Hai Dhesẹ nọ Who re Roro Oware Kodo Ziezi, ‘Eware I ti Woma’ kẹ Owhẹ

1-2. Eme ohwo nọ o re wo otoriẹ oware kokodo o re ru, kọ erere vẹ o re noi ze?

KỌ OHWO jọ o ru oware nọ o lẹliẹ owhẹ roro nọ o bi rri owhẹ vo no ẹdẹ jọ? Kọ ohwo jọ ọ ta ekpehre ẹme jọ kpahe owhẹ rekọ ere whọ rrọ họ? Hayo kọ oware jọ o jọ otọ kẹ owhẹ nọ o jẹ lẹliẹ udu bru owhẹ? O tẹ rrọ ere, whọ te riẹ nọ o lọhọ họ re ohwo ọ ta ẹme nọ u fo hayo ru oware nọ u fo nọ eware itieye na e tẹ via kẹe. Rekọ u wo oware jọ nọ u ti fiobọhọ kẹ omai nọ Ebaibol ọ ta ẹme te. Oye họ, re ma wo otoriẹ oware kokodo.

² Nọ oware jọ o tẹ rrọ otọ, ohwo nọ o re wo otoriẹ oware kokodo, o re roro didi re ọ sae riẹ eware efa nọ iroro ohwo e rẹ kaki kpohọ họ. O rẹ so ẹe ze nọ ohwo na ọ rẹ rọ riẹ oware nọ o sae jọ nọ o lẹliẹ oware jọ via hayo oware nọ o lẹliẹ ohwo jọ ru oghẹrẹ oware jọ. Eware nana nọ ọ riẹ na e vẹ te lẹliẹe ru oware nọ u fo. Ma te wo uruemu utioye na, u re fiobọhọ kẹ omai “kpọ ẹrọo” mai, ma vẹ jẹ riẹ oke nọ ma re ro “fibo.” (Itẹ 10:19; Ol. 4:4) U re je ru nọ ma rẹ rọ gba ofu mai, yọ ma ti se eware nọ a ru omai gbe ọda ha. U ti je ru nọ ma ti ro lele ohrẹ nọ a kẹ omai. (Itẹ 19:20) Ma te bi dhesẹ nọ ma re wo otoriẹ oware kokodo, eva mai e rẹ were Jihova. Ere ọvo ho, o rẹ wha erere se omai, yọ ma re yerikugbe ahwo ziezi. Otẹrọnọ ohwo jọ o ru omai oware nọ o dha omai eva te uke, ma te gba omamai re ma gbẹ ta ekpehre ẹme kẹe he. Ma te ta ẹme te ahwo jọ evaọ Ebaibol. Iku rai e te lẹliẹ omai ruẹ nọ ma te wo otoriẹ oware kokodo, ma te romakpotọ, ma te gba ofu mai, yọ ma te rẹroso Jihova gaga.

DHESẸ NỌ WHO WO OMAUROKPOTỌ, WHO RU OMORRO HO

3. Ono họ Neaman?

³ Re eware e sai gine woma kẹ omai, ma rẹ whaha omorro. (1 Pita 5:5) Oware jọ nọ o sai fiobọhọ kẹ omai whaha iẹe họ, eroro nọ ma re roro oware didi. Eme ma rọ ta ere? Muẹrohọ oware nọ o via kẹ Neaman. Ọ jẹ rria orẹwho nọ a re se Siria nọ o kẹle Izrẹl. Ọ jọ ohwo ologbo. Ọye ọ jọ oletu ogbaẹmo ahwo Siria. Rekọ ọ jẹ mọ oti. Ẹyao na ọ rẹ raha ohọroma ohwo no.—2 Iv. 5:1.

4. Ẹvẹ Neaman o ro dhesẹ nọ o re roro ẹme nọ omọfa ọ ta ze?

⁴ Aye Neaman o wo odibo-ọmọtẹ jọ nọ ọ jọ ohwo Izrẹl. Odibo-ọmọtẹ na ọ ta kẹ aye Neaman nọ ọruẹaro jọ ọ rrọ obọ Izrẹl nọ ọ rẹ sai siwi ẹyao ọzae riẹ kpo. (2 Iv. 5:2, 3) Nọ a ta ẹme na kẹ Neaman, ọ rrọ ohwo jọ, ọ hae ta nọ, ‘Eme ọmọboba yena nọ ma mu rehọ mi ewegrẹ mai na ọ riẹ?’ Rekọ Neaman o ru ere he. O roro ẹme nọ ọmọ na ọ ta na, ọ tẹ ta nọ o re gine ru ere. Onana u dhesẹ nọ o wo omaurokpotọ. Ọ ta kẹ ovie Siria inọ ọ kẹe uvẹ re o kpobọ Izrẹl re a siwi ẹyao riẹ na. Ọ tẹ ginẹ kẹe uvẹ inọ ọ nya.—2 Iv. 5:4, 5.

5. Nọ Neaman o te obọ Izrẹl, eme ọ via?

⁵ Neaman o te kpobọ Izrẹl, o te kie otọ evaọ uwou ovie Izrẹl nọ a re se Jehoram re a siwi ẹyao riẹ. Jehoram omariẹ o te bi roro nọ ovie Siria o vi Neaman ze te gwọlọ iẹe ẹme. Nọ ẹme na o ti do te Elaesha ọruẹaro na oma, ọ tẹ ta kẹ Jehoram inọ ọ vuẹ Neaman nọ ọ nyabru ei ze. (2 Iv. 5:6-9) Rekọ nọ Neaman ọ nyabru Elaesha, eware e nya epanọ o roro ho. Keme Elaesha o tube no uwou ze te ruẹ e riẹ hayo lele iei ta ẹme he. Odibo riẹ ọye o vi nyae vuẹ Neaman oware nọ o re ru re ẹyao riẹ na ọ sai kpo.—2 Iv. 5:10.

6. (a) Eme o sae jọ nọ o kake lẹliẹ eva dha Neaman? (b) Ẹvẹ idibo Neaman a ro dhesẹ nọ a re roro oware te ziezi, kọ eme o no rie ze? (2 Ivie 5:13, 14)

⁶ Nọ odibo Elaesha ọ vuẹ Neaman oware nọ o re ru no, ẹme na ọ kaki kiehọ Neaman oma ha. ‘Eva e dha riẹ,’ o te “kuomarẹriẹ nyavrẹ avọ ofu ọgaga.” (2 Iv. 5:11, 12) Fikieme eva e rọ dhae? Ẹsejọhọ o je roro nọ oghẹrẹ nọ a ru rie na u dhesẹ nọ a kẹ riẹ adhẹẹ hẹ ghelọ epanọ ọkwa riẹ o kpehru te na. Yọ ẹsejọhọ o je roro nọ eme nọ Elaesha ọ ta kẹe na i dhesẹ nọ o wo adhẹẹ kẹ orẹwho nọ o no ze he. Oware kpobi nọ o lẹliẹ eva dhae kẹhẹ, ofu nọ o mu na u woma ha. Ọ ta nọ o re dhugbe zihe kpo, ọ gbẹ gwọlọ nọ a siwi ei dede he. Rekọ idibo riẹ a tẹ lẹe inọ o roro oware na ziezi. A gine dhesẹ nọ a re roro oware te. Neaman o te ru oware areghẹ keme ọ romakpotọ, o te ru oware nọ Elaesha ọ ta kẹe na. Ere ẹyao riẹ o ro kpo.—Se 2 Ivie 5:13, 14.

7. Eme ma sae jọ iku Neaman na wuhrẹ? (Itẹ 22:4) (Rri iwoho na re.)

⁷ Eme ma sae jọ iku na wuhrẹ? Ẹme jọ ọ tẹ rrọ otọ, ma re rri ẹme na ehruehru hu, rekọ ma re roro iei kokodo. Edhere jọ nọ ma sai ro ru ere họ, orọnikọ eware nọ ma be ruẹ ọvo ma re roro kpahe he. Oware ofa nọ u re dhesẹ nọ ma re roro oware kokodo họ, ma tẹ be gba ofu mai. O sae lẹliẹ omai wo omaurokpotọ re. Ma te riẹ nọ ma riẹ oware kpobi hi. Nọ ma tẹ gwọlọ ru oware jọ, ma te nọ ahwo nọ a riẹ kpahe oware na vi omai, maero kọ Jihova nọ ọ riẹ eware kpobi na. Okenọ Neaman ọ rọ nya re a siwi ei na, yọ o ri mu Jihova họ ẹgọ họ. Rekọ ọ daoma dhesẹ nọ o re roro oware didi keme o ru oware nọ ọmọtẹ ọsese na ọ ta, o yo ẹme idibo riẹ, maero, o ru oware nọ ọruẹaro Jihova ọ ta kẹe. Fikinọ ọ romakpotọ, o ru oware nọ u fo. Eware i te gine woma kẹe. Nẹnẹ na, ẹsejọ a sae rọ Ebaibol kẹ omai ohrẹ nọ u kiehọ omai oma ha, hayo ukoko o sae ta ẹme jọ ze nọ o rrọ omai oma oghẹrẹ jọ. O tẹ rrọ ere, ma wuhrẹ nọ ma re roro didi sọ ẹme nọ ma te ta hayo oware nọ ma ti ru u dhesẹ nọ ma be romakpotọ hayo ma wo omorro.—Se Itẹ 22:4.

RỌ UDU KPOTỌ, WHỌ RỌ EVEDHA RU OWARE OVO HO

8. Fikieme o rẹ rọ bẹ ẹsejọ re ma rọ udu kpotọ?

⁸ Ahwo a rẹ sai ru eva dha omai. Rekọ ma tẹ rrọ ahwo nọ a re roro oware te ziezi, ma te fọ, je roro taure ma tẹ te ta ẹme hayo ru oware jọ re ma gbẹ rọ ofu ta ẹme he. Ma riẹ nọ eva e rẹ ginẹ dha omai nọ ohwo o te ru omai oware nọ o da omai te onwa hayo nọ ọ tẹ ta ẹme ọdada kẹ omai. (Ẹf. 4:26) Rekọ ma ti wuhrẹ oware jọ no iku Devidi avọ Abigẹle ze. Aimava a dhesẹ nọ a re roro oware te ziezi evaọ okenọ ẹme jọ ọ jọ otọ.

9. Nọ Devidi o vi ahwo bru Nebale, eme Nebale o ru?

⁹ Joma dai roro oware nọ o via na. Devidi avọ ahwo riẹ a dhẹ kpobọ udhude Peran fikinọ Sọl ọ be gwọlọ iẹe kpe. (1 Sam. 25:1) Nọ a jọ obọ udhude na, a jẹ thọ igodẹ ọzae jọ nọ a re se Nebale. Ọzae na ọdafe. (1 Sam. 25:15, 16) Nọ u te oke nọ a re ro bru eto igodẹ no, Devidi o te vi ahwo riẹ bru Nebale re ọ kẹ ae oware kpobi nọ ọ sai siobọno, rekọ ọ vuẹ rai nọ a rẹ kaki yere iei ziezi tao. (1 Sam. 25:6-8) Rekọ Nebale ọ daezọ eware kpobi nọ Devidi avọ ahwo riẹ a ru kẹe no ho. O te ku eka họ ae oma.—1 Sam. 25:10, 11.

10. Ẹvẹ Devidi avọ Abigẹle a ro dhesẹ nọ a re roro oware kodo ziezi? (1 Samuẹle 25:32, 33) (Rri uwoho na re.)

¹⁰ O hae jọ nọ whẹ oware nọ o via kẹ Devidi na o via kẹ, eme whọ hai ti ru? Ma riẹ nọ eva e rẹ dha ohwo nọ a te ru ei oware utioye na. Oware nọ o via na o dha Devidi eva gaga. U tube te epanọ ọ rọ gwọlọ kpe Nebale no. (1 Sam. 25:13, 21, 22) Ọ tubẹ ruọ edhere no re ọ nyai kpei no. Rekọ aye Nebale nọ a re se Abigẹle o te zere iei. Aye na o ru oware nọ u dhesẹ nọ o wo areghẹ yọ o re roro oware te. Ọ riẹ nọ Devidi ọ be maki mu ofu na, emamọ ohwo ọ rrọ. O ru oware nọ udu Devidi u ro dhẹ. Kọ eme o ru? Ọ rehọ eware sei, ọ tẹ jẹ nabe romakpotọ ta ẹme ruọ ẹe oma re ọ siọ onya na ba. (1 Sam. 25:18, 23-31) Devidi omariẹ ọ romakpotọ gaviezọ kẹe. Ọ riẹ nọ oware nọ o rẹ were Jihova ọ be ta kẹe nọ o ru na. Ọ tẹ rọ udu kpotọ, o gbe ru oware uyoma nọ o je ti ru na ha. Oware nọ Devidi o ru na u dhesẹ nọ o re roro oware ziezi.—Se 1 Samuẹle 25:32, 33.

11. Ma tẹ be hai roro oware te ziezi, ẹvẹ u ti ro fiobọhọ kẹ omai nọ a te ru omai eva dha? (Itẹ 19:11)

¹¹ Eme ma sae jọ iku na wuhrẹ? Ma tẹ rrọ ahwo nọ a re roro oware didi, o sae lẹliẹ omai rọ udu kpotọ nọ ẹme jọ ọ tẹ rrọ otọ, o tẹ make rọnọ u gine te epanọ ma re ro mu ofu. U ti je ru nọ ma ti ro roro kpahe oware nọ u ti noi ze nọ ma tẹ ta oghẹrẹ ẹme jọ hayo nọ ma te ru oghẹrẹ oware jọ. (Se Itẹ 19:11.) Nọ Abigẹle ọ ta ẹme nọ ọ lẹliẹ Devidi roro kpahe oghẹrẹ nọ Jihova o ti rri oware nọ ọ gwọlọ ru na, Devidi o gbe mu ofu raha uzi hi. A te ru owhẹ eva dha, kru omara re who gbe mu ofu raha uzi hi. (Jem. 1:19) Lẹ se Jihova re who je roro kpahe oware nọ o te were Jihova. O sae lẹliẹ owhẹ rọ udu kpotọ.

12. Ẹvẹ omọfa ọ sai ro fiobọhọ kẹ omai roro oware kodo jẹ rọ udu kpotọ nọ ẹme jọ ọ tẹ rrọ otọ?

¹² Abigẹle Jihova o ro fiobọhọ kẹ Devidi riẹ oware nọ o te were iẹe nọ u fo nọ o re ru. Ere ọvona Jihova ọ sae rọ amọfa fiobọhọ kẹ omai roro oware kokodo ziezi re. Fikiere, nọ ẹme jọ ọ tẹ rrọ otọ, taure who te ti ru oware jọ, whọ sae rọ ẹme na kpẹ oniọvo jọ nọ o kruga ziezi ozọ. Oniọvo na ọ sai fiobọhọ kẹ owhẹ roro kpahe oghẹrẹ nọ Jihova o rri oware na. (Itẹ 12:15; 20:18) Kọ otẹrọnọ oniọvo jọ ọ nyaze te ta ẹme jọ kẹ owhẹ, ẹvẹ whọ sae rọ rehọ aro kele Abigẹle? U ti woma re whọ ta ẹme nọ o rẹ lẹliẹe roro kpahe oware nọ o te were Jihova. Yọ Jihova ọ te ghale owhẹ keme whọ be daoma fiobọhọ kẹ amọfa re a roro eware te ziezi jẹ rọ udu kpotọ.

RẸROSO JIHOVA, WHỌ DHOZỌ HỌ

13. Ma te bi roro eware te ziezi, ẹvẹ u ti ro fiobọhọ kẹ omai nọ ozọ u te bi mu omai?

¹³ Ẹsejọ eware jọ e rẹ via nọ i re ru ozọ mu omai. Rekọ ma te gine roro oware na ziezi, o sai ru nọ udu o rẹ rọ jọ omai awọ. Keme ma te kareghẹhọ nọ Jihova Ọghẹnẹ nọ o wo ogaga kpobi na ọ tẹ rrọ ohwo emu, oware ovo o rrọ akpọ na nọ o rẹ sai ru ozọ mu ei hi. (Ol. 27:1) Jihova ọ sai fiobọhọ kẹ omai evaọ oware kpobi, o tẹ make wọhọ nọ u wo oghẹrẹ ovo nọ ma te sae rọ vabọ họ. Who te se iku Jona ọruẹaro na, whọ te ruẹ nọ ere o ginẹ rrọ. O wo ẹrọwọ, rekọ uwou jọ nọ Ọghẹnẹ o vi rie o lẹliẹ ozọ mu ei.

14. Eme o sae jọ nọ o wha riẹ ze nọ Jona ọ gbẹ jẹ gwọlọ nya uwou nọ Jihova o vi rie he?

¹⁴ Jihova o vi Jona inọ o kpobọ Nanivi re ọ vuẹ ahwo na nọ ọraha ọ be tha. Oware nọ Ọghẹnẹ ọ ta kẹe nọ o ru na ọziọ oware he. (Jona 1:1, 2) Re Jona ọ nya owotọ no Izrẹl kpobọ Nanivi, okolo onya ha keme o rẹ rehọ oware wọhọ amara ọvo soso. Nanivi ọ jọ ẹwho ahwo Asiria. Yọ ozighi gbe ẹmo ọ jẹ hae were ahwo Asiria gaga. A tube se Nanivi “okpẹwho azẹ-okpe.” (Nah. 3:1, 7) O hae jọ nọ owhẹ Ọghẹnẹ o vi uwou utioye na, eme whọ hai ti ru? Nọ Jona o rri oware na, ọ tọlọ omariẹ, o te muhọ ẹdhẹ.—Jona 1:3.

15. Eme o via nọ u ru nọ Jona ọ rọ rẹroso Jihova gaga? (Jona 2:6-9)

¹⁵ Oware nọ o via nọ Jona ọ jẹ dhẹ na o lẹliẹ e riẹ kareghẹhọ nọ Jihova o wo ogaga thesiwa. Jihova o ru oware igbunu jọ ro siwi uzuazọ riẹ. (Jona 1:15, 17) Jona o wuhrẹ oware jọ no etẹe ze. Ọ ruẹ nọ u fo re ọ rọ fiki ozọ siọ obọ Nanivi ba ẹnya ha keme Jihova o wo ogaga nọ ọ sae rọ thọe. (Se Jona 2:6-9.) Nọ Jihova ọ wariẹ vi Jona inọ o kpobọ Nanivi, ọ gbẹ se he. O te gine kpohọ obei. Yọ ahwo ẹwho na a gine kurẹriẹ fiki ovuẹ riẹ.—Jona 3:5.

16. Ma te bi roro eware te ziezi, ẹvẹ u ti ro fiobọhọ kẹ omai nọ ozọ u te bi mu omai? (Itẹ 29:25) (Rri iwoho na re.)

¹⁶ Eme ma sae jọ iku na wuhrẹ? Ma rẹ rọ fiki ozọ ohwo-akpọ hayo fiki oware ofa jọ siọ oware nọ o rẹ were Jihova ba eru hu. (Se Itẹ 29:25.) Fikinọ Jona o roro eware na te ziezi uwhremu na, u ru nọ ọ sae rọ nya uwou nọ Ọghẹnẹ o vi rie keme ọ riẹ nọ ọ te thọe. Ere re, oware jọ u te bi ru ozọ mu omai, joma roro kpahe epanọ Jihova o ro fiobọhọ kẹ omai jẹ thọ omai no oke jọ. Ma sai roro kpahe inievo nọ e wharo ru oware nọ o rẹ were Jihova dede nọ ahwo jọ a je ru ozọ mu ai. Ma sai je roro kpahe inievo nọ i ru eware jọ nọ e lọhọ tere he evaọ egagọ Jihova fikinọ a rẹroso Jihova.a (Hib. 13:6) Nọ ma tẹ rẹroso Jihova gaga je bi fiobọhọ kẹ amọfa ru ere re, u ti dhesẹ nọ ma re roro oware te ziezi.

JOMA GBẸ RIẸ EPANỌ A RE RORO OWARE TE ZIEZI

17. Ẹvẹ ma sae gbẹ rọ riẹ epanọ a re roro oware kodo ziezi?

¹⁷ Wọhọ epanọ ma wuhrẹ no na, ma tẹ rrọ ahwo nọ a re roro oware didi, u ti fiobọhọ kẹ omai nọ ebẹbẹ i te te omai. Kọ ẹvẹ ma sae gbẹ rọ riẹ epanọ a re roro oware didi? Ohwo ọvo nọ ọ rẹ sai roro oware kodo te Jihova ọ riẹ hẹ. Yọ ọ rẹ rọ Ẹme riẹ gbe ẹzi ọfuafo riẹ fiobọhọ kẹ idibo riẹ re a riẹ epanọ a re roro oware kodo ziezi. (Neh. 9:20; Ol. 32:8) Jihova ọ be kẹ omai ehrẹ nọ i re fiobọhọ kẹ omai gba ofu mai je ru eware efa nọ e rẹ were iẹe. (Ol. 119:97-101) Nọ o rrọ ere na, re ma sae riẹ epanọ a re roro oware te ziezi, ma re wuhrẹ Ebaibol jẹ lẹ se Jihova re ọ kẹ omai ẹzi ọfuafo riẹ nọ o wo ẹgba gaga na. O te whae ze nọ ma te sai ro roro eware te ziezi jẹ riẹ oware nọ u fo nọ ma re ru nọ oware jọ o tẹ rrọ otọ. Oware nọ ma ti ru gbe ẹme nọ ma te ta e vẹ te were Jihova.—Itẹ 21:11, ẹme-obotọ.

18. Eme whọ te daoma gbe ru?

¹⁸ Joma gbẹ hae lẹ se Jihova re o fiobọhọ kẹ omai gbẹ riẹ epanọ a re roro oware kodo ziezi. (Ol. 14:2) Ma te ru ere, ma ti “ghoro no edhere areghẹ” hẹ. (Itẹ 21:16) Ma te daoma hai ru oware nọ u dhesẹ nọ ma re roro oware te ziezi ẹsikpobi. Yọ ‘eware i ti woma’ kẹ omai.