“Engankin Mutan Kiyom Ke Kom Fwusr Me”
“Engankin mutan kiom ke kom fwusr me . . . Tu efu, mwen nutik, kom ku insemwomwo ke sie mutansa?”—SOAKAS 5:18, 20, New World Translation.
1, 2. Efu ku lungse in masrlon mokul a mutan payuk ku in fwak mu akinsemwomwoyeyuk?
BAIBEL el tia pilesru in akkalemye orekma lun mokul a mutan in futoto nu sin sie sin sie. Pa inge ma kut ku in ridi ka in Soakas 5:18, 19: “Lela unon in kof lom in akinsemwomwoyeyuk, a engan ke mutan kiom ke kom fwusr me, oana soko kosro hind su lungse a soko dir-mutan su mwo. Lela titi lal in akkupye kom pal e nu kemwa. A kom insemwomwo pal e nu kemwa ke lungse lal.”
2 Kas ke fus se inge “unon in kof” el sramsramkin ke sropon me insemwomwo su tuku ke orekma lun mutan a mokul in tukeni oan. Orekma inge akinsemwomwoyeyuk meyen ke lungse a me akengan yok su pulakinyuk sin mokul a mutan payuk el sie me sang su tuku sin God. Tusruktu, kain in futoto oinge enenu in orek sin mokul a mutan payuk tari mukena. Ke ma inge Togusra Solomon in an Israel in pal meeta, su simusla Soakas, el siyuk: “Tu efu, mwen nutik, kom ku insemwomwo ke sie mutansa, a kaukye imwen sie mutansa.”—Soakas 5:20.
3. (a) Me asor fuka sikyak nu sin mokul a mutan puspus su payuk tari? (b) Mea nunak lun God nu ke orekma lun kosro?
3 Ke len in payuk lalos, mokul a mutan elos orala sie mwuleang in lungse a sruokye oaru lalos nu sin sie sin sie pal nukemwa. Ne oinge, oasr mokul a mutan payuk puspus su moul in payuk lalos kunausyukla ke sripen orekma lun kosro. Oasr me akpayeye la, tokin survey 24 lutlutkinyuk ku tuniyuk tari, sie researcher el fwak mu oasr “percent 25 sin mutan payuk a percent 44 sin mokul payuk elos oru orekma lun kosro yurin mokul a mutan saye su elos tia payuk nu se.” Met sap Poul el fwak: “Komwos in tia kiapeyukla. Wangin met alu nu ke me srulela, ku met kosro, ku met lung in ikwe, ku mokul su orekma koluk nu sin mokul . . . fwa eis usru lalos in togusrai lun God.” (1 Korint 6:9, 10) Arlana kalem ma fus se inge el akkalemye. Orekma lun kosro el sie ma koluk upa ye mutun God, a met nukemwa su wi ke alu paye elos enenu in karunginelos sifwana in tia srifeyukla in oru ma koluk inge nu sin mokul ku mutan kiyelos. Mea e fwa kasre kut in ‘akfulatye mare, a lela nien on in mutal’?—Hibru 13:4.
Taran ke sie Inse Kutasrik
4. Mea kutu inkanek su ku in kol met Kristian su payuk elos in orala oiyen futoto lalos nu sin met su elos tia payuk nu se?
4 Yen nukemwa ke pal inge oiyen nasnas arlana srikeni, met puspus elos lela “mutalos sesesla ke kosro, a koflanu sarla liki ma koluk.” (2 Piter 2:14) Elos lungse na paye in orek ako ku futoto nu sin met su elos tia payukyak nu se. Ke kutu an oasr mutan puspus su sroang nu ke niyen orekma, a ke sripen mokul a mutan elos tukeni orekma, paenang arulanu fusrasr in akkeye futoto su tia mwo in orek in masrlolos ke niyen orekma. Oasr pa Internet chat rooms su oru met puspus fwinne met su arlana mwekin elos fusrasr in orala oiyen kawuk futoto nu sin met ke orekmakinyen inkanek lun online ku akwuk ke internet inge. Oasr met puspus su payuk tari su srifeyuk tari ke sripen me sruf inge su elos tia etu ku tia akilen la elos akkolukyeyuk ka.
5, 6. Fuka sie met Kristian el srifeyuk ke sie oiya su arlana sensen, a mea kut lotela ka?
5 Nunku kel Mary sie mutan Kristian su oasr sie ma sikyak nu sel su oral el an apkurun in oru orekma lun kosro. Mokul tumal, su tia Met Lo lun Jeova, el tia akkalemye na paye lungse lal nu sin sou lal. Mary el esam ke kutu yea somla ke el osun nu sin sie mokul su wi mokul tumal ke niyen orekma lal. Mokul se inge el kulang na paye, a tok kutu el akkalemye pa insemwomwo lal nu ke ma Mary el lulalfongi ke alu lal. “El arulanu mwo, el tia oana mokul tumuk,” el fwak. Tia pat, Mary a mokul inge su wi mokul tumal ke niyen orekma elos akkalemye lungse a futoto nu sin sie sin sie. “Nga soenna orala orekma lun kosro,” el srumon, “a mokul se inge el insemwomwo ke ma lun Baibel. Saap Nga ku in kasrel.”
6 Meet liki inkanek in futoto lal inge kol nu ke orekma lun kosro, Mary el akilenak ke oiyen inkanek koluk inge. (Galetia 5:19-21; Efesus 4:19) Conscience ku pulakin lal kasrel, a el aksumwosye ma inge. Ma sikyak nu sel Mary el sie me srikasrak mwo in esamyuk ka la “inse kutasrik yok liki ma nu kemwa, a arulana koluk.” (Jeremaia 17:9) Baibel el kaifwe kut: “Ke arulana oaru kom liaung insiom.” (Soakas 4:23) Fuka kut ku in oru ma inge?
‘Sie Met Lalmetmet El Sifwana Mwukla’
7. Ke pal in sang me kasru nu sin sie met su oasr ma upa ke akwuk lun payuk, kain in kas in kasru fuka lun ma Simusla ku in orekmakin in sang karungin?
7 “El su nunku mu tu el tu, lan liye tu lan tia ikuri,” met sap Poul el simusla. (1 Korint 10:12) A Soakas 22:3 el akkalemye: “Sie met lalmetmet liye ma koluk, a sifwana mwukla.” Sie inkanek lalmetmet nu sum kom in nunku a akola nu ke oiya puspus su ku in kol nu ke ma upa, a in tia akkalemye sie oiya su kom arlana lulalfongi mu, ‘Wangin kutena ma fwa sikyak nu sik.’ Ke sie me pupulyuk, fwin oasr mokul ku mutan payuk se su sun ma upa ke moul in payuk lal el lungse in srumon tipeltal nu sum pal nukemwa kom enenu in fwasr liki in tia porongo kas lal fwin kom a el mukena muta. (Soakas 11:14) Mwo kom in fwak nu sin met inge la ma upa su oasr in masrlon mokul a mutan payuk ma mwo pa el an sramsramkin nu sin mokul tumal ku mutan kiyel, ku nu sin sie met Kristian su matu in ngun, nu sin mutan fwin kom mutan ku nu sin mokul kom fwin mokul, ku nu sin met elder puspus. (Taitus 2:3, 4) Met elder nukemwa ke congregation elos ku in oru me srikasrak mwomwo nu ke ma inge. Fwin eneneyuk nu sin sie met elder elan mukena sramsram nu sin sie mutan Kristian, el enenu in oru ma inge in an su oasr met pukanten we—oana ke Kingdom Hall.
8. Kas in sensen fuka yok sripe ke niyen orekma?
8 Ke niyen orekma ku ke kutena an, taran ke oiya puspus su ku in sang akkeye oiyen futoto lun sie sin sie. Ke sie me pupulyuk, pa ke orekmakinyen kutu pal in orekma oana overtime yurin sie mokul ku mutan ku in kol nu ke me srife. Oana sie mokul ku mutan su payuk tari, kom enenu in akkalemye in kalem kas lom a orekma lom la kom payuk tari a kom tia ku in orek ako ku in suk inkanek in futoto nu sin sie mokul ku sie mutan saye. In oana sie met su orekmakin a akkalemye sangeng lal nu sin God, kom enenu in srunga in purakak nunak lun met saye ke inkanek lun orek fung a aksruksruk su tia fwal ku ke inkanek in orekmakin nuknuk ku me yun su tia mwo a tia fwal. (1 Timote 4:8; 6:11; 1 Piter 3:3, 4) Orekma in akkalemye petsa lun mokul ku mutan kiyom a tulik nutum ke niyen orekma pa me akesmakinye kom a nu sin met su wi kom ke orekma la arlana yok sripe nu sum sou lom. Kom oru sulela mwo in tia akkeye—ku in lela—orekma lun met saye in srife kom.—Job 31:1.
“Engankin Moul Yurin Mutan Kiyom Su Kom Lungsum”
9. Ma puspus fuka sikyak su ku in oru oiyen futoto sasu ke inkanek in lungse el oana me srife su luman arlana mwo?
9 In karungin inse, oasr me enenu puspus sayen in sensenkin mukena ke oiya puspus su arlana sensen. Mokul payuk ku mutan payuk su oasr pulakin lalos in futoto nu sin sie met su el tia payuk nu se ku in kalmekin la elos tia loang akmwoye nu ke me enenu lun sie sin sie. Saap mokul el tia loang akmwoye nu ke me enenu lun mutan kiyel ku mutan el lungse in akkolukye mokul tumal pal nukemwa. Tia pat oasr sie met—su mokul ku mutan payuk elos aetui la ke niyen orekma ku ke congregation lun met Kristian—su luman oasr oiya mwomwo puspus yurin met se inge. Tia pat oasr sie akwuk futoto akkeyeyuk in masrlon mokul ku mutan payuk a met sasu inge, tokin ma inge oiyen futoto sasu lalos inge arulanu upa in lainyuk. Ma nukemwa su sikyak inge el sang me akpayeye ka la kas lun Baibel el paye: “Tu met nu kemwa elos srifweyuk, ke kena lalos kolang insielos nu ke lungse koluk lalos.”—Jemes 1:14.
10. Fuka mokul a mutan payuk elos ku in akkeye oiyen futoto lalos?
10 Mokul a mutan payuk elos enenu in akkeye futoto lalos nu sin sie sin sie, a in tia suk in eis me enenu lalos likin akwuk lun payuk—fwinne ma enenu inge pa ke lungse, ke oiyen kawuk, ku ke me kasru ke pal su oasr ma upa. Ke ma inge, ke oiya nukemwa komwos tukeni orekmakin pal, a kafweang in futoto nu sin sie sin sie. Nunku ke sripe nukemwa la efu ku komwos lungse sie sin sie. Kafweang in sifwilpa akkalemye ke pulakin mwomwo lom meet nu sin mokul ku mutan kiyom. Nunku ke pal mwomwo nukemwa su komwos tukeni engankin. Pre nu sin God ke oiya inge. Met sim lun sam se inge Devid el siyuk sin Jeova: “Kom in oru insiuk in nasnas, O God, a aksasuye sie ngun sumwos in nga.” (Sam 51:10) Oru sulela paye in ‘engankin moul yurin mutan kiom su kom lungsum len nu kemwa su God el sot nu sum ye fwatu.’—Ekklisiastis 9:9.
11. Kain in kasru fuka tuku ke etauk, lalmetmet, a liyaten in akkeye oiyen moul in payuk?
11 Ma se su tia enenu in mwukinyukla in akkeye oiyen payuk pa ke saokiyen etauk, lalmetmet a liyaten. Soakas 24:3, 4 el akkalemye: “Ke lalmetmet sie loom musaeuk, a ke etauk, oakiyuki. A ke etu nenela infwokilu ke me kasrup saok a akengun nu kemwa.” Wekunang ma saok puspus su nekla sie loom insemwomwo pa oiya mwomwo su oana lungse, oiyen oaru, sangeng sin God, a lulalfongi. In eis ma inge nukemwa, oasr eneneyen etauk lun God. Ke ma inge, mokul a mutan payuk nukemwa elos enenu in alken in lutlut ke Baibel. A fuka yok sripaiyen lalmetmet a etauk? In eis insemwomwo in kutangla ma upa nukemwa su sikyak ke len nukemwa enenu in oasr akkalemyeyen lalmetmet, su pa inge ku lun orekmakinyen etauk nu ke ma Simusla. Sie met su oasr liyaten ku etauk lal el ku in kalem ke nunak a pulakin lun mokul ku mutan kiyel. (Soakas 20:5) “Mwen nutik, porongo lalmetmet luk,” Jeova el fwak, ke inkanek lal Solomon. “Kolang srem nu ke etauk luk.”—Soakas 5:1.
Ke Pal Su Oasr “Me Keok”
12. Efu ku tia sie me lut fwin siyanyen payuk puspus elos pulakin ma upa?
12 Wangin sie payuk el ku in sumwosmwos. Baibel el fwak pa la mokul a mutan payuk nukemwa elos fwa “keok in ikwe.” (1 Korint 7:28) Me fosrnga, mas, me kalyai, a oiya puspus ku in oru mokul a mutan payuk in pulakin ma upa. Tusruktu, fwin oasr ma upa sikyak, komwos enenu in tukeni suk me aksumwos nu sin siyanyen payuk su oaru nu sin sie sin sie in akinsemwomwoye Jeova.
13. Ma puspus fuka sie mokul ku mutan payuk elos ku in tuni ku siyuk selos sifwana?
13 Na fuka fwin akwuk in payuk el sun ma upa ke sripen oiya su akkalemyeyuk sin sie sin sie? Oasr me enenu yok in suk me kasru in aksumwosye ma upa nukemwa. Ke sie me pupulyuk, saap kais kutu srisrik elos orekmakin kas tia mwo a ingena elos pala tari ke oiya inge. (Soakas 12:18) Oana ke ma akuteyuki ke me lutlut taria, oiya inge ku in kunausla moul lun payuk. Oasr sie soakas in Baibel el fwak: “Muta yen mesis mwo liki muta yurin sie mutan folkas a mulmulat.” (Soakas 21:19) Kom fwin sie mutan payuk a pa inge ma sikyak nu sum a nu sin mokul tumom, siyuk sum sifwana, ‘Ya mokul tumuk el sun ma upa ke ella ku oiya luk?’ Baibel el akkalemye nu sin mokul payuk nukemwa: “Mokul tuma, komwos in lungse mutan kiomwos, a tia srasrol nu selos.” (Kolosse 3:19) Kom fwin sie mokul payuk, siyuk sum sifwana, ‘Ya Nga tia akkalemye lungse a oiya mwomwo nu sin mutan kiyuk, paenang srifeyuk el in suk me akkeye ku akpwar yurin met saye?’ Paye la, wangin sripe mwo lun sie met la efu ku el oru orekma lun kosro. Tusruktu, ke sripen ma inge ku in sikyak, paenang mokul a mutan payuk elos enenu in sramsram sumwos nu sin sie sin sie ka.
14, 15. Efu orekma in futoto nu sin met saye el tia me top nu ke ma upa ke moul lun mokul a mutan payuk?
14 In suk me akpwar yurin met saye pa tia me top nu ke ma upa ke moul lun payuk. Kain in oiya inge ku in kol nu ke mea? Nu ke moul in payuk sasu a mwo? Saap kutu met elos fwak mu aok. ‘Elos fwak mu,’ ‘aok oasr yurin met se inge oiya mwo nukemwa su Nga enenu a suk ke sie mokul ku mutan.’ Tusruktu kain in nunak inge el koluk, nu sin kutena met su fwa som liki mokul ku mutan kiyel—ku sie met su akkeye kom in som liki mokul ku mutan kiyom—el tia sunakin a akos ke yok sripaiyen akwuk lun payuk. Tia mwo in nunku mu kain in futoto inge ku in orala sie moul in payuk mwomwo.
15 Mary, su akkalemyeyuk ke mutamweyen me sramsram inge, el nunku yok ke ma puspus su fwa sikyak ke inkanek lal, wekunang oiya su ku in oru el ku kutena met in tula liki me insemwomwo lun God. (Galetia 6:7) “Ke Nga mutamwauk in tuni pulakin luk nu sin met wi mokul tumak ke niyen orekma,” el fwak, “Nga akilen la fwin oasr pal mwomwo lun met se inge in lotela ke ma paye, Nga sang me kosrala nu ka. Orekma koluk fwa akkolukye met nukemwa su wi ka a ku in aktukulkulye met puspus!”—2 Korint 6:3.
Me Akkeye Su Mwo Emeet
16. Mea kutu fwako koluk lun oiya su tia nasnas?
16 Baibel el sang kas in sensen inge: “Tu ngoasron sie mutan sa kakunla unni, a oalul fwel liki oil. A in saflaiye el men liki sak men, kosra oana kutlas su oasr luo muta.” (Soakas 5:3, 4) Fwako lun moul tia nasnas el me akngal a ku in kol nu ke mise. Wekunang ma inge pa nunak ku pulakin tia mwo, mas su tuku ke orekma lun kosro, a me asor yok su ku in sikyak nu sin sie met su orala ma koluk nu sin mokul ku mutan oaru kiyel. Paye la pa inge sripe mwo emeet tu sie met fwa tia mutamwauk in orekmakin sie inkanek su ku in kol nu ke orekma kutasrik nu sin mokul ku mutan kiyel.
17. Mea sripe yok emeet in sruokye oiyen oaru nu sin mutan ku mokul tuma?
17 Sripe yok se emeet la efu ku orekma kutasrik lun sie met nu sin mokul ku mutan kiyel el ma koluk se pa ke sripen Jeova, Met Orala akwuk ke moul lun payuk a el oana Met Sang ku lun monun siyanyen se in orek tulik el fwa sang nununku nu ka a el srunga ma inge. Ke inkanek lun met palu Malakai, El fwak: “A Nga fwa kaluku nu yurumwos in nununku; a Nga fwa sa in orek lo lain . . . met kosro nukemwa.” (Malakai 3:5) In sramsramkin ma Jeova el liye, Soakas 5:21 el akkalemye: “Tu inkanek lun metu on ye mutun Jeova, a El aksumwosye [nunku yok ke, NW] inkanek lal nu kemwa.” Aok, “ma nu kemwa koflufol a lemtulaiuk ye mutun El, Su kut fwa fwakak oiyesr nu Sel.” (Hibru 4:13) Ke ma inge, me akkeye mwomwo emeet pa in tia oru orekma kutasrik nu sin mokul ku mutan kiye, su oasr ke etauk lasr ka la fwinne orekma kutasrik inge el orek ke lukma a fwinne oasr fwako koluk srisrik lun ma inge nu ke mano ku nu sin met saye, kutena orekma lun kosro ku orekma tia nasnas el ku in kunausla futoto lasr nu sin Jeova.
18, 19. Mea kut ku in lotela ke ma sikyak nu sel Josef ke mutan kiyel Potifar?
18 Me srikasrak lal Josef, tulik natul Jekob met patriarch se, el akkalemye la lungse in sruokye oiyen misla nu sin Jeova el me akkeye su fukoko emeet. Ke sripen Potifar el insemwomwo kel, sie leum ke loom sel Fero, Josef el eis kunokon ku an mwomwo ke loom sel Potifar. Josef el oayepa “oasku, a mwo luma,” a mutan kiyel Potifar el liye ma inge. Len nukemwa, el srike in srifel Josef, tusruktu wangin fwako mwo lun kafweang lal ku el tia kutangla. Mea oru Josef el an ku in lain nunak koluk nukemwa lal? Baibel el akkalemye nu sesr: “El srangesr a fwak nu sin mutan kiyen leum lal: ‘Liye, leum luk . . . el tia srukye kutena ma liki yu, a kom mukena, meyen kom mutan kiyel. Na fuka nga ku in oru ma koluk lulap se inge, a oru ma sito lain God?’”—Genesis 39:1-12.
19 Josef su soenna payuk el sruokye oiyen moul nasnas ke el akkalemye la el srunga in orek kosro yurin mutan kiyen mokul saye. “Nim kof liki tank lom sifwana,” Soakas 5:15 el akkalemye nu sin mokul nukemwa su payuk tari, “a kof su suror liki unon in kof lom sifwana.” Kom taran in tia orala sie oiya futoto nu sin sie met su kom tia payuk nu se. Kafweang in akkeye me kapur lun lungse ke akwuk in payuk lom, a kafweang in aksumwosye kutena ma upa ke akwuk lun payuk su ku in sun kom. Ke inkanek nukemwa, “engan ke mutan kiom ke kom fwusr me.”—Soakas 5:18.
Mea Kom Lotela?
• Fuka sie met Kristian el nukin la el srifeyuk tari ke sie inkanek futoto nu sin mokul ku mutan su el tia payuk nu se?
• Orekma puspus fuka ku in kasru sie met in karunganul sifwana in tia futoto nu sin sie met su el tia payuk nu se?
• Fwin mokul a mutan payuk elos sun ma upa puspus, mea siyanyen inge elos enenu in oru?
• Mea me akkeye mwo emeet nu ke inkanek su ku in sang kasru in sruokye oiyen oaru nu sin sie sin sie lun mutan ku mokul payuk?
[Petsa ke sra 4]
Sie me asor, meyen niyen orekma el ku in sripen inkanek koluk in orek futoto su tia fwal nu sin sie met ke sie ofus
[Petsa ke sra 6]
‘Ke etauk tu nenela infwokilu ke me kasrup saok a akengun nu kemwa’