Gbẹ Daoma Te Epanọ Whọ rẹ rọ Họ-Ame

1. (a) Nọ ma tẹ họ-ame, irere vẹ i re noi ze? (b) Eme ma te ta ẹme te evaọ uzoẹme nana?

KỌ WHỌ lẹ se Jihova no inọ oreva riẹ ọvo who ti ru? Hayo kọ whọ họ-ame no ro dhesẹ nọ oreva Jihova ọvo whọ gwọlọ ru? Otẹrọnọ who ru ere no, koyehọ whọ vuẹ Jihova no re ọ kẹ owhẹ emamọ obruoziẹ-iroro. (1 Pita 3:21) Yọ otẹrọnọ who ru ere no, obọdẹ oware who ru na! Izoge na avọ ahwo nọ a kurẹriẹ ze obọ a te rọ aro kele owhẹ. Kọ otẹrọnọ whọ re họ-ame he, eme who re ru? Ma riẹ nọ who you Jihova, yọ whọ gwọlọ ru oware nọ o rẹ were iẹe. Whọ riẹ nọ re Jihova ọ sae rọ izieraha ra vrẹ owhẹ, re whọ jẹ kẹle iẹe ziezi, whọ rẹ họ-ame. (Iruẹru 2:38-40) Rekọ ẹsejọhọ ame-ọhọ o be ruọ owhẹ oma ha. Kọ eme o ti fiobọhọ kẹ owhẹ? Ma te jọ uzoẹme nana ta ẹme te eware esa jọ. Ọrọ ọsosuọ, oware nọ u bi ru nọ ahwo jọ a gbẹ be họ-ame he. Orọ avọ ivẹ, oware nọ u ro fo re ma hae kareghẹhọ nọ akpọ na o ti re kẹle. Orọ avọ esa, irere nọ i ti te owhẹ nọ whọ tẹ họ-ame vẹrẹ.

OWARE NỌ U BI RU NỌ AHWO JỌ A GBẸ BE HỌ-AME HE

2. Fikieme ozọ ame-ọhọ o be hai ro mu ahwo jọ?

² Ozọ oye u bi ru nọ ahwo jọ a gbẹ be rọ họ-ame he. Orọnọ a gwọlọ gọ Ọghẹnẹ hẹ hẹ, rekọ a bi roro nọ a te sai koko izi Ọghẹnẹ hẹ. Otẹrọnọ ere who bi roro, kareghẹhọ nọ Jihova ọ riẹ nọ eware jọ e rẹ sae thọ omai obọ. Roro kpahe eria Ebaibol nọ i dhesẹ ere. Oware nọ Jihova ọ gwọlọ họ, thakpinọ ma dawo ẹgba mai kpobi re ma ru oreva riẹ. (Ol. 103:13, 14; Kọl. 3:23) Otẹrọnọ ozọ u bi mu owhẹ inọ ahwo a ti kpokpo owhẹ, lẹ se Jihova re o fiobọhọ kẹ owhẹ gudu wọhọ ọso-ilezi jọ nọ o kere nọ: “Jihova ọ rrọ abọ mẹ; ozọ u re mu omẹ hẹ. Eme ohwo ọ rẹ sai ru omẹ?”—Ol. 118:6.

3. Eme o be whae ze nọ ahwo jọ a gbẹ be rọ họ-ame he? (Rri uwoho nọ o rrọ uke Uwou-Eroro na re.)

³ Ahwo jọ a you Jihova, rekọ a re roro nọ a re riẹ Ebaibol te epanọ a rẹ rọ họ-ame he. Rekọ orọnọ whọ rẹ riẹ eware na kpobi no re whọ tẹ te họ-ame he. Joma kẹ oriruo ahwo jọ nọ a họ-ame nọ a gbiku rai fihọ Ebaibol na. Okenọ a mu Pọl ukọ na avọ Saelas fihọ uwou-odi, otọ u nuhu gaga. Ethẹ uwou-odi na i te rovie. O wọhọ nọ ọzae nọ o je rou uwou-odi na avọ uviuwou riẹ a riẹ nọ Jihova o ru oware na. Pọl avọ Saelas a tẹ ta usi uwoma kẹe avọ ahwo uwou riẹ kpobi. A wuhrẹ i rai obọdẹ eware jọ kpahe Jihova aso yena. Eware nọ a wuhrẹ evaọ aso yena ọvo i te epanọ a rọ “họ-ame ababọ oke oraha.” (Iruẹru 16:25-33) Fikiere u du gwọlọ nọ whọ rẹ riẹ eware na kpobi no tao ho. Thakpe riẹ Jihova, rọ udu ra kpobi you rie, riẹ eware nọ i wuzou gaga nọ e rrọ Ebaibol na, kurẹriẹ no izieraha ra, re whọ hai je koko izi Ọghẹnẹ. Otẹrọnọ who bi ru eware nana, koyehọ who te ohwo nọ ọ rẹ họ-ame no.—Mak 12:30.

4. Eme ahwo jọ a re roro nọ u bi ru nọ a gbẹ be họ-ame he? (Rri uwoho na re.)

⁴ Ahwo jọ a gwọlọ nọ a rẹ họ-ame. Rekọ eware nọ a ti gbe ru hu nọ a tẹ họ-ame no ọvo a re roro kpahe. U gine fo re ma roro te ziezi re ma te ti ru oware jọ. (Luk 14:27-30) Ahwo jọ a re roro nọ eware nọ a te kpairoro vrẹ re a sae gọ Ọghẹnẹ i bu hrọ. Ere oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Candace o je roro. Okenọ ọ jọ ọmaha a je wuhrẹ iẹe Ebaibol, rekọ ọ rọwo jọ ukoko na ha. Nọ o te ohwo no, Isẹri Jihova a tẹ vuẹe nọ a gwọlọ wuhrẹ iẹe Ebaibol. Ọ ta nọ: “Mẹ riẹ nọ Jihova u fo nọ mẹ rẹ gọ, rekọ fikinọ me duomahọ akpọ na no, yọ eware akpọ na i je si omẹ urru, mẹ gbẹ jowọ họ. Mẹ riẹ nọ o te lọhọ họ re mẹ kpairoro vrẹ eware yena.” Ahwo jọ a re roro nọ a te sai koko izi Ọghẹnẹ hẹ nọ a tẹ họ-ame no. A re roro nọ, ‘Mẹ tẹ họ-ame no obọnana, mẹ jẹ raha uzi ulogbo jọ, a ti si omẹ no ukoko.’ Otẹrọnọ enẹ who bi roro, nọ whọ gbẹ be rọ họ-ame he, eme who re ru?

5. Eme u fo nọ ma rẹ mai roro kpahe nọ ma tẹ gwọlọ họ-ame? (Matiu 13:44-46)

⁵ Ma tẹ gwọlọ dẹ oware, ma re rri epanọ oware na o ghare te. Rekọ ma re je rri oware na sọ u gine te ugho nọ a se fihọ iẹe uzou na. Nọ ma tẹ ruẹ nọ oware na u gine te ugho yena kiọkọ, ma re roro iei isiava ha, ma rẹ dẹe. Ere ọvona re, ma tẹ gwọlọ họ-ame, orọnọ eware nọ ma te seba ọvo ma re roro kpahe he. Rekọ ma re je roro kpahe epanọ oware nọ ma gwọlọ ru na u woma te. Wọhọ oriruo, ame-ọhọ u ti ru nọ whọ te rọ jọ ogbẹnyusu ọkpekpe Jihova. Jesu ọ kẹ iriruo ivẹ jọ nọ i ru ẹme nana vẹ. (Se Matiu 13:44-46.) Imava nọ Jesu ọ ta kpahe evaọ iriruo ivẹ na, a ruẹ oware oghaghae jọ a tẹ zẹ eware rai kpobi re a sai wo oware nọ o ghare gaga na. Ere ọvona re, whọ ruẹ oware nọ o ghare gaga no. Oye họ uzẹme na kpahe Uvie Ọghẹnẹ. Otẹrọnọ who bi roro nọ eware nọ whọ te nyaseba re whọ sae họ-ame i bu hrọ, romatotọ roro kpahe iriruo Jesu na. Nọ omara nọ: ‘Kọ mẹ ginẹ riẹ nọ eware nọ a bi wuhrẹ omẹ na i wuzou gaga? Kọ usu nọ me wo kugbe Jihova, ẹruore nọ me wo na gbe emamọ inievo nọ me wo evaọ ukoko na, me rri rai ghaghae?’ Uyo nọ whọ kẹ rọkẹ enọ nana, u ti fiobọhọ kẹ owhẹ riẹ oware nọ whọ gbẹ re họ-ame he gbe oware nọ who re ru re whọ sae họ-ame.

6. Eme ma re ru re eware nọ a bi wuhrẹ omai i te omai udu?

⁶ Jesu ọ kẹ oriruo ọzae nọ ọ be kọ ibi. Ọ rehọ oriruo yena dhesẹ nọ ahwo jọ nọ a ta ẹme Ọghẹnẹ kẹ a te gọ Ọghẹnẹ hẹ fiki oghẹrẹ nọ udu rai o rrọ. Rekọ Jesu ọ jọ oriruo na ta nọ ahwo jọ nọ a ta ẹme Ọghẹnẹ kẹ a ti wo “emamọ udu.” (Luk 8:5-15) Koyehọ usi uwoma Uvie na nọ a ta kẹ ae na u ti te ae udu, a ve ti mu Ọghẹnẹ họ ẹgọ. Otẹrọnọ u ri no owhẹ udu ze inọ whọ rẹ gọ Jihova ha, gbẹ daoma. Ọghẹnẹ ọ sai ru nọ who re ro “wo udu okpokpọ.” Eme riẹ i ve ti te owhẹ udu. Whọ vẹ te gwọlọ nọ who re ru oware nọ o bi wuhrẹ owhẹ. Fikiere lẹ se Jihova re o fiobọhọ kẹ owhẹ re eme na i te owhẹ udu.—Izik. 18:31; 36:26.

7-8. Eme o be whae ze nọ emọ jọ a gbẹ be họ-ame he? (Rri uwoho na re.)

⁷ Izoge jọ i you Jihova, rekọ a gwọlọ họ-ame he. Kọ eme o be whae ze na? Eme nọ amọfa a be ta kẹ ae. Wọhọ oriruo, iticha jọ evaọ obọ isukulu a rẹ ta eme nọ e rẹ lẹliẹ emọ isukulu na roro nọ a sai yeri oghẹrẹ uzuazọ kpobi nọ o were rai o gbẹ maki kiehọ evaọ aro Ọghẹnẹ hẹ. Rekọ emọ na a te gine ru oware nọ a be ta kẹ ae na, o rẹ wha uye ze. (Ol. 1:1, 2; Itẹ 7:1-5) Re who gbe ru oware nọ o rẹ wha uye se owhẹ hẹ, rọ aro kele ọso-ilezi na nọ ọ ta kẹ Jihova nọ: “Me wo orimuo vi iwuhrẹ mẹ kpobi, keme mẹ be romatotọ roro kpahe ekareghẹhọ ra.”—Ol. 119:99.

⁸ Eme nọ ma bi yo i dhesẹ nọ esẹgbini jọ evaọ ukoko na a bi ru nọ emọ rai a gbẹ be rọ họ-ame he. Eware nọ esẹgbini itieye na a be mae kpọ ovao emọ rai rri họ, isukulu gbe emamọ iruo nọ a re wo. A be vuẹ emọ na eware nọ a rẹ sai ru evaọ ukoko na ha. Kọ who te muẹrohọ nọ ọsẹgboni ra a bi ru eware nọ i re fiobọhọ kẹ owhẹ nyaharo evaọ ukoko na tere he, eme who re ru? Whọ sai fi ẹme na hotọ kẹ ọsẹgboni ra. Kareghẹhọ nọ ohwo ọ rẹ maha vi ogbẹnyusu Jihova nọ ọ rẹ jọ họ.—Itẹ 20:11.

9. Fikieme ahwo jọ a gbẹ re họ-ame no ho?

⁹ Ahwo jọ a te ahwo nọ a rẹ họ-ame no, rekọ a be hẹrẹ egbẹnyusu rai hayo ohwo jọ evaọ uwou rai re a gbẹ họ-ame ẹdẹ ọvona. Ma riẹ nọ o thọ họ re whẹ avọ ahwo ra wha họ-ame ẹdẹ ọvona. Rekọ who roro nọ u gine woma re whọ hẹrẹ ohwo jọ re whọ tẹ te họ-ame? Kareghẹhọ nọ eyaa nọ whọ te ya kẹ Jihova inọ whọ rẹ gọe na, yọ ẹme ra avọ iẹe ọvo. Fikiere whọ rọ fiki ohwo jọ raha oke ame-ọhọ ra ha.—Rom 14:12.

HAE KAREGHẸHỌ NỌ AKPỌ NA O TI RE KẸLE

10. Eme ahwo jọ a bi roro nọ a gbẹ re họ-ame he?

¹⁰ U te no eware nọ ma be ta anwẹsiẹ na no, oware ofa jọ o riẹ nọ u bi ru nọ ahwo jọ a gbẹ be họ-ame he. A re roro nọ, ‘Oke o gbẹ riẹ, a te raha akpọ na obọnana ha, mẹ te họ-ame.’ Kọ iroro itieye na i woma? Jesu ọ ta kẹ ilele riẹ nọ: “Wha ruẹrẹ oma kpahe re, keme evaọ auwa nọ wha roro ho, oye Ọmọ ohwo ọ te rọ nyaze.”—Luk 12:40.

11. Wọhọ epanọ Olezi 119:60 ọ ta, ma tẹ riẹ Jihova ziezi, eme ma ti ru?

¹¹ Oware nọ o rẹ lẹliẹ omai roma mudhe kẹ Jihova họ fikinọ ma you rie. Epanọ ma riẹ Jihova te, ere ma ti you rie te. Yọ ma te ruẹ nọ eware nọ Jihova ọ be ta nọ ma ru na, e rrọ rọkẹ ewoma mai. Fikiere ma tẹ nwane riẹ oware jọ nọ Jihova ọ gwọlọ nọ ma ru no, ma te raha oke re ma te ti ru ei hi. (Se Olezi 119:60.) Olele Jesu nọ a re se Jemis ọ ta oware ofa jọ nọ u ro wuzou re ma ru oware nọ Jihova ọ ta ababọ oke oraha. Ọ ta nọ ohwo ọvo nọ ọ riẹ oware nọ o te via kẹe odẹnotha ọ riẹ hẹ. Nẹnẹ ma riẹ, ma riẹ sọ ma ti te odẹ hẹ. Fikiere ma tẹ riẹ “oware nọ u kiehọ” no, joma hẹrẹ te odẹ re ma te ru ei hi.—Jem. 4:13-17.

12. Eme oriruo nọ Jesu ọ kẹ kpahe ahwo nọ a rehọ iruo na u wuhrẹ omai?

¹² Ma sai wuhrẹ oware jọ no oriruo nọ Jesu ọ kẹ kpahe ọgbọ evaene na ze. Evaọ oriruo na Jesu ọ ta nọ ahwo jọ a je ru iruo anwọ ohiohiẹ. Rekọ efa jọ e jariẹ nọ a se ze auwa ọvo re iruo na i te ti kuhọ. Ukuhọ riẹ kpobi kẹhẹ, unuigho ọvona a hwa rai kpobi. Rekọ muẹrohọ oware nọ o wha riẹ ze nọ ahwo nana a gbe mu iruo họ anwọ ohiohiẹ hẹ. Nọ a nọ ae, a ta nọ: “Ohwo ọvo ọ rehọ omai iruo ho.” Ẹme na ọye, orọnikọ a jẹ dhozọ iruo ho. Oye o wha riẹ ze nọ a nwani ro lele ohwo nọ o se rai iruo na. (Mat. 20:1-16) Ere ọvona Jesu o se omai re ma jọ ilele riẹ, re ma je ru iruo usi uwoma ota na. Fikiere joma lele iei vẹrẹ re ma ru oware nọ ọ gwọlọ nọ ma ru na. Joma raha oke he.

13. Eme iku aye Lọt na i wuhrẹ omai nọ ma re ru hu?

¹³ Nọ ma te bi ru ‘meti meti’ evaọ egagọ Ọghẹnẹ, u woma ha. Keme ma tẹ hẹrẹ nọ oke na kpobi o joma re no re ma te ti ru oware nọ o rẹ were Ọghẹnẹ, ẹsejọhọ ma je ti rri omamai hi, yọ oke u kpo omai no. Jesu ọ riẹ ere, oyejabọ ọ rọ vuẹ ilele riẹ nọ: “Wha kareghẹhọ aye Lọt.” (Luk 17:31-35) Aye Lọt ọ riẹ kekeke nọ oke nọ Ọghẹnẹ ọ te rọ raha Sọdọm avọ Gomora o te no. Rekọ o wọhọ nọ epanọ ọ rẹ rọ dhẹ siọ eware riẹ ba o jẹ bẹe. (Emu. 19:23-26) Iku aye Lọt na i wuhrẹ omai nọ, orọnikọ oke nọ u je omai ma re ro ru oware nọ o rẹ were Ọghẹnẹ hẹ. Keme ma riẹ ẹdẹ nọ Ọghẹnẹ ọ te rọ kare ẹthẹ Uvie na ha. Yọ ma riẹ nọ ọ tẹ kare iẹe no, yọ ọ kare riẹ no.—Luk 13:24, 25.

14. Nọ whọ be ruẹ eruẹaruẹ Ebaibol nọ i bi rugba na, eme u fo nọ who re ru?

¹⁴ Kẹdẹ kẹdẹ eware e be via nọ i bi ru eruẹaruẹ Ebaibol gba. Yọ eware nọ e be via i dhesẹ nọ akpọ na o ti kuhọ kẹle. O tẹ make rọnọ eware jọ nọ e rrọ obọfa via na e be via evaọ oria ra ha, u fo nọ whọ rẹ riẹ nọ oke nana yọ oke nọ who re ro go ame-ọhọ ra họ obaro ho. Joma ta kpahe oware nọ o via kẹ Ileleikristi oke anwae. Pita ukọ na ọ vuẹ Ileleikristi oke yena inọ jọ a “jaja aro vi” hayo “fiẹrohotọ” keme “urere eware kpobi o kẹle no.” (1 Pita 4:7; ẹme-obotọ) O wọhọ nọ “urere” nọ Pita ọ jẹ ta na họ, oke nọ a te rọ raha Jerusalẹm gbe etẹmpol riẹ no. Ahwo nọ Pita o kere ẹme yena se na, orọnikọ evaọ Jerusalẹm a jẹ rria ha. Rekọ obojọ thethabọ. Fikiere orọnikọ ae oware na o te nwane via kẹ hẹ. (1 Pita 1:1) Rekọ nọ oware nọ Pita ọ ta na o tẹ via no, u ti ru nọ a ti ro fievahọ eware efa nọ Jihova ọ rehọ idibo riẹ ta nọ e te via. Nwanọ epọvo na re, nọ whọ be ruẹ oghẹrẹ nọ eruẹaruẹ Ebaibol i bi ro rugba na, riẹ nọ akpọ na o bi re no na. Fikiere jaja aro vi enẹna re whọ họ-ame.

15. Ẹvẹ u fo nọ ma re rri oke nọ Jihova ọ te rọ raha akpọ na? (2 Pita 3:10-13)

¹⁵ Pita ọ jọ ileta avọ ivẹ riẹ nọ ẹzi Ọghẹnẹ ọ wọ riẹ kere ta ẹme jọ nọ u dhesẹ nọ u fo ho re ma roro nọ ẹdẹ nọ Jihova ọ te rọ raha akpọ na o gbe thabọ. Okenọ Pita o ro kere ileta na, yọ oke nọ Jihova ọ te rọ raha akpọ na ọ re kẹle no ho. Rekọ ọ vuẹ inievo na nọ a “woi họ iroro ẹsikpobi” hayo “wo isiuru kpahe iẹe gaga.” (Se 2 Pita 3:10-13; ẹme-obotọ) Oware nọ u re dhesẹ nọ ma wo ẹdẹ Jihova họ iroro ẹsikpobi họ, ma rẹ hae ruẹrẹ oma kpahe, jẹ gwọlọ nọ ọ nyaze vẹrẹ. Ma te wo “uruemu ọrẹri” je bi “wobọ evaọ iruẹru omarọkẹ Ọghẹnẹ,” u re dhesẹ nọ ma bi rẹro ẹdẹ na gaga. Who te bi “wobọ evaọ iruẹru omarọkẹ Ọghẹnẹ,” eva ra e te were Jihova gaga. Oware utioye jọ nọ o te lẹliẹ eva ra were Jihova họ, nọ whọ tẹ roma mudhe kẹe jẹ họ-ame.

IRERE NỌ I TI TE OWHẸ NỌ WHỌ TẸ JỌ OKE NANA HỌ-AME

16. Oke vẹ u fo nọ whọ rẹ rọ daoma re whọ họ-ame? (2 Ahwo Kọrint 6:1, 2) (Rri iwoho na re.)

¹⁶ Enẹna u fo nọ whọ rẹ rọ daoma re whọ họ-ame. (Se 2 Ahwo Kọrint 6:1, 2.) Ọzae Ẹtiopia nọ Filip ọ ta usi uwoma kẹ na ọ raha oke re ọ tẹ te họ-ame he. Nọ ọ riẹ otọ eware nọ Filip o je wuhrẹ iẹe no, nọ ọ ruẹ ame, ọ tẹ nwane ta nọ ọ rẹ họ-ame. Ọ hae sae ta nọ ọ gwọlọ gbẹ riẹ eware efa taure ọ tẹ te họ-ame hayo ‘Ma gbẹ dhẹ haro, ma tẹ dhẹ ku oria ọfa nọ ame ọ rrọ, mẹ te họ-ame.’ Rekọ ọ ta ere he. Ọ nọ Filip nọ: “Eme ọ rẹ whaha omẹ ame-ọhọ?” (Iruẹru 8:26, 27, 35-39) Ere u fo nọ ma re ru re. Nọ ọzae obọ Ẹtiopia na ọ họ-ame no, “ọ tẹ ruabọhọ erẹ riẹ be ghọghọ.”

17. Eme Jihova ọ gwọlọ fiobọhọ kẹ owhẹ ru?

¹⁷ Otẹrọnọ whọ gwọlọ họ-ame rekọ oware jọ o gbẹ be whaha owhẹ, riẹ nọ Jihova ọ gwọlọ fiobọhọ kẹ owhẹ re whọ sae kẹle iẹe ziezi. (Rom 2:4) O ti fiobọhọ kẹ owhẹ re ozọ oware ovo u gbe mu owhẹ hẹ. Yọ o ti ru nọ whọ gbẹ te rọ fiki ohwo jọ raha oke ame-ọhọ ra ha. Nọ whọ tẹ họ-ame no, Ọghẹnẹ o ti ru nọ who ti ro wo iroro efuafo. Whọ vẹ te “kpairoro vrẹ eware nọ e rrọ obemu,” nọ whọ nyaseba. Oke yena, kọ epanọ who re ro wo “eware nọ e rrọ obaro” tha who ti ru. (Fil. 3:8, 13) “Eware nọ e rrọ obaro” tha na họ, eware nọ Jihova ọ ta nọ o ti ru kẹ ahwo nọ a roma rai kẹe jẹ họ-ame no.—Iruẹru 3:19.