Akkalemye Lungse A Sunak Ke Kom Karunganang Loum

“Lela komwos nu kemwa in oru ouyepa tu sie in lungse mutan kiel oana el sifwana; a ouyepa mutan fwa akkalemye sunak nu sin mokul tumal.”​—EFESUS 5:33, NW.

1, 2. Kusensiyuk yok sripe fuka mokul a mutan payuk nukemwa enenu in siyuk selos sifwana, a efu?

FWIN kom eis sie me sang su oasr ma simusla ka fwak oinge: “Handle With Care,” ku oru karunganang in mwo. Kom e sruokye fuka me sang inge? Paye la kom e fwa srike in sruokye arlana mwo ma inge kom in tia kunausla. Fuka nu ke me sang ke akwuk lun payuk?

² Neomi, mutan katinmas se, el fwak nu sel Orpa a Rut kas inge: “Jeova Lan sot nu sumtal [sie me sang, NW] tu komtal in konoiyuk mongla, kais sie sumtal in loom sin mokul tumal.” (Rut 1:3-9) Baibel el akkalemye kas inge nu sin sie mutan payuk mwo: “Loom a me kasrup me usru sin papa tuma, a sie mutan kie lalmetmet ma sin Jeova.” (Soakas 19:14) Kom fwin payuk tari, kom enenu in karungin mutan kiyom oana sie me sang sin Jeova. Oiya fuka kom akkalemye nu ke me sang su God el sot nu sum?

3. Kas in kai fuka lal Poul mokul a mutan payuk nukemwa enenu in akos?

³ Poul el simusla nu sin met Kristian nukemwa in century se meet, el fwak: “Lela komwos nu kemwa in oru ouyepa, tu sie in lungse mutan kiel oana el sifwana; a ouyepa mutan fwa akkalemye sunak nu sin mokul tumal.” (Efesus 5:33, NW) Nunku la fuka mokul a mutan payuk nukemwa elos ku in porongo kas in kai inge ke inkanek in kaskas lalos.

Taran ke “Ma Koluklanu su Tia Okaki”

4. Fuka loa el ku in me purakak nu ke ma mwo ku ma koluk?

⁴ Met sim lun Baibel su pangpang Jemes el fwak la loa el “sie ma koluklanu su tia okaki” a “tingtinginu ke me mise.” (Jemes 3:8) Jemes el etu ma paye inge: La sie loa el arlana koluk su tia ku in okaki el ku in kunausla ma pukanten ku akngalye met puspus. Wangin alolo ka la, el etu ke soakas se lun Baibel su lumeyukla nu ke orekmakinyen loa la fwin tia karunginyuk el fwa oana “fwakfuk lun sie kutlas.” Ke siepa oiya saye su tia oana sie, soakas sepana inge el akkalemye la “loan met lalmetmet, moul mwo.” (Soakas 12:18) Paye la, oasr me akmunas ku me kasru fukoko su tuku ke kas nukemwa. Ma inge ku in akngalye sie met, ku ku in akkeyela sie met. Kain in fwako fuka kas lom orala nu sin mokul ku mutan kiyom? Kom fwin e siyuk kusensiyuk inge nu sin mokul ku mutan kiyom, el e fwa topuk fuka?

5, 6. Mea sripe puspus akkalemye ka la efu ku upa nu sin kutu met in kutongye loa?

⁵ Fwin kais kutu srisrik kom a mutan kiyom ku mokul tumom pala tari in orekmakin kas su ku in akngalye pulakin lun sie met, kom ku in akmwoye oiya inge. Tusruktu, oasr kafweang yok su eneneyuk in orek. Efu? Ke sie sripe, meyen kut sesumwos paenang kut enenu in kafweang in lain oiyen sesumwos lasr. Ma koluk su kut usrui el akkolukye inkanek su kut nunku a sramsramkin nu sin sie sin sie. “Kutena met fwin tia tukulkul in kas,” Jemes el simusla, “el inge met fwal, a el ku pa in kutkutong manol na fon.”​—Jemes 3:2.

⁶ Sayen sesumwos lun metu, oasr pa me akkoluk su tuku ke fasin ku akwuk lun sou ke inkanek tia mwo ke orekmakinyen loa. Kutu met elos karunginyuk ke sie loom ku sou su papa a nine elos “met silolel [srunga in insese ke me sramsram, NW], . . . tia sifwana leum fwelos, met lemnak.” (2 Timote 3:1-3) Ke pal puspus, tulik nukemwa su kapek ke kain in oiya inge elos akkalemye pa oiya sesumwos puspus oana ke ma elos liye a matula ka. Aok, oiyen sesumwos ku inkanek tia mwo in karungin tulik pa tia ku in akkalemyeyuk mu sripe mwomwo se nu ke orekmakinyen loa ke inkanek kupatol. Ne oinge, fwin kut etu sripe nukemwa inge, ma inge ku in kasre kut in kalem ka la efu ku upa nu sin kutu met in kutongye loalos in tia kaskaskin kas koluk.

‘Tia Fwak Kas in Akkolukye sie Met fwin Met inge El Wangin’

7. Mea Piter el lungse in akkalemye ke el kaifwe met Kristian in “sisla  . . kas nukemwa in akkolukye sie met fwin el wangin”?

⁷ Ke kutena sripe, fwin mokul ku mutan payuk elos orekmakin kas su ku in akngalye sie sin sie, elos akkalemye la elos tia lungse a sunakin sie sin sie. Ke ma inge, oasr sripe mwomwo lal Piter in kaifwe met Kristian nukemwa in “sisla . . . kas koluk nu kemwa [kas in akkolukye sie met fwin el wangin, NW].” (1 Piter 2:1) Kas Grik su lungasyukla oana “kas in akkolukye sie met fwin el wangin” kalmekin nu ke “kas in akkolukye in purakak sie met.” Kas se inge el akkalemye ke nunak inge in ‘kaskaskin kas nu sin met in akngalyelos.’ Oiya inge akkalemye na paye fwako su tuku ke sie loa su tia karunginyuk!

8, 9. Mea fwokin orekmakinyen kas in aktoasr ku akpusisel, a efu ku mokul a mutan payuk nukemwa elos enenu in fwasr liki orekma inge?

⁸ Nu sin kutu met, elos nunku mu ma na srisrik se pa in kaskaskin kas in akkoluk su purakak sie met, tusruktu srike nunku la mea fwa sikyak fwin mokul ku mutan payuk elos orekmakin kain in kas in akkoluk inge. Fwin sie met el pangon mutan ku mokul tumal oana sie met lalfon, alsrangesr, ku nunku kel sifwana ku nakanten su ma inge nukemwa ku in akkalemyeyuk ke kas sefwanna​—su pa inge kas in akpusiselye a akkolukye sie met! Orekma oinge el sie orekma su arlana koluk a sulallel na paye. Na fuka ke kas su orek alukela ma fwal fwin akkalemye yok ke oiyen sesumwos lun mokul ku mutan kiye? Ya tia paye la kas oana inge “Kom patla pal nukemwa” ku “Kom tia na long ma Nga fwak” el alukela ma fwal? Kain in kas inge ku in oru sie met in lain a sang me top upa nu ke kas inge. A ma inge ku in paenang akukuin upa.​—Jemes 3:5.

⁹ Kain in sramsram su oasr kas in akkoluk ka ku in orala ma upa pal nukemwa nu ke akwuk lun payuk, a oasr pa fwako koluk upa ku in sikyak ke ma inge. Soakas 25:24 el akkalemye: “Mwo in muta in srumwasrik lun mangon loomu, liki muta in sie loom srulap yurin sie mutan folkas.” Aok, oiya inge paye pa sin sie mokul payuk su lungse in akukuin. Kais kutusrisrik, kas in aktoasr ku akpusisel su tuku sin mokul ku mutan fwa ku in kunausla akwuk lun payuk lalos, saap ku in oru sie mokul ku mutan payuk in pulakin mu mokul ku mutan kiyel el tia lungse el. Arulanu kalem la, yok sripe a eneneya in karungin akmwoya orekmakinyen loa. Tusruktu fuka ma inge ku in orek?

‘Kutongye Loa’

10. Efu ku arlana yok sripe in sruokye ku karungin loa?

¹⁰ Jemes 3:8 el akkalemye, “wangin met ku in akmunaye loa.” Ne oinge, in oana ke sie met su muta fwin ors el ku in sang me kasru nu in oalin ors in sruokya a karungin mukuikui lun soko ors, kut enenu pa in kafweang yok in eis me kasru in sruokya ku karungin loasr. “Kutena met fwin nunku mu el met lun alu se inge, a el tia srukye loal, el sifwana kiapela insiel, a wangin sripen alu se inge yurol.” (Jemes 1:26; 3:2, 3) Kas inge akkalemye la inkanek su kom orekmakin loum el ma na yok sripe se. El akkolukye ku akmwoye tia ke futoto lom mukena nu sin mutan ku mokul tumom; a el ku pa in akkolukye ku akmwoye futoto lom nu sin Jeova God.​—1 Piter 3:7.

11. Mea eneneyuk in oru tu sie ma koluk srisrik el tia ekla nu ke sie me akukuin lulap?

¹¹ Sie inkanek mwo in oasr nunak lalmetmet ka in liye la fuka oiya su kom akkalemye ke kom sramsram nu sin mokul ku mutan kiyom. Fwin oasr sie ma upa su sikyak, kafweang in akwanginyela ma upa inge. Nunku ke sie oiya su sikyak ke moul lal Isaak a lun mutan kiyel, Rebeka, oana ke ma simusyukla in Genesis 27:46–28:4. “A Rebeka el fwak nu sel Isaak: ‘Nga totola in moul luk meyen an natul Het. Jekob el fwin eis mutan kiel sin an natul Het, oana mutan inge, pia sripen moul luk nu sik?’” Wangin ma akkalemye la Isaak el topokol ke inkanek lun kas upa. A, el supwela mwen natulos su pangpang Jekob nu ke sie an loeloes in suk sie mutan su sangeng sin God su fwa tia sang me akasor upa nu sel Rebeka. Fwin oasr pal akukuin el sikyak in masrlon mokul a mutan payuk. Mwo fwin elos sramsramkin sripe paye ke ma upa a in tia akkalemye mu mokul ku mutan kiye pa paenang lun ma upa a ma inge fwa kasrelos in tia oru akukuin in yokelik. Ke sie me pupulyuk, mwo fwin ku in fwak kas inge, “Nga fwinsrak a lungse yok kut fwin ku in tukeni muta pal nukemwa?” a tia in fwak kas inge, “Wanginla na pal lom in muta yuruk!” Loang akmwoye nu ke ma upa, a tia nu sin met mukena. Tia suk in liye la su oru ma mwo a su oru ma koluk. “Lela kut in fwasr tukin ma orala misla, a ma su kut ku in musaiuk sie sin sie ka,” Rom 14:19 el akkalemye.

Sisla liki Komwos ‘Men Nukemwa, Silung, a Mulat’

12. In karungin loa, mea kut enenu in pre ka, a efu?

¹² Oasr pa ma enenu saye ke orekma in karungin a sruokye loasr a tia in liye ku in taran ma kut fwak mukena. Paye, la kas lasr el akkalemye ke ma su oasr na paye ke insiesr. Jisus el fwak: “Met mwo el wisla ma mwo liki ma mwo su on insiel, a met koluk el wisla ma koluk liki ma koluk su on insiel; tu ke ma puspus su on insiel oalul kaskas.” (Luk 6:45) Ke ma inge, in karungin oalum, kom enenu in pre oana Devid el oru: “Kom in oru insiuk in nasnas, O God; a aksasuye sie ngun sumwos in nga.”​—Sam 51:10.

13. Fuka men nukemwa, mulat, a kasrkusrak ku in kol nu ke kas in akngalye met?

¹³ Poul el kaifwe met Efesus elos in fwasr liki kutena kain in kas in akngalye a in kafweang pa in fwasr liki kutena kain in nunak koluk su sropon ma inge. El simusla: “Komwos in sisla liki komwos men nu kemwa, a silung, a mulat, a mwomwon, a wenteis, a ouyepa silolel.” (Efesus 4:31) Loang akmwoye nu ka la meet liki el akkalemye kas inge “mwomwon a wenteis,” Poul el akkalemye tari ke “men nukemwa, silung, a mulat.” Kasrkusrak pa sramteak sie met in kaskaskin kas su ku in akngalye met. Ke ma inge lela kom in siyuk sum sifwana: ‘Ya Nga orekmakin nunak in men a mulat ke insiuk? Ya Nga “fusrasr in kasrkusrak”?’ (Soakas 29:22) Fwin paye la oiya inge sikyak nu sum, kom enenu in pre nu sin God siyuk ke kasru in kutangla oiya koluk nukemwa inge a in orekmakin oiyen nunak in sifwana karungin tu kom in ku in fwasr liki mongsa a kasrkusrak. Sam 4:4 el fwak: “Tuyuk in sangeng, a nikmet orek ma koluk. Nunkauk ke insiom sifwana fwin me on kiom, a misla.” Fwin kom pulakin mu kom mutamwauk in kasrkusrak a kom tia ku in kutong komi sifwana, mwo kom in orekmakin kas in kai lun Soakas 17:14: “Filiye akukuin meet liki oasr anwuk.” Mwo kom in som kitin pal liki me sensen inge nu ke pal se el wanginla.

14. Fuka pulakinyen me aktoasr el akkolukye akwuk lun payuk?

¹⁴ Tia fusrasr in lain nunak in kasrkusrak a mulat, yokna fwin ma inge tuku ke kain in oiya se su Poul el akkalemye ke “men nukemwa.” Kas Grik su Poul el orekmakin inge el kalmekin nu ke “oiyen toasr su srunga in orek misla” a ‘oiyen mulat su oekla ma tafongla lun met.’ Kutu pal oasr oiyen mulat ku me aktoasr in masrlon sie mokul a mutan payuk, a oiya inge ku in oasr ke lusen pal loeloes. Ma inge ku in kol nu ke sie oiya su mokul a mutan elos srunga sie sin sie fwin ma upa el tia aksumwosyeyuk na paye. Tusruktu fwin sruokyuki na nunak in kasrkusrak a silung ke ma tafongla su orek in pal meeta tia mwo wangin sripe. Ma sikyak tari tia ku in akwanginyeyukla. Sie orekma koluk su oasr nunak munas nu ka enenu in mulkinyukla. Lungse el “tia oekla ma koluk.”​—1 Korint 13:4, 5, NW.

15. Mea fwa kasru met nukemwa su pala tari in orekmakin kaskas koluk in ekulla inkanek in kaskas lalos?

¹⁵ Fuka fwin sou lom su kom karunginyak pal nukemwa el orekmakin kas tia mwo a kom pala pa in kaskaskin ma inge? Kom ku in ekulla ma inge. Kom orala tari akwuk in tia sifwil oru oiya puspus ke moul lom ke ma puspus su kom srungala in oru. Ke oiyen kaskas, kain in akwuk fuka kom orala in sang tulokinkomi in tia sifwil kaskaskin kas koluk? Ya kom srike in tui tia kaskas meet liki kas lom el ekla nu ke kas koluk su ku in akngalye met? Paye la kom lungse in orekmakin akwuk su akkalemyeyuk in Efesus 4:29: “Komwos in tia lela kas fokfok in som liki oalumwos.” Kalmen ma inge pa kom enenu in “sisla tari met matu wi orekma lal, a nukomang met sasu su aksasuyeyuk nu ke etauk, oana luman El su orala ma inge.”​—Kolosse 3:9, 10.

“Sie Papu ku Sramsram Mwomwo Inmasrlon Met Luo su Futoto nu sin Sie sin Sie”​—Eneneyuk

16. Efu ku orekma lun mokul a mutan payuk su srunga in sramsram nu sin sie sin sie el me akkolukye akwuk lun payuk?

¹⁶ Oasr ma srisrik su aksafyeyukla​—a oasr ma upa su ku in sikyak—​fwin sie mokul payuk ku mutan payuk el sulela in tia sramsram nu sin met su el payuk nu se. Oiya inge in tia sramsram nu sin sie sin sie tia kalme la sie inkanek pa inge in sang me kai upa nu sin mutan ku mokul tuma, meyen oiya inge ku in sikyak ke sripen me asor yok ku ke sripen me aktoasr. Tusruktu, ke sripen srangesr in sramsram nu sin sie sin sie el akyokyelik ma upa mukena a paenang wangin me kasru in aksumwosye ma upa su oasr tari. In oana ke sie mutan payuk el fwak, “ke pal se kut sifwil sramsram nu sin sie sin sie, kut tia na sramsramkin ma upa in aksumwosye ma inge.”

17. Mea met Kristian su sun ma upa ke akwuk lun payuk enenu in oru?

¹⁷ Fwin ma upa in masrlon sie mokul a mutan payuk el fwasr na tia tui, wangin me aksumwos fusrasr ku in orek nu ka. Soakas 15:22 el akkalemye: “Yen wangin papu we [sramsram mwo inmasrlon met luo su futoto nu sin sie sin sie, NW], nunuk [akwuk ku plan, NW] meeta aklusrongtenyeyuk; a ke oasr met papu puspus elos oakiyuki.” Aok, kom enenu in muta yurin mokul ku mutan kiyom a orekmakin pal yok in akuteye ma upa lomwos. Ke inkanek nukemwa, kom akkalemye nunak paye a insemwomwokin ke kom long ma mokul ku mutan kiyom el fwak. Fwin ma inge tia ku in orek, efu kom ku tia orekmakin me kasru lun met elder nukemwa ke congregation lun met Kristian? Oasr etauk lalos ke ma Simusla a elos pala tari in orekmakin akwuk mwo lun Baibel. Met nukemwa inge elos “oana sie nien mwukla liki engu, a sie me loeyuk liki paka.”​—Isaia 32:2.

Kom Ku in Kutangla Inkanek Tia Mwo in Orekmakin Loa

18. Kain in kafweang yok fuka akkalemyeyuk in Rom 7:18-23?

¹⁸ In sruokye a karungin loasr el sie orekma su enenu kafweang yok nu ka. Oapana nu ke karungin orekma lasr. Ke ma upa su Poul el pula, el simusla oinge: “Tu nga etu tu in nga, in ikuk, ma mwo tia muta lu; tu lungse on yuruk, a in oru ma mwo tia on yuruk. Tu ma mwo su nga lungse nga tia oru; a ma koluk su nga tia lungse, ma inge nga oru. A nga fwin oru ma nga tia lungse, tia nga su oru, a ma koluk su on in nga.” Ke sripen “ma sap lun ma koluk su on in laasr,” paenang oasr oiya lasr in orekmakin loasr a kutupa laan manosr nu ke inkanek tia sumwos. (Rom 7:18-23) Tusruktu, kut enenu in kutangla ma upa inge​—a kut ku in oru ma inge ke kasru lun God.

19, 20. Fuka me srikasrak lun Jisus ku in kasru mokul a mutan payuk nukemwa in karungin orekmakinyen loalos?

¹⁹ Ke sie moul mwo lun mokul a mutan payuk su oasr lungse paye a oasr sunak ka, e fwa wangin kutena an lun kas in akkoluk su ku in akngalye met. Nunku ke me srikasrak su Jisus el akkalemye ke oiya inge. Jisus el tia orekmakin kaskas koluk in sang akpusiselye met tuma lutlut nukemwa lal. Fwinne ke fong safla lal ke moul lal fwin fwalu ke pal se met tuma lutlut elos akukuin ka la su fulat emeet in masrlolos, Mwen nutin God el tia mulat nu selos. (Luk 22:24-27) “Mokul tuma,” Baibel el kaifwe, “komwos in lungse mutan kiyomwos, oana Kraist El ouyepa lungse surs, a sifwana esalang ka.”​—Efesus 5:25.

²⁰ Fuka ke sie mutan payuk? El “enenu in oasr sunak mwomwo nu sin mokul tumal.” (Efesus 5:33) Ya sie mutan payuk su sunakin mokul tumal el wowoyuk nu sel, orekmakin kas in akpusiselyel? “A nga lungse tu komwos fwa etu, tu sifwen mokul Kraist,” Poul el simusla, “a sifwen mutan, mokul; a sifwen Kraist, God.” (1 Korint 11:3) Mutan payuk nukemwa enenu in akpusiselyelos sifwana nu sin el su sifwelos oana Kraist nu sin el su Sifwel. (Kolosse 3:18) Fwinne wangin met sesumwos ku in etawi na paye Jisus, kafweang in “fwasr in fwalkel” fwa ku in kasru mokul payuk a mutan payuk nukemwa in kutangla oiya koluk nukemwa su tuku ke inkanek tia mwo ke orekmakinyen loa.​—1 Piter 2:21.

Mea Kom Lotela?

• Fuka loa su kaskaskin kas in akkolukye ku in kunausla akwuk lun payuk?

• Efu ku upa in sruokye loa?

• Mea fwa kasre kut in karunganang kaskas lasr?

• Mea kom enenu in oru kom fwin sun ma upa ke moul in payuk lom?

[Petsa ke sra 12]

Met elder nukemwa elos sang me kasru su tuku ke Baibel