Mokul Payuk Nukewa—Akilen A Etawi Kolyuk Lun Kraist Oana Sifwe
“Tu sifwen mokul Kraist.”—1 KORINT 11:3.
1, 2. (a) Fuka oiyen kutangla ku moul mwomwo lun sie mokul payuk el ku in srikeyuk ku nununkeyuk? (b) Efu ku yok sripe in akilen la akwuk lun payuk el oakiyuki sin God?
FUKA kom ku in srikeye kutangla lun sie mokul payuk? Ke lalmetmet lal ku ke ma puspus su el ku in oru? Ke ku lal in suk mani pukanten? Ku ke inkanek yok in akkalemye lungse a kulang lal nu sin mutan kiyel a tulik nukewa natul? Fwin srikeyuk ku nununkeyuk ke oiya su mokul payuk puspus elos akkalemye nu sin mutan kiyelos a tulik nukewa natulos oasr oiya ku in koneyukyak la elos tia orekmakin na paye oiya mwo inge, meyen elos kufusyukla in orekmakin ngun lun fwalu a ke akwuk puspus lun metu. Efu? Sripe yok u pa meyen elos tia akilen a orekmakin me kolyuk lun Met Orala Akwuk lun payuk—El su “eis sri in pap soko liki met se inge, el orala sie mutan ka, a wisella nu yurin met se inge.”—Genesis 2:21-24.
2 Jisus Kraist el akpayeye me sramsram lun Baibel ke inkanek su God el oakiye ke akwuk lun payuk, a el fwak nu sin met su lungse in suk ma tafongla in len lal: “Ya komwos sumwena rid, tu el su oralosla ke mutamwauk el oralos met mokul a met mutan a fwak, ‘Ke ma inge sie met el fwa fwasr liki papa a nine, a fwa fulyung nu sin mutan kiel; a eltal inge fwa ekla ikwe siefwanna’? A ou inge eltal tia sifwel luo, a ikwe siefwanna. Ke ma inge, ma God el fwalseni, lela met in tia eselik.” (Mattu 19:4-6) Paye la key nu ke pulakinyen moul lun payuk mwomwo se pa in akilen la akwuk nu ke payuk ma oakiyuki sin God a in eis kutangla ku engankin moul insemwomwo ka, ma inge fwal nu ke orekmakinyen kas in kasru su oasr ke Kas lun God, Baibel.
Sie Key in eis Kutangla Mwomwo lun sie Mokul Payuk
3, 4. (a) Mea oru oasr etauk yok lal Jisus ke akwuk in moul in payuk. (b) Su mutan kiyel Jisus su oana ke me pupulyuk, a oiya fuka mokul payuk nukewa elos enenu in akkalemye nu sin mutan kiyelos?
3 Sie me kasru nu ke akwuk in eis kutangla oana sie mokul payuk pa in lutlutkin ma Jisus el fwak a etawi ma El oru. Oasr etauk yok lal nu ke akwuk lun moul in payuk, meyen el oasr tari ke pal se siyanyen se meet orekla a ke pal se elos payukyak. Jeova God el fwak nu sel: “Lela kut in oru met in lem lumem, oana sruleyas.” (Genesis 1:26) Aok, God el kaskas nu sin Sie Met su El orala meet liki el orala kutena met ku kutena ma a el “oasr yurol oana sie met orekma usrnguk.” (Soakas 8:22-30) El pa “mwuonsien ma orekla nukewa.” El pa “mutamwauk lun ma orekla lun God,” su oasr tari meet liki ma liyeyuk nukewa in kosrao a fwalu orekla.—Kolosse 1:15; Fwakyuk 3:14.
4 Jisus el pangonyuk “Lam lun God,” a el pupulyukkinyuk nu ke sie mokul payuk. Oasr sie lipufon su fwak ke kas inge: “Fwasru nu inge, nga fwa fwakak nu sum mutan pusla, su mutan kien Lam.” (Jon 1:29; Fwakyuk 21:9) Na, su mutan pusla inge, ku mutan kiyel? “Mutan kiyen Lam” orekla sin met kulansap oaru nukewa lun Kraist su akmusrala in ngun, su fwa welul in kol ke me kolyuk in kosrao. (Fwakyuk 14:1, 3) Ke ma inge, ke inkanek su Jisus el akkalemye ke oiya mwo lal nu sin met tuma lutlut nukewa lal ke pal se el muta yurolos fwin fwalu el sang sie me srikasrak nu sin mokul payuk nukewa ke oiya mwo su elos enenu in akkalemye nu sin mutan kiyelos.
5. Nu sin su Jisus el oana sie me srikasrak?
5 Paye, Jisus el akkalemyeyuk in Baibel oana sie me srikasrak nu sin met kulansap nukewa lal, oana ma kut ku in rid: “Kraist el oayepa keok keyumwos, a likiye nu sumwos sie srikasrak, tu komwos in fwasr in fwalkel.” (1 Piter 2:21) Tusruktu, el sie me srikasrak yokna nu sin mokul nukewa. Baibel el akkalemye: “Tu sifwen mokul Kraist; a sifwen mutan, mokul; a sifwen Kraist, God.” (1 Korint 11:3) Ke sripen Kraist el pa sifwen mokul, pasis mokul payuk elos enenu in etawi me srikasrak lal. Ke ma inge, akwuk ke sifwe enenu in orekmakinyuk fwin sie sou el lungse in eis kutangla a in pulakin me insemwomwo. Tu in eis me akinsemwomwo inge, mokul payuk elos enenu in akkalemye oiya mwo nu sin mutan kiyelos a ke inkanek kulang oana ke inkanek su Jisus el oru nu sin met kulansap akmusrala nukewa lal, su oana mutan kiyel.
Fuka in Aksumwosyela Ma Upa ke Moul in Payuk
6. In fwal nu ke 1 Piter 3:7, oiya fuka mokul payuk elos enenu in akkalemye nu sin mutan kiyelos?
6 Ke pal inge su oasr ma koluk yok fwin fwalu, mokul payuk elos enenu yok in etawi me srikasrak lun Jisus ke muteng, lungse, a ke orekma lal in sruokye ku in orekmakin akwuk sumwosmwos nukewa. (2 Timote 3:1-5) Ke me srikasrak su Jisus el filiye, kut ku in ridi in Baibel ka: “Komwos mokul tuma, in ouyepa, muta yurin [mutan kiyomwos] oana ke lalmetmet.” (1 Piter 3:7) Aok, mokul payuk elos enenu in aksumwosye ma upa puspus ke inkanek su oasr etauk ka, oana ke Jisus el muteng ke ma upa puspus. El keok ke ma upa puspus su upa liki ma upa su sun kutena met, tusruktu el etu la Setan, dimon puspus lal, a fwal koluk se inge pa sripen ma upa puspus lal. (Jon 14:30; Efesus 6:12) Jisus el tia lut ke ma upa puspus, oayepa mokul a mutan payuk elos tia enenu in lut fwin elos pulakin “keok in ikwe.” Baibel el sang kas in sensen la nu selos su payuk tari elos ku in pulakin kain in me keok inge.—1 Korint 7:28.
7, 8. (a) Mea weang ke orekma lun mokul payuk in muta yurin mutan kiyelos fwal nu ke lalmetmet? (b) Efu ku mutan payuk elos fwal in eis sunak?
7 Baibel el akkalemye la, mokul payuk elos enenu in muta yurin mutan kiyelos “oana ke lalmetmet, a akfulatye mutan, oana alu munas liki komwos.” (1 Piter 3:7) Sie mokul payuk su eis me insemwomwo lun God el fwa akfulatye mutan kiyel, a el tia akkalemye la el leumi mutan kiyel ke inkanek koluk, oana ma Baibel el palye ka la mokul fwa oru pal nukewa. (Genesis 3:16) El fwa lungse in aksaokyel oana sie ma su arlena saok, el tia orekmakin ku yok lal in akngalyel ke kutena pal. A, el fwa loang yok nu ke pulakin lal, akkalemye nu sel sunak a aksaokyel pal nukewa.
8 Efu mokul payuk elos enenu in akfulatye mutan kiyelos? Baibel el sang me top: “Su ouyepa met usru yurumwos in lungkulang lun moul, tu in wangin ma kutongye pre lomwos.” (1 Piter 3:7) Mokul payuk elos enenu in etu la Jeova el tia aksaokye orekma in alu nu Sel sin sie mokul yok liki orekma in alu lun sie mutan. Mutan puspus su oekyukla oana fwal nu ke me insemwomwo lun God elos fwa eis ke me sang ke moul ma patpat su fwa eisyuk pa sin mokul puspus—oasr pa mutan puspus su engankin pa moul in kosrao, su elos fwa oana sie we meyen “wangin mokul ku mutan.” (Galetia 3:28) Paenang mokul payuk elos enenu in esam la oiyen oaru lun sie met pa oru el an saok nu sin God. Tia ke sripen sie met el mokul ku mutan, sie mokul tuma ku mutan kiye, ku sie tulik srisrik—1 Korint 4:2.
9. (a) In fwal nu ke ma Piter el fwak, sripe fuka mokul payuk elos enenu in akfulatye mutan kiyelos? (b) Fuka Jisus el akkalemye sunak nu sin mutan puspus?
9 Ma eneneyuk su mokul payuk elos enenu in akkalemye pa in sunak nu sin mutan kiyelos su akkalemyeyuk yok ke ma met sap Piter el fwak ke saflaiyen 1 Piter 3:7, “tu in wangin ma kutongye pre lomwos.” Arlena sensen me kutong oinge! Fwin mokul el tia akkalemye sunak nu sin mutan kiyel oiya inge ku in kol nu ke oiya su ku in sang kutongye pre lun mokul tuma, oana ma sikyuk nu sin kutu met kulansap lun God in pal meeta su tia akpayeye ma kunelos. (Eoksra 3:43, 44) Sie inkanek lalmetmet a mwo, nu sin mokul Kristian nukewa—mokul payuk nukewa a elos su nunku in payuk—elos enenu in lutlut ke oiya mwo su Jisus el akkalemye nu sin mutan puspus. El paingelos nu ke u su welul ke orekma in luti lal, a el akkalemye kulang a sunak nu selos. Oasr sie pal, Jisus el akkalemye nu sin mutan puspus meet ke sie ma paye su oana me akkeye mwomwo, a el akkalemye nu selos in fwak nu sin mokul puspus ke ma paye inge!—Mattu 28:1, 8-10; Luk 8:1-3.
Me Srikasrak Yokna nu sin Mokul Payuk Nukewa
10, 11. (a) Efu ku mokul payuk elos enenu na paye in lutlutkin me srikasrak lun Jisus? (b) Fuka mokul payuk elos akkalemye lungse nu sin mutan kiyelos?
10 Oana ke ma akkalemyeyuk tari ke me lutlut inge, Baibel el srikeye fototo lun mokul payuk nu sin mutan kiyel oana ke fototo lun Kraist nu sin “mutan kiyel,” su lumeyuk nu ke congregation lun met kulansap akmusrala nukewa lal. Baibel el akkalemye: “Tu mokul el sifwen mutan kiel, oana Kraist el ouyepa sifwen surs [congregation, NW].” (Efesus 5:23) Kas inge ku in akkeye mokul payuk elos in tuni akwuk nu ke sifwe, ku orekma in kol, su Jisus el oru nu sin met kulansap nukewa lal. Ke oiya in tuni mukena me srikasrak inge e fwa kasru mokul payuk elos in etawi me srikasrak lun Jisus ke inkanek fwal a sang nu sin mutan kiyelos me kolyuk, lungse, a me karungin, oana Jisus el oru nu sin congregation.
11 “Mokul tuma, komwos in lungse mutan kiomwos,” Baibel el kaifwe met Kristian, “oana Kraist El ouyepa lungse surs [congregation, NW], a sifwana esalang ka.” (Efesus 5:25) Ke sapta meeta lun Efesus, “congregation” el pangonyuk “monin Kraist.” Mano se inge su lumeyuk nu ke congregation oasr mokul a mutan puspus su wi ka, su met nukewa inge sang kasru nu ke mano in oru orekma mwo. Aok, Jisus pa “sifwen mano, su congregation.”—Efesus 4:12; Kolosse 1:18; 1 Korint 12:12, 13, 27.
12. Fuka Jisus el akkalemye lungse nu sin congregation su oana manol?
12 Jisus el akkalemye lungse nu ke manol, su lumeyuk nu ke “congregation,” yokna ke oiya mwo su lungse in sang me karungin mwo su el akkalemye nu sin met puspus su fwa wi ka. Ke sie me pupulyuk, ke pal met tuma lutlut lal elos ulle, el fwak: “Komwos mukena tuku nu yen mesis, a mongla kutu pal.” (Mark 6:31) In akkalemye orekma lun Jisus ke lusen ao ekasr na lula meet liki mise lal, sie sin met sap lal el simusla: “Jisus el lungse met sral [u lun met nukewa su wi ke manol] . . . , el lungse elos nu ke safla.” (Jon 13:1) Sie me srikasrak na mwomwo su Jisus el akkalemye pa inge nu ke oiya mwo su mokul payuk elos enenu in akkalemye pa nu sin mutan kiyelos!
13. Fuka mokul payuk elos kaifweyuk in lungse mutan kiyelos?
13 In tafwela in orekmakin me srikasrak lun Jisus su el akkalemye nu sin mokul payuk nukewa, met sap Poul el kaifwelos: “Oinge mwo tu mokul tuma elos in lungse pa mutan kielos sifwana oana manolos sifwana. El su lungse mutan kiel sifwana el sifwana lungse el, tu wangin met srunga ikwel sifwana; a el oakoakel a saokel, oana Kraist el oru ouyepa ke surs [congregation, NW].” Poul el fwak pa: “Lela komwos nu kemwa in oru ouyepa, tu sie in lungse mutan kiel oana el sifwana.”—Efesus 5:28, 29, 33.
14. Oiya fuka sie mokul tuma el akkalemye nu ke mano sesumwos lal sifwana, a mea ma inge akkalemye ke inkanek su el enenu in akkalemye nu sin mutan kiyel?
14 Nunku ke kas lal Poul. Ya sie met su mwo nunak lal el lungse in akngalye manol sifwana? Fwin sie mokul el pakela kufun niyel, ya el oru ma inge ke sripen ma inge oru elan tukulkul? Mo el tia oru oinge! Ya sie su mokul payuk el fwa akmwekinyel sifwana ye mutun met kawuk puspus lal ku el fwa lesrik ke ma tafongla lal sifwana? Mo! Ke ma inge, efu ku el akkolukye mutan kiyel ke kaskas koluk, ku el akngalye monin mutan kiyel, fwin mutan kiyel el oru ma tafongla? Mokul payuk elos in tia nunku ke me akinsemwomwo nu selos sifwana a ke me akinsemwomwo pa nu sin mutan kiyelos.—1 Korint 10:24; 13:5.
15. (a) Mea Jisus el oru ke pal se met tuma lutlut lal elos akkalemye me munas lalos oana metu? (b) Me lutlut fuka ku in lutiyukla ke me srikasrak lal?
15 Nunku ke inkanek su Jisus el akkalemye ke el nunku mwo nu sin met tuma lutlut puspus lal ke fong se meet liki mise lal, ke pal se elos akkalemye me munas lalos oana metu. Fwinne el siyuk selos ke pal puspus elos in pre, elos motulla ke pal tolu tia pre in imae Getsemane. Tia pat oasr met meun su raunelosla. Jisus el siyuk sin met puspus inge: “Su komwos sukan?” Ke elos topuk: “Jisus lun Nasaret,” el topuk: “Ela Ngao.” Ke sripen el etu la ‘ao se summu tari’ nu ke mise lal, el fwak: “Ke ma inge komwos fwin suk Yu, lela elos inge in som inkanek lalos.” Jisus el nunku pal nukewa ke ma mwo nu sin met tuma lutlut lal—su wi u lun met su lumeyuk oana mutan kiyel—a el suk inkanek tu elos fwa ku in kaengla. In lutlutkin inkanek su Jisus el akkalemye ke oiya mwo nu sin met tuma lutlut nukewa lal, mokul payuk elos ku in lotela ke akwuk mwo puspus su elos ku in orekmakin ke inkanek su elos enenu in akkalemye ke oiya mwomwo nu sin mutan kiyelos.—Jon 18:1-9; Mark 14:34-37, 41.
Lungse lun Jisus el Tia Fwal nu ke Pulakin Mukena
16. Fwinne Jisus el lungse Marta, tusruktu fuka el aksumwosyel?
16 Baibel el fwak: “A Jisus el lungsel Marta, a ma tael, a Lazarus,” elos su paingul pal nukewa in loom selos oana met muteta lalos. (Jon 11:5) Ne oinge, Jisus el tia sruokya ku fuleak in sang kas in kai nu sel Marta ke pal se el arlena kafofo in akola me mongo, su aksrikyela pal lal in eis kas in kasru ke ma lun ngun sin Jisus. El fwak: “Marta, Marta, kom nunkala a lokwalok ke ma puspus. A ma siefwanna me eneneyuk.” (Luk 10:41, 42) Wangin alolo ka la lungse lal nu sel Marta oru in fusrasr nu sel in eis kas in kai lal. Ke inkanek oinge, mokul payuk elos enenu in akkalemye oiya mwo nu sin mutan kiyelos ke inkanek in kulang, a oasr lungse ka, orekmakin kas mwomwo. Tusruktu, fwin me aksumwos eneneyuk, arlena fwal in fwak ku akkalemye ma oasr ke nunak lalos in oana ma Jisus el oru.
17, 18. (a) Fuka Piter el kael Jisus, a efu ku Piter el enenu in aksumwosyeyuk? (b) Kunokon fuka oasr yurin mokul payuk?
17 Ke sie pa pal, Jisus el akuteye nu sin met sap puspus lal la el enenu in som nu in an Jerusalem, su el fwa kalyaiyuk sin “met matu a met tol fulat a met sim, a elos fwa unilye, a in len se aktolu el fwa sifwil moulyuk.” Ke sripe se inge Piter el esal Jisus a mutamwauk in kael, a el fwak: “Lela in loesla liki kom, Leum; ma inge fwa tiana sikyuk nu sum.” Kalem la, nunak lal Piter el losrla ke sripen el pakomutal na paye. Me aksumwos eneneyuk in orek. Ke ma inge Jisus el fwak nu sel: “Fwala nu tukuk, Setan! Kom sie me tukulkul nu sik, tu kom tia nunku ke ma lun God, a ke ma lun metu.”—Mattu 16:21-23.
18 Jisus el tufwana akkalemye la mea God el lungse elan oru—pa inge, el fwa keok ke ma puspus a anwuki. (Sam 16:10; Isaia 53:12) Ke sripe se inge Piter el tafongla ke el mutamwauk in kael Jisus. Aok, Piter el enenu me aksumwos yok, oana kut nukewa su enenu pa me aksumwos ke kutu pal. In oana sie sifwen sou, mokul payuk oasr ku a ma kunel in aksumwosye met in loom sel, wekunang mutan kiyel. Fwinne oiya lun pulaik a ku saap eneneyuk, me aksumwos inge enenu in akkalemyeyuk ke inkanek kulang, a in oasr lungse ka. In oana ke Jisus el kasrel Piter in oasr nunak mwo a fwal ke ma puspus, mokul payuk elos enenu pa kutu pal in oru oinge nu sin mutan kiyelos. Ke sie me pupulyuk, sie mokul payuk el enenu in akkalemye nu sin mutan kiyel ke inkanek kulang la efu ku oasr kutu me aksumwos eneneyuk kutu pal yok na fwin nuknuk lal ku inkanek lal in orekmakin me mwalwal ku cosmetics ku me akkato muta el mutamwauk in tia fwasr fwal nu ke me srikasrak mwomwo su akkalemyeyuk ke ma Simusla.—1 Piter 3:3-5.
Mwo nu sin Mokul Payuk Elos in Mongfusrasr
19, 20. (a) Ma upa fuka sikyak in masrlon met sap puspus lun Jisus, a fuka Jisus el aksumwosye ma inge? (b) Fuka kafweang lal Jisus in orala na paye fwako mwo?
19 Fwin oasr ma tafongla su enenu in aksumwosyeyuk, mokul payuk elos tia enenu in tupan mu orekma ku kafweang paye lalos oinge ku in aksumwosyela ma inge ke pal sa. Jisus el enenu in kafweang yok in aksumwosye ella lun met sap puspus lal. Ke sie me pupulyuk, ke sie oiya lun alein su sikyak in masrloltal ma inge sifwil akkalemyeyuk ke saflaiyen orekma in luti lal Jisus. Elos akukuin ka la su in masrloltal fwa fulat liki nukewa. (Mark 9:33-37; 10:35-45) Tia pat tokin pal akluo su oiya se inge sifwil sikyak, ke pal se Jisus el orala akwuk in akfulatye Kofwen Alukela safla lal yurolos mukena. Ke pal sa, wangin sie selos lungse in oru orekma in kulansap su orek in anu pal nukewa in tanla niyen met puspus su oasr fokfok ka. Jisus el oru ma inge. Tokin ma inge el fwak: “Nga usot nu sumwos sie me srikasrak.”—Jon 13:2-15.
20 Mokul payuk puspus su akkalemye oiyen pusisel lalos oana Jisus elos fwa ku in eis akwuk mwomwo a me kasru yok sin mutan kiyelos. Tusruktu mongfusrasr eneneyuk. Ke pal tok ke fong in Alukela inge, met sap elos sifwil akukuin la su in masrlolos e fulat liki nukewa. (Luk 22:24) Ekla ke ella a oiya lun met puspus pal nukewa enenu in yok pal a ma inge ku in sikyak kais kutu srisrik. Ne oinge, sie me insemwomwo na paye fwin oasr fwako mwo su akpayeyuk, oana ma sikyak in masrlon met sap nukewa!
21. Fwin mokul payuk elos sun ma upa puspus ke pal inge, mea elos enenu in esam a in oru?
21 In pal inge, moul in payuk el sun ma upa puspus yok liki meeta. Oasr met puspus su tia aksaokye mwulela lun payuk lalos. Ke ma inge, mokul payuk komwos in nunku yok ke mutamweyen akwuk lun payuk. Esam la akwuk in payuk el orekla a oakiyuki sin Jeova, su God kulang lasr. El ase Mwen nutul, Jisus, tia oana Met lango lasr mukena—Met Molela lasr—a el me srikasrak mwo pa nu sin mokul payuk nukewa elos in etawi.—Mattu 20:28; Jon 3:29; 1 Piter 2:21.
Kom E Topuk Fuka?
• Efu ku arlena yok sripe fwin kut akilen sropon akwuk ke moul in payuk?
• Ke inkanek puspus fuka mokul payuk elos akkeyeyuk in lungse mutan kiyelos?
• Me srikasrak puspus fuka ke oiya mwo su akkalemyeyuk sin Jisus nu sin met tuma lutlut lal el pupulyukkinyuk nu ke inkanek su mokul payuk elos enenu in orekmakin ke ku lun kolyuk lalos oana sifwen sou in fwal nu ke kolyuk lun Kraist?
[Picture on page 20]
Efu ku mokul payuk elos enenu in lutlutkin me srikasrak puspus ke inkanek su Jisus el akkalemye oiya mwo nu sin mutan puspus?
[Picture on page 19]
Ke pal se met tuma lutlut puspus lal elos ulle, Jisus el akkalemye oiya kulang a el nunku kelos
[Picture on page 18]
Mokul payuk elos enenu in sang kas in kai nu sin mutan kiyelos ke kas kulang a kas mwomwo