Whọ Ruẹrẹ Oma Kpahe kẹ Ebẹbẹ nọ Who ti Wo nọ Whọ tẹ Họ-Ame No?

1-2. Oghẹrẹ vẹ ma sae rọ ruẹrẹ oma kpahe kẹ ebẹbẹ nọ e sai te omai evaọ ukoko na? Kẹ oriruo.

MA RIẸ nọ ma rẹ siọ ebẹbẹ ba ewo ho, keme akpọ Ẹdhọ ma rrọ. Jesu ọ vuẹ ilele riẹ nọ: “Itho ezoruẹ e rẹ jariẹ hrọ.” (Mat. 18:7) Nọ ma riẹ ere no na, kọ ma rẹ ruẹrẹ oma kpahe re nọ ebẹbẹ na e jẹ ze ma vẹ riẹ oware nọ ma re ru. Yọ ebẹbẹ jọ e sai no obọ inievo mai ze.

² Joma kẹ oriruo jọ nọ o sai fiobọhọ kẹ omai. Ukoko Jihova o be hae vuẹ omai nọ ma ruẹrẹ oma kpahe kẹ eware okpẹtu. Kọ ẹvẹ ma sae rọ ruẹrẹ oma kpahe? Ma rẹ daoma riẹ eware okpẹtu nọ e sae via evaọ oria nọ ma rrọ, maero otẹrọnọ ma kwa kpohọ etẹe obọ. Ma ve je roro oware nọ ma ti ru nọ ebẹbẹ itieye na e tẹ romavia. (Itẹ 21:5) Ere ọvona re, ma re roro kpahe ebẹbẹ nọ e sai te omai evaọ ukoko na, ma vẹ jẹ jiroro oware nọ ma ti ru nọ ebẹbẹ itieye na e tẹ roma lahwe. Ma te ru ere, e te nwane kẹ omai uye ga hrọ họ, yọ e te lẹliẹ omai nyasiọ Jihova ba gbe he. (Ol. 17:5) Oyejabọ ma te rọ ta ẹme kpahe ebẹbẹ esa jọ nọ e sai te omai evaọ ukoko na gbe epanọ ma sae rọ ruẹrẹ oma kpahe kẹ ae.a

NỌ ONIỌVO JỌ O TE RU OWARE NỌ O KẸ OWHẸ UYE

3. Ẹbẹbẹ jọ vẹ o sai te omai evaọ ukoko na?

³ Ẹvẹ o jọ ẹdẹ ọsosuọ nọ who ro kpohọ ewuhrẹ nọ whọ ruẹ epanọ Isẹri Jihova a you ohwohwo te? Kọ o lẹliẹ owhẹ riẹ nọ egagọ uzẹme na whọ ruẹ no na? (Jọn 13:35; Kọl. 3:12) Nwanọ oware nọ o via kẹ Blancab ọye. Rekọ nọ ọ họ-ame no, oware nọ o roro nọ o te via ha o tẹ via. Ọ ta nọ: “Oniọvo-ọmọtẹ jọ o ru oware jọ nọ o kẹ omẹ uye gaga. Ere ọvo ho, mẹ ruẹ nọ oniọvo na ọ rẹ ta ikpehre eme kpahe ahwo gaga re. Me roro nọ oniọvo ọ sai ru ere he, keme anwẹdẹ mẹ riẹ Isẹri Jihova fihọ ahwo nọ a rẹ gwọlọ ẹme he, a te je you ohwohwo.” Dede nọ inievo ra nọ e rrọ ukoko na a be daoma gbe wo uruemu nọ u fo Oleleikristi, a re ru thọ ẹsejọ keme a gba ha. (Ẹf. 4:23, 24; 1 Jọn 1:8) Oyejabọ nọ a rẹ rọ ta ẹme nọ ọ rẹ dha omai eva hayo ru oware nọ o rẹ kẹ omai uye ẹsejọ na. (Jem. 3:8) O da omai gaga nọ inievo jọ a bueva no ukoko na no fiki oware nọ ohwo jọ o ru rai.

4. Eme ma re muhọ eru enẹna nọ u ti fiobọhọ kẹ omai nọ oniọvo jọ o te ru omai thọ? (Ahwo Ẹfisọs 4:32)

⁴ Kọ eme ma re muhọ eru enẹna nọ u ti fiobọhọ kẹ omai nọ oniọvo jọ o te ru omai thọ? Hai ru oware nọ Ebaibol ọ ta evaọ obe Ahwo Ẹfisọs 4:32 na. (Se Ahwo Ẹfisọs 4:32.) Whọ tẹ be daoma re who wo ọdawẹ jẹ jọ wowou ẹsikpobi wọhọ epanọ Ebaibol ọ ta, whọ te kaki lele ahwo whọ họ. Daoma hae rọvrẹ inievo ra nọ a te ru owhẹ thọ. Eme o ti fiobọhọ kẹ owhẹ ru ere? Hae kareghẹhọ nọ ẹsikpobi whọ be lẹ Jihova nọ ọ rọvrẹ owhẹ, yọ ọ be rọvrẹ owhẹ. (Mat. 6:12) Nọ who te roro kpahe epanọ Jihova ọ be rọvrẹ owhẹ te, o te gbẹ bẹ owhẹ gaga ha re whọ rọvrẹ amọfa.

5. Ohrẹ vẹ Ebaibol ọ kẹ omai nọ o sai fiobọhọ kẹ omai nọ ohwo jọ o te ru omai thọ? (Itẹ 19:11)

⁵ Se Itẹ 19:11. Nọ ohwo jọ o te ru oware nọ o kẹ omai uye, Ebaibol ọ ta nọ otoriẹ udidic u re hrẹ ofu mai kpotọ. Yọ oware nana u fiobọhọ kẹ Sista Rima gaga no. U ri kri nọ ọ rọ họ-ame he. Ọ ta nọ: “Nọ oniọvo jọ o te ru oware nọ o kẹ omẹ uye, mẹ rẹ daoma kareghẹhọ ẹme obe Itẹ 19:11 na. Me re roro kpahe uzuazọ nọ o yeri no gbe oghẹrẹ nọ eware e rrọ kẹ oniọvo na. Me ve je roro kpahe oware nọ o sae jọ nọ o wha riẹ ze nọ o ro ru oware nọ o ru na. Yọ me re lele inievo na kpohọ usi uwoma re mẹ riẹ ae ziezi.” Nọ emamọ oware jọ nọ u fo nọ ma rẹ rọ aro kele. Daoma riẹ inievo ra ziezi enẹna. Whọ tẹ riẹ ae ziezi, nọ a te ru oware nọ o kẹ owhẹ uye, ẹsiẹe whọ te mae rọvrẹ rai.

6. Eme o te lẹliẹ owhẹ lele inievo na riẹ yeri ziezi?

⁶ Eme who re ru re whọ sai lele inievo na riẹ yeri ziezi? Nọ whọ be daoma re whọ riẹ inievo ra na, tẹrovi eware nọ a be riẹ ru. (Je rri Itẹ 10:12; Rom 12:10; Fil. 2:2, 3) Ere oniọvo nọ a re se Mark nọ ọ họ-ame obọ o bi ru, yọ u bi fiobọhọ kẹe gaga. Nọ o mu inievo ukoko riẹ họ ego kẹle gaga no, o te mu iruthọ rai họ ẹruẹ. Kọ eme o ru re iruthọ inievo na nọ ọ be ruẹ o gbẹ lẹliẹe kẹnoma kẹ inievo na ha? Ọ ta nọ: “Mẹ ruẹ nọ eware nọ inievo na a bi ru thọ na orọnikọ yọ eware nọ i yoma gaga ha. Uruemu inievo na u woma vi orọ ahwo nọ a rrọ ukoko na ha kpekufiẹ. Mẹ ruẹ nọ orọnikọ eware nọ inievo na a be riẹ ru hu me re roro kpahe he. Fikiere mẹ tẹ be daoma muẹrohọ eware nọ a be riẹ ru.” Whọ tẹ be hai muẹrohọ eware nọ inievo na a be riẹ ru, who ti lele inievo na riẹ yeri ziezi.

NỌ EWARE NỌ WHỌ NYASEBA I TE BI JE SI OWHẸ URRU

7. Eme o sae lẹliẹ eware nọ ma nyaseba no je si omai urru?

⁷ Nọ who kurẹriẹ obọ, eva e were owhẹ nọ whọ ziọ ukoko Ọghẹnẹ no, whọ gbẹ rrọ usu ahwo nọ Ẹdhọ o bi su epanọ u je rie he. Fikiere who ti roro nọ, ‘Kọ oware jọ o rrọ akpọ Ẹdhọ nọ o re je si ohwo urru?’ Rekọ nọ ẹbẹbẹ ọ tẹ ze no, ẹsejọ whọ te kareghẹhọ eware jọ nọ whọ nyaseba okenọ who je kurẹriẹ. Ẹsejọhọ i ve ti mu owhẹ urru họ esi. (Je rri Ikelakele 11:4-6.) U wo inievo jọ nọ i je ru iruo nọ a jẹ jọ hwa ae osa gbẹdẹ, rekọ iruo na e jẹ rehọ oke rai kpobi no. A no iruo na no re a sae gọ Jihova ziezi. Inievo efa jọ, egbẹnyusu ekpekpe rai a kẹnoma no ai nọ a ruẹ nọ a mu Ebaibol họ ewuhrẹ no. Inievo jọ a siobọno isigareti hayo ikpehre eware efa nọ e jẹ were ai oma, dede nọ o lọhọ kẹ ae he. Nọ Oleleikristi o te bi je zihe kpemu fiki eware nọ ọ nyaseba no, u yoma kẹhẹ! Kọ eme who re ru enẹna re oghẹrẹ kpobi nọ eware e rrọ kẹhẹ, who gbe je zihe kpohọ eware nọ whọ nyaseba no ho?

8. Eme iku Abraham avọ Sera i wuhrẹ omai?

⁸ Ma rẹ jọ Ebaibol ruẹ iku ahwo nọ a jẹ gọ Jihova ziezi nọ a nyase eware buobu nọ i re si ohwo urru ba. Ahwo otiọye jọ họ Abraham avọ Sera. Jihova ọ ta kẹ ae nọ a kwa no okpẹwho Ọr nọ a di ogba wariẹ họ. A te gine ru ere. A tẹ jẹ rria iwou-owhre. (Hib. 11:8, 9) Ma riẹ nọ ẹsejọ a te hae kareghẹhọ emamọ eware nọ e rrọ obọ Ọr. Rekọ “o hae jọ nọ a jẹ kareghẹhọ” epanọ a jẹ reakpọ te evaọ obọ Ọr ẹsikpobi, a hae te gwọlọ nọ a re zihe. Rekọ a kpairoro vrẹ obei, a tẹ tẹrovi eghale nọ i ti te ai evaọ obaro.—Hib. 11:15, 16.

9. Ẹvẹ Pọl ukọ na o rri eware nọ ọ nyaseba? (Ahwo Filipai 3:7, 8, 13)

⁹ Pọl ukọ na ọ nyase ikpeware jọ ba re ọ sae gọ Jihova re. Re o te ti kurẹriẹ, ọriẹ-izi jọ nọ a re se Gamaliẹl nọ a jẹ kẹ adhẹẹ gaga ọye o je wuhrẹ Pọl. (Iruẹru 22:3) Pọl ọ jẹ nyaharo gaga evaọ egagọ ahwo Ju. Yọ ọ hai ti wo ọkwa nọ o hae te lẹliẹ ahwo riẹe gaga. (Gal. 1:13, 14) Rekọ nọ o kurẹriẹ no, ọ kpairoro vrẹ eyena kpobi. Kọ ẹsikpobi eware e jọ lọlọhọ kẹe? Ijo. A kpe rie, a fi rie họ uwou-odi, yọ ahwo obọriẹ a mukpahe iẹe. (2 Kọr. 11:23-26) O hae jọ nọ ebẹbẹ riẹ ọvo o je roro kpahe, ọ hai ti roro nọ okenọ o ri kurẹriẹ hẹ akpọ riẹ ọ mai woma. Rekọ Pọl o ru ere he. O roro kpahe obọdẹ uvẹ nọ o wo nọ o je ro ru iruo kẹ Jesu Kristi, gbe osa nọ u ti tei obọ evaọ ẹdẹfa. Pọl ọ riẹ nọ eware nọ ọ nyaseba na kpobi i fioka ha nọ a tẹ rehọ ae wawo eware nọ o ti wo.—Se Ahwo Filipai 3:7, 8, 13.

10. Eme ma re roro kpahe ẹsikpobi? (Mak 10:29, 30) (Rri iwoho na re.)

¹⁰ Kọ eme oriruo Pọl na o wuhrẹ omai? Who te bi roro kpahe eware nọ whọ nyaseba re whọ sae gọ Jihova, oware nọ whọ rehọ fiki riẹ nyase eware yena ba o thọrọ owhẹ ẹro gbe he. (Ọtausi. 7:10) Roro kpahe eghale nọ who wo no fiki ukoko na nọ who kurẹriẹ ze na. Who zihe ruọ ogbẹnyusu ọkpekpe Osu odhiwu gbe akpọ no. (Itẹ 3:32) Who wo inievo buobu evaọ ukoko na nọ i you owhẹ. (Se Mak 10:29, 30.) Who wo obọdẹ ẹruore. (Aiz. 65:21-23) Whọ tẹ be hai roro kpahe eghale nọ who wo no fikinọ whọ be gọ Jihova, eware nọ whọ nyaseba e te gbẹ nwane da owhẹ tere he.

11. Eme iku Rosemary i wuhrẹ owhẹ?

¹¹ U wo oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Rosemary nọ ọ họ-ame evaọ okenọ ọ jọ oware wọhọ ikpe udhuvẹ-gbikpe (50). Eware jọ nọ ọ jẹ hai ru taure ọ tẹ te họ-ame i je si ei urru. Ọ ta nọ: “Krismase e jẹ hai si omẹ urru, keme mẹ avọ ahwo uwou mẹ ma jẹ hai ru eware nọ e rẹ lẹliẹ eva were omai gaga evaọ oke Krismase. Eware nọ mẹ jẹ hae kẹ ahwo evaọ oke yena o jẹ hae lẹliẹ eva were omẹ. Me re se emọ na ze, a ve dikihẹ kẹle eflawa Krismase na. Nọ mẹ jẹ kẹ ae ọvuọ okẹ riẹ no, nọ a je rovie iei, a jẹ be ghọghọ na, yọ eva e be were omẹ.” Kọ eme oniọvo na o ru? Ọ ta nọ: “Me bi ru eware efa nọ e be lẹliẹ omẹ kpairoro vrẹ Krismase. Kukpe kukpe, mẹ rẹ gwọlọ ẹdẹ jọ nọ mẹ rẹ rọ dẹ eware kẹ ahwo uwou mẹ, jẹ vuẹ ae oware nọ o be lẹliẹ eva rai were omẹ.” U wo oware ofa jọ nọ Rosemary ọ nyaseba re nọ o je roro kpahe. Ọ ta nọ: “Nọ me kurẹriẹ no, egbẹnyusu mẹ a te siomano omẹ no, yọ o jẹ hae kẹ omẹ uye ẹsejọ.”d Kọ eme o ru? Ọ jẹ hae ta kẹ inievo-emetẹ jọ re a gbe kpohọ usi uwoma. Ọ ta nọ: “Mẹ rọ ere wo egbẹnysu efa no, yọ me you rai gaga.” Kọ eme who wuhrẹ no oyena ze? Ẹsejọ eware nọ e jẹ hae were owhẹ nọ whọ nyaseba e te hai si owhẹ urru. Rekọ eware efa e riẹ nọ i woma vi eyena kpekufiẹ nọ whọ sai ru nọ i ti si iroro ra no obei ze. (Fil. 4:8, 9) Oye ovo gbe he, kareghẹhọ nọ oware kpobi nọ whọ nyaseba fiki Jihova, onọ ọ te kẹ owhẹ u ti woma vi oyena kpekufiẹ.

NỌ OHWO JỌ O TE KIE NO UKOKO

12. Eme o rẹ sae via evaọ ukoko na nọ o rẹ kẹ omai uye?

¹² Nọ who kurẹriẹ ziọ ukoko na, eva e jẹ were owhẹ nọ who no akpọ omuomu Ẹdhọ ziọ ukoko ofuafo Ọghẹnẹ no. (Aiz. 65:14) Rekọ ẹsejọ whọ te hai yo nọ oniọvo jọ o ru oware uyoma. Ẹsejọ uruemu ahwo jọ u re yoma te epanọ a re ro si ai no ukoko na. (1 Kọr. 5:13) Oware utioye nọ o via o kẹ oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Samar uye gaga. Ọ ta nọ: “Nọ mẹ họ-ame no, u kri hi, a te si ọkpako ukoko jọ nọ ọ raha uzi ulogbo no ukoko. U gbe omẹ unu gaga. Me roro nọ ọkpako ukoko ọ sai ru oware utioye na ha.” Ma riẹ nọ inievo mai a you Jihova, yọ a be daoma re a ru oware nọ o rẹ were iẹe. (1 Kọr. 13:4, 7) Ghele na ma riẹ nọ a re si ahwo jọ no ukoko kukpe kukpe. Yọ ohwo nọ ọ kẹle omai gaga hayo ohwo nọ ma jẹ kẹ adhẹẹ gaga o te ru oware uyoma, o rẹ sai nuhu ẹrọwọ mai.

13. Eme ma re ru enẹna re ohwo mai jọ o te kie no ukoko na, u gbe nuhu ẹrọwọ mai hi?

¹³ Kọ eme who re ru enẹna re ohwo ra jọ o te kie no ukoko na, u gbe nuhu ẹrọwọ ra ha? Hai ru eware nọ e rẹ lẹliẹ usu ra avọ Jihova kpekpe. (Jem. 4:8) U du jọ nọ fiki ohwo jọ who ro dikihẹ ga evaọ ukoko na ha. Dede nọ whọ be hai lele ahwo uviuwou ra gọ Jihova je kuomagbe inievo na evaọ obọ ewuhrẹ, u fo nọ whẹ ọvo whọ rẹ hae lẹ se Jihova je wuhrẹ Ebaibol kẹ omobọ ra.—Ol. 1:2; 62:8.

14. Eme uruemu nọ Pita ukọ na o dhesẹ u wuhrẹ omai? (Jọn 6:66-68)

¹⁴ Pita ukọ na yọ ohwo jọ nọ ma rẹ sai wuhrẹ oware jọ mi. Oke jọ, ahwo buobu nọ a je lele Jesu a nyase Jesu ba fiki ẹme jọ nọ ọ ta. Ẹsejọhọ ẹme nọ Jesu ọ ta na o vẹ Pita ẹro ho. Rekọ Pita ọ ta ẹme jọ nọ u dhesẹ nọ ọ gwọlọ rọ aro kele ahwo na nyasiọ Jesu ba ha. (Se Jọn 6:66-68.) Pita o je rri ahwo gọ họ. Eware nọ Jesu o je wuhrẹ o je rri. Ọ riẹ nọ uzẹme na Jesu ọ be ta na. Yọ oware nọ u fiobọhọ kẹe oye. Epọvo na nẹnẹ re, oware kpobi nọ ohwo jọ o ru kẹhẹ, ma riẹ nọ eware nọ ukoko Jihova u bi wuhrẹ omai na uzẹme. Fikiere kru uzẹme na ga. Oniọvo nọ a re se Samar nọ ma ta ẹme riẹ ẹsiẹ na ọ ta nọ, “Oware uyoma nọ omọvo o ru o nwani dhesẹ nọ kọ ere ahwo kpobi nọ ma gbẹ rrọ ukoko a rrọ họ. Uzioraha omọvo o rẹ nwane raha ukoko na kpobi hi. Yọ u re dhesẹ nọ ere Jihova ọ rrọ họ.”

15. Eme who wuhrẹ no oware nọ o via kẹ Emily ze?

¹⁵ Joma ta ẹme kpahe oware nọ o via kẹ oniọvo nọ a re se Emily. Nọ ọ họ-ame no, o vrẹ oka ọvo ho, oni riẹ ọ tẹ kwa siọ ae ba. Yọ a si rie no ukoko re. Emily ọ ta nọ: “Me roro nọ oni mẹ ọ sai ru oware utionana ha. A rẹ ruẹ oware nọ o kẹ omẹ uye tei hi. Ẹro riẹ o bi vo omẹ gaga.” Kọ eme o fiobọhọ kẹ Emily kru udu ga? Ọ ta nọ: “Me yere Ọghẹnẹ nọ me wo amọfa nọ a be tuduhọ omẹ awọ. Ọsẹ mẹ gbe inievo ukoko na a nyasiọ omẹ ba ha. Ohwo ọvo nọ o wo ẹbẹbẹ hẹ ọ riẹ hẹ. Fikiere joma go kẹle ohwohwo re ma hae tuduhọ ohwohwo awọ.” (1 Pita 5:9) Whọ hẹrẹ nọ ẹbẹbẹ ologbo o te owhẹ oma taure who te ti go kẹle inievo na ha. Hae whomahọ inievo na ziezi enẹna, re odẹnotha ẹbẹbẹ o je te owhẹ, who ve wo ahwo nọ a rẹ tuduhọ owhẹ awọ.

16. Eme u fo nọ ma kareghẹhọ? (Rri uwoho na re.)

¹⁶ Kareghẹhọ re nọ ahwo nọ Jihova o you ọ rẹ whọku. (Hib. 12:6) Ọ gwọlọ nọ ahwo nọ a si no ukoko no a zihe ziọ ukoko na. (2 Pita 3:9) Fikiere a te si ohwo ra jọ no ukoko, riẹ nọ ekpako na a be daoma gaga re a fiobọhọ kẹe re ọ sai zihe bru Jihova ze.—2 Tim. 2:24, 25.

17. Eme ma riẹ nọ Jihova o ti ru?

¹⁷ Eware nọ ma ta ẹme te na yọ ebẹbẹ nọ e rẹ sai te owhẹ nọ whọ tẹ họ-ame no. Rekọ eye ọvo ho, efa e gbẹ riẹ. Ebẹbẹ jọ e rẹ jọ gaga, rekọ jọ ozọ u mu owhẹ hẹ. Eware buobu e riẹ nọ whọ sai ru enẹna rọ ruẹrẹ oma kpahe. U te no ere no, Jihova Ọghẹnẹ o ti fiobọhọ kẹ owhẹ. Yọ oware ovo nọ o rẹ bẹe eru o riẹ hẹ. O fiobọhọ kẹ owhẹ gaga no, yọ o ti gbe fiobọhọ kẹ owhẹ vrẹ ọvo. (1 Pita 5:10) Ọ te kẹ owhẹ ẹgba nọ whọ sai ro thihakọ ẹbẹbẹ kpobi nọ o te owhẹ. Whọ tẹ rọwo nọ o fiobọhọ kẹ owhẹ, ẹbẹbẹ ọvo nọ ọ sai si owhẹ no abọ Jihova ọ te jariẹ hẹ.—Ol. 119:165; Rom 8:38, 39.