JUNE 8-14, 2026
LALA 8 Yehowa Ji Wɔbobaahe
“Anɔkwale Nyɔŋmɔ” Lɛ Yeɔ Eshiwoi Anɔ Be Fɛɛ Be
“Ao Yehowa, anɔkwale Nyɔŋmɔ, bo okpɔ̃ mi.”—LALA 31:5.
NƆ NI WƆBAAKASE
Nikasemɔ nɛɛ baaye abua wɔ ni wɔna nɔ hewɔ ni wɔbaanyɛ wɔhe wɔye akɛ Yehowa baaye eshiwoi fɛɛ anɔ, ni etsɛŋ, e-Maŋtsɛyeli lɛ baafo Satan amalei lɛ fɛɛ sɛɛ.
1. Yɛ nɔ ni awie yɛ Lala 31:2-5 lɛ naa lɛ, mɛni hewɔ wɔbaanyɛ wɔhe Yehowa wɔye be fɛɛ be?
SATAN ni yeɔ je lɛ nɔ, no hewɔ lɛ, ebɛ naakpɛɛ akɛ ŋmɛnɛ lɛ, mɛi pii maleɔ ni amɛshishiuɔ mɛi. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, nitsumɔtsɛmɛi pii yeee anɔkwa. Agbɛnɛ hu, nihɔɔlɔi komɛi le akɛ nibii ni amɛhɔ̃ɔ lɛ jeee ekpakpa, shi amɛjieɔ yi oookɛɛ naagba ko kwraa bɛ he. Mɛi komɛi hu woɔ amɛnanemɛi shi akɛ amɛbaaye amɛbua amɛ, shi kɛ́ be lɛ shɛ lɛ, amɛyeee amɛshiwoo lɛ nɔ. Enɛɛmɛi fɛɛ ahewɔ lɛ, mɛi pii nuɔ he akɛ amɛnyɛŋ amɛhe mɔ ko mɔ ko amɛye. Shi miishɛɛ sane ji, mɔ ko yɛ ni wɔbaanyɛ wɔhe lɛ wɔye be fɛɛ be, ni lɛ ji Yehowa, “anɔkwale Nyɔŋmɔ” lɛ. (Kanemɔ Lala 31:2-5.) Yehowa maleee; nɔ fɛɛ nɔ ni ewieɔ lɛ, anɔkwale ni. No hewɔ lɛ, kɛ́ ekɛɛ ebaafee nɔ ko lɛ, wɔbaanyɛ wɔhe wɔye akɛ, bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, ebaafee.
2. Mɛni he wɔbaasusu yɛ nikasemɔ nɛɛ mli?
2 Yɛ nikasemɔ nɛɛ mli lɛ, wɔbaana nɔ hewɔ ni wɔbaanyɛ wɔhe Yehowa wɔye kɛ wɔtsui muu fɛɛ. No sɛɛ lɛ, wɔbaakwɛ bɔ ni Yehowa, anɔkwale Nyɔŋmɔ lɛ, baakpãtã Satan jeŋ fɔŋ nɛɛ hiɛ, kɛ nɔ ni efeɔ bianɛ koni yiŋtoo hewɔ ni ebɔ shikpɔŋ lɛ kɛ adesai lɛ aba mli. Otii ni baaje kpo yɛ nikasemɔ nɛɛ mli lɛ baawo wɔ hewalɛ waa ni wɔkɛ ekãa atsɔɔ mɛi Yehowa he nii.
NƆ HEWƆ NI WƆBAANYƐ WƆHE YEHOWA WƆYE
3. Mɛni ji yiŋtoo kome hewɔ ni wɔbaanyɛ wɔhe Yehowa wɔye kɛ wɔtsui muu fɛɛ?
3 Wɔbaanyɛ wɔhe Yehowa wɔye, ejaakɛ lɛ ebɔ nɔ fɛɛ nɔ. Yehowa ni bɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ lɛ, ni lɛ eŋɔɔ wala jɛɔ. (1 Mo. 1:1; Lala 36:9; Kpo. 4:11) Agbɛnɛ hu, lɛ ehãa wɔ nibii fɛɛ ni he hiaa wɔ koni wɔnyɛ wɔhi wala mli. Nibii nɛɛ ekomɛi ji, kɔɔyɔɔ ni wɔmuɔ kɛ nu ni wɔnuɔ. Yehowa yɛ nɔ fɛɛ nɔ ni yɔɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ nɔ hewalɛ, ni wɔle akɛ, ehewalɛ etãaa ni ele nɔ fɛɛ nɔ. No hewɔ lɛ, wɔbaanyɛ wɔtu wɔhe fɛɛ wɔwo edɛŋ koni etsɔɔ wɔ gbɛ, ni wɔbaanyɛ wɔhe wɔye akɛ, nɔ fɛɛ nɔ ni ewo shi akɛ ebaafee ehã wɔ wɔsɛɛ lɛ baaba mli.
4. Mɛni hãa wɔnaa akɛ Yehowa sumɔɔ wɔ?
4 Wɔbaanyɛ wɔhe Yehowa wɔye, ejaakɛ esumɔɔ wɔ. Ani ole nɔ hewɔ ni Yehowa bɔ adesai? Ebɔ wɔ ejaakɛ eesumɔ ni wɔba wala mli ni wɔná miishɛɛ tamɔ bɔ ni lɛ hu eyɔɔ miishɛɛ lɛ. Be ni Yehowa baabɔ adesai lɛ, ewie akɛ: “Hã wɔfee gbɔmɔ tamɔ bɔ ni wɔyɔɔ lɛ, tamɔ wɔhenɔ.” (1 Mo. 1:26) Yehowa hã wɔ hegbɛ ni wɔ diɛŋtsɛ wɔkpɛ wɔyiŋ yɛ saji ahe. Agbɛnɛ hu, efee shĩa fɛfɛo ehã wɔ. (Lala 115:16) Be ni Yehowa bɔ Adam kɛ Hawa lɛ, ehã amɛ nitsumɔ ko ni hãa mɔ tsui nyɔɔ emli waa. Ekɛɛ amɛ akɛ, amɛsaa shikpɔŋ lɛ nɔ fɛɛ fɛfɛo ni etsɔ paradeiso. (1 Mo. 1:28; 2:15) Agbɛnɛ hu, ehã amɛ niyenii pii, ni ekɛ nibii fɛɛ ni ebɔ yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ wo amɛdɛŋ. Nibii ni wɔwie he nɛɛ fɛɛ hãa wɔnaa akɛ, Yehowa sumɔɔ wɔ waa, ni ‘esuɔmɔ ni tsakeee lɛ hiɔ shi kɛyaa naanɔi anaanɔ.’—Lala 103:17.
5. (a) Mɛni Yehowa fee be ni Adam kɛ Hawa gbo enɔ toi lɛ? (b) Tsɔɔmɔ nibii komɛi ni Yehowa wo shi akɛ ebaafee ni efee? (Kwɛmɔ akrabatsa ni ji “Yehowa Wieɔ Anɔkwale Be Fɛɛ Be” lɛ.)
5 Wɔbaanyɛ wɔhe Yehowa wɔye, ejaakɛ eyeɔ ewiemɔ nɔ be fɛɛ be. Yehowa ebɔɔɔ shikpɔŋ lɛ efolo, shi moŋ “eshɔ̃ ni ahi nɔ.” (Yes. 45:18, 19) No hewɔ lɛ, be ni Adam kɛ Hawa gbo Yehowa nɔ toi, ni no yatsɛ gbele kɛba lɛ, eyafee tamɔ nɔ ni ebaawa waa akɛ yiŋtoo hewɔ ni Yehowa bɔ shikpɔŋ lɛ baaba mli. Shi wɔle akɛ kɛ́ Yehowa wie nɔ ko lɛ, bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, ebaahã eba mli. (Yes. 46:10, 11) Yehowa eto eyiŋ akɛ ebaahã adesai ahi shikpɔŋ lɛ nɔ kɛya naanɔ, ni ehãaa Adam kɛ Hawa toigbele lɛ atsake enɛ. No hewɔ lɛ, eŋmɛ Adam kɛ Hawa gbɛ koni amɛfɔ, ni ehã e-Bi koome lɛ kɛ ewala bashã afɔle ehã wɔ koni wɔná hiɛnɔkamɔ akɛ wɔbaahi shi kɛya naanɔ.—Yoh. 3:16.
YEHOWA BAAYE ESHIWOO LƐ NƆ
6. Be ni Adam kɛ Hawa gbo Yehowa nɔ toi lɛ, mɛni Yehowa wie?
6 Mɔ ni hã Adam kɛ Hawa gbo Yehowa nɔ toi ji “blema onufu lɛ, ni atsɛɔ lɛ Abonsam kɛ Satan lɛ.”a (Kpo. 12:9; 1 Mo. 3:4, 5; Yoh. 8:44) Yehowa wie akɛ, nɔ ni Satan efee lɛ hewɔ lɛ, ebaakpãtã ehiɛ. (1 Mo. 3:15) Amrɔ nɛɛ ni nakai be lɛ shɛko lɛ, Satan ekpala mɛi pii kɛnyiɛ esɛɛ ni amɛmiifee nibii gbohii. Shi mɛi komɛi hu ekpɛ amɛyiŋ akɛ amɛbaafee nɔ ni Yehowa sumɔɔ.
7. Namɛi nyiɛ Abonsam sɛɛ? Ni mɛni baaba amɛnɔ?
7 Satan ená ŋwɛibɔfoi fɔji kɛ adesai toigbolɔi pii nyiɛ esɛɛ. Amɛbatsɔmɔ eseshibii, ejaakɛ amɛteɔ shi amɛwoɔ Yehowa. Shi kɛ́ be ni Yehowa eto lɛ shɛ lɛ, ebaakpãtã Satan kɛ mɛi fɛɛ ni nyiɛ esɛɛ lɛ ahiɛ.—Dan. 2:44; Rom. 16:20.
8. Be ni Yehowa wó Yesu maŋtsɛ yɛ 1914 lɛ, mɛni Yesu fee? (Kwɛmɔ mfonirii lɛ hu.)
8 Mɛni hãa wɔnáa hemɔkɛyeli ni mli wa akɛ, Yehowa baakpãtã Satan kɛ esamaŋfoi lɛ ahiɛ tamɔ bɔ ni ewo shi akɛ ebaafee lɛ? Yɛ 1914 lɛ, Yehowa wó Yesu maŋtsɛ yɛ ŋwɛi, ni Yesu fã ta eshi Satan kɛ edaimonioi lɛ, ni eshɛrɛ amɛ eshwie shikpɔŋ. (Kpo. 12:7-9) Eyɛ mli akɛ awu ta lɛ yɛ ŋwɛi moŋ, shi wɔmiina nibii ni ejɛ mli kɛba lɛ faŋŋ yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ. Biblia lɛ wie akɛ: “Kpoo hã shikpɔŋ lɛ kɛ ŋshɔ lɛ, ejaakɛ Abonsam ekpeleke shi kɛba nyɛŋɔɔ, emli efu waa diɛŋtsɛ, ejaakɛ ele akɛ be fioo kɛkɛ eyɔɔ.” (Kpo. 12:12) Kɛjɛ 1914 lɛ, Satan ejie ehiɛ eka adesai yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ koni elaka mɛi pii ni amɛbanyiɛ esɛɛ. No hewɔ lɛ, ebɛ naakpɛɛ akɛ nibii efite kwraa yɛ je lɛ mli. Shi etsɛŋ, Yesu baagbe “ekunimyeli lɛ naa.” Ebaafimɔ Satan kɛ edaimonioi lɛ afii 1,000, ni ebaakpãtã adesai fɛɛ ni nyiɛ Satan sɛɛ lɛ ahiɛ. (Kpo. 6:2) Yesu baahã jeŋ fɛɛ ana faŋŋ akɛ, Satan yitsoŋ wa, ni nibii fɛɛ ni ewie yɛ Yehowa he lɛ bɛ mli. (Lala 45:4-6) Mɛi fɛɛ baana akɛ Yehowa ji anɔkwale Nyɔŋmɔ lɛ!—Eze. 38:23.
World War I: U.S. National Archives photo; bomb: USAF photo; pandemic: blvdone/stock.adobe.com; riot: inhauscreative/E+ via Getty Images
Kɛjɛ 1914 kɛbaa nɛɛ, nibii miiya nɔ eefite yɛ je lɛ mli (Kwɛmɔ kuku 8)
YEHOWA MIIBUA MƐI FƐƐ NI SUMƆƆ ANƆKWALE LƐ ANAA
9. Namɛi anaa Yehowa buaa?
9 Nɔ kroko ni Yehowa miifee koni eyiŋtoo lɛ aba mli ji, eebua “nibii fɛɛ anaa yɛ Kristo lɛ mli, nii ni yɔɔ ŋwɛi kɛ nii ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ.” (Efe. 1:10) “Nii ni yɔɔ ŋwɛi” lɛ ji mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ, ni ji mɛi ni Yehowa ehala ni amɛkɛ Kristo aye nɔ yɛ ŋwɛi lɛ. “Nii ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ” ji mɛi ni baahi shi kɛya naanɔ yɛ Paradeiso lɛ mli yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ. Kui enyɔ nɛɛ fɛɛ amli bii lɛ kɛ ekãa miikpa Satan amalei lɛ ahe mama, ni amɛmiitsɔɔ mɛi ni yɔɔ tsui kpakpa lɛ anɔkwale lɛ.
10. Mɛni Yehowa miifee kɛmiiye eebua mɛi ni amɛle anɔkwale lɛ? (Kpojiemɔ 14:6, 7)
10 Ŋmɛnɛ lɛ, Yehowa ehã aashiɛ ehe sane yɛ je lɛŋ fɛɛ koni mɛi ni miitao ale anɔkwale lɛ ale. Ashiɛko nɛkɛ pɛŋ kɛjɛ be ni abɔ ade. (Kanemɔ Kpojiemɔ 14:6, 7.) Eyɛ mli akɛ Yehowa ehã adesai miishiɛ sane kpakpa lɛ moŋ, shi ŋwɛibɔfoi lɛ hu ahe yɛ nitsumɔ nɛɛ mli. Amɛmiibua mɛi ni hiɛ tsui kpakpa lɛ anaa amɛmiiwo asafo lɛ mli. Shiɛmɔ nitsumɔ lɛ ehã mɛi ena akɛ, Abonsam etsɔ amale jamɔi anɔ egbɛ Yehowa he saji ni bɛ mli eshwã ni ekɛlaka mɛi babaoo. (Kpo. 18:2, 4) Etsɛŋ, abaakpãtã amale jamɔi fɛɛ ahiɛ kwraa, ni mɛi fɛɛ ni hiɛ tsui kpakpa lɛ kɛ anunyam ni sa Yehowa lɛ baahã lɛ.—Kpo. 17:16.
11. Mɛni hãa ayɔseɔ mɛi ni miijá anɔkwale Nyɔŋmɔ lɛ?
11 Mɛi ni sumɔɔ anɔkwale lɛ, ni ji mɛi ni Yehowa miibua amɛnaa kɛmiiba eweku lɛ mli lɛ, jɛ shihilɛi srɔtoi, wekui srɔtoi, kɛ maji srɔtoi anɔ. (Kpo. 7:9, 10) Kɛ́ ashiɛ “sane kpakpa lɛ” ahã mɛi ni tamɔ nɛkɛ lɛ, amɛyɔseɔ akɛ nɔ ni atsɔɔ amɛ lɛ ji anɔkwale lɛ, ni amɛbafataa Yehowa webii lɛ ahe. (Mar. 13:10) Ŋmɛnɛ lɛ, ewaaa kwraa akɛ obaana mɛi ni miijá Yehowa kɛ mɛi ni jáaa lɛ. Gbalɔ Maleaki gba akɛ: “Nyɛbaasaa nyɛna srɔto ni yɔɔ jalɔ kɛ mɔ fɔŋ teŋ, kɛ mɔ ni sɔmɔɔ Nyɔŋmɔ kɛ mɔ ni sɔmɔɔɔ lɛ lɛ teŋ.” (Mal. 3:18) Bɔ ni Yehowa Odasefoi lɛ hiɔ shi amɛhãa kɛ sane kpakpa lɛ ni amɛshiɛɔ lɛ hãa anaa faŋŋ akɛ, amɛji mɛi ni miijá anɔkwale Nyɔŋmɔ lɛ.
12. Mɛɛ gbɛ nɔ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ hãa wɔkɛ Yehowa feɔ ekome kɛtsuɔ nii koni eyiŋtoo lɛ aba mli?
12 Kɛ́ wɔshiɛ “Maŋtsɛyeli lɛ he sane kpakpa” lɛ, tamɔ bɔ ni Yesu fã wɔ akɛ wɔfee lɛ, etsɔɔ akɛ wɔboɔ lɛ toi, shi yɛ nakai beiaŋ nɔŋŋ lɛ, ewoɔ gbalɛ obɔ. (Mat. 24:14; 28:18-20) Shiɛmɔ ni wɔshiɛɔ lɛ hewɔ lɛ, mɛi ni yɔɔ je lɛŋ hei srɔtoi fɛɛ ebatsɔmɔ Kristo kaselɔi, ni amɛkɛ miishɛɛ miikpa be ni amɛbaaná hegbɛ amɛjá anɔkwale Nyɔŋmɔ lɛ kɛya naanɔ lɛ gbɛ waa. Ani eŋɔɔɔ onaa akɛ, oná hegbɛ ni okɛ Yehowa baafee ekome kɛtsu nii koni eyiŋtoo lɛ aba mli?
WƆBAANYƐ WƆHE WƆYE KƐ WƆTSUI MUU FƐƐ AKƐ YEHOWA BAAYE ESHIWOO LƐ NƆ
13. Namɛi titri Satan ejie ehiɛ eka? Ni mɛni hewɔ?
13 Satan Abonsam mli efu waa ejaakɛ ele akɛ ‘eshwɛ be fioo’ ni abaakpãtã eje lɛ hiɛ. (Kpo. 12:12, 13) Mɛi titri ni ejie ehiɛ eka waa ji mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ. Mɛni hewɔ? Ejaakɛ amɛji mɛi ni “yeɔ Nyɔŋmɔ kitãi lɛ anɔ ni akɛ nitsumɔ ewo amɛdɛŋ akɛ amɛye Yesu he odase.” (Kpo. 12:17; 14:12) Ni mɔ fɛɛ mɔ hu ni fiɔ mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ sɛɛ ni eyeɔ ebuaa amɛ kɛtsuɔ nitsumɔ ni akɛwo amɛdɛŋ lɛ, ejieɔ ehiɛ ekaa lɛ.
14. Kɛ́ Satan webii lɛ ka akɛ amɛbaakpãtã Yehowa webii lɛ ahiɛ lɛ, mɛni baaba? (Kwɛmɔ mfoniri lɛ hu.)
14 Kɛ́ akpãtã Babilon Kpeteŋkpele lɛ hiɛ lɛ, no sɛɛ lɛ, Satan webii lɛ baaka akɛ amɛbaakpãtã Yehowa webii lɛ ahiɛ, ni no kɛ Harmagedon ta lɛ baaba. (Kpo. 16:13, 14, 16) Yesu kɛ ŋwɛi asraafoi lɛ baabaa mɛi ni jáa Yehowa lɛ ayi, ni amɛbaakpãtã gbɛjianɔtoi fɛɛ ni eshwɛ ni yɔɔ Satan je lɛ mli lɛ ahiɛ. (Kpo. 19:19-21) Amalelɔi kɛ awuiyelɔi ehiŋ shi dɔŋŋ. (Kpo. 21:8) Mɔ fɛɛ mɔ baana faŋŋ akɛ Yehowa feɔ nɔ ni ja be fɛɛ be, ni ewieɔ anɔkwale be fɛɛ be.
Yesu kɛ eŋwɛi asraafoi lɛ tara okpɔŋɔi anɔ amɛyaawu Harmagedon ta lɛ kɛkpãtã Nyɔŋmɔ henyɛlɔi lɛ ahiɛ (Kwɛmɔ kuku 14)
15. Mɛni hewɔ wɔbaanyɛ wɔhe wɔye waa akɛ shi ni Yehowa ewo lɛ baaba mli lɛ? (Yesaia 65:16, 17) (Kwɛmɔ mfoniri lɛ hu.)
15 Ŋmɛnɛ lɛ, akɛni mɛi ni yɔɔ jeŋ fɛɛ lɛ kɛ amɛhe tswaa, ni amɛkɛ amɛhe ewieee anɔkwale hewɔ lɛ, ekomefeemɔ bɛ amɛteŋ fe be fɛɛ ni eho. Shi yɛ Yehowa yelikɛbuamɔ naa lɛ, be fɛɛ be lɛ, ekomefeemɔ yɛ etsuji lɛ ateŋ. Yehowa miibua mɛi ni sumɔɔ anɔkwale lɛ anaa kɛmiiba eweku lɛ mli. Nɔ ko nɔ ko nyɛŋ etsĩ Yehowa naa koni ekajɔɔ ewebii lɛ kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni amɛfeɔ amɛhãa lɛ lɛ nɔ. (Kanemɔ Yesaia 65:16, 17.) No hewɔ lɛ, wɔbaanyɛ wɔhe wɔye waa akɛ shi ni ewo lɛ baaba mli. Nɔ ni bɔfo Paulo wie yɛ Romabii 8:38, 39 lɛ maa enɛ nɔ mi, jɛmɛ kɛɛ: “Gbele jio, wala jio, ŋwɛibɔfoi jio, nɔyelii jio, nibii ni yɔɔ amrɔ nɛɛ jio, nibii ni baaba lɛ jio, hewalɛi jio, ŋwɛi jio, shishi jio, loo bɔɔ nii lɛ amli nɔ kroko jio, nyɛŋ atse wɔ kɛje Nyɔŋmɔ suɔmɔ ni yɔɔ Kristo Yesu, wɔ-Nuŋtsɔ lɛ mli lɛ he.”
Yɛ jeŋ hee lɛ mli lɛ, wɔkaiŋ naagbai ni wɔkɛkpeɔ ŋmɛnɛ lɛ dɔŋŋ (Kwɛmɔ kuku 15)
16. Mɛni hewɔ oheɔ Yehowa oyeɔ kɛ otsui muu fɛɛ lɛ?
16 Wɔyɛ yiŋtoi pii ahewɔ ni wɔbaanyɛ wɔhe Yehowa, anɔkwale Nyɔŋmɔ lɛ, wɔye be fɛɛ be. Lɛ ebɔ wɔ, ni esumɔɔ wɔ waa. Kɛfata he lɛ, eebua mɛi babaoo anaa kɛmiijɛ je lɛŋ hei srɔtoi fɛɛ koni amɛbasɔmɔ lɛ. (Yes. 60:22; Zak. 8:23) Wɔle akɛ Yehowa yeɔ eshiwoi anɔ be fɛɛ be, ni etsɛŋ kwraa, ebaakpãtã Satan hiɛ, ni Satan nyɛŋ elaka mɛi dɔŋŋ. Tamɔ David fee lɛ, wɔ hu wɔsɔleɔ akɛ: “Ajie Yehowa Nyɔŋmɔ . . . yi, mɔ ni ekome too efeɔ naakpɛɛ nii lɛ. Ajie enunyam gbɛ́i lɛ yi kɛya naanɔ, ni enunyam lɛ ayi shikpɔŋ muu lɛ fɛɛ nɔ.”—Lala 72:18, 19.
LALA 2 Ogbɛ́i Ji Yehowa
a Biblia lɛ etsɔɔɔ ŋwɛibɔfo fɔŋ nɛɛ gbɛ́i tuuntu. Atsɛ lɛ kɛkɛ akɛ “Abonsam,” ni shishi ji Mɔ Ni Wieɔ Mɔ He Efɔŋ, kɛ “Satan,” ni shishi ji Shiteekɛwolɔ.