Mutan Payuk Nukewa—Akkalemye Sunak Paye Nu Sin Mokul Tumomwos
“Mutan kie, komwos in akpusiselye komwos nu sin mokul [tumomwos].”—EFESUS 5:22.
1. Efu ku in akkalemyeyuk sunak nu sin mokul ma inge upa in orek ke pal puspus?
IN AN puspus ke pal se siyanyen se elos payukyak, mutan el orala sie mwulela, el fwak la el fwa akkalemye sunak paye nu sin mokul tumal. Tusruktu, ke inkanek su mokul tuma elos akkalemye ke oiya lalos nu sin mutan kiyelos ma inge ku in orala in fusrasr ku upa nu sin mutan payuk in akpayeye mwulela lalos. Tusruktu, ke mutamwauk oasr akwuk mwomwo ke akwuk lun payuk. God el eisla soko sri in pap kel Adam, mokul se meet, a el orala ma inge in sie mutan. Adam el akkalemye: “Ma inge sri in srik, a ikwe in ikuk.”—Genesis 2:19-23.
2. Fuka kunokon lun mutan a nunak ku oiya lalos nu ke moul in payuk ekyek ke kutupal somla?
2 Fwinne oasr akwuk mwomwo ke mutamwauk, oasr sie u su pangpang women’s liberation—sie akwuk lun mutan puspus in sukosokla liki ku lun mokul tumalos—su mutamwauk in 1960 kutu fwasru in an Merika. In pal se inge, in masrlon mokul payuk 300 kutu su som liki sou lalos oasr mutan payuk 1 su oru pa ma inge. Tusruktu in yea 1969, pisen mutan payuk su oru ma inge yokyokelik liki meet, in masrlon mokul payuk 100 oasr mutan payuk 1 su som liki sou lalos. Ke pal inge, mutan elos kaskas koluk, nimnim, sismok, a moulkin moul fokfok oana mokul puspus oru. Ke ma inge ya mutan elos engan yok liki meeta? Mo. In kutu an, tafwu sin pusen met su payukyak tari elos divorce ke saflaiyelos. Ya kafweang lun kutu mutan in akmwoye oiyen moul in payuk lalos orala fwako mwomwo ku fwako koluk liki meeta?—2 Timote 3:1-5.
3. Mea ma upa yok su akkolukye moul in payuk?
3 Mea paenang in oasr ma upa yok? Nu ke kutu oiya, ma upa inge sikyak ke pal se If el kiapeyukla sin lipufon koluk sa, “serpent matu, el su pangpang Devil a Setan.” (Fwakyuk 12:9; 1 Timote 2:13, 14) Setan el ekulla ku aklosrye ma God el luti. Ke sie me pupulyuk, ke moul in payuk, Devil el oru ma inge oana in wanginla sukosok a in arlena upa nu sin met payuk. Me akkalemye kikiap su el akkeye ke inkanek lun media lun fwal se inge—su el pa leum ka—el orekla in oru masap lun God in tia mwo a in wanginla eneneye nu ke pal inge. (2 Korint 4:3, 4) Tusruktu, fwin kut tuni in orekmakin nunak mwomwo ke ma God el fwak ke kunokon lun sie mutan ke akwuk in payuk, kut fwa liye la Kas lun God el arlena mwo a oasr me kasru mwomwo ka in sang aksumwosye ma upa.
Kas in Sensen nu Selos su Payuk Tari
4, 5. (a) Efu ku sie mutan el enenu in taran fwin el nunku in payuk? (b) Mea sie mutan el enenu in oru meet liki el oru sulela in payuk?
4 Baibel el sang sie kas in sensen. El akkalemye la ke fwalu su Devil pa leumi, fwinne nu selos su engankin moul in payuk mwomwo elos fwa pulakin “me keok.” Ke ma inge fwinne moul in payuk el sie akwuk su orekla sin God, Baibel el sang kas in sensen nu selos su payuk tari. Sie sin met sim lun Baibel el fwak ke sie mutan su mokul tumal el mise a ke ma inge el sukosokla in sifwil pa payuk: “El insemwomwo liki el fwin mutana” ku el tia sifwil payuk. Jisus el akkeye pa nu selos su tia payuk la mwo fwin elos “ku in eis ma inge,” ku sang an nu ka. Tusruktu, fwin oasr kutena met su oru sulela in payuk, el enenu in payuk nu sin sie met “in Leum mukena,” kalme pa, nu sin sie met kulansap lun God su mwulela moul lal a baptais tari.—1 Korint 7:28, 36-40; Mattu 19:10-12.
5 Sripe yok se su eneneyuk nu sin sie mutan elan loang akmwoye nu sin met su el payukyuk nu se pa ke kas in sensen lun Baibel su fwak: “Tu mutan, su oasr mokul tuma, el kapuri nu sin mokul tumal.” Fwin mokul tumal el mise ku el orek kosro a elos fasrelik ku divorce a ke sripe se inge mutan el “sukosokla liki ma sap lal.” (Rom 7:2, 3) Lungse su sikyak ke pal se meet mokul a mutan elos liye sie sin sie saap fwal elos in pulakin insemwomwo ka in akkalemye kain in lungse inge, tusruktu el tia sie pelung mwo a fwal nu ke sie moul in payuk su oasr insemwomwo ka. Ke ma inge, sie mutan lolap, el enenu in siyuk sel sifwana, ‘Ya Nga lungse in orala sie akwuk su Nga fwa kapuri ka ke sripen masap lun mokul se inge?’ Pal mwo in nunku yok ke kusensiyuk inge pa ke pal se meet liki payukyak, a tia tokin pal se payuk orekla tari.
6. Sulela fuka mutan puspus ke pal inge elos ku in oru, a efu ma inge arlena yok sripe?
6 In an puspus ke pal inge, sie mutan el ku in sulela in eis ku in tia eis sie akwuk nu ke payuk. Ne oinge, in oru sie sulela mwomwo el ku in sie ma su arlena upa nu sin sie mutan in oru, ke sripen kena lal ke oiyen fototo a lungse su ku in sikyak nu ke moul in payuk el ku in fukoko na paye. Sie met sim el fwak: “Ke sripen oasr kena yok lasr in oru na paye ma se—oana ke lungse in orek payuk ku in fwanyuk nu fwin eol soko—saap kut tia ku in nunku ku liye ke me sensen a kut srike in loang akmwoye mukena nu ke me akkalemye su akkalemyeyuk nu sesr ke ma kut lungse in long.” Sie sulela tia mwo su orek sin sie met su fwasr fwin eol ku in oru elan putatla mise; ke inkanek oapana inge, fwin sulela lun sie met el tia mwo ke mokul ku mutan su el fwa payuk se ku in oasr fwako koluk na paye ka.
7. Mea kas in kai mwomwo akkalemyeyuk ke orekma in suk ke sie mokul ku mutan su elos fwa payuk nu se?
7 Sie mutan el enenu in nunku yok la mea eneneyuk in oasr ye masap lun sie mokul su akkalemye lungse lal in payuk nu sel. Yea puspus somla, oasr sie mutan fwusr su muta fwin an India el inse pusisel in akilen: “Papa a nine kiyesr elos matu a lalmetmet liki kut, a elos tia sa in kiapeyukla. . . . Nga arlana fusrasr in oru ma tafongla.” Me kasru su papa a nine a kutupa met elos ku in oru el arlena yok sripe. Oasr sie met papu lalmetmet su ke lusen yea puspus el akkeye met fwusr in etu papa a nine kiyen mokul ku mutan su elos e fwa payuk nu se a in loang akmwoye nu ke inkanek su met se inge el sramsram a ke asrouki lal nu sin papa a nine a nu sin kutupa met in sou.
Fuka Jisus el Akkalemye Oiyen Pusisel
8, 9. (a) Fuka Jisus el liye orekma lal in akpusiselye nu sin God? (b) Ma lane fuka ku in eis ke orekma in akpusiselye?
8 Fwinne orekma in akpusiselyel sifwana el ku in upa nu sin sie mutan, el ku in nunku yok ka in oana ma mwomwo se, oana ma Jisus el oru. Fwinne orekma lal in akpusiselyel sifwana nu sin God eneneyuk elan keok, wekunang mise ke sak soko, el koneak me insemwomwo ke el akpusiselyel sifwana nu sin God. (Luk 22:41-44; Hibru 5:7, 8; 12:3) Mutan nukewa elos ngetak nu sin Jisus oana sie me srikasrak, meyen Baibel el akkalemye: “Sifwen mutan, mokul; a sifwen Kraist, God.” (1 Korint 11:3) Tusruktu, arlena yok sripe la, tia ke pal se mutan elos payukyak mukena eneneyuk elos in akpusiselye nu sin mokul oana sifwelos.
9 Baibel el akuteye la mutan, fwinne el payuk tari ku lolap, elos enenu in akpusiselyelos nu ke akwuk ke sifwe lun mokul puspus su fwal in orekma oana met liuang ke congregation lun met Kristian. (1 Timote 2:12, 13; Hibru 13:17) Fwin mutan elos akos masap lun God in oru oinge, elos akkalemye sie me srikasrak mwomwo nu sin lipufon puspus ke akwuk lun God ke u lal. (1 Korint 11:8-10) In wekunang, mutan payuk puspus su matu tari, ke inkanek lun me srikasrak mwo lalos a ke kas in kasru lalos, elos luti mutan puspus su srik lukelos in ‘pusisel nu sin mokul tumalos.’—Taitus 2:3-5.
10. Fuka Jisus el akkalemye me srikasrak ke orekma in sifwana akpusiselye?
10 Jisus el etu ke yok sripaiyen orekma fwal in akpusiselye. Ke sie ma sikyak, el sapkin nu sin met sap Piter in moli takma kelos nu sin met kol lun anu, el sang nu sel Piter mani in moli takma. Tok Piter el simusla: “Komwos in akos sap nu kemwa lun met ke Leum.” (1 Piter 2:13; Mattu 17:24-27) Ke me srikasrak mwo emeet lun Kraist in akpusiselyel, kut ku in ridi: “El sifwana akpusiselyel, a nukomang luman sie met kulansap, tu El orekla in luman met. A ke konoiyukyak El oana sie met, El sifwana akpusiselyel, a El akos nu ke mise.”—Filippai 2:5-8.
11. Efu ku Piter el akkeye mutan payuk elos in pusisel nu sin mokul tumalos fwinne elos tia lulalfongi?
11 Ke pal se el akkeye met Kristian in akpusiselyelos sifwana fwinne nu sin met kol lun fwal se inge su koluk, a tia akkalemye nununku sumwos, Piter el akuteye: “Tu pangonyuk kut nu ke ma inge, tu Kraist el oayepa keok keyumwos, a likiye nu sumwos sie srikasrak, tu komwos in fwasr in fwalkel.” (1 Piter 2:21) Tokin el akuteye ke lupan me keok su Jisus el sun a la fuka el muteng in akpusiselye, Piter el akkeye mutan payuk nukewa kiyen mokul payuk su tia lulalfongi: “Ouyepa mutan kie, komwos in akos mokul tumomwos, tu, kutena fwin tia akos kas lun God, elos fwa kolyuk fwinne wangin kas ke oiyen mutan kielos, ke elos liye oiye mwo lomwos wikin sangeng [sunak mwo, NW].”—1 Piter 3:1, 2.
12. Ma lane puspus fuka tuku ke oiya lal Jisus su lungse in pusisel?
12 Oiyen pusisel fwin oasr met su kaskaskin kas in akangonye a kas in akkoluk ku in liyeyuk elos oana me akpayeyen me munas. Tusruktu, tia pa inge nunak su Jisus el akkalemye ka. Piter el simusla: “Su ke kaskouyuk, a El tia sifwil kas kou.” (1 Piter 2:23) Kutu sin met su liyel Jisus ke el keok elos ekla met lulalfongi, fwinne ke inkanek srisrik, wekunang sie met pusrapasr su sripsripyuk fwin sak soko siskel a sie leum lun met meun su liye akwuk in orekma in sang unilye. (Mattu 27:38-44, 54; Mark 15:39; Luk 23:39-43) Ke inkanek oinge, Piter el akkalemye la kutu mokul payuk su tia lulalfongi—fwinne elos su akkolukye mutan kiyelos—elos fwa ekla met Kristian tokin elos liye ke oiya mwo lun mutan kiyelos su lungse in pusisel. Kut liye tari ke me akpayeyen ma inge su sikyak ke pal inge.
Fuka Mutan Payuk Elos Ku in Kasru Mokul Tumalos
13, 14. Fuka orekma in pusisel nu sin mokul tuma su tia lulalfongi el yok sripe?
13 Mutan payuk su ekla met lulalfongi elos sang me kasru nu sin mokul tumalos ke elos etawi oiya mwomwo lun Kraist. Ke sie toeni lulap lun district lun Met Lo lun Jeova su tufwana orek, oasr sie mokul payuk el fwakak ke oiyen mutan kiyel su met Kristian: “Nga motko mu Nga tia akkalemye nunak a oiya mwo nu sel. Ne oinge, el akkalemye sunak nu sik. Wangin pal el tia akkalemye sunak nu sik ku in akpusiselyeyu. El tia patok Ngan lulalfongi ke ma el lulalfongi. El karungin yu ke inkanek kulang. El fwin wi ke sie toeni lulap, el orekma upa in sa akola me mongo nak a el sa in orala orekma nukewa lal in loomu. Ella lal mutamwauk in purakak insemwomwo luk ke Baibel. Pa inge sripe, su paenang Nga ekla sie Met Lo!” Aok, el kasreyuk ke oiya mwomwo lun mutan kiyel “fwinne wangin kas.”
14 Oana ma Piter el akkalemye yok, tia ke kas puspus su sie mutan payuk el akkalemye a ke ma el oru su orala fwako mwomwo puspus. Ma inge pupulyukkinyuk nu ke ma sikyak nu sin sie mutan payuk su lotela ma paye ke Baibel a lungse na paye in wi ke meeting nukewa lun met Kristian. “Agnes, kom fwin tufoki ke srungal se ingan, nik kom sifwil foloku nu inge!” mokul tumal el wowoyuk a fwak. El tia tufoki ke “srungul se inge” tusruktu, el som tufoki ke srungul saye. Ke sie pa fong su oasr meeting, mokul sa el fwak: “Nga e wangin in loomu ke kom foloko.” Aok, paye la el wangin in loom—el som liki loomu ke lusen len tolu. Ke pal se el foloku, Agnes el kulang nu sel in siyuk: “Ya kom lungse kutu me mongo?” Agnes el tia akmunasyeyukla fwinne ke inkanek srisrik in akkalemye lungse lal nu sin Jeova. Tokin kutu pal mokul tumal el mutamwauk in lutlut ke Baibel, el mwulela moul lal nu sin God, a tok el kulansap oana sie met liaung su oasr kunokon puspus lal.
15. “Me yun” fuka sapkinyuk nu sin mutan Kristian payuk nukewa?
15 Met sap Piter el fwakak ke ma se su mutan payuk nukewa inge su akkalemyeyuk ke me lutlut lung inge ke ma elos akkalemye, a ma inge pa “me yun,” a tia in alukela in loang nu ke “purakla lun aunsuf” ku “in akpusye nuknuk.” A, Piter el fwak: “Lela komwos in sifwana yunela insiomwos, ke nuknuk su a tia kulamwi ke fulpap a ngun okak, su yoklanu molo ye mutun God.” Oiya inge akkalemyeyuk ke pusra mwomwo a sie oiya fwal a mwo a tia ke sie oiya su lungse in orek akukuin ku upa in akinsemwomwoyeyuk. Ke ma inge sie mutan Kristian payuk el enenu in akkalemye sunak yok nu sin mokul tumal.—1 Piter 3:3, 4.
Lotela ke Me Srikasrak Puspus
16. Ke inkanek puspus fuka Sera el sie me srikasrak mwomwo nu sin mutan Kristian payuk nukewa?
16 Piter el simusla: “Tu ou inge oiyen pal omeeta mutan mwo ouyepa, su fwinsrak lalos on in God, elos sifwana yunalos ke akos mokul tumalos.” (1 Piter 3:5) Mutan puspus inge elos etu la in akinsemwomwoye Jeova ke elos porongo kas in kai lal e fwa orala fwako mwo nu ke me insemwomwo lun sou a me sang nu ke moul ma patpat. Piter el akkalemyel Sera, mutan kato se kiyel Ebream, el fwak mu Sera el “aksol Ebream, a pangnol ‘leum.’” Sera el kasru mokul tumal su sangeng sin God, su God el sapkin nu sel in som a oru orekma in kulansap nu sel ke sie an loeloes. El fuleak sie moul mwomwo a el filiye pa moul lal nu ke me sensen. (Genesis 12:1, 10-13) Piter el kaksakunal Sera ke sripen me srikasrak mwomwo lal ke pulaik, el fwak: “A komwos inge tulik natul, komwos fwin oru mwo, a tia sangeng ke kutena me aksangeng.”—1 Piter 3:6.
17 Abigail el siepa mutan su wangin sangeng yuru a el tupan God, a saap Piter el nunku pa kel. El sie “mutan lalmetmet,” tusruktu mokul tumal su pangpang Nebal el “kou a likkeke in orekma lal.” Ke pal se Nebal el srunga in sang me kasru nu sel Devid a nu sin met meun lal, elos akola in unilye Nebal a met nukewa ke sou lal. Tusruktu Abigail el oru sie inkanek in molela sou lal. El filiye fwin assu kain in me mongo puspus a som in sonol Devid ke inkanek soko su Devid a met meun puspus lal fwasr we. Ke el liyel Devid, el srola liki ass natul, fwaksifwe ye mutal Devid, a siyuk sel in tia silaklak in oru ma el nunku in oru. Devid el purukyukyak na paye. “Insemwomwo Jeova, God lun Israel, su supekomme misenge in sun yu!” el fwak, “a akinsemwomwoyeyuk nunak mwo lom.”—1 Samuel 25:2-33.
18. Fwin oasr me sruf nu ke lungse su akkalemyeyuk sin mokul saye su elos tia payuk se, mutan payuk nukewa elos ku in nunku ke me srikasrak fuka, a efu?
18 Sie pa me srikasrak mwo nu sin mutan payuk nukewa pa mutan Shulem fwusr se su sruokye oaru lal nu sin met seperd su pusisel ke el oru mwulela lal la el e fwa payuk sel. Lungse lal nu sel fukoko pal nukewa fwinne oasr sie togusra su arlena kasrup el akkalemye lungse lal nu sel. El insemwomwo in akkalemye lungse paye lal nu sin met seperd fwusr sa, ke el fwak: “Filiyuwi oana sie sil fwin insiom, oana sie sil fwin poum; tu lungse ku oana mise . . . Kof puspus koflana kunela lungse, ku sronot mwalomla.” (On Lal Solomon 8:6, 7) Lela mutan nukewa su insese ku lungse in payuk in oru sulela mwomwo in sruokye oaru lalos nu sin mokul tumalos a in akkalemye sunak yok nu selos.
Kutupa Kas in Kasru su Tuku sin God
19, 20. (a) Ke sripe fuka mutan payuk elos enenu in pusisel nu sin mokul tumalos? (b) Me srikasrak puspus fuka simusyukla nu sin mutan payuk nukewa?
19 Ma se safla, nunku yok ke context lun ma simusla su oasr ke sifwen me lutlut inge: “Mutan kie, komwos in akpusiselye komwos nu sin mokul tumomwos.” (Efesus 5:22) Efu ku orekma in akpusiselye inge eneneyuk? “Meyen” fus toku el tafwela in akkalemye, “mokul el sifwen mutan kiel, oana Kraist el ouyepa sifwen surs [congregation, NW].” Ke ma inge, mutan payuk elos sapkinyuk: “A oana congregation pusisel nu sin Kraist, ou inge mutan ouyepa nu sin mokul tumalos in ma nu kemwa.”—Efesus 5:23, 24, 33.
20 In akos masap inge, mutan payuk elos enenu in lutlutkin a etawi me srikasrak lun congregation lun met kulansap akmusrala lun Kraist. Nunak munas ridi 2 Korint 11:23-28 a lutlutkin sie met su wi ke congregation inge, su el pa met sap Poul, ke oiya fuka el muteng ka in oana sie met su oaru nu sin met kol lal, Jisus Kraist. In oana Poul, mutan payuk a met nukewa su wi ke congregation elos enenu in oaru pal nukewa in akpusiselyelos nu sin Jisus. Mutan payuk nukewa enenu in akkalemye ma inge ke elos akpusiselyelos nu sin mokul tumalos.
21. Mea ku in akkeye mutan payuk elos in pusisel pal nukewa nu sin mokul tumalos?
21 Fwinne oasr mutan payuk puspus ke pal inge su toasr ku srunga in pusisel nu sin mokul tumalos, tusruktu sie mutan lalmetmet el fwa nunku ke ma mwomwo su oasr ka. Ke sie me pupulyuk, fwin sie mutan el payukyak sin sie mokul su tia lulalfongi, in akpusiselye nu ke kolyuk lal oana sifwen sou ke ma nukewa fwin ma inge tia kunausla masap ku akwuk mwomwo lun God el ku in orala fwako mwo a el ku in ‘molela mokul tumal.’ (1 Korint 7:13, 16) Sayen ma inge, el ku in pulakin me insemwomwo fwin el etu la Jeova God el insemwomwokin ma el oru a God el fwa akinsemwomwoyel yok ke el etawi me srikasrak lun Mwen kulo natul.
Ya Kom Esam?
• Efu ku upa nu sin sie mutan payuk elan akkalemye sunak nu sin mokul tumal?
• Efu ku in oru sulela in orek payuk arulana yok sripe?
• Fuka Jisus el oana sie me srikasrak mwo nu sin mutan payuk nukewa, a ma lane puspus fuka tuku ke orekma in etawi me srikasrak lal?
17. Efu ku Piter el ku in nunku pa kel Abigail oana sie me srikasrak nu sin mutan Kristian payuk nukewa?
[Picture on page 23]
Efu ku in oru sulela in eis ku insese ke sie akwuk in orek payuk arulana yok sripe?
[Picture on page 25]
Mea mutan payuk elos ku in lotela ke me srikasrak lun mutan puspus su akkalemyeyuk in Baibel oana Abigail?