Inki Mambote Beto Lenda Kubaka Na Kusolulaka Mambu Ya Lusambu?
BIBUTI kekingaka ti nzala mingi ya kuwa bangogo ya ntete ya mwana na bau kebasisa. Kana bau mewa na kati ya makelele na yandi ngogo bonso “Mama” to “Papa,” kevutuka mbala na mbala, ntima na bau kefulukaka na kyese. Nswalunswalu, bau ketaka nsangu yango na bampangi mpi na bamfinangani. Kutuba ya ntete ya mwana kevandaka mpenza nsangu ya mbote mpi ya kenataka kyese.
Mambu yonso ya mwana kemonaka, kenukaka to kewaka kelombaka mvutu. Ya kyeleka, bamvutu kele mitindu mingi. Kansi, kana bilumbu keluta, mwana kesala ata kima mosi ve, bibuti lenda kuvanda na kyadi nde mbala ya nkaka kuyela ya mwana na bau kele mpenza ya mbote ve.
Bana kewakanaka mbote ti bantu yina ya bau kezabaka mbote. Kana mama na yandi mebaka yandi, mbala mingi mwana kemwetaka ngolo. Kansi, kana mpangi ya mekwisa kutala bau mesimba yandi, mwana lenda kudila to mpi yandi lenda kubuya na ntima mosi nde mpangi yango kubaka yandi. Bantu mingi ya kekutanaka ti dyambu ya mutindu yina kelembaka ve. Kana mwana mebanda kuzaba bau mbote, bau kevandaka na kyese sambu kibaka ya kukonda kuyikana ti mwana mekatuka, ye mamweta ya mwana mpi kebandaka kumonana fyotifyoti.
Mutindu mosi, bambuta mingi kedyenganaka mbundu na kusolula na mpenza mambu ya lukwikilu na bau ti muntu ya yandi meyitaka ve kuzaba. Yau lenda kuvanda mpi bau kebakisaka ve sambu na inki munzenza lenda kwisa kusolula ti bau dyambu ya ketadilla bau mosi—lusambu. Malanda kevandaka nde bau kepesaka nzila nde kibaka kwisa kuwanda na kati na bau ti bantu yina ketubila bau mambu ya metala Ngangi. Nkutu, bau kebuyaka kusolula mambu ya kele, na kutuba mbote, kikalulu ya kubutikila ya bantu: nzala ya kusambila.
Ya kyeleka, beto fwete kuvanda na nzala ya kulonguka mambu ya Ngangi na beto, ye kusolula ti bankaka lenda kupesa beto dibaku ya kulonguka. Yau kele mpila yina sambu Nzambi kele tuka ntama muntu ya kesolulaka pwelele mpenza. Beto tala na inki mutindu.
‘Widikila mpi Longuka’
Disolo ya ntete ya Nzambi ti bantu kusalamaka na masamba ya Edeni ti Adami. Kansi, na nima ya kusala disumu, ntangu Nzambi kubingaka bau na kusolula dyaka, Adami ti Eva kuzodilaka kubumbana. (Kuyantika 3:8-13) Kansi, Biblia keta na bunda masolo ya babakala ti bankento ya kuyambaka masolo ya kukatukaka na Nzambi.
Nzambi kusolulaka ti Noa na dyambu ya metala kufinama ya mbungulu ya nza ya mbi ya ntangu na yandi, sambu na yau, Noa kukumaka “nsamuni ya lunungu.” (2 Piere 2:5, NW) Bonso kinati-ndinga ya Nzambi na bantu ya ntangu na yandi, Noa kumonisaka lukwikilu mpamba ve na bangwisana ya Nzambi ti muntu, kansi yandi kutubaka dyaka yandi mosi na ntwala ya bantu yonso nde, yandi kuvandaka na lweka ya Yehowa. Inki mvutu Noa kubakaka? Mawa, bankundi ya Noa mingi “vandaka kuzaba kima ve tii kuna masa fulukaka mingi na ntoto yonso; masa yina nataka bo yonso na lufwa.” (Matayo 24:37-39) Kansi, kyese sambu na beto, bantu nsambwadi ya dibuta ya Noa kuwaka, bau kulemfukaka na bansiku ya Nzambi, mpi gulukaka na Mvula ya Ngolo ya ntoto ya mvimba. Bau bantu kubutaka bantu yonso ya kezinga bubu yai.
Na nima, Nzambi kusolulaka ti bantu ya kikanda mosi ya mvimba, Izraele ya ntama. Na nzila ya Moize, Nzambi kupesaka bau Bansiku Kumi mpi kiteso ya bansiku ya nkaka 600 ya kuvandaka na mfunu kiteso mosi. Yehowa kuzodilaka nde bana ya Izraele kulemfuka na yau yonso. Moize kutumaka nde, na nima ya bamvula nsambwadi, na ntangu ya Nkinsi ya Bisasa ya konso mvula, Nsiku ya Nzambi fwetele kutangama na ndinga ya ngolo. Yandi kulongaka nde: “Beno fweti binga mpi bantu yonso: babakala, bankento, bana mpi banzenza yina ke zinga na kati na beno.” Sambu na inki kikuma? Sambu, “konso muntu lenda kuwa yo ti [kulonguka, NW] kuzaba kuzitisa Mfumu Nzambi, Nzambi na beno, ti kulanda bansiku na yandi mbotembote.” Yau vandaka kulomba nde konso muntu kuwa mpi kulonguka. Yindula mutindu bau vandaka kusepela na kusolula mambu ya bau vandaka kuwa!—Kulonga 31:10-12.
Kiteso ya bamvunkama kuluta tanu na nima, ntotila ya Yuda Yozafati kutindaka bana ya bantotila ti Balevi na kampagne ya kusyamisa dyaka lusambu ya kugedila ya Yehowa. Bantu yai kutambulaka na babwala yonso ya Yuda sambu na kulonga bantu bansiku ya Yehowa. Na kutindaka bantu na kusolula bansiku yai ti bantu yonso, ntotila kumonisaka kikesa na yandi sambu na lusambu ya kyeleka. Sambu na bantu na yandi, yau vandaka kulomba nde bau kuwidikila mpi bau kulonguka.—2 Bansangu 17:1-6, 9.
Bau Kutaka Kimbangi na Kusolulaka
Nzambi kutindaka Mwana na yandi mosi, Yezu, sambu na ntoto na kuvanda Kinati-ndinga na yandi. (Yoane 1:14) Mutindu bantumwa tatu kumonaka Yezu mekituka na ntwala na bau, bau kuwaka ndinga ya Nzambi yandi mosi ketuba nde: “Yai kele Mwana na mono ya mono ke zolaka mingi; mono ke na kyese mingi sambu na yandi. Beno wila yandi.” (Matayo 17:5) Bau lemfukaka kukonda mpasi.
Mutindu mosi, Yezu kutindaka bantumwa na yandi na kutubila bankaka balukanu ya Nzambi. Kansi ntangu yandi kubikalaka kiteso ya bangonda sambanu ya kisalu na zulu ya ntoto, Yezu kumonisaka nde kisalu ya kulonga nsangu ya Kimfumu ya mazulu kuvandaka mingi na mpila nde mfunu kuvandaka mingi ya kuyika balongoki. Yandi kulongaka balongoki 70 mutindu ya kusolula Kimfumu ya Nzambi ti banzenza ye yandi yitisaka bau na ntwala na kumwanga nsangu yango na bantu yonso. (Luka 10:1, 2, 9) Bilumbu fyoti na ntwala yandi kuvutuka na Tata na yandi na zulu, Yezu kusyamisaka balandi na yandi na kudibongisa sambu na kusonga na bantu ya nkaka nsangu yai, na kutumaka bau nkutu nde: “Beno kwenda kukumisa bantu yonso balongoki na mono: . . . beno longa bo mpi na kulanda mambu yonso ya mono vandaka kusonga beno na kusala.” (Matayo 28:19, 20) Bubu yai na ntoto ya mvimba, Bakristu ya kyeleka kelungisa kisalu yina na kusolulaka nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi ti bamfinangani na bau. Masolo yina kesadisa bau na kuta kimbangi na kyeleka ya metadila Ngangi, Yehowa.—Matayo 24:14.
Masolo ya Ngemba mpi ya Kutunga
Na inki mutindu balongoki ya Yezu vandaka kusolula masolo ya lukwikilu na bau ti bankaka? Bau vandaka ve kupesa bayina vandaka kubuya makasi, to kuswana ti bayina ya kebuya. Kansi, bau vandaka kusosa bayina vandaka kundima nsangu ya mbote mpi bau vandaka kusonga banzikisa ya kele na Masonuku na kundimisa yau. Ya kyeleka, Nzambi kutalaka nkadilu ya bayina kukutanaka ti balongoki ya Mwana na yandi, na mutindu ya Yezu kutubaka nde: “Muntu yina ya me yamba beno, yandi me yamba mono mpi; ebuna, muntu yina ya me yamba mono, yandi me yamba mpi muntu yina tindaka mono.” (Matayo 10:40) Kubuya Nzambi ya inki mutindu yau kuvandaka ntangu bantu mingi ya ntangu ya Yezu kubuyaka ve nsangu na yandi!
Mukristu ntumwa Polo kulongisilaka nde: “Muntu yina ke sadilaka Mfumu Yezu lenda swana ve ti bantu ya nkaka.” Kansi, yandi “fweti vanda muntu ya mbote na bantu yonso, yandi fweti zaba mbote na kulonga bantu ya nkaka, yandi fweti vanda muntu ke kangaka ntima. Bantu yina ketulaka ntembe ti yandi, yandi fweti sungika bo malembe; ziku Nzambi ta pesa bo nzila na kubalula ntima na bo ti na [kubaka nzayilu, NW] ya kieleka.” (2 Timoteo 2:24, 25) Mutindu Polo kusamunaka nsangu ya mbote na bantu na Atene, na Grese, kepesa mbandu ya mbote. Yandi yindulaka ti Bayuda na basinagogo na bau. Konso kilumbu, na kisika ya zandu, yandi vandaka kutuba ti “bayina yandi vandaka kukutana ti bau, NW.” Ata bankaka nkatu mbefula, kuvandaka kuzola kuwidikila kwa bau kaka bangindu ya mpa, Polo kusongaka bau na masonga yonso, mpi na mutindu mosi ya mbote. Yandi solulaka ti bawi na yandi nsangu ya Nzambi ya kubendaka bau na kubalula ntima. Nkadilu na bau kuvandaka kibeni mutindu mosi bonso ya bantu bubu yai. “Bantu ya nkaka yantikaka kuseka yandi. Kansi bankaka tubaka nde: ‘Beto ta kwisa kuwa nge diaka mbala ya nkaka sambu na mambu yai.’ ” Polo kulatamaka ve nde bau kulanda kaka disolo. Mutindu yandi kulongaka nsangu, “Polo bikisaka bo.”—Bisalu 17:16-34.
Na nima, Polo kusongaka bamambere ya dibundu ya Bukristu ya Efezo nde yandi ‘kudikandikilaka ve na kutuba mambu yonso ya mfunu, to na kulonga na ntwala ya bantu yonso, mpi nzo na nzo.’ Dyaka, yandi ‘kutaka kimbangi ya mudindu na ntwala ya Bayuda ti ya Bagreki na yina metala mbalula ya ntima na Nzambi ti lukwikilu na Mfumu na beto Yezu Kristu.’—Bisalu 20:20, 21, NW.
Bambandu yai ya Masonuku kemonisa beto mutindu bansadi ya Nzambi ya kwikama ya ntangu ya Biblia vandaka kusolula masolo ya metala lusambu. Mutindu mosi bubu yai, Bambangi ya Yehowa, ti bulemfu yonso, kesolulaka mambu ya metala lusambu ti bamfinangani na bau.
Masolo ya Kebutaka Mbutu Mingi
‘Wa Ndinga ya Nzambi.’ ‘Widikila bansiku na yandi.’ Mbala na mbala, bansyamisa ya mutindu yai kemonana na Biblia! Nge lenda kulemfuka na bantuma yai ya Biblia na mbala ya nima ya Bambangi ya Yehowa takwisa kutuba ti nge. Widikila nsangu ya kekatuka na Biblia yina ya bau kenatila nge. Nsangu yango ketubilaka politiki ve, kansi, yau kemonisa luyalu ya mazulu ya Nzambi, Kimfumu na yandi. Yau kele kisadilu ya Nzambi ya takatula bikuma ya mavwanga ya bilumbu yai. (Daniele 2:44) Na nima, luyalu ya Nzambi yai ya tayala tuka mazulu tayidika ntoto ya mvimba na kukitulama paladisu bonso masamba ya Edeni.
Soda mosi ya ntama vandaka kubuya mbala na mbala na kuwidikila Bambangi ya Yehowa kana bau mekwenda kusolula ti yandi masolo ya Biblia. Kansi na kumonaka kuyela ya kufwa bantu ya yandi vandaka kukutana na yau, yandi kwisaka kulemba luzingu. Ebuna yandi kusongaka Mbangi ya kwendaka kutala yandi na nima nde yandi vandaka kuzola kusosa kyeleka ya nsangu ya Biblia. Masolo ya mbala na mbala kulandaka. Ata nkutu soda yango vandaka kusoba bisika ya kuvanda mbala na mbala, Bambangi vandaka kusosa yandi na kyese yonso na konso kisika yina ya mpa sambu na kulanda masolo. Na nsukansuka, yandi kwisaka kundima nde: “Kyeleka ya mono vandaka kusosa kuvandaka mpenza kuna na kati ya Masonuku ya Santu ntangu yonso. Kana Bambangi yina kukwaminaka ve na kusolulaka ti mono, nga tii bubu yai mono kele na nza, na kuditungisaka na kusosa disongidila ya luzingu. Yau kele kyeleka nde, mono melonguka kyeleka, ye mono talutisa bilumbu na mono yonso ya mebikala na kusosaka bankaka ya kele na kusosaka Nzambi, mutindu mono mpi vandaka kusosa.”
Bawi ya kyeleka kemonisaka mpwisa ya kubakisa kuluta mingi. Bau ketulaka mpenza kivuvu na bikuma ya balukwikilu ya kemonisama tavanda. (1 Piere 3:15) Kaka mutindu mwana ya fyoti keyangisaka bibuti na yandi ti bangyufula, mpi ketulaka kivuvu nde bau tapesa yandi mvutu, nge mpi lenda kutula kivuvu nde Bambangi ya Yehowa tapesa nge bamvutu ya kyeleka. Nge lenda kutula kivuvu nde bau tavutukila nge na kyese yonso na kusolula ti nge masolo ya Biblia na bunda.
Mbala ya nkaka nge meyita kuzaba ndambu na mambu ya metala Biblia. Nge lenda kuzaba nde yina ya Nzambi kezodila nge na kusala tanata bansoba na mutindu na nge ya kuzinga. Kudyengisa mbundu ve na kulanda masolo na kutitaka nde malombo ya Nzambi tavandila nge kilo. Yau tanatila nge kaka kyese ya kyeleka. Nge tandima mambu yai kana nge keyela na kulosa kitambi mosimosi konso ntangu.
Ntetentete, sosa kuzaba Yehowa kele nani, inki yandi kezodila nge, ye inki yandi kepesa. Yufula Bambangi na kusonga nge inki Biblia ketuba sambu na yau. Zikisa mambu ya bau ketuba na Biblia na nge mosi. Na kubakisaka nde Bambangi kele na kinungi na mambu ya bau kemonisa bonso kyeleka ya metadila lusambu, nkatu mbefula, nge tazola kusosa dyaka ngolo mambu ya nkaka mingi ya mbote ya kele na Masonuku, yina ya bau lenda kusolula ti nge.—Bingana 27:17.
Nge mebingama na zola na kwenda kutala Bambangi ya bwala na nge na kisika na bau ya lukutakanu, Nzo ya Kimfumu. Kuna nge tawa masolo ya mfunu ya Ndinga ya Nzambi. Nge tamona inki mutindu bayina tavanda kuna kezolaka kusolula bamosi ti bankaka masolo ya balukanu ya Nzambi. Pesa nzila na Bambangi yina sambu bau kusadisa nge na kulonguka kyeleka ya metala luzolo ya Nzambi sambu na beto bubu yai. Ndima imvitasio ya Nzambi na kusolula mambu ya lusambu ya kyeleka mpi baka mamweta na yandi ya kundimama, to nkutu luzingu ya mvula na mvula na paladisu.—Malashi 3:16; Yoane 17:3.
[Kifwanisu ya kele na lutiti 5]
Noa kutubaka na mpenza mambu ya lukanu ya metadila Nzambi
[Bifwanisu ya kele na lutiti 7]
Mutindu Polo kusalaka na Atene ya ntama, Bambangi ya Yehowa kelonga bakyeleka ya Biblia na bantu ya nkaka