Te Kawai ae Tii Teuana Ibukin Totokoan Te Kairiribai
“E aki kona n riki te kairiribai ngkana akea te maaku.. . . Ti ribaa te bwai ae ti maakua, ao ai ngaia are ngkana iai te riribai, ao iai naba te maaku iai.”—CYRIL CONNOLLY, LITERARY CRITIC AND EDITOR.
A MWAITI taan rabakau n aroaroia aomata aika a kakoaua bwa te riribai e nene wakaana iroun te aomata n akea ataakina irouna. “Mwaitin te namakin ibukin te kairiribai tao e a kaman tia ni kamatoaki inanoia aomata n aki ataaki irouia,” kaanga, e karaoaki bwa bon irian maiun te aomata, e taku te tia rabakau temanna n te waaki n tautaeka.
E ota raoi bwa aomata ake a reirei taekan aroaroia aomata a na bon roko naba n tokin aia iango anne. A bon tii neneri aroia mwaane ao aine ake a bungiaki “i nanon te buakaka,” ao “i nanon te bure,” n aron are e taekinaki n te Baibara, are e kairaki koreana. (Taian Areru 51:5) Te tia Karikibwai, are e kaman neneri aroaroia aomata ngaa ma ngaa te ririki n nako, e nora aron “aia buakaka aomata ba a ababaki i aonaba, ao ba ti te buakaka nako naba iangoan aia taeka nanoia.”—Karikani Bwaai 6:5.
Riribaakin te aomata ae kaokoro, te kakaokoro imarenaia aomata, ao te kairiribai ae bon nako mai iai, a riki man aki-kororaoia aomata ake a itiuaki iai, ao aroia ni bangaomata. (Te Tua-Kaua 32:5) E kananokawaki, bwa n aki ongea bwa tera are a kataia ni uaiakinna, ma akea aia botaki teuana aomata ke te tautaeka teuana, ae e a tia ni kona ni katei tuua ake a karekea te bitaki nakon nanoia aomata ni kaineti ma bwaai aikai. E taku te tia koro rongorongo temanna ae Johanna McGeary: “E ngae ngke a korakora tautaeka aika aongkoa a kani bureitiman n te aonnaba, ma akea ae e kona ni kamaunai taian riribai ake a a tia ni karika te tiritiri ae korakora i Bosnia, Somalia, Liberia, Kashmir, the Caucasus.”
Imwain kakaean katokan kangaanga aikai, e riai bwa ti na karekea moa te ota i aon ae tera ae e aana kaotiotan te kairiribai.
Te Riribai E Kakorakoraaki n te Maaku
E a mwaiti nako aekakin te kairiribai. E kabwarabwara raoi taekan aio te tia koroboki ae Andrew Sullivan ni kangai: “Iai te kairiribai ae mamaaku, ao iai te kairiribai ae aki karinerine; iai te kairiribai ae kaotiota te korakora, ao iai te kairiribai ae e nako man te aki-korakora; iai te ira-n-taanga, ao iai te kairiribai ae reke man te nanonibwi. . .. Iai te kairiribai mairoun te tia karawawata te aba, ao iai naba iroun te aomata are e karawawataki. Iai te kairiribai ae bue ni karaurau, ao iai ae kai toki. Ao iai te kairiribai ae kai urarake, ao iai ae e aki kona ni bue.”
N akea te nanououa, tabeua mai buakon bwaai aika a ataaki riki aika a karika te kairiribai n ara tai aikai, bon kangaanga imarenaia aomata, ao kangaanga ibukin te mwane. Te kairiribai ibukin kaokoron aron te aomata ao uraraken te kairiribai, a noraki riki n taabo ike te koraki aika a kaubwai riki bon te koraki ake e karako riki mwaitiia. Ao te kairiribai e aki toki n riiriki n taabo ike e kauarerekeaki toronibwaia aomata ibukin rokoia ianena aika mwaiti iai.
A kona n taku tabeman bwa ianena aikai a roko bwa a na manga karibwai taabo ni mwakuri, a na kukurei ni mwakuri ni booia ae uarereke, ke a kona ni kakerikaki bonganan aia bwai. Bon te bwai teuana iangoan ae a koaua ke a aki iango aikai. Maakakin buan te mweeraoi ma maakakin kerikakin te aroaro ke katei ni maeka, bon bwaai aika a kai karika te kairiribai ae korakora.
Tera ae riai n riki bwa te moan mwaneka ibukin totokoan te riribai? Bitakin taiani kaantaninga.
Bitakin Taiani Kaantaninga
“Te bitaki ni koaua, e tii kona n nako man nanoia aomata,” e taku McGeary. Ao e na kanga ni kona ni bitaki nanoia aomata? E noraki man bwaai aika riiriki, bwa te kairiri ae te kabanea ni mwaaka, te kabanea ni korakora, ao ae teimatoa riki nakon bwaai ni kabane ibukin kaitaran te riribai, e mena n ana Taeka te Atua, ae te Baibara. E a koaua anne bukina bwa “ana taeka te Atua e maiu, ao e mwaka, ao e kakang riki nakoni kabaang aika uaitera wiia ni kabane, ao e ewara te nano ma te tamnei ni korouaia, ao taian toma ma kanoan-ri, ao e kai atai raoi ana iango te nano ma baika riki iai.”—Ebera 4:12.
Te koaua bwa kanakoan te kairiribai e aki kona n riki n akea te bwai are karaoaki, ke n te tai ae waekoa. Ma e boni kona ni karaoaki. Iesu Kristo, are e bwakuaku ni kairii naano ao te tia kamwaakai mataniwin nanoia aomata, e a kona ni kairia aomata bwa a na bitiia. Mirion ma mirion mwaitiia aomata ake a a tia n tokanikai n ira ana taeka n rabakau Iesu Kristo are kangai: “Kam na tangiriia ami kairiribai, ao tataro i bukiia akana bainikiriningkami.”—Mataio 5:44.
N aron are e reireinia aomata, Iesu e kaira naba Mataio ibuakoia raoraona ake e rangi n onimakiniia, ae te tia rikorikoi ana mwane te uea ngkoa, are te aomata are e a riribaaki ma ni katinanikuaki irouia I-Iutaia. (Mataio 9:9; 11:19) Irarikin anne, Iesu e katea te kawai ibukin waakinan te taromauri ae itiaki are e na kaainaki irouia ngaa ma ngaa n aomata aika Tientaire ake a katinanikuaki ma n ribaaki rimoa. (I-Karatia 3:28) Aomata ni katobibia te aonnaba are ataaki ngkekei, a riki bwa taan rimwin Iesu Kristo. (Mwakuri 10:34, 35) A ataaki uaakai ibukin kaotiotan te tangira ae korakora imarenaia. (Ioane 13:35) Ngke aomata ake a on nanoia n te riribai a karebanaa mani kamatea te tia rimwin Iesu are Tetebano, ao e kangai ana kabanea n taeka Tetebano: “[Iehova,] tai atonga te bure aei nako ia.” E tangira te kabanea n raoiroi Tetebano ibukiia aomata ake a riribaia.—Mwakuri 6:8-14; 7:54-60.
Kristian n taai aikai a tia naba ni butimwaea ana reirei Iesu ae a na karaoa te raoiroi, tiaki tii nakoia tariia n te onimaki ni Kristian, ma nakoia naba te koraki ake a riribaia. (I-Karatia 6:10) A kakorakoraia ngkai ni kamauna te kairiribai ae korakora man maiuia. Kioina ngkai a atai bwaai ni kairiri aika korakora aika a kona ni karika te kairiribai inanoia, a toui mwaneka aika raraoi ibukin onean mwin te kairiribai n te tangira. Eng, n aron are e taku ngkoa te tia rabakau, “e kariki uun riribaan te aba: Ma e rabuni buure ni kabane te tangira.”—Taeka N Rabakau 10:12.
E taekina ae kangai te abotoro Ioane: “Ane riba tarina ao bon te tia tiri-aomata: ao kam ataia ba bon akea te tia tiri-aomata ae e memena i nanona te maiu are aki toki.” (1 Ioane 3:15) A kakoaua anne Ana Tia Kakoaua Iehova. Ao ibukin anne, a tabe ngkai n ikoikotaki—mai buakoia baronga, reeti, Aaro, ao waaki n tautaeka aika kakaokoro—nako nanon te botannaomata teuana ae katiiteuanaki, ae akea te kairiribai iai, ae te botaki n itaritari ni koaua are katobibia te aonnaba.—
E na Mauna Nako te Kairiribai!
‘Ma,’ ko na manga taku, ‘tao e tara n raoiroi anne ibukiia aomata ake a irekereke iai. Ma karaoan anne, e na bon aki kona ni kamaunaa te kairiribai man ara aonnaba aio ni kabuta.’ E koaua bwa e ngae ngke akea te kairiribai inanom, ma ko kona naba n riki bwa konana. Ngaia are ti na mwiokoa te Atua ibukin reken katokan te kangaanga ae katobibia te aonnaba aio.
E kaantaningaia te Atua bwa mwanekan nako te kairiribai a na bane ni mauna man te aonnaba. Aio e na karaoaki i aan ana kairiri te tautaeka mai karawa are e reireinira Iesu bwa ti na tataroakinna: “Tamara are i karawa, E na tabuaki aram. E na roko ueam. E na tauaki am taeka i aonaba, n ai aron tauana i karawa.” —Mataio 6:9, 10.
Ngkana e a bane n tia ni kaekaaki te tataro anne, ao ngkanne, aaro aika a karika te kairiribai a nang akea riki. A na bane n tia ni kamaunaki bwaai ake a boto i aon te kairiribai. Taian katanoata aika aki raraoi, te aki-ataibwai, ao te kairiribai ae boto i aon kaokoron te aomata, a na tia n oneaki mwiia n te atatai, te koaua, ao te raoiroi. Ao ngkanne, te Atua e na tia ni “kabane rannimataia. . . ni kaoi mai mataia. Ao e na akea riki te mate, ao e na akea naba te nanokawaki, ma te tang ma te maraki.”—Te Kaotioti 21:1-4.
Bon iai naba te rongorongo ae kakukurei riki! Iai bwaai ni kakoaua aika aki kona ni kakeweaki aika a kaotia bwa ti a mena ngkai inanon “boong aika kaitira.” Ti kona ngkanne, ni kakoaua bwa n te tai ae e a rangi ni kaan n roko ngkai, ao ti na nora maunan te kairiribai man te aonnaba aei. (2 Timoteo 3:1-5; Mataio 24:3-14) N ana aonnaba ae boou te Atua are e beritanna, te nano n itaritari ni koaua e nang kaotiotaki irouia aomata ake a maiu iai, ibukina bwa a na tia ni manga kaokaki nakon aroia ae te kororaoi.—Ruka 23:43; 2 Betero 3:13.
Ma tiaki nanona bwa ti riai n tataninga rokon te tai anne bwa ko aonga ni karekea te kakukurei n itaritari ni koaua. N aron are e kaotaki n rongorongo ake a karinaki ikai, te itangitangiri ni Kristian e a tia ni kunea nnena inanoia aomata aika mirion ma mirion mwaitiia, are oneamwin te kairiribai are e mena iai. Ko a kaoaki naba bwa ko na riki bwa kaain te botaki n itaritari aio!
[Taamnei n iteraniba 7]
I aan ana Tautaeka n Uea te Atua, a nang bane ni mauna nako mwanekan te kairiribai man te aonnaba