Luti Ma Baibel el Luti Na Paye
“Oru met in mutanfwal nu kemwa tu elos in met tumal lutlut, . . . luti nu selos.”—MATTU 28:19, 20.
1. Mea ku in fwak ke oasr tari lun Baibel?
KAS LUN JEOVA, pa Baibel Mutal, el sie sin buk su matu emeet a buk se inge el kitakatla ke inkanek yok fwin fwalu nufon. Baibel nufon ku oasr buk puspus ka lungasyukla nu ke kas su pus liki 2,300. Pus liki percent 90 ke met nukewa su muta fwin fwalu oasr yurolos buk se inge ke kas lalos sifwana.
2, 3. (a) Efu ku oasr me akfos ke me luti puspus lun Baibel? (b) Kusensiyuk puspus fuka kut fwa akuteya?
2 Million puspus sin met elos ridi kutu koanon Baibel ke len nukewa. Kutu selos ridi koanon Baibel nukewa ke pal puspus. Tausan puspus ke u lun alu elos fwak mu me luti lalos fwal nu ke Baibel, tusruktu elos tia insese nu ke ma el luti. In wekunang nu ke me akfos inge pa met puspus su wi ke sie alu elos tia insese nu sin sie sin sie. Kutu selos akkalemye inse luo nu ke Baibel, nu ke mutamweya, a ke saokiyen ma inge. Oasr met puspus su nunku ke ma inge oana sie buk mutal fwin elos orekmakin ma inge nu ke akwuk in orek mwulela mukena ku ke elos fulak in akkalemye ma paye nu sin court.
3 Paye, oasr in Baibel kas ku peng lun God su arlana mwo a ku, nu sin metu. (Hibru 4:12) Ke ma inge, kut oana Met Lo lun Jeova, kut lungse metu in lotela ma su Baibel el luti. Kut insemwomwo in akpayeye kunokon se su Jisus Kraist el sang nu sin met tuma lutlut nukewa lal ke el fwak: “Komwos som, a oru met in mutanfwal nu kemwa tu elos in met tumal lutlut, . . . luti nu selos.” (Mattu 28:19, 20) Ke orekma in luti lasr nu sin met puspus, kut koneak met puspus su paye insiyelos su pulakin asor yok ke me akfos lun alu su oasr yen nukewa fwalu. Elos lungse in etu ke ma paye ke Met Orekutla a ke lungse lalos in lutlut ke ma Baibel el fwak ke kalmeyen moul. Lela kut in akuteye kusensiyuk tolu su oru met puspus elos in nunku yok ka. Ke kais sie kusensiyuk, kut fwa loang akmwoye nu ke ma met kol lun alu puspus elos tafongla in luti ka a ke fwak lalos, a kut fwa kalweni la mea Baibel el luti na paye. Kusensiyuk tolu inge pa: (1) Ya God el nunku kesr a karungin kut? (2) Efu ku kut oasr fwin fwalu? (3) Mea sikyak nu sesr ke pal se kut mise?
Ya God el Nunku Kesr a Karungin Kut?
4, 5. Efu ku met puspus elos nunku mu God el tia nunku kesr a karungin kut?
4 Lela kut in mutamwauk ke kusensiyuk inge, Ya God el nunku kesr a karungin kut? Sie me asor, meyen oasr met puspus su nunku mu me top nu ka pa mo. Efu ku elos pulakin oinge? Sie sripe pa elos muta ke sie fwal su nenela ke orekmakinyen srunga, meun a me keok. ‘Fwin God el nunku kesr a karungin kut na paye,’ elos fwak, ‘paye la el fwa tia lela ma upa puspus inge in sikyak.’
5 Siepa sripe la efu ku metu elos nunku mu God el tia nunku kesr a karungin kut pa ke met kol lun alu puspus elos orelos in pulakin oinge. Mea met kol lun alu puspus elos fwak ke pal se ma oasr ongoiye su sikyak? Ke pal se tulik srisrik luo nutin sie mutan eltal mise ke sie accident ke sitosa, met kol ke alu lal el fwak: “Ma sikyak inge ma lungse lun God. Meyen God el enenu luo pa lipufon.” Ke pal se met kol lun alu elos akkalemye kas inge, paye la elos fwak mu God pa sripen ma koluk puspus su sikyak. Tusruktu, met tuma lutlut Jemes el simusla: “Lela tu wangin met in fwak fwin srifweyuk el: ‘God el srifweyu.’ Tu God el tia srifweyuk ke ma koluk a oayepa El tia srifwe kutena met.” (Jemes 1:13) Jeova God el tia oru ku sropon ma koluk. Aok, “lela in loes liki God tu lan oru ma sesumwos.”—Job 34:10.
6. Su sripen ma koluk a me keok puspus su oasr fwin fwalu?
6 Ke ma inge, efu ku oasr ma koluk a me keok puspus? Sie sripe u pa metu pulesru God oana Met Kol, elos srunga in akpusiselyelos sifwana nu ke masap sumwos a principles ku akwuk mwo nukewa lal. Metu ke nunikin lalos elos akpusiselyelos sifwana nu sin Met Lokwalok lun God, Setan, meyen “fwalu nu fon on ke ku lun met koluk se.” (1 Jon 5:19, NW) Etauk ke ma paye inge ku in oru in fusrasr in kalem ka la efu ku ma koluk puspus sikyak. Setan el koluk, oasr srunga, met kikiap, a sulallel. Paenang kut ku in nunku ka mu met puspus fwin fwalu elos etawi oiya koluk lun met kol lun fwalu. Tia sie me lut fwin oasr ma koluk puspus!
7. Mea kutu sripe ke me keok su kut pulakin?
7 Oiya sesumwos lun metu pa siepa sripe nu ke me keok su kut liye a pulakin. Met sesumwos elos kafweang na paye in suk inkanek in sruokye ku, a pal nukewa fwako lun ma inge pa meun, akupaye met puspus, a me keok. Ekklisiastis 8:9 el akkalemye: “Oasr ku yurin sie met fwin siepa met nu ke ongoiye lal.” Siepa sripe ke me keok u pa ke “pal a ma sikyak su tia eteyuk.” (Ekklisiastis 9:11, NW) Metu elos sun ongoiye ke pal puspus meyen elos oasr ke sie an sufwal su oasr ke pal tia fwal.
8, 9. Kut etu fuka la Jeova el nunku kesr a karungin kut na paye?
8 Sie me akkeye na paye in etu la Jeova el tia oru me keok. Tusruktu ya God el nunku na paye ke ma sikyak ke moul lasr? Me top su ku in akkeye kut pa aok! Kut etu la Jeova el nunku kesr meyen Kas lal akkalemye nu sesr la efu ku el lela metu in fwasr ke inkanek koluk. Oasr sripe puspus lun God in lela ma inge wekunang pa ke issue luo: ke sumwos lal in kol a ke oiyen oaru lun metu. Meyen el pa Met Orala su kulana, Jeova el tia enenu in fwak nu sesr la efu ku el lela me keok. Ne oinge el akkalemye nu sesr sripe ka meyen el nunku kesr a karungin kut.
9 Nunku ke kutupa me akpayeye la God el nunku kesr a karungin kut. Meyen “toasr insiel” ke pal se oasr ma koluk yok su nekla fwalu in len lal Noa. (Genesis 6:5, 6) Ya pulakin lun God el siena ke pal lasr inge? Mo, meyen el tia ekyek. (Malakai 3:6) El tia lungse nununku sesumwos a srunga in liye metu in keok. Baibel el luti la tia pat God el fwa akwanginyela me sensen ku ma koluk su tuku ke me kolyuk lun metu a ke me akkoluk lun Devil. Ya ma inge tia me akpayeye fukoko la God el nunku kesr a karungin kut?
10. Mea pulakin lun Jeova ke me keok su pulakinyuk sin metu?
10 Met kol lun alu puspus elos tia akkalemye ma paye ke God ke elos fwak la ongoiye nukewa su kut liye a pula pa ma lungse lal. Mo, tia oinge, a Jeova el lungse in aksafyela me keok su pulakinyuk sin metu. “El karungin komwos,” 1 Piter 5:7 el akkalemye. Pa inge ma Baibel el luti na paye!
Efu ku Kut Oasr Fwin Fwalu?
11. Mea met kol lun alu puspus elos fwak pal nukewa ke moul lun met fwin fwalu?
11 Lela kut in akuteye ke kusensiyuk akluo su met puspus nunku ka, kusensiyuk inge pa, Efu ku kut oasr fwin fwalu? Me top lun alu puspus fwin fwalu nu ke kusensiyuk inge pa metu muta fwin fwalu ke kitin pal na. Elos nunku ke an in muta lasr inge oana sie an in aktuktuk lun metu ke kitin pal ku sie me loangiyen niyen metu nu ke moul in ngun in kosrao su akoeyukla nu ke moul in kutena an. Kutu met kol lun alu elos tafongla in luti la God el fwa kunausla fwalu ke pal fwasru. Ke sripen me luti puspus inge, oasr met puspus elos nunku mu mwo nu selos in engankin na paye moul lalos ke kain in inkanek nukewa su oasr ke pal inge meyen mise mukena pa sanelos. Mea Baibel el luti na paye ka la efu ku kut oasr fwin fwalu?
12-14. Mea Baibel el luti ke akwuk lun God ke fwalu a nu sin metu?
12 Oasr akwuk mwolena lun God nu ke fwalu a nu sin metu. El “tia orala [fwalu] yen mesis,” a el “lumala tu met in muta we.” (Isaia 45:18) Sayen ma inge, Jeova el “filiye foundeson lun fwalu, tu in tia mukuikui nu tok.” (Sam 104:5) In lotela ke ma puspus inge ke akwuk lun God ke fwalu a nu sin metu ku in kasre kut in kalem ka la efu ku kut oasr fwin fwalu.
13 Genesis sapta 1 a 2 akkalemye la Jeova el loang akmwoye nu ke akwuk mwomwo puspus in akola fwalu oana sie niyen muta lun metu. Ke saflaiyen lusen pal in orala ma puspus ke fwalu, ma nukewa orekla “arulanu mwo.” (Genesis 1:31) God el filiye mokul a mutan se meet, Adam a If, ke sie imae kato su pangpang Eden a orala akwuk nu selos in oasr kain in mongo mwomwo pukanten pal nukewa. Masap inge akkalemyeyuk nu sin siyanyen se meet: “Komwos in kapak, a yokelik, a nekla fwalu, a kutangla.” E fwa oasr tulik sumwosmwos natulos, elos fwa akyokyelik lupan masrol lun iwen muta lalos ke imae se inge nu fwin fwalu nufon, a elos fwa orekmakin inkanek in kulang a lungse in sang karungin kain in kosro puspus.—Genesis 1:26-28.
14 Akwuk lun God pa in oasr sie sou lun met sumwosmwos su muta fwin fwalu ma patpat. Kas lun God el fwak: “Met sumwosmwos elos fwa usru fwalu, a muta we ma patpat.” (Sam 37:29) Aok, oasr akwuk nu sin metu elos in engankin moul ma patpat ke sie Paredais fwin fwalu. Pa inge akwuk lun God, a pa inge ma Baibel el luti na paye!
Mea Sikyak nu Sesr ke Pal in Mise?
15. Mea alu puspus fwin fwalu elos luti ke ma sikyak nu sesr ke pal se kut mise?
15 Inge lela kut in akuteye kusensiyuk aktolu su oru met puspus elos in nunku ka: Mea sikyak nu sesr ke pal se kut mise? Alu puspus fwin fwalu elos luti la oasr ma se su oasr ke metu su ku in moul tokin monin met se mise. Kutu alu elos srakna lulalfongi la God el sang kai upa nu sin met koluk ke inkanek lun me akkeok ma patpat ke e in isis. Tusruktu ya pa inge ma paye ka? Mea Baibel el luti na paye ke met mise?
16, 17. In fwal nu ke Baibel, mea sikyak nu sin met mise?
16 Kas lun God el akkalemye: “Tu met moul etu tu elos fwa mise, a met mise tia etu kutena ma, a wangin pa me mol yurolos.” Ke sripen met mise elos “tia etu kutena ma,” pasis elos tia ku in long, liye, kaskas, pula, ku orekmakin nunak. Elos tia ku in suk a eis me moul ke orekma lalos. Elos ku in eis fuka? Elos tia ku in oru kutena orekma! Sayen ma inge, “lungse lalos, srunga lalos a sok lalos, tula omeet,” ke sripen elos koflana akkalemye kutena pulakin lalos.—Ekklisiastis 9:5, 6, 10.
17 Ma Baibel el akkalemye ke sifwe se inge el fusrasr a kalem—met mise elos tia tafwela in moul in kutena an. Wangin kutena ma su som liki manosr ke pal se kut mise a tafwela in moul oana sie ma su ekla nu ke siepa mano, in oana ke ma akkalemyeyuk sin met puspus su lulalfongi ke reincarnation. Kut ku in pupulyukkin ma inge nu ke oiya se inge: Ke moul se su oasr yurosr el oana sie e ke sie candle. Ke pal se e se inge kuneyukla, ma inge tia som nu ke kutena an. Ma inge wanginlana a tila sifwil furur.
18. Ke pal se tulik lutlut lun Baibel el lotela la met mise tia etu kutena ma, kain in nunak fuka el ku in akkalemye ka?
18 Nunku yok ke kalme a ke yok sripaiyen ma paye inge su fusrasr a ku. Ke pal se tulik lutlut lun Baibel el lotela la met mise el tia etu kutena ma, ku in fusrasr nu sel in sruokya kalem paye nu ka la fwinne papa a nine matou nukewa a sou lal nukewa su mise tari fwin elos arlena mulat ke pal se elos moul, tusruktu ke elos mise elos koflana akkolukyel. El ku pa in sa in kalem ka la sou lal su mise tari elos tila ku in long, liye, kaskas, pula, ku nunku. Ke ma inge, elos koflana pulakin asor yok in purgatory ku an se su met mise oasr we ku keok in sie an in isis. Tusruktu, Baibel el luti la met mise su oasr ke me esmakin lun God elos fwa akmoulyeyukyak. Sie me fwinsrak na mwomwo pa inge!—Jon 5:28, 29.
Sie Buk Sasu Kut in Orekmakin
19, 20. Oana met Kristian, kunokon fuka oasr yurosr, a me kasru fuka ke inkanek in lutlutkin Baibel orekla nu sesr in orekmakin ke orekma in luti lasr?
19 Kut akuteye tari kusensiyuk tolu su met puspus elos nunku ka. Ke kais sie me top nu ke kusensiyuk tolu inge, ma Baibel el luti el arlana kalem a sumwos. Sie me insemwomwo na paye in akkalemye ma paye inge nu sin met puspus su lungse in etu ke ma Baibel el luti! Tusruktu srakna oasr kusensiyuk puspus saye su yok sripe nu sin met puspus su paye insiyelos elos enenu in etu ke me top mwomwo nu ka. Oana met Kristian, oasr kunokon lasr in kasrelos in suk ke me top nu ke kusensiyuk nukewa inge.
20 Paye la upa in luti met puspus ke ma paye su oasr ke ma Simusla ke inkanek su kalem a ku in sun insielos. In kasre kut in kutangla ma upa puspus inge, “met kulansap oaru a lalmetmet” elos orala sie buk su orekla in kasre kut in orekmakin yok ke orekma in luti lasr oana met Kristian. (Mattu 24:45-47) Buk se inge su oasr sra 224 ka el orekla ke sifwe se inge What Does the Bible Really Teach? (Mea Baibel El Luti Na Paye?)
21, 22. Mea kutu features ku ip yok sripe lun buk se inge What Does the Bible Really Teach? (Mea Baibel el Luti Na Paye?)
21 Buk se inge akkalemyeyuk tari ke Toeni lulap lun District lun Met Lo lun Jeova in yea 2005/06 su oasr ke sifwe se inge “Akosten nu sin God,” oasr ip mwo ka a wikin me lutlut mwomwo ke buk se inge. Ke sie me pupulyuk, oasr sra limekosr ke preface su arlana yok me kasru ka in sang sramteak lutlut lun Baibel nu sin met in loomu. Kom ku in koneak la fusrasr in akuteye ke petsa a ma simusla nukewa su oasr ke preface. Kom ku in orekmakin pa me lutlut su oasr ka in akkalemye nu sin tulik lutlut la fuka in sokak sapta a fus nukewa lun Baibel.
22 Inkanek in simusla buk se inge el fusrasr a kalem. Oasr orekma yok orekla ka in sun insien tulik lutlut in akkalemye nunak lal ke pal mwo nukewa. Oasr kusensiyuk puspus ke mutamweyen kais sie sapta a sie pok su oasr ke sifwe inge “Mea Baibel el Luti.” Pok se inge el akkalemye me top nu ke kusensiyuk nukewa su oasr ke mutamweyen sapta. Oasr petsa mwomwo a polo kas puspus su oayepa oasr me pupulyuk puspus ke me rid inge su fwa kasru tulik lutlut in sruokye nunak sasu puspus. Fwinne ke main text ku me lutlut nukewa ke buk el orekla in fusrasr na paye a kalem, oasr pa appendix su oasr sifwe yok sripe 14 akuteyuki yok ka su kom ku in orekmakin in luti tulik lutlut lun Baibel fwin kutupa me lutlut eneneyuk in lutiyuk nu sel.
23. Kas in kasru fuka akkalemyeyuk nu ke orekmakinyen buk se inge Bible Teach nu sin tulik lutlut lun Baibel?
23 Buk se inge Bible Teach el orekla in kasre kut in luti met puspus su tia oana sie lupan lutlut lalos su elos eis ke loom lutlut a nu sin met puspus su tia oana sie alu lalos. Fwin wangin kutena etauk lun sie tulik lutlut ke Baibel, saap enenu in lutlutkinyuk sie sapta ke pal puspus a tia ke pal sefwanna. Nikmet sulaklak in lutlutkin me lutlut, a kafweang in sun insien tulik lutlut. Fwin el tia kalem ke sie me pupulyuk su orekmakinyuk ke buk, akuteye ma inge ku orekmakin me pupulyuk saye. Akola mwo, kom kafweang na paye in orekmakin mwo buk se inge, a pre nu sin God ke me kasru tu kom ku in ‘orekmakin sumwosna kas lun God.’—2 Timote 2:15.
Kom Akkalemye Kulo Lom nu ke Kunokon Lom su Arlana Yok Sripe
24, 25. Mea kunokon saoklanu su Jeova el sang nu sin met kulansap lal?
24 Jeova el sang nu sin met kulansap lal kunokon puspus su arlana yok sripe. El oru kut in lotela ma paye kel. Kut tia enenu in akkalemye la kut tia aksaokye kunokon yok sripe inge! Aok, God el okanla akwuk lal nu sin met inse fulat a el akkalemye ma inge nu sin met pusisel puspus. Ke oiya se inge, Jisus el fwak: “Nga sot kulo nu Sum, O Papa, Leum lun kosrao a fwalu, tu kom mwukunla ma inge liki met lalmetmet a met etauk, a fwakak ma inge nu sin tulik fwusr.” (Mattu 11:25) Tia oasr yurin met nukewa me insemwomwo in oekyukla in masrlon met pusisel nukewa su oru orekma in kulansap nu sin Jeova, God su Fulatlanu in kosrao a fwalu.
25 God el ase pa nu sesr kunokon in luti met puspus kel. Esam la oasr met puspus su akkalemye ma puspus su tia paye ke elos luti ma kikiap puspus kel. Oasr met puspus su oasr nunak tia mwo kel Jeova, elos nunku mu el tia nunku kelos a el tia pulakin me keok su pulakinyuk sin metu. Ya kom lungse in sang kasru in aksumwosye nunak tia paye inge? Ya kom lungse met puspus su paye insiyelos su oasr yen nukewa in etu ma paye ke God? Na ke inkanek nukewa, akkalemye akosten lom nu sin God ke kom moniyuk in akkalemye a luti met puspus la mea ma Simusla el akkalemye ke sifwe yok sripe puspus. Met nukewa su suk ma paye elos enenu in lutlutkin la mea Baibel el luti na paye.
Mea Me Top Lom?
• Kut etu fuka la God el nunku kesr a karungin kut?
• Efu ku kut oasr fwin fwalu?
• Mea sikyak nu sesr ke kut mise?
• Ip yok sripe puspus fuka ke buk se inge Bible Teach kom liye tu arlana mwo in orekmakinyuk?
[Pictures on page 8]
Baibel el luti la me keok fwa aksafyeyukla
[Credit Lines]
Lung leyen leyut, tulik mutan se: © Bruno Morandi/age fotostock; lese, mutan se: AP Photo/Gemunu Amarasinghe; ten leyen leyut, refugees: © Sven Torfinn/Panos Pictures
[Picture on page 9]
Met sumwos elos fwa muta ma patpat in Paredais