Οι Φυσικοί Ουρανοί Διηγούνται τη Δόξα του Θεού

ΓΕΜΑΤΟΣ από βαθύ σεβασμό, βλέποντας το απέραντο ουράνιο μεγαλείο με τα αναρίθμητα άστρα, ο αρχαίος Βασιλεύς Δαβίδ ανέκραξε με θαυμασμό: «Ω Ιεχωβά, ο Κύριος ημών, πόσον είναι θαυμαστόν το όνομά σου. . . ! Όταν θεωρώ τους ουρανούς σου, το έργον των δακτύλων σου, την σελήνην και τους αστέρας, τα οποία συ εθεμελίωσας, τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να ενθυμήσαι αυτόν;» (Ψαλμός 8:1, 3, 4, AS) Στον Δαβίδ έκανε βαθιά εντύπωσι το απέραντο μεγαλείο του Δημιουργού, και η δική του μικρότης.

Οι σημερινοί αστρονόμοι είναι καλά εφωδιασμένοι με γιγάντεια τηλεσκόπια που μπορούν να εισδύουν σε μεγάλο βάθος στο γεμάτο από άστρα διάστημα. Εάν λοιπόν ο αστρονόμος Δαβίδ μπόρεσε να φθάση στα σοφά του συμπεράσματα πριν από 3.000 χρόνια, χωρίς να έχη ούτε καν διόπτρας θεάτρου, πόσο αξιοκατάκριτος είναι ο καλά πληροφορημένος νεώτερος αυτός κόσμος για την ανόητη άρνησί του να αναγνωρίση τον Ιεχωβά Θεό ως τον πάνσοφο Δημιουργό των φυσικών ουρανών! Ασφαλώς είναι αναπολόγητοι, διότι «τα αόρατα αυτού βλέπονται φανερώς από κτίσεως κόσμου νοούμενα δια των ποιημάτων, η τε αΐδιος αυτού δύναμις και η θειότης, ώστε αυτοί [που ανήκουν στον κόσμον αυτόν του εγκεφάλου ] είναι αναπολόγητοι.»—Ρωμαίους 1:20.

Επειδή όμως οι σημερινοί «επιστήμονες» και «σοφοί άνδρες» έχουν τόση μυωπία και αυτοπεποίθησι ώστε δεν μπορούν να εκτιμήσουν ότι ο Ιεχωβά Θεός είναι η μεγάλη Πρώτη Αιτία και ο Δημιουργός του σύμπαντος, αυτό δεν σημαίνει ότι η υπόλοιπη ανθρωπότης πρέπει να ακολουθή την τυφλή τους πορεία και να πέφτη ανόητα στην ίδια παγίδα της θεληματικής αγνοίας. Ας αφήσωμε να μιλήσουν μόνα τους τα γνωστά επιστημονικά γεγονότα και οι αριθμοί, και καθόσον αυτά δείχνουν και μιλούν για την παντοδυναμία του Θεού, ας μελετήσουμε τη μαρτυρία τους με ελεύθερο και λογικευόμενο νου. Προσέξτε αυτή τη γη και το ηλιακό της σύστημα, και πέρα απ’ αυτό τα θαυμάσια του σύμπαντος, τη δόξα του, την ομορφιά του, την ενότητα και την απεριόριστη έκτασί του. Προσέξτε όλα αυτά, και τότε κάθε άτομο με λογικό νου πρέπει να παραδεχθή ότι υπάρχει Δημιουργός, και ότι η σοφία Του, η γνώσις, η δύναμις και η αιωνιότης Του, είναι κατά πολύ ανώτερες από οποιονδήποτε και οτιδήποτε υπάρχει στο κοσμικό σύμπαν.

Προσέξτε κατ’ αρχήν αυτή τη σφαίρα πάνω στην οποία ζούμε, την κατοικία αυτή του ανθρώπου ανάμεσα στα άστρα και στους πλανήτας. Θα χρειασθούν τόμοι ολόκληροι για να εκθέσωμε εδώ όλες τις θαυμάσιες συνθήκες που έκαμαν δυνατή την ύπαρξι της ζωής. Ας αρκεσθούμε, λοιπόν, σε μια σύντομη έκθεσι μερικών από τα θαυμάσια αυτά πράγματα. Παραθέτομε ένα μέρος από μια πρόσφατη έκδοσι της Βιβλικής Εταιρίας Σκοπιά, που φέρει τον τίτλο Η Εξέλιξις σε Αντίθεσι με τον Νέο Κόσμο, σελίδες 35, 36:

«Η γη είναι ο μόνος πλανήτης στον οποίον θα μπορούσε να υπάρξη ζωή, όπως την γνωρίζομε. Εάν η γη εστρέφετο γύρω στον άξονά της με μεγαλύτερη ταχύτητα ή μεγαλύτερη βραδύτητα, κάνοντας έτσι τις μέρες και νύχτες πολύ μικρότερες ή μεγαλύτερες, κάθε ζωή πάνω στη γη θα εχάνετο, είτε από ψύξι τη νύχτα είτε γιατί θα εκαίετο την ημέρα. Ο ήλιος είναι το καμίνι της γης, και η σφαίρα μας είναι τοποθετημένη σε τέτοια απόστασι ώστε να δέχεται τη θερμότητα που χρειάζεται για τη ζωή. Εάν όμως η γη εκινείτο πολύ ταχύτερα ή πολύ βραδύτερα στην τροχιά της γύρω στον ήλιο, θα βρισκόταν πολύ μακριά ή πολύ κοντά στον ήλιο και δεν θα μπορούσε να υπάρξη ζωή. Η θερμοκρασία της επιφανείας του ήλιου είναι 12.000 βαθμοί Φαρενάιτ και είναι ακριβώς εκείνη που χρειάζεται για τη θέρμανσι της γης. Εάν ο μέσος όρος της ετησίας θερμοκρασίας της γης ανέβαινε ή έπεφτε κατά πενήντα βαθμούς, άνθρωποι και ζώα θα εκαίοντο ή θα πάγωναν. Από όλα τα άστρα και τους ήλιους που υπάρχουν στο σύμπαν, με τις μεγάλες ποικιλίες τους σε μέγεθος και ακτινοβολία, μόνον ο δικός μας ήλιος είναι ακριβώς ό,τι χρειάζεται για τους κατοίκους της γης. Εάν το φεγγάρι μας ήταν πολύ πλησιέστερα, οι παλίρροιες που προκαλεί θα κατέκλυζαν τις χαμηλές χώρες, θα κατέτρωγαν τα βουνά και θα σκέπαζαν ολόκληρη τη γη με νερό σε βάθος ενάμισυ μιλίου. Εάν η γη δεν εσχημάτιζε μια κλίσι είκοσι τριών μοιρών πάνω στον άξονά της, δεν θα είχαμε εποχές, οι πόλοι θα ήσαν κάτω από αιώνιο λυκόφως, υδρατμοί από τους ωκεανούς θα εκινούντο προς το βορρά και προς το νότο και θα συσσώρευαν πελώρια βουνά από χιόνι και πάγο στις πολικές περιοχές, με ερημικές εκτάσεις στα ενδιάμεσα, και πιθανόν οι ωκεανοί να εξηφανίζοντο και να σταματούσαν οι βροχές, ενώ το συσσωρευμένο βάρος του πάγου στους πόλους θα ανάγκαζε τον ισημερινό να εξογκωθή, με τρομακτικά αποτελέσματα. Η ανάμιξις των αερίων στην ατμόσφαιρα είναι κανονική. Αν ήταν διαφορετική, ελαφρότερη ή βαρύτερη, η ζωή θα έπαυε να υπάρχη. Οι διαφωνίες των μαθηματικών μεταξύ τους, που υποστηρίζουν ότι όλα αυτά καθώς και άλλες ουσιώδεις συνθήκες έγιναν κατά τύχην, είναι τόσο μεγάλες που φθάνουν αστρονομικούς αριθμούς δισεκατομμυρίων.»

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΣ ΤΗΣ ΓΗΣ

Είναι φανερό ότι η θαυμάσια αυτή σφαίρα, με τις τόσο ποικίλες συνθήκες της που είναι σε τέλεια αρμονία, δεν προήλθεν απλώς εκ τύχης ή με τη λειτουργία μιας τυφλής δυνάμεως ή με την αυτόματη εξέλιξι. Μάλλον πρέπει να δεχθούμε ότι σχεδιάσθηκε και παρασκευάσθηκε από ένα Δημιουργό απείρου νοημοσύνης για τον ειδικό σκοπό να συντηρή τη ζωή ανθρωπίνων πλασμάτων. «Διότι ούτω λέγει ο Ιεχωβά, ο ποιήσας τους ουρανούς· αυτός ο Θεός ο πλάσας την γην και ποιήσας αυτήν· όστις αυτός εστερέωσεν αυτήν, έκτισεν αυτήν ουχί ματαίως, αλλ’ έπλασεν αυτήν δια να κατοικήται· Εγώ είμαι ο Ιεχωβά, και δεν υπάρχει άλλος.» (Ησαΐας 45:18, AS· 42:5· Ψαλμός 115:16) Αυτός επίσης την εδημιούργησε για να διαμένη στον αιώνα.—Εκκλησιαστής 1:4.

«Δια της σοφίας εθεμελίωσεν ο Ιεχωβά την γην» για κατοικία του ανθρώπου, διότι εάν εξέλεγε οποιονδήποτε άλλον από τους εννέα πλανήτας του ηλιακού μας συστήματος, θα ήταν αδύνατο να υπάρξη ανθρώπινη ζωή. (Παροιμίαι 3:19, AS) Στον Ερμή, που είναι ο πλησιέστερος στον ήλιο πλανήτης, η θερμοκρασία είναι εκατοντάδες βαθμούς πάνω από το μηδέν στη μία του πλευρά και συγχρόνως εκατοντάδες βαθμούς κάτω από το μηδέν στην αντίθετη πλευρά. Η Αφροδίτη, που έρχεται δεύτερη σε απόστασι από τον ήλιο, είναι διαρκώς σκεπασμένη από σύννεφα τόσο πυκνά ώστε το φως του ήλιου ποτέ δεν την φωτίζει. Στην επόμενη απόστασι έρχεται η γη, ακριβώς στην κατάλληλη θέσι. Στον Άρη, τον τέταρτο πλανήτη σε απόστασι από τον ήλιο, η μέση θερμοκρασία είναι γύρω στο μηδέν, και πέρα από τον Άρη, στους άλλους πλανήτας, η ζωή είναι αδύνατη. Και τώρα για το φεγγάρι μας. Χωρίς ατμόσφαιρα, και με μια μεταβολή της θερμοκρασίας πάνω από 400 βαθμούς μεταξύ της ημέρας και της νύχτας, δεν παρουσιάζει και την ελάχιστη δυνατότητα να ζήση άνθρωπος στο φεγγάρι. Ώστε, ας δώσωμε όλοι τις ευχαριστίες μας και τον αίνο μας στον Ιεχωβά, που, για τη ζωή και την άνεσί μας, και με την άπειρη σοφία του, «κρεμά την γην επί το μηδέν» στην κατάλληλη ακριβώς απόστασι από τον ήλιο.—Ιώβ 26:7.

Στρατιώται που έχουν ταξιδεύσει τον μισό κόσμο θαυμάζουν για το τεράστιο μέγεθος της γης—25.000 μίλια γύρω στον ισημερινό. Στον μικρόν άνθρωπο η γη φαίνεται πραγματικά πολύ μεγάλη, αλλά σε σύγκρισι με τον ήλιο και με αλλά ουράνια σώματα η γήινη σφαίρα μας είναι σαν ένας απλός κόκκος άμμου. Αν εκενούτο ο ήλιος και η γη ετίθετο στο κέντρον του, το φεγγάρι μας, που βρίσκεται σε απόστασι 238.000 μιλίων από τη γη, θα μπορούσε να εξακολουθή γυρίζοντας στην τροχιά του και εξοικονομώντας 190.000 μίλια. Η μικρή γη έχει διάμετρο μικρότερη από 8.000 μίλια· ο μεγαλειώδης ήλιος έχει διάμετρο 864.000 μίλια!

Ο Θεός «είδεν ότι ήτο καλόν» να έχη τον ήλιο ως κεντρικόν άξονα γύρω στον οποίον να περιστρέφεται η γη μας γιατί ο ήλιος είναι για τη γη η αποθήκη της δυνάμεως και η πηγή του φωτός της, της θερμότητος και της ενεργείας της. (Γένεσις 1:14-19) Και τι τρομερή σφαίρα φωτιάς που είναι ο ήλιος! Απ’ την όλη θερμότητα που ακτινοβολεί ο ήλιος, μόνον ένα μέρος στα 1.000 εκατομμύρια μέρη φθάνει στη γη. Και όμως αυτό το ελάχιστο ποσό είναι τόσο μεγάλο που δύσκολα χωρεί στην αντίληψί μας. Σύμφωνα με σχετικούς υπολογισμούς για να παραχθή αυτό το ποσό της θερμότητος που δέχεται η γη απ’ τον ήλιο θα έπρεπε να καίονται 1.000 εκατομμύρια τόννοι γαιάνθρακος στο δευτερόλεπτο.

Επιστήμονες και εφευρέται καυχώνται για την υπερηχητική ταχύτητα στην οποία κατώρθωσαν να φθάσουν και για τις αποστάσεις που θα μπορούν να ταξιδεύουν μια μέρα με ρουκετοβόλα αεροσκάφη. Αν όμως λάβη κανείς υπ’ όψι τις αποστάσεις του απείρου και τις πλανητικές ταχύτητες, τα μεγαλύτερα κατορθώματα της επιστήμης είναι εξαιρετικώς μικρά. Ο ήλιος, λόγου χάριν, βρίσκεται σε απόστασι περίπου 93.000.000 μιλίων. Αλλά, μικρέ άνθρωπε, καταλαβαίνεις πόση απόστασι σημαίνει αυτό; Αν ταξιδεύατε με ένα αεροδυναμικό τραίνο, με ταχύτητα 93 μιλίων την ώρα, μέρα και νύχτα, χωρίς σταμάτημα, θα κάμετε πάνω από 114 χρόνια για να φθάσετε στον ήλιο! Για να διανύσετε την ίδια απόστασι από τον Πλούτωνα, που είναι ο πιο μακρινός πλανήτης στο ηλιακό μας σύστημα, θα χρειασθούν πάνω από 4.200 χρόνια.

Ταυτοχρόνως η σφαίρα μας στρέφεται κάθε μέρα γύρω από τον άξονά της με ταχύτητα επιφανείας στον Ισημερινό πάνω από 1.000 μίλια την ώρα, και στροβιλίζεται γύρω στον ήλιο με ταχύτητα 62.000 μιλίων την ώρα, χωρίς να χάνη ούτε 1/1000 του δευτερολέπτου στο ετήσιο αυτό ταξίδι της των 558.000.000 μιλίων. Και όμως, αυτό δεν είναι όλο. Ολόκληρο το ηλιακό σύστημα—ήλιος, φεγγάρι, γη και οι άλλοι πλανήται—ενώ τηρούν τέλεια τα χρονικά όρια κινήσεως μεταξύ των, κινούνται ταυτόχρονα όλοι μαζί ανάμεσα στο διάστημα στη γενική κατεύθυνσι του άστρου Βέγα με ταχύτητα 43.000 μιλίων την ώρα, δηλαδή με ταχύτητα 21 φορές μεγαλύτερη από την ταχύτητα οβίδος πυροβόλου. Κανένα ηλεκτρονικό χρονομετρικό μηχάνημα κατασκευασμένο από τον άνθρωπο, δεν θα μπορούσε να κανονίζη τις κινήσεις αυτές με τέτοια απόλυτη ακρίβεια.

ΕΞΩ ΚΑΙ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

Όταν ο θεοφοβούμενος άνθρωπος Δαβίδ παρετήρησε την ομορφιά και το μεγαλείο του νυκτερινού ουρανού, έβλεπε πολύ πέραν από το μικρό αυτό πλανητικό σύστημα στο οποίο στροβιλιζόμεθα. Του φάνηκε σαν να ευρίσκετο στο εσωτερικό μιας σκηνής και να παρατηρούσε ένα τεράστιο κυκλικό παραπέτασμα υφασμένο με λαμπρά κοσμήματα, διαμάντια και άλλους πολύτιμους λίθους. Ο Δαβίδ εγνώριζεν ότι ο ίδιος Ιεχωβά Θεός που δημιούργησε τη γη διαμόρφωσε επίσης και τ’ άστρα. Όλα αυτά αποτελούσαν το απαράμιλλο έργο των χειρών Του. Ο προφήτης Ησαΐας παρατηρώντας τον γεμάτο από άστρα ουράνιο θόλο, κατενόησε γιατί ο Ιεχωβά παρομοίασε τη γήινη αυτή σφαίρα με ένα χαμηλό υποπόδιο.—Γένεσις 1:16· 2 Βασιλέων 19:15· Ψαλμός 102:25· 104:1, 2· Ησαΐας 42:5· 44:24· 66:1, 2· Πράξεις 7:48-50.

Όμως, εκείνο που είδαν αυτοί οι αρχαίοι άνδρες ήταν το πολύ 2.000 περίπου άστρα, ένα ελάχιστο τμήμα της ουράνιας δόξας που σχηματίζει τον Γαλαξία μας, τον κοινά λεγόμενο Γαλακτώδη Διάδρομο. Το τηλεσκόπιο έφερε σε όψι τόσο πολλά άστρα, ώστε ο άνθρωπος ούτε να τα μετρήση μπορεί. Σε μια περιοχή του ουρανού όχι μεγαλύτερη από τη λεκάνη της Μεγάλης Άρκτου υπάρχουν 50.000.000 άστρα, σύμφωνα δε με σχετικούς υπολογισμούς που βασίζονται σε πραγματικές φωτογραφίες, υπάρχουν στον Γαλακτώδη Διάδρομο τουλάχιστον 50.000.000.000 άστρα. Έτσι, αποδεικνύεται αληθινός ο Λόγος του Θεού, ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να μετρήση τα άστρα περισσότερο απ’ ότι μπορεί να μετρήση την άμμο της θαλάσσης.—Ιερεμίας 33:22.

Πόσο μεγάλος είναι, λοιπόν, ο Γαλακτώδης αυτός Διάδρομος στον οποίο «συνωστίζονται» τόσα δισεκατομμύρια άστρα; Ο άνθρωπος μπορεί να τον μετρήση με αρκετή ακρίβεια, αλλ’ η διάνοιά του είναι πολύ μικρή για να κατανοήση στην πραγματικότητα πόσο μεγάλο διάστημα καταλαμβάνει ο Γαλακτώδης Διάδρομος. Αμφιβάλλετε γι’ αυτό; Θέλετε να δοκιμάσετε αυτό στο οποίο όλοι οι άλλοι αποτυγχάνουν, να λάβετε δηλαδή μια κατά φαντασίαν ιδέα του πόσο μεγάλος είναι ο Γαλαξίας μας; Ιδού οι αριθμοί.

Θυμηθήτε πόσο μακριά είναι ο ήλιος από τη γη και πόσο χρονικό διάστημα θα εχρειάζετο για να πάη κανείς εκεί με μεγίστης ταχύτητος τραίνο—114 χρόνια. Λοιπόν, το αμέσως πλησιέστερο άστρο είναι σε απόστασι 800.000 φορές μεγαλύτερη από όση είναι ο ήλιος. Αν φθάσετε στο άστρο αυτό και επιστρέψετε πάλι στη γη, θα έχουν περάσει 69.000.000 χρόνια. Κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να φαντασθή πόσο μακρινό χρονικό διάστημα είναι αυτό. Πώς μπορεί, λοιπόν, να κατανοήση κανείς το διαμετρικό μήκος του ισημερινού του Γαλακτώδους Διαδρόμου, το οποίο είναι ίσο με 4.000 τέτοια ταξίδια; Μια ακτίνα φωτός, που διαπερά το διάστημα με ταχύτητα 186.000 μίλια το δευτερόλεπτο θα εχρειάζετο 33.000 χρόνια για να φθάση από τη μια πλευρά του Γαλακτώδους Διαδρόμου στην άλλη!

Κλονίζεται η φαντασία του ανθρώπου όταν σκεφθή ότι ο ήλιος είναι σε διάμετρο 108 φορές μεγαλύτερος από τη γη, και όμως υπάρχουν αναρίθμητα πλήθη άλλων άστρων, που είναι πολλές φορές μεγαλύτερα από τον ήλιο. Το άστρο που λέγεται Αλδεβαράν είναι 40 φορές μεγαλύτερο από τον ήλιο και 90 φορές λαμπρότερο απ’ αυτόν. Κι αυτό ακόμη δεν είναι τίποτε. Το μεγαλύτερο άστρο που είναι γνωστό στον άνθρωπο, το «Ανταρές», είναι 14.000 φορές μεγαλύτερο απ’ τον ήλιο. Σκεφθήτε, μια λυωμένη πυρόσφαιοα με διάμετρο 360.000.000 μιλίων και με λαμπρότητα 90.000.000 μεγαλύτερη απ’ του ήλιου! Μόνο η μεγίστη απόστασίς της απ’ τη γη κάνει αυτή τη πυρόσφαιρα να φαίνεται τόσο μικρή.

ΥΠΕΡΑΝΩ ΟΛΩΝ Ο ΙΕΧΩΒΑ

Όπως σε όλη τη δημιουργία του Θεού, υπάρχει μια ατέλειωτη ποικιλία μεταξύ των άστρων. Το καθένα έχει τη δική του αστρική ομορφιά. «Αστήρ διαφέρει αστέρος κατά την δόξαν.» (1 Κορινθίους 15:41) Μερικά είναι άσπρα, άλλα κίτρινα, άλλα μπλε και άλλα κόκκινα. Το καθένα κινείται με την ιδιαίτερή του ταχύτητα. Το ταχύτερο άστρο είναι ο Αρκτούρος, που τρέχει με ταχύτητα 75 μιλίων το δευτερόλεπτο (περίπου 270.000 μίλια την ώρα). Αυτός είναι ο λόγος που ο Θεός χρησιμοποίησε αυτό το άστρο για να δείξη στον άνθρωπο την μικρότητα και την αδυναμία του. «Δύνασαι να οδηγήσης τον Αρκτούρον;» ρώτησε ο Παντοδύναμος τον Ιώβ. (Ιώβ 38:32) Μερικά άστρα έχουν λιγώτερη θερμότητα απ’ τον ήλιο, ενώ άλλα έχουν διπλάσια, τριπλάσια και ενίοτε πενταπλάσια θερμότητα απ’ τον ήλιο. Μερικά είναι λαμπρότερα, ενώ άλλα έχουν ελάχιστη λάμψι. Η ουρά του κομήτη είναι στην πραγματικότητα ένα κενό που ζυγίζει μόνο ένα τέταρτο εξάκις εκατομμυριοστού (1/4.000.000.000.000.000.000.000) ίσου όγκου αέρος, ενώ ένα άστρο, «Νάνος», είναι τόσο απίστευτα βαρύ ώστε μια κυβική ίντσα του βάρους του αντιστοιχεί με 1.000 τόννους! Θαύματα πράγματι! που δείχνουν τη δόξα και το μεγαλείο του Δημιουργού των.

Τα γιγάντεια τηλεσκόπια που δείχνουν τη μικρότητα του ανθρώπου μπροστά στο μεγαλείο του Ιεχωβά, αποκαλύπτουν ότι ο Γαλαξίας, στον οποίον ανήκει η γη μας, είναι μόνο σαν ένας νησιωτικός κόσμος στην αχανή θάλασσα του απείρου. Έξω και πέραν από τον Γαλακτώδη Διάδρομο υπάρχουν πάνω από 100.000.000.000 άλλων Γαλακτωδών Διαδρόμων που ονομάζονται νεφελώματα, το καθένα δε απ’ αυτά περιέχει δισεκατομμύρια ηλίων, άστρων και πλανητών. Το διακοσίων ιντσών τηλεσκόπιον του Πάλομαρ μπορεί να φέρη την όρασι σε απόστασι 1.100.000.000 ετών φωτός (ένα έτος φωτός είναι ίσο με έξη τρισεκατομμύρια μίλια), και απ’ εκεί ακόμη ακολουθεί ατέλειωτος αριθμός άστρων. Αυτό σημαίνει ότι τα άστρα αυτά είναι τόσο μακριά ώστε το φως που ξεκίνησε απ’ αυτά πριν από 1.100.000.000 έτη, μόλις τώρα φθάνει στη γη μας. Ύστερ’ απ’ αυτά τα αστρονομικά δεδομένα, τις άπειρες αυτές αποστάσεις, πόσο μεγαλύτερος από τον χρόνο, από το άπειρο, και από όλα τα δημιουργήματα που το γεμίζουν, πρέπει να είναι ο Ιεχωβά Θεός! Τι δυνάμεις επικοινωνίας πρέπει να κατέχη! Διότι από στιγμή σε στιγμή γνωρίζει τι συμβαίνει στην πιο απομακρυσμένη άκρη του απείρου. Όχι, ούτε «ο ουρανός, και ο ουρανός των ουρανών» δεν είναι ικανοί να χωρέσωσι τον Ιεχωβά.—1 Βασιλέων 8:27· 2 Χρονικών 2:6· 6:18.

Πάλιν εγείρεται το ερώτημα: «Τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να ενθυμήσαι αυτόν;» Η μόνη αληθινή απάντησις είναι: Εν συγκρίσει με τον Παντοδύναμο Θεό, Δημιουργό του ουρανού και της γης, ο άνθρωπος είναι πάρα πολύ μικρός. «Ιδού, τα έθνη είναι ως ρανίς από κάδου, και λογίζονται ως η λεπτή σκόνη της πλάστιγγος. Πάντα τα έθνη ενώπιον αυτού είναι ως μηδέν· λογίζονται παρ’ αυτώ ολιγώτερον παρά το μηδέν, και την ματαιότητα. Με τίνα λοιπόν θέλετε εξομοιώσει τον Θεόν;» Ο Ιεχωβά Θεός είναι «ο καθήμενος επί τον γύρον της γης, και οι κάτοικοι αυτής είναι ως ακρίδες· ο εκτείνων τους ουρανούς ως παραπέτασμα, και εξαπλόνων αυτούς ως σκηνήν προς κατοίκησιν. Σηκώσατε υψηλά τους οφθαλμούς σας, και ιδέτε, Τις εποίησε ταύτα [τους αστέρας τούτους, Mo]; Ο εξάγων το στράτευμα αυτών κατά αριθμόν· ο ονομαστί καλών ταύτα πάντα.» Ο ουτιδανός άνθρωπος δεν μπορεί ούτε να αριθμήση τα άστρα, πολύ λιγώτερο να τα καλέση ονομαστικώς.—Ησαΐας 40:15, 17, 18, 22, 26.

Αν όλη η άψυχη αυτή κτίσις αινή τον Ιεχωβά για ό,τι αυτός είναι, τότε «ας φοβηθή τον Ιεχωβά πάσα η γη. Ας τρομάξωσιν απ’ αυτού πάντες οι κάτοικοι της οικουμένης»!—Ψαλμός 33:8, AS· 148:1-6.