye in pal somla el kufusyukla tokin kutu pal, ya ma inge sikyak ke sripen kut akkolukyeyuk ke ngun lun fwalu? Ya kut fwa kafweang ke pal inge in sifwil akkeye oiya mwomwo puspus su oasr yurosr meet?

“Tia Lela Insiomwos in Sesesla ke Me Aktoasr Yok”

12. Jisus el fwak nu sin met tuma lutlut elos in “sismouk” nu ke mea, a efu?

¹² Mea pa kut ku in oru in lain ngun lun fwalu? Ke pal se Jisus el kaifwe met tuma lutlut lal elos in “tia motul,” el sang kas in sensen nu selos ke kutu me sensen upa. “A komwos in sifwana sismouk,” el fwak, “in tia lela insiomwos sesesla ke me aktoasr yok ke oiyen kain mongo, a srui, a nunkala lun fwal se inge, a len sa sa tuku nu fwomwos oana sie me kaisrip.”​—Luk 21:34, 35, NW.

13, 14. Fwal in siyukyuk sesr sifwana ke kain kusensiyuk fuka ke me mongo a me nimnim?

¹³ Nunku ke kas in sensen inge. Ya Jisus el fwak mu koluk in insemwomwokin me mongo a me nim? Mo! Meyen el etu ke kas lal Solomon: “Nga etu tu wangin sie ma mwo nu selos [tulik nutin met], liki in engun, a in oru ma mwo lusen pal elos moul; a ouyepa tu kais sie met fwa mongo a nim, a engun ke ma mwo in orekma lal nukewa. Pa inge me sang lun God.” (Ekklisiastis 3:12, 13) Ne oinge, Jisus el etu la ngun lun fwalu el akkeye sie oiya su wangin sifwani leumi nu ka ke me mongo a me nim.

¹⁴ Kut etu fuka la ngun lun fwalu el tia akkolukye nunak lasr nu ke me sensen ke oiyen kain mongo ku nim wain alukela ma fwal? Kut ku in siyuk sesr sifwana: ‘Oiya fuka nga akkalemye ke nga ridi kas in kai lun Baibel ku ke me rid puspus natusr ke oiyen kain mongo? Ya nga sa in fwak mu kas in kai inge el tia yok sripe ku arulanu upala, saap nga fwak ku nunku mu oiya luk el tia koluk?a Mea nunak luk nu ke kas in kasru ke me nim wain, ya in orekmakin na ma fwal a fwasr liki in tia “srui a mwomwon”? Ya nga pulesru kas in kai inge, nunku mu ma inge el tia fwal nu sik? Fwin oasr kutu met su akkalemye nunak lalos nu ke orekma luk in nim wain yok, ya nga sa in mulat? Ya nga akkeye met lili puspus in orekmakin kas in kai lun Baibel? Aok, oiyen sie met nu ka pa me akul fwin el putatla nu ke ngun lun fwalu.​—Srike liye Rom 13:11-14.

Nikmet Nunkela Yok

15. Jisus el sang kas in sensen in lain oiya fuka lun metu?

¹⁵ Siepa inkanek yok sripe in lain ngun lun fwalu pa in tia arulanu fosrngala yok. Jisus el etu la kut met sesumwos, oasr oiya lasr in nunku yok ke ma puspus lun fwalu. El fwak nu sin met tuma lutlut lal ke inkanek kulang: “Nik komwos nununkela ke moul lomwos.” (Mattu 6:25) Kut ku in kalem ka la kut nunku yok ke ma yok sripe puspus, oana in akinsemwomwoye God, in oru kunokon nukewa lasr oana met Kristian, a in sang ma enenu lun moul nu sin sou lasr. (1 Korint 7:32-34) Ke ma inge, mea kut ku in lotela ke kas in sensen lal Jisus?

16. Kain in me akkoluk fuka ngun lun fwalu el oru nu sin met puspus?

¹⁶ Ngun lun fwalu el liyeyuk yok ke lungse lun met puspus nu ke ma lusrongten puspus lun fwalu, su oru met puspus in nunkela ku fosngala yok ka tusruktu tia mwo nu selos. Fwal se inge el lungse kut in lulalfongi mu mani el sang moul mwomwo nu sin met a saokiyen sie met el liyeyuk tia ke oiya mwomwo lal oana sie met Kristian, a ke yokiye a mwoiyen ma saok puspus su oasr yurol. Nu selos su kiapeyukla ke nunak tia mwo inge elos oana met kulansap nu ke me kasrup puspus a elos nunku yok pal nukewa in eis ma sasu a mwo emeet, ma yok emeet, a ma mwo emeet su oasr ke pal inge. (Soakas 18:11) Kain in nunak tia mwo inge ke ma puspus lun fwalu el oru me fosrnga yok su sruokye kapkapek lun sie met Kristian nu ke orekma in alu lal nu sin God.​—Ridi Mattu 13:18, 22.

17. Fuka kut ku in fwasr liki in fosrngela ku nunkela yok lun ma puspus?

¹⁷ Kut ku in tia akkolukyeyuk ke me fosrnga kut fwin akos masap lal Jisus inge: “A komwos suk meet togusrai lal, a ma sumwosmwos lal.” Jisus el mwulela nu sesr la kut fwin oru ma inge, ma puspus su kut enenu na paye fwa ituku nu sesr. (Mattu 6:33) Ke inkanek fuka kut ku in akkalemye la kut lulalfongi ke mwulela inge? Sie inkanek u pa kut in suk meet ke ma sumwosmwos lun God​—akos masap lun God nu ke ma sumwos ke akwuk lun mani. Ke sie me pupulyuk, kut srunga in kiapela guferment ke kut moli tax lasr, ku kut tia srumon fwinne ma kikiap “srisrik” ke business lasr. Kut lungse in oru ma nukewa ke ku lasr kewa in akpayeye ma kunesr ke takma, a kut lela “Aok lasr in kalmekin Aok” fwin ke akwuk in moli mise lasr. (Mattu 5:37; Sam 37:21) Kain in oiya nu ke oaru a paye inge el tia ku in oru sie met in kasrup, tusruktu el ku in oru God in insemwomwo, a el kasru sie met in oasr conscience mwomwo, a ma inge ku in akwanginyela me fosrnga.

18. Me srikasrak mwo fuka Jisus el akkalemye nu sesr, a ma lane fuka kut ku in eis kut fwin etawel?

¹⁸ Orekma lasr in suk meet Togusrai enenu kut in etu la mea ma yok sripe nu ke moul lasr. Nunku ke me srikasrak lun Jisus. Oasr pal, el nukomang kain in nuknuk su arulanu mwo. (Jon 19:23) El engankin me mongo a nim wain ke el asrouki nu sin met kawuk mwomwo lal. (Mattu 11:18, 19) Tusruktu, ma puspus lal a me akengan lal el oana ma wangin sripe se nu sel, a ke kas in pupulyuk el oana me mongo mulala na a tia pa inge me mongo toasr nu sel. Me mongo toasr lun Jisus pa in oru ma lungse lun Jeova. (Jon 4:34-36) Moul lasr fwa arulanu mwo kut fwin etawi me srikasrak lun Jisus! Oasr engan yok lasr in kasru met puspus su pulakin asor yok in eis me akkeye yok su tuku ke ma Simusla. Kut ku in engankin pa ke lungse a me kasru lun congregation. A kut oru insien Jeova in engan. Fwin kut etu ke ma yok sripe nu ke moul lasr, ma saok puspus lasr a me akengan lasr el tia ku in kutangkutla. A, ma inge el oana met kulansap lasr, ku kofwen orekma lasr, su kasre kut in akpayeye orekma in kulansap lasr nu sin Jeova. A kut fwin moniyuk pal nukewa nu ke orekma nukewa su sang kasru nu ke Togusrai lun God, paye la kut fwa tia akkolukyeyuk ke ngun lun fwalu.

Kafweang in ‘Nunku ke Ngun Mutal’

19-21. Fuka kut ku in ‘nunku ke ngun’ pal nukewa, a efu ku kut enenu in oru ma inge?

¹⁹ Nunak el sikyak meet liki orekma. Oasr orekma puspus su motkoeyuk mu tia mwo el eis me akkeye pal nukewa ke nunak tia mwo. Ke ma inge, Poul el akesmakinye kut ke ma enenu in karungin nunak lasr. El simusla “Tu elos su fwal nu ke ikwe, elos nunku ke ma lun ikwe, a elos su fwal nu ke ngun, elos nunku ke ma lun ngun.”​—Rom 8:5.

²⁰ Fuka kut ku in karungin nunak lasr a orekma lasr in tia akkolukyeyuk ke ngun lun fwalu? Kut enenu in karungin nunak lasr ke kut kafweang in nunku ke ma mwomwo a tia ke ma koluk, a kut in kosrala me eyeinse lun fwalu ke inkanek nukewa. Ke sie me pupulyuk, kut sulela me akengan, kut tia lela nunak lasr in akkolukyeyuk ke program puspus su akkeye orekma lun kosro ku akmas. Kut etu la ngun mutal lun God su mutal, nasnas, el tia oan ke sie nunak fokfok. (Sam 11:5; 2 Korint 6:15-18) In wekunang, kut sulela ngun mutal lun God in oasr ke nunak lasr ke inkanek lun ridi Baibel pal nukewa, pre, sifwilpa nunku yok ke me lutlut mwomwo, a in wi ke meeting nukewa. A kut orekma fwal nu ke ngun lun God kut fwin wi pal nukewa ke orekma in luti lun met Kristian.

²¹ Aok, kut enenu in lain ngun lun fwalu a orekma lun ikwe su el akkeye. Tusruktu kut fwin oru ma inge kut enenu in kafweang yok meyen, Poul el fwak, “tu nunak lun ikwe mise, a nunak lun ngun moul a misla.”​—Rom 8:6.

[Footnote]

Ya Kom Esam?

• In eis ngun mutal, mea kut enenu in oru?

• Mea kutu inkanek su ngun lun fwalu ku in akkolukye kut ka?

• Fuka kut ku in lain ngun lun fwalu?

[Picture on page 23]

Meet liki kut som nu ke niyen orekma ku nu ke loom lutlut kut enenu in pre siyuk ke ngun mutal

[Pictures on page 25]

Kut enenu in karungin nunak lasr in nasnas, oru orekma fwal nu ke business, a akkalemye oiya mwomwo ke ma nukewa