‘Tai Ngurengure’

“Karaoi bwaai ni kabane n aki ngurengure.”​—I-BIRIBI 2:14, NTK.

1, 2. Tera te reirei are e anga Bauro nakoia Kristian ake i Biribi ao i Korinto, ao bukin tera?

E KABATIAA kamoamoaiia Kristian ake n te moan tienture i Biribi Bauro n ana reta ae kairaki koreana iroun te Atua are e kanakoa nakoia. E kamoamoaia raona n onimaki n te kaawa anne ibukin aia akoi ao ingaingannanoia, ao e kaota naba kimwareireina n aia mwakuri aika raraoi. Ma e kauringia naba Bauro bwa a na “karaoi bwaai ni kabane n aki ngurengure.” (I-Biribi 2:14, NTK) Bukin tera ngke e anga te kaungaunga aei te abotoro?

² E ataa te bwai ae na riki man te ngurengure Bauro. Tabeua te ririki mai imwaina, ao e a tia naba ni kauringia kaain te ekaretia are i Korinto, bwa a kona n ruanikai man te ngurengure. E kaotia Bauro bwa a aki toki ni kauna Iehova tibun Iteraera, ni menaia n te rereua. N te aro raa? N aroia n tangiri baika bubuaka, n taromaurian boua, ni wene ni bure, ni kataan Iehova irouia ao ai ngurengureia, ae te bwai ae e a kauringia iai ngkai. E kaungaia I-Korinto Bauro bwa a na karekei reireiaia man katoto aikai. E korea ae kangai: “Kam na tai ngurengure, n ai aroia temwaangina i buakoia ngke a ngurengure, ao a tiringaki iroun te tia tiritiri.”​—1 I-Korinto 10:6-11, NTK.

3. E aera ngkai e riai n tabeakinaki te reirei ibukin te ngurengure ni boong aikai?

³ Ngkai ana toro Iehova ngaira ni boong aikai, ti kaotiota naba te nano ae titeboo ma kaain te ekaretia i Biribi. A ingaingananora nakon mwakuri aika raraoi, ao ti bwaina te itangitangiri. (Ioane 13:34, 35) N noran te kangaanga are e riki ibuakoia ana aomata te Atua rimoa man te ngurengure, ti a riai n ataia ae e kakawaki bwa ti na mutiakina te reirei ae kangai: “Karaoi bwaai ni kabane n aki ngurengure.” Ti na iangoi moa katoto ibukin te ngurengure n te Baibara. Imwina, ti na maroroakin baika ti kona ni karaoi ibukin totokoan te kabuanibwai ni boong aikai, are e kona n reke man te ngurengure.

Te Botaki ae Buakaka ae Ngurengure Nakon Iehova

4. A ngurengure n te aro raa, tibun Iteraera n te rereua?

⁴ E kabonganaki n te Baibara te taetae n Ebera ae nanona ‘ngurengure, bangantaeka, ke takutaku,’ ni kairekerekeaki ma baike a riki i buakoia Iteraera i nanon 40 te ririki ni menaia n te rereua. N taai tabetai, ao a aki rau nanoia tibun Iteraera n aroaron maiuia ao a kaotiotia ni ngurengureia. N te katoto, tii tabeua te wiki imwin kainaaomatakia man tautoronakia i Aikubita, ao “e bane te botaki, ake tibun Iteraera, ni ngurengure nakoni Mote ao nakon Aaron.” A ngurengure tibun Iteraera ibukin te amwarake ni kangai: “Ti bia kamani mate ni bain Iehova n te aba are Aikubita, ngke ti tekateka i rarikini bwaati n iriko, ngke ti kanuaira ni kangi baraua; ba kam kaotinakoira nakon te rereua aei, ba kam na kabanea te botaki aei ni kamatea n te baki.”​—Te Otinako 16:1-3.

5. Ngke a ngurengure tibun Iteraera, n etina, a waea antai iai?

⁵ Ni koauana, e teimatoa ni boutokaia tibun Iteraera Iehova, ni baike a kai nanoia iai ni katauraoan te amwarake ma te mooi ni menaia n te rereua. Bon akea te kabuanibwai ae a na mate iai kaain Iteraera tao ibukin te rongo n te rereua. Ma ibukin aki raun nanoia, a a boni kabuburaa aia kangaanga n aia iango ao a a moanna ni ngurengure. E ngae ngke a kaineta Mote ao Aaron ni ngurengureia, ma n ana taratara Iehova, a boni ngurengure nakoina. E tuangia tibun Iteraera Mote ni kangai: “E ongo ngurenguremi Iehova akana kam ngurengurei nako Ina: ao kanga antai ngaira? tiaki nako ira ngurenguremi, ma nakon Iehova.”​—Te Otinako 16:4-8.

6, 7. N aron are kaotaki ni Warekaia Iteraera 14:1-3, tera bitakin nanoia tibun Iteraera?

⁶ E aki maan imwin aei, ao a a manga ngurengure naba tibun Iteraera. E kanakoia 12 mwaane Mote bwa a na tuoa te Aba ni Berita. A oki tengaun mai buakoia ma aia ribooti ae buakaka. Tera mwina? “A bane tibun Iteraera ni ngurengure nakoni Mote ma Aaron: ao e bane te botaki n taku nako ia, Ti bia kamani mate n te aba are Aikubita! ke ti bia kamani mate n te rereua aei! Ao bukin tera ngkae E kairira Iehova nakon te aba aei, ba ti na bwaka n te kabaang? A na riki bura ma natira aika uarereke ba taenikai: tiaki a raraoi riki arora ngkana ti a okira Aikubita?”​—Warekaia Iteraera 14:1-3.

⁷ Ai korakorara bitakin nanoia kaain Iteraera! N te moantai, ao a anenea kamoamoan Iehova ibukin nanoia ni kakaitau imwin kainaaomataia mai Aikubita ao kamaiuaia rinanon Taari are Uraura. (Te Otinako 15:1-21) Ma e a bitaki nanoia ni kakaitau ana aomata te Atua nakon te aki raunnano, ngke a a kaaitara ma kamwebuakan te rereua ao maakakia kaaini Kanaan. N onean mwin are a na kaitaua te Atua ibukin kainaaomatakia, a a bukinna n te bwai are a iangoia ae kairua, are aongkoa e aki angania te bwai are a kainnanoia. Mangaia are, te ngurengure boni kaotan akean te nano ni kakaitau ibukin baike e a tia ni katauraoi Iehova. Maroaka are e a kangai: “Ai ti maan ra Ngai n taona nanou nakon te botaki ae buakaka aei, ae ngurengure nako Iu?”​—Warekaia Iteraera 14:27; 21:5.

Te Ngurengure n te Moan Tienture

8, 9. Taekin katoto ibukin te ngurengure ake a koreaki n te Baibara n Erene ni Kristian.

⁸ A irekereke katoto ake a taekinaki mai moa riki ibukin te ngurengure, ma aomata aika noraki ni ngurengure i mataia aomata. Ni menan Iesu Kristo i Ierutarem ibukin te Toa aika Uumwa-n-Rianna n 32 C.E., “e bati te bangantaeka irouia aomata i bukina.” (Ioane 7:12, 13, 32,) E teretere bwa a wirikirikia taekana, a taku tabeman bwa te aomata ae raoiroi ao tabeman riki a taku bwa e aki raoiroi.

⁹ N te tai teuana, ao a kairuwaeaki Iesu ma taan rimwina ni mwengan Rewi are arana naba Mataio, ae te tia anai angabwai. “Ao Bwaritaio ma taani koroboki a ngureakiniia ana reirei Iesu, ao a taku, E aera ngkai kam amwarake ao ni mooi ni bootaki ma taan anai taekiti ma aomata aika buaakaka?” (Ruka 5:27-30, NTK) Tabeua te tai imwina i Kariraia, ao “a ngureakinna [Iesu] I-Iutaia ibukina ngke E kaangai, Ngai te amwarake are e ruo mai karawa.” Iai naba taan rimwin Iesu aika un n ana taeka aikai ao a a moanna ni ngurengure.​—Ioane 6:41, 60, 61, NTK.

10, 11. E aera bwa a ngurengure I-Iutaia ake a bwaina te taetae n Erene, ao a na kanga unimwaanen te ekaretia ni kona ni kakabwaiaki man aroia abotoro ni butimwaea te ngurengure arei?

¹⁰ E a teretere raoi mwin te ngurengure ngke a a manga ngurengure naba tabeman teutana te tai imwin Bentekota n 33 C.E. A mwaiti aomata ake a a tibwa riki bwa taan rimwin Kristo man aaba ake itinanikun Iteraera, ake a akoaki irouia raao n onimaki i Iutaia, ma manga iai te kangaanga n irekereke ma aroia n ibuokanibwai ni baike iai irouia. E taku te rongorongo: “A ngurengure I-Iutaia ake a bwaina te taetae n Erene irouia raoia n I-Iutaia ake a bwaina te taetae n Ebera, ibukina ngke akea tibwaia aia aine, ake a a tia ni mate buia, ae e reke n te tibwatibwa n te bong ae koraki.”​—Mwakuri 6:1.

¹¹ A kaokoro aroia aomata aika ngurengure aikai ma tibun Iteraera ake n te rereua. A aki bangaaomata n taekina aki raunnanoia ni maiuiia I-Iutaia ake a bwaina te taetae n Erene aikai. Ma a kaota te kabwaka ibukin tabeakinaia tabeman aine ake a a tia ni mate buia ni baike a kainnanoi. Irarikin anne, a aki karaoi naba mwakuri ni kakeru taani ngurengure aikai ao n taetae i mataia aomata ni bukina Iehova. Ma a kaongoia abotoro taekani ngurengureia, ike e a waekoa iai ni kaetaki ibukina bwa a nora kakawakin ao rian te ngurengure anne abotoro. Ai raoiroira aia katoto abotoro ibukia unimwaanen te ekaretia ni boong aikai! A taratara raoi taani kawakin-tiibu n te ekaretia bwa a na aki‘bonoti taningaia nakon tangin te aomata ae akea ana bwai.’​—Taeka N Rabakau 21:13; Mwakuri 6:2-6.

Tarataraiko Man Ana Urubwai te Ngurengure

12, 13. (a) Taekin baika a kona n riki man te ngurengure. (b) Tera ae kona ni kawaekoaa reken ngurengureia aomata?

¹² Angiin katoto man te Baibara aika ti a tia n rinanoi, a kaotaki iai bwa e karikii kangaanga aika kakaiaki i buakoia ana aomata te Atua ake rimoa te ngurengure. Mangaia are, ti riai n iangoa raoi urubwaina are e kona n riki ni boong aikai. E kona ni buokira te kaikonaki aei. A mwaiti aekan biiti aika a bae n raraa. Ngkana e aki tabeakinaki kanikinaean raraan te biti ni moani kaotina, e na bon rikirake ni mka ni karokoa ae e aki kona ni kamanenaki. A mwaiti motoka aika aikoa kamanenaki ngkai, tiaki ibukin uruakin aia intin, ma ibukina bwa e a rangi ni mka rabwatana n te aro are e a kaikoaki tokaraia. Ti na kanga ni kaineta te kaikonaki aei nakon te ngurengure?

¹³ Ngkai a bae n raraa aeka ni biiti, ao aroaroia aomata aika aki kororaoi te ngurengure. Ti riai n tarataraira raoi bwa ti na ataa kanikinaean aei. N aron ae e waekoa n raraa te biti n te mwaimwai ao te eea ae taoro, e waekoa naba ni karika ngurengurera te kangaanga. E konaa te rawawatannano ni bita te marakinnano ae bebete nakon te un ae korakora. Ngkai a a korakora riki aaro aika bubuaka ni kabanean bongin te waaki ae ngkai, a na rikirake naba iai aaro aika a kona ni karika te ngurengure. (2 Timoteo 3:1-5) Mangaia are, e kona ni ngurengure ana toro Iehova temanna ibukin are temanna. E kona naba ni karika aki-raun temanna te bwai ae uarereke, tao n aron mamaaran te aomata, aki-konabwaina, ke mwiokoana aika okoro.

14, 15. E aera ngkai ti riai n taobaraa te nano ni kani ngurengure?

¹⁴ E ngae ngkana tao tera bukin aki-kukureira, ma ngkana ti kariaia bwa ti na aki kerikaki man mamaarara ae te kani ngurengure, e na kona ngkanne ni karikirakea i nanora te aki raunnano ao n riki bwa taani ngurengure n taai nako. Ni koauana, ti kona ni kitana te onimaki man ana urubwai te ngurengure. Ni ngurengureia tibun Iteraera ibukin maiuiia n te rereua, a a rangi n riao ngke a a bukina iai Iehova. (Te Otinako 16:8) E bia aki reke anne iroura!

¹⁵ E kona n totokoaki raraan te biti ngkana e beeniaki n te been ibukin tuukan te raraa ao ni waekoa ni beeni taabo ake a a moanna n teke n te raraa. N aron anne, ngkana ti kunea i nanora mamaarara ae te kani ngurengure e kona n taobaraaki ngkana ti waekoa n tataroakina buokara iai. N te aro raa?

Tarai Bwaai n Aron Ana Taratara Iehova

16. Ti na kanga ni kona n tokanikai i aon te nano ni kani ngurengure?

¹⁶ E kairira te ngurengure bwa ti na kaatuua iaiangoara i bon iroura ao ara kangaanga, n te aro are ti a tarariaoi iai kakabwaia aika a a tia n reke iroura ngkai Taani Kakoaua ngaira ibukin Iehova. Ti riai n ururing kakabwaia aikai n taai nako, bwa ti aonga n tokanikai i aon te nano ni kani ngurengure. N te katoto, ti bane ni kakabwaiaki ngkai ti ingoanaki n aran te Atua ae Iehova. (Itaia 43:10) Ti kona ni karikirakea te iraorao ae kaan ma ngaia, ao n tataetae naba ma te ‘tia ongoraei tataro’ n taai nako. (Taian Areru 65:2; Iakobo 4:8) E rangi ni manena maiura ngkai ti a mataata raoi n te titiraki ni kaineti ma te mwaaka n tautaeka i aoni bwaai ni kabane. Ao n ururingnga naba bwa ti na kakabwaiaki ngkana ti kona ni kaotia bwa ti kan teimatoa ni kakaonimaki nakon te Atua. (Taeka N Rabakau 27:11) Ti kona ni katoa tai ni buoka tataekinan euangkerion te Tautaeka n Uea. (Mataio 24:14) E kona naba ni kaitiaki mataniwin nanora onimakinan ana karea ni kaboomwi Iesu Kristo. (Ioane 3:16) Aikai kakabwaia aika kona n reke iroura n aki ongeia bwa baikara aaro aika ti riai n nanomwaaka iai.

17. Bukin tera bwa ti riai n tarai bwaai n aron ana taratara Iehova, e ngae naba ngkana iai bukin ngurengurera ae riai?

¹⁷ Ti bia kataia n tarai bwaai n aron ana taratara Iehova, ma tiaki tii n oin ara tarataraa. E anene ni kangai te tia areru ae Tawita: “Iehova, Ko na kaoti arom nako iu; ko na reireiai kawaim nako.” (Taian Areru 25:4) Ngkana iai bukin ngurengurera ae riai, e na bon aki tuanako man ana taratara Iehova. E kona ni kaetia n te tai ae waekoa. Ma bukin tera bwa e kariaia n taai tabetai waakinakon te karawawataki? E kona naba n riki aei bwa buokara ni karikirakei aroaro aika raraoi n aron te aki-kakaiun, te nanomwaaka, te onimaki, ao te taotaonakinnano.​—Iakobo 1:2-4.

18, 19. Kabwarabwaraa uaan te nanomwaaka n akea te ngurengure i aani kamwebuakara.

¹⁸ Ti buokaki ni karaoiroi riki aroarora ngkana ti nanomwaaka n aki ngurengure ni kamwebuakara, ao a kona naba n anaaki nanoia te koraki ake a tarataraira. N 2003 ao e mwananga te kurubu teuana ae kaaina Ana Tia Kakoaua Iehova n te bwati mai Tiaman bwa a na ira te bwabwaro i Hungary. Bon tiaki te tia Kakoaua te turaiua, ao e tabeaianga ngke e nang mena ibuakoia taani Kakoaua n te maan ae tebwina te bong. Ma n tokin te mwananga, ao e a bitaki ana iango. Bukin tera?

¹⁹ N tain te mwananga, ao a riki bwaai tabeua aika aki kaantaningaki. Ma aki roko n te ngurengure taani Kakoaua. E taekinna te turaiua bwa ai tibwa aei te kurubu ni bwatintia ae te kabanea n tamaroa, ae e a tia n noria n ana tai n turaiua! E berita teuaei bwa ngkana a roko taani Kakoaua n ana auti n te tai ae na roko, ao e na karinia ao n ongora naba irouia. Ai kakatekera bwatintia aikai n aroia ni ‘karaoi bwaai ni kabane n akea te ngurengure’!

E Karikirakea te Katiteuanaki te Ikabarabure

20. E aera ngkai e riai te ikabwarabure?

²⁰ Ma tera arora ngkana iai ngurengurera iroun raora n onimaki? Ngkana e rawawata nanora iai, ti riai n toua mwin te boto n reirei are n ana taeka Iesu ni Mataio 18:15-17. Ma tao e na aki rangi ni kainnanoaki aei, kioina ngkai a bebete angiin ngurengure. Bukin tera bwa ko aki iangoa te aro aei bwa am tai ni kabwara bure? E korea ae kangai Bauro: “Kam na i taotaon nanomi, ao kam na i kabwaraa bure iroumi, ngkana iai aki raun nanon temanna iroun temanna. Bwa aron te Uea ni kabwaraa ami bure, ao ai bon aromi naba nakoimi. Ao kam na bwaina te tangira i aoni baikai ni kabane, bwa ngaia ae e booti ni kabaei bwaai ni kabane.” (I-Korote 3:13, 14, NTK) Ti tatauraoi n ikabwarabure? Iai ngkanne bukin ngureakinara ae riai iroun Iehova ke akea? Ma e ngae n anne, ao e okioki ni kaota te nanoanga ao e kabwarai ara bure.

21. Tera aron rotakia te koraki ake a ongoraea te ngurengure?

²¹ Ngkana tao tera ae kaunira, ma e bon aki kona n reke etina n te ngurengure. Te taetae n Ebera ae nanona “ngurengure,” e kona naba n nanonaki bwa “takutaku.” Ni koauana, ti bae ni mwengabuaka ngkana ti mena irarikin te aomata ae ngurengure n taai nako ao ti kataia ni kararoaira mairouna. Ngkana tao ti ngurengure, ke n takutaku, a na namakina naba aron aei te koraki ake a mena i rarikira. A kona n rangi ni mwengabuaka naba n te aro ae a na kani kararoaira! Tao e kona naba ni katika matan te aomata te takutaku, ma ni koauana, e aki anaaki nanona iai.

22. Tera ae e taekinna temanna te ataeinnaine ibukia Ana Tia Kakoaua Iehova?

²² E karikirakea te katiteuanaki te ikabwarabure, ae te aroaro ae kakawaki irouia ana aomata Iehova. (Taian Areru 133:1-3) N aonon Eurobe teuana, ao e koroboki temanna te ataeinnaine ae kaain te Katorika ae 17 ana ririki nakoni mwaangan te aobiti n tararua ibukia Ana Tia Kakoaua Iehova, ibukin anaakin nanona irouia. E taku: “Bon tii ngaia te botaki ae I ataia bwa a aki bwenaua kaaina ibukin te riribai, te mwangainrang, te inanonano, te bangaaomata, ke te aki bobonnano.”

23. Tera ae na rinanoaki n te kaongora ae imwina?

²³ Ara kakaitau ibukin kakabwaiakira ni kaineti ma ara onimaki aika ti namakini ngkai taan taromauria te Atua ni koaua ae Iehova ngaira, a na buokira ni karikirakea te katiteuanaki ao ni kararoaa ngureakinaia aomata ni kaineti ma baika a inaaomata ni karaoi. N te kaongora are imwina, ao e na kaotaki iai bwa a na kangaa aroaro ake a kakukureia te Atua n totokoira man te aeka ni ngurengure ae e a rangi ni karuanikai riki, ae te ngurengure ibukin ana botaki Iehova ae mena i aon te aba.

Ko Uringnga?

• Tera ae irekereke ma te ngurengure?

• Tao tera aron kabwarabwaran baika kona n riki imwin te ngurengure?

• Tera buokara ibukin katokan te nano ni kani ngurengure?

• E na kanga ni kararoaira man te ngurengure te nano ni kani kabwara bure?

[Taamnei n iteraniba 9]

A ngurengure tibun Iteraera nakon Iehova!

[Taamnei n iteraniba 11]

Ko kataia n tarai bwaai n aron taraakiia iroun Iehova?

[Taamnei n iteraniba 12]

E karikirakea te katiteuanaki irouia Kristian te ikabwarabure