Mea Kalmeyen In Lungse Met Tulan Lasr

“Kom fwa lungsum met tulan lom oanu kom sifwana.”​—MATTU 22:39.

1. Fuka kut ku in akkalemye la kut lungse God?

MEA Jeova el siyuk sin met nukewa su kulansupal? Ke kutu kas fusrasr a oasr kalme yok sripe ka, Jisus el akuteye ke kas fototo ke me top inge. Masap se su yok emeet, el fwak, pa in lungse Jeova ke insiesr kemwa, ke ngunasr kemwa, ke nunkasr kemwa, a ke ku lasr kemwa. (Mattu 22:37; Mark 12:30) Oana ma kut liye ke me lutlut toka, su in wekunang nu ke lungse God pa in aksol a in liaung masap nukewa lal in akkalemye la kut aksaokye lungse su akkalemyeyuk nu sesr. Nu sin met nukewa su lungse God, in oru ma lungse lal tia toasr; ma inge sang nu selos engun.​—Sam 40:8; 1 Jon 5:2, 3.

2, 3. Efu ku kut enenu in loang akmwoye nu ke masap ke oiyen lungse nu sin met tulan lasr, a kusensiyuk puspus fuka sikyak?

² Masap se akluo su yok emeet, Jisus el fwak, el kupasr nu ke ma se meet: “Kom fwa lungsum met tulan lom oanu kom sifwana.” (Mattu 22:39) Ke masap inge kut enenu in loang akmwoye nu ka ke pal inge, a ke sripe mwomwo. Ke pal inge su kut muta ka akilenyuk nu ke kain in oiya lun lungse su oasr rapku ka, a tia ke inse paye. Ke me akuteye lal su tuku ke ngun mutal in fwakak ke “len safla,” met sap Poul el simusla la metu fwa lungse, tia nu sin sie sin sie, a nu selos sifwana, ke mani, a ke me akengun. Pus sin met elos “tia lungse met in sou lalos sifwana.” (2 Timote 3:1-4) Jisus Kraist el palye la: “Met puspus . . . fwa tukakunak sie sin sie, a sie fwa srunga sie. . . . Lungse lun met puspus fwa eoula.”​—Mattu 24:10, 12.

³ Tusruktu, loang akmwoye nu ka, la Jisus el tia fwakak mu lungse lun met nukewa fwa eoula. Meyen oasr met puspus ke pal nukewa, in pal meeta a in pal inge su fwa ku in akkalemye ke kain in lungse inge su Jeova el siyuk a efwa fwal in akkalemyeyuk nu sel. Nu sin met nukewa su lungse na paye Jeova elos fwa kafweang in nunku yok ke met puspus oana ke Jeova el nunku kelos. Tusruktu, su inge met tulan lasr su kut enenu in lungse? Fuka kut ku in akkalemye lungse nu sin met tulan lasr? Ma Simusla el ku in kasre kut in sang me top nu ke kusensiyuk yok sripe puspus inge.

Su Met Tulan Luk?

4. In fwal nu ke Livitikus sapta 19, nu sin su met Ju elos enenu in akkalemye lungse nu se?

⁴ Ke pal se el fwakak nu sin met Farisi la masap se akluo su yok sripe emeet pa in lungse met tulan oana el sifwana, Jisus el sramsramkin ke sie masap su sapkinyuk nu sin met Israel. Masap inge simusyukla in Livitikus 19:18. Ke sapta sepana inge, met Ju elos sapkinyuk elos in liyeang ku nunku ke met puspus sayen met Israel oana met tulan lalos. Fus 34 el akkalemye: “Metsa su muta yurum el fwa oana el su isusla yen sum nu sum; a kom fwa lungse el oana kom sifwana, tu komwos metsa in fwal Ijipt.” Ke ma inge, fwinne met su tia met Ju, yokna met proselytes, oasr ma enenu in akkalemyeyuk ke lungse nu selos.

5. Fuka oiyen kalem lun met Ju nu ke inkanek in lungse met tulan?

⁵ Tusruktu, met kol puspus lun met Ju ke len lal Jisus, oasr kain in nunak saye lalos nu ke ma inge. Kutu sin met kol lun met Ju elos luti ka la kas inge “kawuk” a “met tulan” fwal in orekmakinyuk mukena nu sin met Ju. Met su tia met Ju fwa srungeyuk. Met luti puspus inge elos fwak mu met nukewa su alu nu sin God elos enenu in pulesru met su tia alu nu sin God. “Ke oiya se inge,” oana sie buk el fwakak, “oasr oiya lun srunga su ku in sikyak pal nukewa. Kain in nunak a oiya inge el me akkeye fukoko nu ke oiyen srunga.”

6. Me lutlut yok luo fuka Jisus el akkalemye ke el sramsramkin lungse nu sin met tulan?

⁶ Ke Me Sramsram lal Fwin Eol, Jisus el sramsramkin oiya ku issue se inge, su el akuteye yok ka la nu sin su lungse enenu in akkalemyeyuk. El fwak: “Komwos long ma fwak tari, ‘Kom fwa lungsum met tulan lom, a srunga met lokwalok lom.’ A Nga fwak nu sumwos: Lungse met lokwalok lomwos, a pre kalos su kolyai komwos; tu oinge komwos fwa tulik nutin Papa tumomwos su in kosrao, tu El oru fwat Lal in takak nu fwin met koluk a met mwo, a supamu af nu fwin met sumwos a met sesumwos.” (Mattu 5:43-45) Oinge Jisus el akkalemye yok ke me lutlut luo. Ma se meet, Jeova el kulang a el lungse in sang ma puspus nu sin met mwo a met koluk. Ma se akluo, kut enenu in fwasr tukin me srikasrak lal.

7. Me lutlut fuka kut ku in lotela ke me pupulyuk lun met Samaria se su kulang?

⁷ Ke siepa pal, oasr sie sin met Ju su oasr etauk yok lal ke Masap el siyuk sin Jisus: “A su met tulan luk?” Jisus el topuk nu sel ke el srumon sie me pupulyuk su akkalemye ke sie met Samaria su osun nu sin sie mokul su, sie met Ju, su uniyuk a akkolukyeyuk sin met pusrapasr a elos sarukulla a eisla ma lal nukewa. Fwinne met Ju elos srunga a pulesru met Samaria pal nukewa, tusruktu met Samaria se inge el aknasnasyela a unwela kinet ke mokul se inge a el usella nu ke sie pa an mwomwo nu ke loom lun met muteta ku hotel, ke yen se ma el ku in mongla we nu ke el kela liki mas lal. Mea me lutlut se inge el luti? Ke lungse lasr nu sin met tulan enenu in akkalemyeyuk nu sin met sayen met nukewa ke sruf lasr, mutanfwal lasr, ku alu lasr.​—Luk 10:25, 29, 30, 33-37.

Mea Kalmeyen in Lungse Met Tulan Lasr

8. Mea Livitikus sapta 19 el fwakak ke oiyen akkalemyeyen lungse?

⁸ Lungse met tulan, oana lungse nu sin God, el tia tuku ke oiyen pulakin lasr mukena; a ma inge enenu in akilenyuk ke orekma lasr. Oasr me kasru yok su tuku ke orekma in tuni yok ke context lun masap su simusyukla in Livitikus 19 su kaifwe met lun God nukewa in lungse met tulan lalos oana elos sifwana. Kut ku in ridi ke ma simusla inge la met Israel elos sapkinyuk in lela met enenu a metsa elos in wi tukeni nu ke pal in kosrani. Wangin inkanek in orek pusrapasr, in kiapela met, ku in kikiap nu sin sie sin sie. Ke akwuk in orek nununku nu sin met Israel elos enenu in akkalemye la wangin kutena kain in nununku su orek ke inkanek in srisri ku solosol. Fwinne elos enenu in sang kas in kai ke pal eneneyuk, elos sapkinyuk oinge: “Nik kom srunga ma lim insiom.” Masap inge wekunang masap puspus saye ku in akkalemyeyuk nu ke kas fototo oinge: “Kom fwa lungsum met tulan lom oana kom sifwana.”​—Livitikus 19:9-11, 15, 17, 18.

9. Efu ku Jeova el sapkin met Israel in srelosla liki mutanfwal saye pal nukewa?

⁹ Met Israel elos sapkinyuk in akkalemye lungse nu sin met puspus, tusruktu elos enenu pa in srelosla liki met nukewa su alu nu sin god kikiap pal nukewa. Jeova el sensenkin nu selos ke kutena kain in me fosrnga a me keok su ku in sikyak ke sripen asrouki koluk. Ke sie me pupulyuk, fwin sramsramkinyuk ke mutanfwal puspus su met Israel elos fwa sruokye a eis, Jeova el sapkin: “Nik kom oru kutena payuk yurolos. Kom fwa tia sang an nutum nu sin mwen natul, ku eis an natul nu sin mwen nutum. Tu el a fwa furokla mwen nutum liki fwasr tukuk, tu elos fwa orekma nu sin god ngia; ou inge mulat lun Jeova fwa taiyuk lain kom.”​—Duteronomi 7:3, 4.

10. Kut enenu in karunginkutyang liki kutena kain in orekma fuka?

¹⁰ Ke inkanek oinge, met Kristian elos enenu in karunginelos in tia orek kawuk futoto nu sin met nukewa su ku in akmunasye lulalfongi lalos. (1 Korint 15:33) Kut kaifweyuk oinge: “Komwos in tia awi komwosi nu ke met selalalfongi,” nu sin met nukewa su tia wi ke congregation lun met Kristian. (2 Korint 6:14) Sayen ma inge, met Kristian elos sapkinyuk in payuk “in Leum mukena.” (1 Korint 7:39) Tusruktu, lela kut in tia akkalemye srunga lasr nu sin met nukewa su tia lulalfongi nu sin Jeova oana ma kut oru. Kraist el mise ke met koluk nukewa, a pus sin met su oru orekma koluk elos ekulla inkanek nukewa lalos a ekla futoto nu sin God.​—Rom 5:8; 1 Korint 6:9-11.

11. Mea inkanek mwo emeet in akkalemye lungse nu sin met nukewa su tia kulansapu Jeova, a efu?

¹¹ In akkalemye lungse nu sin met nukewa su tia kulansapu God, inkanek mwo emeet in oru ma inge pa in etawi Jeova ka. Fwinne God el srunga ma koluk, el akkalemye lung-kulang nu sin met nukewa ke el sang pal nu selos in forla liki inkanek koluk lalos nukewa a eis moul ma patpat. (Ezikiel 18:23) Jeova el “lungse met nukewa in auliyuk.” (2 Piter 3:9) Ma lungse lal pa “met e nu kemwa in moliyukla, a tuku in etu ma paye.” (1 Timote 2:4) Paenang Jisus el sapkin met tuma lutlut lal in fwakak a luti a “oru met in mutanfwal nu kemwa tu elos in met Tumal lutlut.” (Mattu 28:19, 20) Ke akesrui lasr in wi ke orekma inge, kut akkalemye lungse nu sin God a nu sin met tulan, aok, wekunang fwinne met lokwalok lasr!

Lungse nu sin Met Lili Wiyesr

12. Mea met sap Jon el simusla ke oiyen lungse met lili wiyesr?

¹² Met sap Poul el simusla: “Lela kut in oru mwo nu sin met nu kemwa, a yokna nu selos su sou lun lalalfongi.” (Galetia 6:10) In oana met Kristian, oasr kunokon lasr in akkalemye lungse nu sin met nukewa su sou lun lulalfongi​—met lili mokul a mutan wiyesr in ngun. Fuka yok sripaiyen lungse inge? In akkalemye me lutlut fukoko inge, met sap Jon el simusla: “Kutena met su srunga met lel, el sie met akmas . . . Kutena met fwin fwak: ‘Nga lungse God,’ a srunga met lel, el sie met kikiap. Tu el su tia lungse met lel, su el liye, el koflanu lungse God su el tia liye.” (1 Jon 3:15; 4:20) Kas inge kas na fukoko. Jisus Kraist el orekmakin kas inge “met akmas” a “met kikiap” nu sin Setan su Devil. (Jon 8:44) Kut srunga kas inge nukewa in orekmakinyuk nu sesr!

13. Ke inkanek puspus fuka kut ku in akkalemye lungse nu sin met lili?

¹³ Met Kristian paye elos “lutiyuk sin God in lungse sie sin sie.” (1 Tessalonika 4:9) Kut in lungse “tia lung in kas ku ke loa; a in orekma a in paye.” (1 Jon 3:18) Lungse lasr enenu in “tia kutasrik.” (Rom 12:9) Lungse mokle kut in akkalemye kulang, pakoten, akkalemye nunak munas, mongfusesr, tia sok, konkun, insefulat, ku rapku. (1 Korint 13:4, 5; Efesus 4:32) Ma inge mokle kut in “kulansap nu sin sie sin sie.” (Galetia 5:13) Jisus el sapkin met tuma lutlut lal in lungse sie sin sie oana el lungselos. (Jon 13:34) Ke ma inge sie met Kristian el enenu in insemwomwo in sang moul lal ku mise ke met lili fwin eneneyuk.

14. Fuka kut ku in akkalemye lungse in masrlon sou?

¹⁴ Lungse enenu in akkalemyeyuk yokna in masrlon sou lun met Kristian a yokna in masrlon mokul payuk a mutan payuk. Arulanu fototo a mwo me kapur lun payuk su Poul el fwak: “Mokul tuma elos in lungse pa mutan kielos sifwana oana manolos sifwana.” El tafwela: “El su lungse mutan kiel sifwana el sifwana lungse el.” (Efesus 5:28) Kut ku in liye la Poul el sifwilpa kalweni kas in kai inge ke fus limekosr toku. Sie mokul payuk su lungse mutan kiyel el fwa tia etawi oiyen met Israel in len lal Malakai su oasr orekma kutasrik orek yok nu sin mokul ku mutan kiyelos. (Malakai 2:14) El fwa suk in aksaokyel. El fwa lungse el oana Kraist el lungse congregation. Lungse fwa mokle pa sie mutan in akkalemye akfulat lal nu sin mokul tumal.​—Efesus 5:25, 29-33.

15. Ke pal se met puspus elos liye ke oiyen lungse nu sin met lili el akkalemyeyuk, mea kutu met elos fwak a oru?

¹⁵ Kalem la, kain in lungse inge pa me akul su arlana kalem in masrlon met Kristian paye. Jisus el fwak: “Ke ma se inge met e nu kemwa fwa etu tu komwos met Tumuk lutlut, komwos fwin lungsumwos sie sin sie.” (Jon 13:35) Lungse lasr nu sin sie sin sie akkeye metu in suk God su kut lungse a kulansapu. Ke sie me pupulyuk, oasr sie report su tuku ke an Mozambique su akkalemye ke sie sou lun Met Lo. “Kut soenna liye kutena ma oana ma sikyak inge. Ke tafun len tok, oasr sie eng upa mutamwauk in sikyak, su tok oasr af upa wi kof su icela oana eot srisrik. Eng upa inge kunausla loom sesr su orekla ke sak loa, a roof ka su orekla ke tin sokelik. Ke met lili wiyesr su tuku liki congregation su on fototo nu ke an sesr elos tuku a suk in sang kasru in sifwilpa musai loom sesr, ke met tulan lasr su liye ma inge elos lut a fwak: ‘Alu lomwos arulana mwo. Kut soenna eis kain in kasru su oana inge ke alu lasr.’ Kut ikasla Baibel a akkalemye nu selos Jon 13:34, 35. Ke sripen ma mwo su orek inge pus sin met tulan lasr elos mutamwauk in lutlut Baibel ke pal inge.”

Lungse nu sin Met Puspus

16. Mea tia oana sie in masrlon lungse sie u a in lungse kais sie met?

¹⁶ Tia ma upa se in lungse met tulan lasr nukewa, oana sie u. Tusruktu, lungse nu sin kais sie met, el ku in akpayeye la tia ma fusrasr se a el upa. Ke sie me pupulyuk, lungse lun kutu met nu sin met atulani el akkalemyeyuk mukena ke elos sang me kasru lalos nu sin kutu u in kasru met sekasrup. Paye, arulana fusrasr in fwak la kut lungse met tulan lasr liki na in lungse sie met orekma su wi kom orekma su srunga kut, ku in akkalemye lungse nu sin sie met tulan lasr su kom liye mu tia mwo oiya lal, ku sie kawuk su aktoasrye kut.

17, 18. Fuka el akkalemye lungse nu sin kais sie met, a ke nunak fuka el oru ou inge?

¹⁷ Ke kain in lungse inge nu sin kais sie met, kut ku in lotela kel Jisus, su akkalemye ke oiya sumwos puspus lun God. Fwinne el tuku nu fwalu in eisla ma koluk lun metu, el akkalemye pa lungse nu sin kais sie met​—sie mutan mas, sie met leper, a tulik se. (Mattu 9:20-22; Mark 1:40-42; 7:26, 29, 30; Jon 1:29) Ke oiya inge, kut ku in akkalemye lungse nu sin met tulan lasr ke inkanek su kut oru nu sin kais sie met su kut osun nu se ke kais sie len.

¹⁸ Tusruktu, nikmet mulkunla, la lungse nu sin met tulan lasr el fwokin lungse lasr nu sin God. Fwinne Jisus el kasru met sekasrup, akkeyela met mas, a kite met musrinsral, nunak yok lal in oru ma inge nukewa pa in kasru metu elos in ekla fototo nu sin Jeova. (2 Korint 5:19) Jisus el oru ma nukewa in sang mwolena nu sin God, el tia mulkunla la el pa aoliyel a in etawi oiya mwomwo lun God su el lungse. (1 Korint 10:31) In etawi me srikasrak lal Jisus, kut ku in akkalemye pa lungse paye nu sin met tulan lasr a ke pal sepana inge suk in tia ma lun fwal koluk inge.

Fuka Kut Ku In Lungse Met Tulan Lasr oana Kut Sifwana?

19, 20. Mea kalmeyen in lungse met tulan lasr oana kut sifwana?

¹⁹ Jisus el fwak: “Kom fwa lungsum met tulan lom oana kom sifwana.” Paye la pal nukewa kut lungse in karungin kut sifwana a kut lungse in oasr yurosr oiyen sunak nu sesr sifwana. Fwin kut tia oru ma inge, akwuk nu ke masap inge fwa wangin sripe ku wangin kalmeye. Kain in lungse nu sesr sifwana inge el tia oana sie nu ke kain in lungse su met sap Poul el akkalemye in 2 Timote 3:2. A, kain in lungse inge el sie oiya mwomwo in aksaokye nu ke moul lun met se sifwana. Oasr sie met lalmetmet su lutlutkin Baibel el akkalemye ma inge oana “sie lungse mwomwo nu ke moul lal sifwana su tia enenu in oana ke sie met su kaksakunul sifwana ke inkanek yok in fwak mu ‘Nga arlana fulat liki met puspus’ ku ma inge el tia kalmekin nu ke sie met su lungse in oru ma se su ku in akkeokyel sifwana a fwak mu ‘Nga arlana pusisel.’”

²⁰ In lungse met puspus oana kut sifwana el ku in kalmekin la kut nunku ke met puspus oana ke kut nunku kalos a akkalemye oiya mwomwo nu sin met puspus oana ke kut lungse elos in oru nu sesr. Jisus el fwak: “Ke ma inge ma nu kemwa komwos lungsumwos met in oru nu sumwos, komwos in oayepa oru oinge nu selos.” (Mattu 7:12) Nunku akmwoye la Jisus el tia fwak mu kut in nunku pat ke ma met puspus elos oru nu sesr in pal meeta in suk in moli ku in foloksak nu ke ma inge ke oiya sapana. A, kut in nunku ke oiya su kut lungse metu in akkalemye nu sesr a kut akkalemye pa oiya su fwal nu ka. Nunku pa ka, la Jisus el tia akkalemye la kas lal inge fwal in orekmakinyuk mukena nu sin met kawuk a met lili puspus. El orekmakin kas inge “met,” saap in akkalemye la kut enenu in orekmakin inkanek inge nu sin met nukewa, nu sin met nukewa su kut osun nu se.

21. In akkalemye lungse nu sin met puspus, mea kut akkalemye?

²¹ In lungse met tulan lasr fwa karungin kut sifwana in tia oru ma koluk. Met sap Poul el simusla: “Tu pa inge, ‘Nik kom kosro, Nik kom akmas, Nik kom pusrapasr, Nik kom rapku,’ a fwin oasr siena ma sap, elos esani nu kemwa in kas se inge, ‘Kom lungsum met lom oanu kom sifwana.’ Lungse tia orek ma koluk nu sin met tulan.” (Rom 13:9, 10) Lungse pa mokle kut in suk inkanek puspus in oru mwo nu sin met puspus. Ke lungse met, kut akkalemye pa la kut lungse sie su orala metu in Lumal, Jeova God.​—Genesis 1:26.

Kom E Topuk Fuka?

• Nu sin su kut enenu in akkalemye lungse, a efu?

• Fuka kut ku in akkalemye lungse nu sin met nukewa su tia kulansapu Jeova?

• Fuka Baibel el akkalemye lungse su fwal kut in oru nu sin met lilli wiyesr?

• Mea kalmeyen in lungse met tulan lasr oana kut sifwana?

[Picture on page 24]

“Su met tulan luk?”

[Picture on page 27]

Lungse lun Jisus akkalemyeyuk nu sin kais sie met