Sambu na Nki Kimenga ya Yezu Kele Mfunu Sambu na Beto?

1-2. Beto kele ti mfunu nde bo gulusa beto na nki mpi sambu na nki? (Baroma 7:22-24) (Tala mpi kifwanisu.)

YINDULA nde nzo mosi me bwa mpi muntu mosi yina vandaka na kati me kangama na bitini ya babriki. Yandi kele kaka na luzingu, kansi yandi ke kuka ve kubasika na kati ya babriki yango. Sambu na kugulusa luzingu na yandi, yo ke lomba kaka nde yandi lomba lusadisu na ndinga ya ngolo mpi kuvingila nde muntu mosi kukwisa kusadisa yandi.

² Beto yonso ke kutana mpi ti mambu ya mutindu mosi. Na nki mutindu? Ntangu Adami lemfukilaka ve Yehowa, yandi kumaka muntu ya masumu. Yo me salaka nde bantu yonso kukuma bantu ya masumu sambu bo me katukaka na yandi. Beto lenda fwanisa disumu yina beto me bakaka na Adami ti bitini ya babriki yina me bwilaka bantu yonso mpi beto kele ti mfunu ya muntu mosi sambu na kusadisa beto. Ntumwa Polo tendulaka yo mbote-mbote na mukanda yina yandi sonikilaka Bakristu ya Roma. (Tanga Baroma 7:22-24.) Na mukanda yango, Polo tubaka nde yandi vandaka ti mfunu nde bo gulusa yandi ‘na nitu yina vandaka kunata yandi na lufwa.’ Polo zabaka nde yandi kangamaka na disumu ya Adami yina ke nataka nsuka-nsuka na lufwa. (Bar. 6:23) Beto kele mpi ti mpasi ya mutindu mosi ti yandi. Beto kele na mfunu nde muntu mosi kugulusa beto na disumu mpi lufwa.

3. Inki mutindu kimenga ya Yezu ke gulusaka beto?

³ Polo tubilaka kaka ve bampasi yina disumu natilaka yandi, yandi tubilaka mpi mambu ya nkaka yina ke pesa beto kivuvu. Ntangu yandi yulaka nde: “Nani ta gulusa mono na nitu yai ya ke nata mono na lufwa yai?” Yandi pesaka mvutu yai: “Mono ke tonda Nzambi na nzila ya Mfumu na beto Yezu Kristu!” (Bar. 7:25) Polo vandaka kutubila kimenga ya Yezu. Kimenga ya Yezu ke gulusaka beto sambu yo ke salaka nde (1) Yehowa kulolula masumu na beto, (2) beto vanda ti kivuvu ya kukuma bantu ya kukuka na bilumbu ke kwisa mpi (3) beto vanda ti kinduku ya mbote ti Yehowa. Beto ta tubila mambu yai na disolo yai mpi yo ta sadisa beto na kukumisa ngolo zola na beto sambu na Yehowa, “Nzambi yina ke pesaka kivuvu.” (Bar. 15:13) Yo ta sadisa beto mpi na kumonisila Yezu ntonda mingi sambu ‘na nzila na yandi beto me katukaka na kimpika na nsadisa ya kimenga na yandi.’​—Bakol. 1:14.

KIMENGA YA YEZU KE SALAKA NDE YEHOWA KULOLULA MASUMU NA BETO

4-5. Sambu na nki kimenga ya Yezu kele mfunu mingi sambu na beto yonso? (Longi 7:20)

⁴ Beto ke vandaka na mfunu ya kimenga ya Yezu sambu yo ke salaka nde Yehowa kulolula masumu na beto. Bantu yonso ya kukonda kukuka ke salaka masumu na mambu yina bo ke tubaka mpi ke salaka. (Tanga Longi 7:20.) Masumu ya nkaka ke vandaka ya nene. Mu mbandu, Nsiku ya Moize vandaka kulomba nde bo fwa muntu ya me sala bizumba to ya me fwa muntu. (Levi 20:10; Kut. 35:30, 31) Ya kieleka, ata masumu mingi ya nkaka ke vandaka ve ya nene, yo kele kaka masumu. Mu mbandu, Davidi tubaka nde: “Mono ta keba bitambi na mono sambu mono sumuka ve ti ludimi na mono.” (Nk. 39:1) Yo ke monisa nde bantangu ya nkaka, beto lenda sala mpi masumu na mambu yina beto ke tuba.​—Yak. 3:2.

⁵ Keti nge me songaka dezia muntu mosi kima mosi yina yo lombaka ve nde nge tuba? To keti nge me salaka dezia kima mosi mpi na nima nge kudiyangisa sambu na yo? Ntembe kele ve nde yo me kuminaka beto yonso. Nkutu Biblia ke tuba nde: “Kana beto tuba nde, ‘beto kele ve na disumu,’ beto ke kudikusa mpi kieleka kele ve na kati na beto.”​—1 Yoa. 1:8.

6-7. Inki ke pesaka Yehowa nzila ya kulolula masumu na beto? (Tala mpi kifwanisu.)

⁶ Kimenga ya Yezu ke salaka nde Yehowa kulolula masumu na beto. (Baef. 1:7) Kansi mutindu Yehowa ke lolulaka masumu na beto, yo ke tendula ve nde masumu yango ke yangisaka yandi ve to nde yandi ke tudilaka yo ve dikebi. Na kutuba masonga, disumu kele kima ya mbi na meso ya Yehowa. (Yez. 59:2) Kansi Yehowa kele Nzambi ya lunungu, yo yina yo lombaka nde yandi sala kima mosi sambu na kulolula masumu na beto.

⁷ Nsiku ya Moize vandaka kulomba bantu ya Izraele na kupesa bimenga ya bambisi sambu Yehowa kulolula masumu na bo. (Levi 4:27-31; 17:11) Bimenga yina vandaka kumonisa na mutindu ya kifwani kimenga ya kuluta nene ya Yezu yina zolaka kunatila bantu mambote mingi mpenza. Kimenga ya Yezu ke pesaka Yehowa nzila ya kulolula masumu na beto. Mambu yina Polo sonikilaka Bakristu ya Korinto monisaka nde yandi bakisaka valere ya kimenga ya Yezu. Na nima ya kusonga Bakristu ya mbanza yai mambu ya mbi yina bo vandaka kusala na ntwala ya kukuma Bakristu, yandi songaka bo nde: “Bo me yobisaka beno; bo me santisaka beno; bo me ndimaka beno bonso bantu ya lunungu na zina ya Mfumu na beto Yezu Kristu mpi ti mpeve ya Nzambi na beto.”​—1 Bak. 6:9-11.

8. Inki nge lenda sala ntangu nge ke vingila Nkinsi ya Kuyibuka Lufwa ya Yezu ya mvula yai?

⁸ Ntangu nge ke vingila Nkinsi ya Kuyibuka Lufwa ya Yezu ya mvula yai, baka ntangu ya kuyindula mutindu luzingu na nge me kumaka mbote kibeni sambu Yehowa ke lolulaka masumu na nge. Mu mbandu, kimenga ya Yezu ke salaka nde nge kudiyangisa diaka ve sambu na masumu yina nge me salaka mpi ya nge me balulaka dezia ntima. Keti yo ke vandilaka nge mpasi na kundima nde Yehowa me lolulaka masumu yina nge me salaka mpi ya nge me balulaka dezia ntima? Mbala ya nkaka nge ke kuditubilaka nde: ‘Mono ke zaba nde Yehowa ke lolulaka, kansi yo me fwana ve nde yandi lolula mono.’ Kana nge ke yindula mpidina, kuvila ve diambu yai: Yehowa muntu ke lolulaka masumu na beto mpi yandi me pesaka Mwana na yandi kiyeka ya kusambisa beto. Kansi yandi me pesaka nge ve to konso muntu ya nkaka nswa ya kutala kana nani yandi fwete lolula to ve. Biblia ke tuba nde: ‘Kana beto ke tambula na nsemo mutindu Yehowa kele na nsemo, menga ya Mwana na yandi Yezu ta katula masumu na beto yonso.’ (1 Yoa. 1:6, 7) Beto fwete ndima kibeni kieleka yai kaka bonso malongi yonso ya Biblia. Kimenga ya Yezu me pesaka Yehowa nzila ya kulolula masumu na beto mpi nkutu Biblia ke tuba nde yandi ke vandaka “ya kuyilama na kulolula.”​—Nk. 86:5.

KIMENGA YA YEZU ME SALAKA NDE BETO VANDA TI KIVUVU YA KUKUMA BANTU YA KUKUKA

9. Na Biblia, ngogo “disumu” ke tendulaka nki? (Nkunga 51:5 mpi noti na nsi ya lutiti)

⁹ Na Biblia, ngogo “disumu” ke tendulaka kaka ve kusala kima ya mbi kansi mpi kukonda kukuka yina beto me butukaka ti yo. (Tanga Nkunga 51:5 mpi noti na nsi ya lutiti.) Kukonda kukuka yango ke salaka nde beto yindula mpi beto sala mambu ya mbi. Yo ke salaka mpi nde nitu na beto kusala ve mbote-mbote mutindu yo lombaka nde yo sala. Yo yina beto ke belaka, ke nunaka mpi ke fwaka. Yo ke monisa kibeni sambu na nki babebe lenda bela mpi nkutu kufwa ata bo me sala ve masumu. Yo ke sadisa beto mpi na kubakisa sambu na nki bantu yonso ke monaka mpasi mpi ke fwaka, yo vanda bantu ya mbote mpi ya mbi. Beto yonso ke kutanaka ti mambu yai sambu beto me bakaka disumu na Adami.

10. Inki mutindu Adami ti Eva kudiwaka na nima ya kusala disumu?

¹⁰ Yindula fioti mutindu Adami ti Eva kudiwaka na nima ya kusala disumu mpi ya kukuma bantu ya kukonda kukuka. Bo kumaka kisaka-saka. Mu mbandu na mbala mosi na nima ya kusala disumu, kansansa na bo kumaka kuyangisa bo. (Bar. 2:15) Bo bakisaka nde kima mosi vandaka kukwendila diaka ve na nitu na bo. Bo bakisaka mpi nde bo fwete fika bitini ya nkaka ya nitu na bo mpi kubumbana Yehowa, Nzambi yina salaka bo. (Kuy. 3:7, 8) Yo vandaka mbala ya ntete yina Adami ti Eva kudiyangisaka mingi, waka boma, mpasi, nsoni mpi kudiwaka ve na lutaninu. Yo salaka nde bo kuma kudiwa mutindu yai luzingu na bo ya mvimba.​—Kuy. 3:16-19.

11. Kukonda kukuka ke salaka nde beto kudiwa nki mutindu?

¹¹ Kukonda kukuka ke salaka nde beto kudiwa mpi bantangu ya nkaka bonso Adami ti Eva. Beto ke vandaka mpi na mawa mpi ke waka mpasi sambu beto kele bantu ya kukonda kukuka. Ata beto me sala yonso sambu na kuyidika mambu ya luzingu na beto, kele kaka ti mambu yina beto ta kuka ve kuyidika. Sambu na nki? Sambu Biblia ke tubaka nde bo me ‘kumisaka beto kima ya mpamba.’ (Bar. 8:20) Mambu yai ke kuminaka kaka ve muntu mosi, kansi bantu yonso. Mu mbandu, yindula bikesa yina bantu ke salaka sambu na kuyidika mpi kutanina ntoto, kumanisa mubulu, kinsukami mpi bitumba. Ata mpidina, bo ke kukaka ve kuyidika mambu yai. Kansi kimenga ya Yezu ke salaka nde beto vanda ti kivuvu ya kieleka. Inki kele kivuvu yango?

12. Inki kivuvu kimenga ya Yezu ke pesaka beto?

¹² Kimenga ya Yezu ke salaka nde beto vanda ti kivuvu nde “lugangu yo mosi . . . ta katuka na kimpika ya disumu mpi ya lufwa.” (Bar. 8:21) Yo ke tendula nde ntangu beto ta kuma ya kukuka na nsi-ntoto ya mpa, beto ta belaka diaka ve, ta kudiyangisaka diaka ve, ta waka diaka ve boma, nsoni, mpasi mpi beto ta vandaka kaka na lutaninu. Diaka, bikesa yina beto ta salaka sambu na kuyidika ntoto ta vanda diaka ve ya kukonda mfunu sambu Yezu, “Mfumu ya Ngemba” mpi yina me pesaka luzingu na yandi sambu na beto, ta yala beto.​—Yez. 9:6, 7.

13. Inki nge lenda yindula diaka ntangu nge ke vingila Nkinsi ya Kuyibuka Lufwa ya Yezu ya mvula yai?

¹³ Yindula mutindu luzingu na nge ta vanda ntangu nge ta kuma ya kukuka. Nge ta vandaka konso kilumbu na sante ya mbote mpi nge ta kudiyangisaka diaka ve ata fioti nde nge to muntu mosi ya nge ke zolaka lenda lala nzala, kubela to kufwa. Nkutu banda bubu yai, nge ta vanda na ngemba kana nge ke baka ntangu ya kuyindula mingi luzingu ya mbote yina nge ta vanda ti yo na bilumbu ke kwisa. (Baeb. 6:18, 19) Kana nge ke sala yo mbala na mbala, yo ta kumisa lukwikilu na nge ngolo mpi yo ta sadisa nge na kukanga ntima na bampasi yina nge ke kutana ti yo. Yo yina, tula mpenza ntima nde Yehowa ke kumaka “muntu yina ke pesaka matabisi na bantu yina ke sosaka yandi na masonga yonso.” (Baeb. 11:6) Kimenga ya Yezu lenda pesa nge kikesa banda bubu yai mpi yo lenda sadisa nge na kuvanda ti kivuvu ya mbote sambu na bilumbu ke kwisa.

KIMENGA YA YEZU KE SADISAKA BETO NA KUVANDA TI KINDUKU YA MBOTE TI YEHOWA

14. Disumu ya Adami ti Eva me salaka nde kinduku na beto ti Yehowa kukuma nki mutindu mpi sambu na nki?

¹⁴ Disumu ya Adami ti Eva me salaka nde bantu kuvanda diaka ve ti kinduku ya mbote ti Nzambi. Nkutu Biblia ke tubaka nde bantu me kabwanaka ti Nzambi. (Bar. 8:7, 8; Bakol. 1:21) Sambu na nki? Sambu Yehowa kele ya kukuka mpi yandi lenda kanga ve meso na disumu. Biblia ke tuba sambu na Yehowa nde: “Meso na nge kele bunkete mingi yo yina nge lenda tala ve mambu ya mbi, mpi nge lenda pesa ve nzila na mambi.” (Hab. 1:13) Disumu me zengaka kinduku ya bantu ti Nzambi. Kansi kimenga ya Yezu kele bonso pont yina ke sadisaka bantu na kukuma diaka banduku ya Nzambi.

15. Inki mutindu kimenga ya Yezu ke sadisaka bantu na kukuma diaka banduku ti Nzambi?

¹⁵ Biblia ke tuba nde Yezu kele “kimenga ya kuwakanisa beto ti Nzambi sambu na masumu na beto.” (1 Yoa. 2:2) Ngogo ya Kigreki ya bo me balula na verse yai nde “kimenga ya kuwakanisa” lenda tendula “kima yina ke bwisa ntima.” Na nki mutindu kimenga ya Yezu bwisaka Yehowa ntima? Beto fwete yindula ve nde lufwa ya Mwana na yandi Yezu pesaka yandi kiese. Kansi, yo pesaka yandi nzila ya kuvutula kinduku ya mbote ti bantu. (Bar. 3:23-26) Nkutu Yehowa vandaka dezia kundima bansadi na yandi bonso bantu ya lunungu na ntwala nde Yezu kupesa kimenga ya luzingu na yandi. (Kuy. 15:1, 6.) Inki mutindu? Sambu Yehowa vandaka ve ata ti dute nde Yezu ta pesa kimenga ya luzingu na yandi sambu na bantu. (Yez. 46:10) Kimenga yango me kangudilaka bantu nzila ya kuvanda ti kinduku ya mbote ti Nzambi.

16. Inki diaka nge lenda yindula ntangu nge ke vingila Nkinsi ya Kuyibuka Lufwa ya Yezu ya mvula yai? (Tala mpi kifwanisu.)

¹⁶ Yindula mutindu kinduku ya mbote ti Yehowa me kumisaka luzingu na nge mbote. Mu mbandu mutindu Yezu longaka, nge lenda binga Yehowa nde “Tata” na nge. (Mat. 6:9) Nge lenda binga mpi Yehowa nde “Nduku” na nge. Kansi ntangu beto ke binga yandi nde “Tata” na beto to “Nduku” na beto, beto fwete sala yo na luzitu yonso mpi ti kudikulumusa. Sambu na nki? Sambu beto kele bantu ya masumu mpi yandi muntu me salaka nde beto vanda diaka ti kinduku ya mbote ti yandi. Yandi me pesaka kimenga ya Yezu sambu na kusadisa beto na kuta kinduku ti yandi. Nkutu Biblia ke tuba nde Yehowa ‘wakanisaka bima yonso ya nkaka ti yandi mosi mpi tulaka ngemba ti beto na nsadisa ya menga yina Yezu tiamunaka na zulu ya nti ya mpasi.’ (Bakol. 1:19, 20) Yo yina beto lenda vanda ti kinduku ya mbote ti yandi, ata bubu yai ya beto kele bantu ya kukonda kukuka.

KIMENGA YA YEZU KE MONISAKA NDE YEHOWA KELE NZAMBI YA MAWA

17. Inki mutindu kimenga ya Yezu ke monisaka mawa ya Yehowa? (Baefezo 2:4, 5)

¹⁷ Kimenga ya Yezu ke monisaka mpenza nde Yehowa kele “ya kufuluka na mawa.” Yandi “vutulaka beto na luzingu . . . ntangu beto vandaka ya kufwa na bifu na beto.” (Tanga Baefezo 2:4, 5.) Bantu yina kele ti ‘mabanza ya mbote sambu na kubaka luzingu ya mvula na mvula’ ke lombaka lusadisu sambu bo ke bakisaka nde bo me kangamaka na mutambu ya disumu mpi nde bo kele na mfunu nde bo gulusa bo. (Bis. 13:48) Yehowa ke sadisaka bantu yango na nzila ya nsangu ya mbote ya Kimfumu sambu bo zaba yandi mpi Mwana na yandi Yezu. (Yoa. 17:3) Kana Satana yindulaka nde disumu ya Adami ti Eva kangaka Yehowa nzila ya kulungisa lukanu na yandi, yandi kudikusaka mpenza.

18. Inki beto fwete vila ve ntangu beto ke yindula kimenga ya Yezu?

¹⁸ Ntangu beto ke yindula mambote yina kimenga ya Yezu me natilaka beto, beto fwete vila ve kikuma ya kuluta mfunu yina pusaka Yehowa na kupesa kimenga yango. Yehowa pesaka ve kimenga ya Yezu kaka sambu na kugulusa beto, kansi mpi sambu na kupesa mvutu na ntembe yina Satana Diabulu basisaka na kilanga ya Edeni. (Kuy. 3:1-5, 15) Yehowa me pesaka mpi kimenga ya Yezu sambu na kumonisa nde mambu ya mbi yina Satana tubaka sambu na yandi kele ya luvunu. Yandi pesaka yo mpi sambu na kugulusa beto na disumu mpi lufwa sambu yandi kele Nzambi ya zola. Diaka, ata beto kele ya kukonda kukuka, ntima ya nene ya Yehowa me salaka nde yandi pesa beto dibaku ya kumonisa nde mambu ya Satana tubaka sambu na yandi kele ya luvunu. (Bing. 27:11) Inki mutindu nge lenda monisa ntonda sambu na kimenga ya Yezu? Beto ta pesa mvutu na ngiufula yai na disolo ya ke landa.