Διδάσκοντας τα Παιδιά σας μια Άλλη Γλώσσα

Επειδή ζούμε σ’ έναν κόσμο που συνεχώς μετακινείται, ίσως αύριο αυτοί που μένουν στη διπλανή σας πόρτα να είναι άτομα που θα μιλάνε μια γλώσσα ξένη σε σας. Για πολιτικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους, καθώς και για να προωθήσουν την εκπαίδευση τους, οι άνθρωποι πηγαίνουν σε διάφορα μέρη τής υφηλίου. Ίσως ήδη να υπάρχει ένας πληθυσμός ξενόγλωσσων εκεί που μένετε. Αλήθεια, η Ανατολή, η Δύση, ο Βορράς και ο Νότος συναντιώνται όσο ποτέ πριν. Έτσι αν τα παιδιά σας έρχονται τρέχοντας σπίτι με την συναρπαστική ανακοίνωση, «Μπαμπά! Μαμά! Παίξαμε με ένα παιδάκι που δεν ξέρει καν να μιλάει όπως εμείς», ίσως θα έπρεπε σοβαρά να αρχίσετε να σκεφτόσαστε να διδάξετε τα παιδιά σας να μάθουν μια άλλη γλώσσα.

‘Ποιος; Εγώ;’ φέρνετε την αντίρρηση. ‘Εγώ με δυσκολία μιλάω τη δική μου!’

Προτού αποκλείσετε τελείως από τη διάνοια σας την προοπτική αυτή, εξετάστε, ωστόσο, το εξής γεγονός: Ο καλύτερος «δάσκαλος» που υπάρχει είναι εκείνος που έχει την ξένη γλώσσα σαν μητρική του. Καθώς γνωρίζεστε μαζί τους, καθώς τους κάνετε πρόσκληση για φιλοξενία, θα μπορέσετε επίσης να μάθετε κάτι για τη δική τους γλώσσα, και αυτό θα σας καταστήσει ικανούς να διδάξετε τα παιδιά σας. Πόσοι θαυμαστές των γλωσσών θα αναπηδούσαν στην ευκαιρία να βρεθούν στη θέση σας! Το βρίσκουν συχνά τόσο δύσκολο για τις μελέτες τους να αποκτούν την αίσθηση της γλώσσας με τον τρόπο που την έχουν οι ντόπιοι.

Έτσι, το Πρώτο Βήμα στη διδασκαλία των παιδιών σας θα είναι . . .

Να Γνωριστείτε

Όταν το πλοίο που μετέφερε το Χριστιανό απόστολο Παύλο και 275 άλλα άτομα ναυάγησε στη νήσο Μάλτα, η περιγραφή λέει ότι «οι βάρβαροι [οι ξενόγλωσσοι, ΜΝΚ] έδειξαν εις ημάς ου την τυχούσαν φιλανθρωπίαν». (Πράξεις 27:37· 28:1, 2) Αν και δεν μιλούσαν Ελληνικά, την επικρατούσα γλώσσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, οι Μαλτέζοι αυτοί γνώριζαν τι χρειάζονταν οι ναυαγισμένοι συνάνθρωποί τους. Παρόμοια, μια ειλικρινής επιθυμία να παράσχετε τα αναγκαία της ζωής στους ξένους, θα γεφύρωνε το χάσμα της γλώσσας και θα κατέληγε σε ένα γλωσσικό μάθημα και για τα δύο μέρη. Έχουν έρθει πρόσφατα από το εξωτερικό; Ίσως χρειάζονται σεντόνια, κουβέρτες, πετσέτες, πιάτα και τηγάνια να χρησιμοποιήσουν μέχρις ότου φτάσουν τα δικά τους. Εδώ βρίσκεται και η ευκαιρία που έχετε να μάθετε τις λέξεις για τα είδη αυτά στη γλώσσα τους και να τους διδάξετε τις αντίστοιχες λέξεις στη δική σας γλώσσα εάν δεν τις γνωρίζουν ήδη.

Στην αρχή εσείς και οι καινούργιοι σας γείτονες, με τη συμμετοχή των παιδιών, μπορείτε να βρείτε αληθινή ευχαρίστηση προσδιορίζοντας κοινά αντικείμενα ο ένας για τον άλλον στη γλώσσα του ο καθένας. Πόρτα. Παράθυρο. Καπέλλο. Παπούτσια. Βιβλίο. Κατόπιν, καθώς θα συγκεντρωθεί η οικογένεια σας μπορείτε να ανασκοπήσετε τις λέξεις που έχετε μάθει. Το λεξιλόγιο σας συνεχίζει να διευρύνεται· έχετε γίνει δάσκαλοι και συνάμα συμμαθητές των παιδιών σας. Εξίσου σημαντικό είναι ότι αυξάνει επίσης η εκτίμηση σας για το γεγονός ότι ο Θεός ‘έκανε από έναν άνθρωπο κάθε έθνος ανθρώπων’. (Πράξεις 17:26) Λίγες μόνο συναντήσεις είναι επαρκείς για να σας πείσουν ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν παρόμοιες σωματικές ανάγκες και την ίδια επιθυμία να τους σέβονται οι συνάνθρωποι τους. Αυτό είναι ένα πολύτιμο μάθημα για τα παιδιά σας σαν ένα υποπροϊόν τού γεγονότος ότι μαθαίνουν μια άλλη γλώσσα.

Βέβαια, αν ήδη υπάρχει ένας ξενόγλωσσος πληθυσμός στην κοινότητα σας, άλλοι άνθρωποι της δικής τους εθνικότητας μπορεί να τους έχουν παράσχει τα αναγκαία είδη. Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνετε εφευρετικοί για να γνωριστείτε. Ίσως, όμως, μέσω των σχολείων, του τόπου τής εργασίας σας, των διαφόρων οργανώσεων της κοινότητας ή στα καταστήματα, μπορείτε να καταφέρετε να γνωρίσετε κάποιους, η μητρική γλώσσα των οποίων είναι διαφορετική από τη δική σας. Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά και τα παιδιά τους συχνά έρχονται σε επαφή με ανθρώπους άλλων γλωσσικών ομάδων σαν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι τους καλούν στο σπίτι τους για να συζητήσουν τη Βίβλο.

Μαθαίνοντας να τα Βάζετε Όλα στη Σειρά Τους

Για να μπορέσετε να μιλήσετε μια άλλη γλώσσα χρειάζεστε περισσότερα πράγματα από έναν κατάλογο ουσιαστικών και λίγων ρημάτων. Θα χρειάζεται να καταλαβαίνετε πώς συνταιριάζεται η γλώσσα αυτή με όλα τα συστατικά της μέρη. Θα θέλετε να αισθάνεστε ποιοι συνδυασμοί λέξεων ακούγονται φυσιολογικοί και ποιοι αστείοι, ή ακόμη και γελοίοι, στον ξενόγλωσσο ομιλητή. Θα ήταν πρακτικό να ομορφαίνετε τη συνομιλία σας με αρκετούς ιδιωματισμούς· αυτή είναι μια διαδικασία που διεγείρει την διάνοια. Ιδιωματισμός είναι μια έκφραση που προσιδιάζει ιδιαίτερα στη γλώσσα και που δεν μπορεί να κατανοηθεί με την κατά γράμμα, λέξη προς λέξη, μετάφραση. Πρέπει να ισοδυναμεί με μια έκφραση που έχει την ίδια έννοια στην άλλη γλώσσα.

Επίσης είναι ζωτικό να θυμάστε το εξής: Σε πολλές γλώσσες οι νεαροί αναμένεται να χρησιμοποιούν ουσιαστικά, αντωνυμίες και μορφές ρημάτων που αντανακλούν σεβασμό για το άλλο άτομο ανάλογα με την ηλικία του και τη θέση του στη ζωή. Αυτό είναι ένα αναγκαίο μάθημα που πρέπει να μεταδώσετε στα παιδιά σας, αν δεν υπάρχουν στη δική σας γλώσσα τέτοιου είδους γλωσσικοί τύποι. Ο νεαρός που δε δείχνει το σεβασμό αυτό θα θεωρηθεί ασεβής.

Καθώς η μελέτη σας γίνεται σοβαρή, αναμφίβολα θα αρχίσετε να αγοράζετε κάποιο βασικό βιβλίο γραμματικής και πιθανώς μια σειρά από δίσκους ή μαγνητοταινίες για τη γλώσσα αυτή. Πολλοί από τους ξενόγλωσσους γείτονες σας θα εκτιμήσουν τις προσπάθειες σας να μάθετε τη γλώσσα τους και ευχαρίστως θα σας ενθαρρύνουν με το να σας μιλούν σ’ αυτή. Ίσως μπορείτε να τους βοηθήσετε να τα καταφέρουν με τη δική σας γλώσσα σε ανταλλαγή. Με ζωντανούς ομιλητές έχετε ένα σημαντικό καταλύτη για να χειραγωγήσετε τη γλώσσα—την ευκαιρία τής πρακτικής εξάσκησης. Ο γλωσσολόγος Μάριο Πέι γράφει ότι «μαθαίνετε να μιλάτε με το να ανοίγετε το στόμα σας και να μιλάτε, όχι με το να κάθεστε, να σκέφτεστε, και να φιλοσοφείτε γι’ αυτήν. Μαθαίνετε να κατανοείτε με το να ακούτε με τα αυτιά σας διάπλατα ανοιχτά, με το να παρακολουθείτε κάθε δυνατό υπαινιγμό, με το να προσπαθείτε ξανά και ξανά αν δεν τα καταφέρετε με την πρώτη φορά, έως ότου τελικά είστε σε θέση να ερμηνεύσετε κάθε μήνυμα».

Μαθαίνετε να μιλάτε μιλώντας. Παρ’ ότι οι δίσκοι μπορούν να βοηθήσουν πολύ, ένα σοβαρό τους μειονέκτημα είναι ότι δεν μπορούν να σας απαντήσουν. Για να συμμετάσχετε σε ζωντανή συνομιλία, πρέπει να μιλάτε σε ζωντανούς ανθρώπους. Έτσι αν έχετε γείτονες που μιλούν μια άλλη γλώσσα, μη διστάσετε.

Ευκαιρίες να Εξασκηθείτε

Στο μεταξύ, τα παιδιά σας μπορούν να παίζουν με τα παιδιά διαφόρων γλωσσικών ομάδων. Φαίνεται να υπάρχει κάποια τάση από μέρους των παιδιών των μεταναστών να μαθαίνουν την κύρια γλώσσα μιας χώρας με όσο το δυνατόν μικρότερη ξενική προφορά, ενώ εσκεμμένα παραμελούν τη γλώσσα των γονιών τους. Συχνά, επίσης, οι προσωρινοί κάτοικοι σε μια χώρα προτιμούν να μιλούν την γλώσσα τής χώρας προκειμένου να αποκτήσουν πρακτική εξάσκηση σ’ αυτή προτού επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Η ταχύτητα με την οποία αποκτούν επάρκεια (με τη βοήθεια των ντόπιων ομιλητών) σας δίνει μια ιδέα για το πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να μάθουν τα παιδιά σας με παρόμοια βοήθεια.

Αν έχετε μάθει τα παιδιά σας να σέβονται ανθρώπους απ’ όλα τα έθνη και τις γλώσσες, δε θα νομίσουν ότι η δική τους γλώσσα είναι ανώτερη επειδή τη μιλάει η πλειονότητα τής κοινότητας. Θα μπορέσουν, συνεπώς, να ζητήσουν από τους συμμαθητές τους και τα παιδιά που παίζουν μαζί, να τους βοηθήσουν να μάθουν τη γλώσσα τους. Μερικοί σπουδαστές ξένων γλωσσών έχουν κάνει ακόμη και συμφωνία να μιλούν τη γλώσσα του ενός με τη μια ευκαιρία και τη γλώσσα του άλλου με την άλλη ευκαιρία. Με αυτόν τον τρόπο βοηθιούνται και τα δύο μέρη.

Αν συμβαίνει αυτό, η κατάσταση αυτή καθ’ εαυτή, με μια έννοια, γίνεται ο δάσκαλος. Ο ρόλος σας σαν γονιού έρχεται στο προσκήνιο καθώς παρέχετε ευκαιρίες για ωφέλιμη συναναστροφή. Οι περιστάσεις που συγκεντρώνεται η οικογένεια μπορούν να γίνουν ευκαιρίες για την παραβολή του τι έχει μάθει ο καθένας, για ανασκόπηση και για πρακτική εξάσκηση.

Υπάρχει και κάτι άλλο που θα βοηθήσει να κρατήσει το ενδιαφέρον τής οικογένειας σας σε υψηλό επίπεδο.

Σχέδια για την Εκμάθηση Γλώσσας

Έχοντας μάθει το ξένο αλφάβητο, η οικογένεια βρίσκεται σε θέση να παίζει παιχνίδια συλλαβισμού. Αν μάθουν τους αριθμούς τα παιδιά θα μπορούν να δείξουν τις ικανότητες τους στην αριθμητική. Εάν της οικογένειας της αρέσει η μουσική, τότε τα απλά λαϊκά τραγούδια με ζωηρό ρυθμό μπορούν να συμβάλλουν στην εκμάθηση της γλώσσας. Η προσθήκη στο λεξιλόγιο σας κατά κατηγορίες εξυπηρετεί τόσο σαν βοήθημα της μνήμης όσο και σαν διεγερτικό για τη συνομιλία. Ίσως θέλετε να περιλάβετε τις ακόλουθες κατηγορίες λέξεων: μέρη τού σώματος, είδη ρουχισμού, συναισθήματα και αφηρημένες έννοιες, σχήματα, μορφές, χρώματα, κατευθύνσεις, γνωστά ζώα και πουλιά, μέρη τού σπιτιού και της επίπλωσης του, τρόποι ταξιδιού. Είναι αλήθεια ότι τα καλά βιβλία γραμματικής εισάγουν πολλές απ’ αυτές τις λέξεις. Ωστόσο, η οικογένεια σας αναμφίβολα θα θέλει να οικοδομήσει το δικό της λεξιλόγιο, ένα λεξιλόγιο που θα είναι το απαύγασμα του δικού σας ενδιαφέροντος και της πείρας στη ζωή.

Καθώς τα παιδιά σας αποκτούν μεγαλύτερη ευχέρεια στη συζήτηση, θα τα βοηθήσετε να αφηγούνται ατομικές πείρες καθώς και μέρη από τις ειδήσεις. Άτομα που απολαμβάνουν τη Βίβλο θα μπορούν να δαπανούν πολλές ευτυχισμένες ώρες διαβάζοντας και συζητώντας τις Γραφές. Επισκεπτόμενοι τα ρεστωράν, όπου μπορείτε να μιλήσετε στον ιδιοκτήτη και στους σερβιτόρους την δεύτερη γλώσσα σας και όταν ψωνίζετε από καταστήματα όπου η γλώσσα αυτή μιλιέται και ακούγεται, η οικογένεια διεγείρεται πιο πολύ ακόμη να κάνει πρόοδο. Βέβαια, προσκαλώντας τους καινούργιους ξενόγλωσσους φίλους σας στο σπίτι σας για γεύμα, θα αισθανθείτε ευτυχείς που αποφασίσατε να διευρυνθείτε γλωσσολογικά.

Όπως είναι φανερό, οι ωφέλειες τού να διδάξετε τα παιδιά σας μια άλλη γλώσσα είναι αρκετές. Η όλη οικογένεια ενεργοποιείται διανοητικά και βοηθιέται να βαθύνει την πεποίθηση τους ότι όλοι οι άνθρωποι πράγματι συναποτελούν μία ανθρώπινη οικογένεια. Ταυτόχρονα, ελκύεστε κοντύτερα επειδή συμμετέχετε σ’ ένα κοινό σχέδιο. Ανοίγετε τελείως καινούργιους τομείς για φίλους. Μαθαίνετε να εκτιμάτε μια ξένη πολιτιστική παράδοση και ιστορία. Διευρύνετε την αίσθηση του χιούμορ σας καθώς μαθαίνετε να γελάτε με τον εαυτό σας. Αυτές είναι λίγες μόνο από τις χαρές που απορρέουν από τη διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας στα παιδιά σας.

[Εικόνα στη σελίδα 20]

Τα παιδιά συνήθως μαθαίνουν μια άλλη γλώσσα εύκολα