Үлкендер жолы өнеге

ҮЛГІ-ӨНЕГЕНІҢ БАСТАУЫ КІМДЕР?

Балалар үлкендердің ақыл-кеңесіне, бағыт-бағдарына мұқтаж. Бұл — бірінші кезекте ата-ананың міндеті. Десе де ата-аналар ғана емес, басқа да үлкен кісілер балаларға өз ақылдарын айтып, көмек бере алады.

ҮЛКЕНДЕРДІҢ ӨНЕГЕСІ НЕГЕ МАҢЫЗДЫ?

Көп елдерде балалар үлкендермен уақыт өткізе бермейді. Бұның кейбір себептері мынадай:

• Балалар көп уақытын мектепте өткізеді, ал онда ұстаздардан гөрі оқушылар көп;

• Мектептен келген кейбір балалар үйде оңаша жалғыз болады, өйткені ата-анасы жұмыс істеуге мәжбүр;

• Бір зерттеуге сай, Америка Құрама Штаттарында 8 бен 12 жас аралығындағы балалар электронды құрылғыға орта есеппен 6 сағат байланып отырадыa.

Бала тәрбиесі туралы бір кітапта былай делінген: “Жастар ақыл-кеңес пен үлгі алу үшін, бағыт-бағдар сұрау үшін ата-анасына, ұстаздарына, үлкендерге емес... өз құрдастарына жүгіріп баратын халге жеттік” (“Не упускайте своих детей”).

ЖОЛ СІЛТЕУДІҢ ЖОЛДАРЫ

Балаларыңызбен уақыт өткізіңіз

КИЕЛІ КІТАПТЫҢ КЕҢЕСІ: “Баланы тәрбиелеп, тура жолға сал, Жасы ұлғайғанда да таймас одан” (Нақыл сөздер 22:6).

Әдетте балалар бағыт-бағдар мен ақыл-кеңестерді ата-аналарынан күтеді. Мамандардың айтуынша, жасөспірімдер үшін құрдастарынікінен гөрі ата-анасының берген ақыл-кеңестері салмақтырақ келеді. Психолог Лоуренс Стейнберг өз кітабында былай деп жазды: “Ата-аналар өтпелі шақтан бастап ересектікке аяқ басқан кезеңге дейін балалардың көзқарасы мен мінез-құлқына зор ықпал тигізеді. Жасөспірім балаңыз мойындамаса да, әрбір сөзіңізбен келісе бермесе де, сіздің не ойлайтыныңызды білгісі келеді, айтқан сөздеріңізді тыңдағысы келеді” (“You and Your Adolescent”).

Ата-ана ретінде осыны ұтымды пайдаланып қалыңыз. Балаңызбен бірге уақыт өткізіп, әр нәрсеге деген ойыңызды, нені бағалайтыныңызды, өмірден көрген-түйгеніңізді айтып беріңіз.

Жолбасшы тауып беріңіз

КИЕЛІ КІТАПТЫҢ КЕҢЕСІ: “Данамен жүрген дана болар” (Нақыл сөздер 13:20).

Үлкендерден жасөспірім балаңызға жақсы үлгі бола алатын біреуді білесіз бе? Балаңыз сол адаммен уақыт өткізу үшін не ұйымдастыра аласыз? Әрине, балаңыз үшін сізден басқа ешкімнің жауапты емес екенін ұмытпаңыз. Бірақ балаңызға зиян әкелмейтін сенімді адам сізге бала тәрбиелеуде қолдау көрсетіп, көмек бере алады. Киелі кітап беттерінен білетініміздей, Тімөте тіпті ересек шағында елші Пауылмен араласудың көп пайдасын көрді. Пауыл да бұл достықтың игілігін көрді (Філіпіліктерге 2:20, 22).

Бүгінгі таңда көп отбасылар ата-әжелерінен, туысқандарынан алыс тұрады. Сіздің де жағдайыңыз дәл сондай болса, жасөспірім балаңыздың өзіңіз үлгі тұтатын, соған ұқсаса екен дейтін ересек адамдармен араласуына жағдай жасаңыз.