Akwuk Lun Payuk Ku In Koneak Insemwomwo Ke Pal Inge

“Komwos in nukomang lungse, su me kapur lun sumwosna.”​—KOLOSSE 3:14.

1, 2. (a) Ma paye fuka el me akkeye nu ke congregation lun met Kristian? (b) Mea kalmen sie moul in payuk su oasr insemwomwo ka?

KUT fwin tuni kain in met ke congregation lun met Kristian, ya tia me insemwomwo yok in liye siyanyen puspus su oaru nu sin mokul ku mutan kiyelos ke lusen yea 10, 20, 30, ku ke lusen pal su pat liki yea puspus inge? Elos oru mwo nu sin mokul ku mutan kiyelos fwinne elos sun me srifwe upa.​—Genesis 2:24.

² Pus selos akkalemye la moul in payuk lalos tia wangin ma upa sikyuk. Sie mutan su tuni moul in payuk el simusla: “Moul in payuk su insemwomwo el tia sukosok la liki ma upa. Oasr pal mwo a pal in ma upa . . . Tusruktu . . . met inge su engunkin moul in payuk elos insemwomwokin payuk lalos fwinne oasr me keok ke moul in pal inge.” Siyanyen su insemwomwo inge elos lotela ke inkanek fuka in sang kutangla me keok a ke pal in ma upa su sikyuk nu ke akwuk lun moul, yokna fwin elos karungin tulik natulos. Siyanyen puspus elos lotela ke experience lalos la lungse paye el “tia na wanginla.”​—1 Korint 13:8.

3. Mea akwuk in oeoe el akkalemye ke akwuk in payuk a divorce, a kol nu ke kusensiyuk puspus fuka?

³ Ke inkanek saye, oasr million ke moul in payuk elos fwasrelik tila payuk. Sie report el fwak: “Sie tafwu sengoul ke moul in payuk in an Merika nu kemwa elos akoe ku tawi na in aksafyela payuk lalos ke divorce. A tafwu ke pisen divorce inge sikyuk ke lusen yea 7.8 ke moul in payuk lalos . . . In masrlon percent 75 lun met su sifwilpa payuk, oasr ke percent 60 elos sifwilpa divorce.” Fwinne ke mutanfwal se su in pal meeta arulanu supus pisen met su orala divorce su ke in pal inge yokelik liki meeta pisen met su divorce. Ke sie me pupulyuk, in an Japan pisen divorce yokelik ke percent 100 ke kutu yea somla. Mea kutu ma upa su paenang ma sikyuk inge, saap ma upa inge kutu pal tuku sin kais sie met sifwana fwinne el wi ke congregation lun met Kristian? Mea eneneyuk in orala sie moul in payuk su insemwomwo fwinne Setan el kaifweang in akmunasye akwuk lun payuk?

Me Sruf Puspus su Enenu in Fwasr Liki

4. Mea kutu ma su ku in kunausla sie moul in payuk?

⁴ Kas lun God kasre kut in kalem ke sripe puspus su ku in akmunasye moul in payuk. Loang mwo, nu ke sie me pupulyuk, su kas lun met sap Poul akkalemye kalem ke ma sikyuk in len safla: “In len safla pal in ongoiye lulap a fwa tuku. Tu met elos fwa sifwana lungselos, elos fwa met lungse mani, met konkun, fulang, wenteis, seakos papa a nine, met tia sang kulo, tia mutal, tia lungse met in sou lalos sifwana, met silolel, met lesrik, tia sifwana leum fwelos, met lemnak, met su tia lungse ma mwo, met tukak, met likkeke, met mwan, met lungse me akengun yok liki God, met srukye luman sumwosmwos a lafwekin ku lun sumwosmwos insielos; kom in ouyepa kufla liki met su oinge.”​—2 Timote 3:1-5.

5. Efu ku oiya inge ‘lungselos sifwana’ el sang me sensen nu ke moul in payuk lun sie mokul ku mutan, a mea kas in kai lun Baibel ke ma inge?

⁵ Ke kut tuni kas lal Poul inge, kut ku in liye la pus sin ma el simusla inge sikyuk ke sripen musalelik lun moul in payuk. Ke sie me pupulyuk, nu selos su “sifwana lungselos” elos rapku a tia nunku ke kutu met. Mokul payuk ku mutan payuk su lungselos sifwana elos suk in oru ma mwo nu selos sifwana. Elos srunga in aksumwosye ku akmwoye nunak lalos nu ke lungse lun met saye. Ya oiya inge sang me kasru mwomwo nu ke insemwomwo lun sie siyanyen? Mo, tia oinge. Met sap Poul el sang me kai ke inkanek lalmetmet nu sin met Kristian, wekunang siyanyen nu kemwa: “[Kom enenu in] tia oru kutena ma ke akukuin ku ke konkun lusrongten, a ke inse pusisel lela kais sie in nunku tu elos ngia mwo lukel, a kais sie sumwos in tia nunku ke ma lal sifwana, a kais sie sumwos in ouyepa nunku ke ma lun met ngia.”​—Filippai 2:3, 4.

6. Fuka lungse ke mani ku in kunausla futoto lun sie siyanyen su payuk tari?

⁶ Lungse mani el ku in orala ma upa nu in masrlon mokul payuk a mutan payuk. Poul el sang kas in sensen: “Elos su lungse tu elos in kasrup elos putatyung nu in me sruf a me kaisrip a lung in ikwe puspus su lalfon a me fosrnga, su akmwalomye met in kanausten a nien tula. Tu lungse mani okan kain koluk nu kemwa, a kutu ke elos suk ma inge elos tafongla liki lalalfongi, a sifwana fwaksilosi ke me asor puspus.” (1 Timote 6:9, 10) Sie me asor, pa ke kas in sensen lal Poul su akpayeyuk tari ke moul in payuk in pal inge. In suk me kasrup lalos, pus sin mokul payuk ku mutan payuk elos pilesru me enenu lun mokul tumalos ku mutan kiyelos, wekunang me enenu in sang kasru kain in me keok puspus a in oasr tukeni mwomwo sie sin sie pal nu kemwa.

7. Ke kutu ma sikyuk, oiya fuka kol nu ke seoaru nu ke akwuk in payuk?

⁷ Poul el ouyepa fwak la kutu met ke len safla inge elos fwa “seoaru, tia lungse met in sou lalos sifwana, met sulallel.” Mwuleang ke payuk el sie mwolela mutal su enenu in kol nu ke sie me kapur ku tukeni lun siyanyen se pal nu kemwa, a tia kol nu ke orekma kutasrik. (Malakai 2:14-16) Tusruktu, kutu sin metu, elos ekulla oiya lalos a sang nunak a pulakin lalos nu sin met puspus saye su tia mokul ku mutan kiyelos. Sie mutan payuk su matwel oasr ke yea 30 kutu su mokul tumal el som lukel, el aketeye la fwinne meet liki mokul tumal el som, el akkalemye tari oiya mwo, arulanu kulang, nu sin mutan puspus saye. El tia na akilen la el akkalemye sie oiya su arulanu sufwal nu sin sie mokul payuk su payuk tari. Ke el liye ma inge sikyuk, ma inge akngalyel na paye a el srike ke inkanek mwo in sang kas in sensen nu sel la ma el oru inge oasr ke inkanek koluk su arulanu sensen. Tusruktu, el tafwela na in oru su saflaiye el putatyang nu ke orekma lun kosro. Fwinne oasr tari kas in kai nu sel ke inkanek kulang, mokul se inge su oru ma koluk el srunga in akos. El putatyang nu ke me sruf ke sripen el tia taran in akos.​—Soakas 6:27-29.

8. Mea ku in paenang met su payuk tari nu ke orekma lun kosro?

⁸ Baibel el sang kas in sensen na kalem nu ke orekma lun kosro! “El su orek kosro yurin sie mutan wangin etauk lal; el oru su lungse in kunausla ngunal sifwana.” (Soakas 6:32) Pal nu kemwa, orekma lun kosro tia ma sikyuk ke nunak ke kitin pal, paenang orekma lun kosro fusrasr fwin wangin karunginya. Oana ke met sim lun Baibel Jemes el akkalemye, la ma koluk oana orekma lun kosro, pal nu kemwa ku in sikyuk fwin tia karunginyuk na tok nunak koluk inge el kapek, a oswela orekma koluk. (Jemes 1:14, 15) Mutan ku mokul payuk su oru ma koluk el mutamwauk in tila akkalemye lungse paye lal nu sin mokul ku mutan kiyel su el orala mwolela lal tari nu sel ke lusen moul lal nu fon. Jisus el fwak: “Komwos long tu fwak tari, ‘Nik komwos kosro.’ A Nga fwak nu sumwos, tu kutena met su ngetang nu sin mutan se in lungse fwasr nu yurol, el tufwanu orek kosro yurol insiel.”​—Mattu 5:27, 28.

9. Kas in kai mwomwo fuka koneyukyak in Soakas 5:18-20?

⁹ Ke ma inge, inkanek sumwos a mwo pa akkalemyeyuk in buk lun Soakas: “Lela unon in kof lom in akinsemwomwoyeyuk, a engun ke mutan kiom ke kom fwusr me, oana soko kosro hind su lungse a soko dir mutan su mwo. Lela titi lal in akkupye kom pal e nu kemwa. A kom insemwomwo pal e nu kemwa ke lungse lal. Tu efu, mwen nutik, kom ku insemwomwo ke sie mutan sa, a kaukye imwen sie mutan sa?”​—Soakas 5:18-20.

Nikmet Silaklak In Payuk

10. Efu ku sie inkanek mwo in eis pal yok in etu na paye ke sie mokul ku mutan su sie met el ako in payuk nu se?

¹⁰ Ma upa puspus ke moul in payuk ku in sikyuk fwin siyanyen se el silaklak in oru akwuk lun payuk. Saap elos arulanu fwusr a soenna oasr etauk yok yurolos. Ku saap elos tia sang pal yok in etu sie sin sie​—ke lungse lalos a ke ma elos srunga, ke niyen sun lalos ke moul, a ke moul lun sou lalos. Inkanek mwo in orekmakinyuk pa in mongfusesr, sang pal in lotela ke oiyen mokul ku mutan se su sie met el akola in payuk nu se. Nunku kel Jekob, tulik natul Isaak. El enenu in orekma nu sin sie met su fwa ekla father-in-law lal ke lusen yea itkosr meet liki el ku in payuk nu sel Rejel. El insemwomwo in oru oinge meyen pulakin lal el fwalkin nu ke lungse paye, tia ke kato lun likin met mukena.​—Genesis 29:20-30.

11. (a) Mea akwuk in payuk el orani nu sie? (b) Efu ku in orekmakin mwo kas yok sripe mwo nu ke moul in payuk?

¹¹ Akwuk lun payuk el yok liki na in orek luma nu ke lungse inmasrlon mokul payuk a mutan payuk. Akwuk lun payuk el orani met luo su tuku ke sou luo su tia oana sie a oiyelos tia oana sie, pulakin lalos, lutlut lalos su tia oana sie. Kutupal akwuk ke fasin lun sou luo fwasreni nu sie, a ku pa in lumeyuk nu ke kas luo. Fwinne tia sikyuk oana ma akkalemyeyuk lung inge, tusruktu kalmeya pa el orani met luo su oasr nunak luo la tia oana sie ke ma nu kemwa. Nunak luo su tia oana sie inge oasr inmasrlon payuk se pal nu kemwa ke elos payukyak. Inkanek in nunak lalos ke pal nu kemwa akkalemyeyuk ke kas in akkolukye a kas in torkaskas, fwin tia oinge kas lalos ku in me akinsemwomwo a me akkeye. Aok, ke kas lasr sifwana kut ku in akngalye ku akkeye mutan ku mokul tumasr. Kaskas tia nunkela in mwo ku kaskas koluk el ku in orala ma upa nu ke moul in payuk.​—Soakas 12:18; 15:1, 2; 16:24; 21:9; 31:26.

12, 13. Mea mwo na paye nu ke akwuk lun payuk ku in akkeyeyuk?

¹² Ke ma inge, inkanek mwo in orek pal nu kemwa pa in eteak mwo ke oiyen mokul ku mutan su akola in payuk nu se. Oasr sie mutan Kristian su yok experience lal el fwak: “Ke kom nunku ke sie mokul ku mutan su akoeyuk in payuk nu se, nunku akmwoye ke oiya mwomwo sengoul su kom enenu in liye ke met san. Fwin kom ku in koneak ma itkosr mukena kel, siyuk sum sifwana, ‘Ya nga insemwomwokin ku mansiskin fwinne oiya mwo tolu inge wangin yurol? Ya nga ku in muteng ke oiya koluk lal inge len nu kemwa?’ Kom fwin alolo, srike in sulela akmwoye a sifwilpa nunku.” Aok, kom enenu in sulela akmwoye. Fwin kom lungse in payuk, srike in esam la kom tia ku in konauk sie mokul ku mutan su sumwosmwos. Tusruktu in pal se na, esam la met se su kom payuk nu sa el tia pa na konauk mutan ku mokul sumwosmwos!​—Luk 6:41.

¹³ Ke akwuk lun payuk enenu in oasr inkanek in kusekinyuk ke oiya puspus. Poul el akkalemye yok ma inge ke el fwak: “Nga kena tu komwos in sukosok liki me aktoasrye komwos. Mokul su tia mari el liaung mwo ma lun Leum, fuka el ku in akinsemwomwoye Leum. A mokul su mari el liaung ma lun fwalu, fuka el ku in akinsemwomwoye mutan kiel, a el tia inse siefwanna. Oinge ouyepa, sie mutan su tia mari, a sie su sumwena mari el liaung ma lun Leum, tu lan mutal in mano a ngun. A, el su mari el liaung ma lun fwalu, fuka el ku in akinsemwomwoye mokul tumal.”​—1 Korint 7:32-34.

Efu ku Kutu Moul in Payuk Wangin Insemwomwo Ka

14, 15. Mea ku in akmunasye me kapur nu ke akwuk lun payuk?

¹⁴ Sie mutan Kristian su tufwana pulakin ma upa ke divorce ke pal se mokul tumal el som lukel tokin elos payukyak a tukeni muta ke lusen yea 12 a tok mutamwauk in orek pwar nu sin siepa mutan. Ya el akilen kutena akul lun me sensen meet liki elos fwasrelik? El aketeye: “El sun sie pal su el tila oru pre. El orekmakin kas in lafwekin ku excuses su tia yok sripe nu ke tia wi meeting nu kemwa lun met Kristian a orekma in luti. El fwak mu el arulana kafofo ku arulana totola in orekmakin pal lal nu sik. El tila sramsramkin ma lun ngun nu sik. Sie me asor ke sripen el ekla sie met su tia oana sie meet. El tila oana mokul se su Nga payuk nu se.”

¹⁵ Kutupa report su oasr pa me akul ka su oana sie, in wekunang in tila oru lutlut lal sifwana ke Baibel, pre, ku wi ke meeting nu kemwa lun met Kristian. Ke kas saye, met puspus su som liki mutan kiyelos ku mokul tumalos elos lela futoto lalos nu sin Jeova in akmunasyeyukla. Fwakon ma inge pa, elos tila nunku yok ke ma lun ngun. Elos tila liye Jeova oana sie God moul. Mwolela ke fwalu sasu sumwosmwos tila sie ma paye. Ke kutu ma sikyuk, oiyan munas lun ngun inge sikyuk fwinne meet liki mokul payuk ku mutan payuk inge elos orala akwuk futoto nu sin met sayen moul in payuk lal.​—Hibru 10:38, 39; 11:6; 2 Piter 3:13, 14.

16. Mea akkeye akwuk lun payuk?

¹⁶ Ke luma su tia oana sie, oasr sie siyanyen insemwomwo elos fwak la insemwomwo lalos ke moul in payuk tuku ke elos tukeni fukoko in ngun. Elos tukeni pre a tukeni lutlut. Mokul tumal el fwak: “Kut tukeni ridi Baibel. Kut tukeni som oru orekma in luti peng mwo. Kut engankin in tukeni oru ma puspus.” Me lutlut el arlanu kalem: La in sruokye pal nu kemwa futoto mwo nu sin Jeova fwa sang me kasru nu ke inse sefwanna lun moul in payuk.

Akkalemye Oiya Paye a Sramsram

17. (a) Ma fuka luo ku in sang kasru in oasr oiya mwomwo nu ke akwuk lun payuk? (b) Fuka Poul el aketeye lungse lun met Kristian?

¹⁷ Me enenu luo saye su ku in sang me kasru nu ke sie moul in payuk insemwomwo pa: Lungse lun met Kristian a in sramsram paye. Fwin met luo elos pulakin lungse nu sin sie sin sie, efwa wangin sukyen ma tafongla lun sie met. Siyanyen se ku in ilyuk nu ke akwuk in payuk lalos fwin oasr nunak tia paye lalos su alukela ma paye, saap elos nunku ke ma elos ridi ke romance novels ku ke ma elos liye ke petsa mukuikui. Tusruktu, ke saflaiye, siyanyen se el ku in koneak la piye ma paye. Tokin ma inge, ma tafongla srisrik ku oiya koluk srisrik ku in ekla sie ma upa yok. Fwin ma inge sikyuk, met Kristian elos enenu in akkalemye fwako lun ngun, su sie pa lungse. (Galetia 5:22, 23) Aok, lungse, el arulanu fukoko​—lungse su tuku ke pulakin tia paye a lungse lun met Kristian.” Poul el aketeye lungse lun met Kristian inge, fwakang: “Lungse el mongfusesr a kulang. . . . [El] tia suk ma lal sifwana, el tia sa in mulat. El tia nunak koluk. . . . El fwokpap in ma nu kemwa, el lalalfongi ma nu kemwa, el fwinsrak ke ma nu kemwa, el muteng in ma nu kemwa.” (1 Korint 13:4-7) Kalem la, lungse paye el nunak munas nu ke fwako su tia mwo ke sripen me munas lun met. Paye la, luma inge tia suk ke sumwosmwos.​—Soakas 10:12.

18. Fuka sramsram inmasrlon sie sin sie el ku in akkeye futoto lun sie siyanyen?

¹⁸ Sramsram nu sin sie sin sie el oayepa yok sripe. Fwinne siyanyen se elos payukyak tari ke pal loeloes, mokul payuk a mutan payuk elos enenu in sramsram nu sin sie sin sie a loang mwo nu sin sie sin sie. Oasr sie mokul payuk el fwak: “Kut sukosok in akkalemye pulakin lasr tusruktu ke inkanek kulang.” Ke sripen oasr experience tari, sie mokul payuk ku mutan payuk el lotela in long tia ke ma fwak mukena a in akilen pa ma tia fwak nu sin sie mokul payuk ku mutan payuk. Ke kas saye, in pal somla, oasr sie siyanyen elos insemwomwokin ke ma elos lotela in akilen ke oiyen nunak su tia fwakyukyak a ke pulakin su tia akkalemyeyuk. Kutu mutan payuk elos fwak mu mokul tumalos tia loang mwo nu selos. Kutu mokul payuk elos torkaskaskin mu mutan kiyelos elos lungse in sramsram ke pal su tia fwal. In orala sramsram enenu in oasr lungse a kalem mwomwo. Me sramsram mwomwo el sie me insemwomwo nu sin mokul payuk a mutan payuk kemwana.​—Jemes 1:19.

19. (a) Efu ku in siyuk ke nunak munas ku in upa? (b) Mea fwa mokle kut in siyuk ke nunak munas?

¹⁹ Sramsram inmarlon sie sin sie kutupal orek ke inkanek in siyuk ke nunak munas. Ma inge tia fusrasr in orek pal nu kemwa. Enenu in akkalemyeyuk inse pusisel nu ke ma tafongla lun kais sie met. Tusruktu, ma inge ku in sang me kasru mwomwo in musaiyak sie moul in payuk fukoko! Sie akwuk mwo in siyuk nunak munas ke inse paye el ku in kasru akmisyela akukuin in tia sikyuk a me kasru mwomwo nu ke ma upa. Poul el fwak: “Muteng nu sin sie sin sie a nunak munas nu sin sie sin sie fwin oasr yurin kutena met kas in lain siepa. Oana Jeova el nunak munas nu sumwos, komwos in ouyepa oru oinge. A fwin ma inge nu kemwa, komwos in nukomang lungse, su me kapur lun sumwosna.”​—Kolosse 3:13, 14.

20. Oiya fuka sie met Kristian el enenu in akkalemye ye mutan mokul payuk ku mutan payuk a fwin oasr met puspus?

²⁰ Akesrui nu sin sie sin sie el oayepa yok sripe nu ke sie moul in payuk. Mokul payuk a mutan payuk su met Kristian elos enenu in lalalfongi nu sin sie sin sie, a tupan nu sin sie sin sie. Wangin sie selos enenu in akmunasye sie sin sie ku ke kutu pa inkanek akmunasye lalalfongi lun mokul payuk ku mutan payuk sifwana. In oana met Kristian su payuk tari kut enenu in eteyuk oana met su lungse in sang kas in kaksak nu sin met su kut payuk nu se; kut tia enenu in kaskas koluk nu selos. (Soakas 31:28b) Paye, kut tia suk in akmwekinyelos in orelos oana me aksruksruk koluk. (Kolosse 4:6) Akesrui lasr el akkeyeyuk ke inkanek in kaskas mwo puspus ke inkanek in lungse. Sie orekma mwo in oakoakel ku kas fusrasr su oasr lungse ka ku in fwak oana: “Nga srakna lungse kom. Nga insemwomwo keim ke kom oasr yuruk.” Pa inge kutu luma su ku in sang kasru nu ke inkanek futoto lun siyanyen a in sang kasru mwomwo pa nu ke moul in payuk in kutangla ma upa ke pal inge. Oasr kutupa me kasru, a ke me lutlut toko kut fwa ku in sang kutupa kas in kasru ke ma Simusla fuka in eis me insemwomwo ke akwuk lun payuk.a

[Footnote]

Ya Kom Ku in Aketeye?

• Mea kutu ma su ku in akmunasye ku kunausla sie moul in payuk?

• Efu ku in suk in sa payuk el tia inkanek lalmetmet?

• Fuka oiya mwo in ngun ku in sang kasru nu ke moul in payuk?

• Ma puspus fuka ku in sang kasru in fukoko moul in payuk?

[Pictures on page 24]

Futoto paye nu sin Jeova sang kasru nu sin sie siyanyen in kutangla ku eis me insemwomwo ke moul in payuk