Μέρος 2

Γιατί το Κάπνισμα Είναι Τόσο Δημοφιλές

ΠΑΡΑ τις υγειονομικές προειδοποιήσεις και τις αντικαπνιστικές προσπάθειες, το κάπνισμα είναι ακόμη πολύ δημοφιλές. Πραγματικά, πολλοί άνθρωποι καπνίζουν περισσότερο από όσο άλλοτε.

Από το έτος 1965 ως το 1978, ο αριθμός των τσιγάρων που χρησιμοποιήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε κατά 90.000.000.000 τσιγάρα σχεδόν, ενώ ο αριθμός των καπνιστών παρέμεινε περίπου ο ίδιος. Σε τι οφείλεται αυτή η αύξησις καταναλώσεως από εκείνους που καπνίζουν;

Περιεχόμενο σε Νικοτίνη και Πίσσα

Το μειωμένο περιεχόμενο σε νικοτίνη και πίσσα στα τσιγάρα είναι προφανώς ένας παράγων. Η νικοτίνη, σοβαρό συστατικό του καπνού, είναι ένα δηλητηριώδες φάρμακο που χρησιμοποιείται εμπορικά στα εντομοκτόνα. Η πίσσα είναι η μοριοσυνθετική ύλη του καπνού, και λέγεται επίσης «το κολλώδες ίζημα των φυτών του καπνού.» Επειδή η νικοτίνη και η πίσσα είναι επικίνδυνα στην υγεία, οι εταιρίες καπνών ελάττωσαν τις ποσότητες αυτών των ουσιών στα τσιγάρα τους. Και ποια ήταν τα αποτελέσματα;

Ένα αποτέλεσμα είναι ότι οι καπνιστές τείνουν να καπνίζουν περισσότερα τσιγάρα. «Σε προκαταρκτικά πειράματα,» αναγράφει το περιοδικό Ειδήσεις του Ιατρικού Κόσμου, «επτά μανιώδεις καπνιστές τσιγάρων κάπνιζαν κατά μέσον όρο 25% περισσότερα τσιγάρα την ημέρα όταν άρχισαν να καπνίζουν μια μάρκα τσιγάρων με χαμηλό ποσοστό νικοτίνης.» Ο Δρ Στάνλεϋ Σάχτερ, που έκανε τα πειράματα, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εκστρατεία για παρασκευή τσιγάρων με χαμηλό βαθμό νικοτίνης ακολουθεί στραβό δρόμο.»

Και γιατί οι άνθρωποι καπνίζουν περισσότερα τσιγάρα όταν τα επίπεδα νικοτίνης είναι χαμηλότερα; Αυτό γίνεται κυρίως για να ικανοποιηθή το πάθος του καπνιστού για νικοτίνη—να προσλάβη την ποσότητα νικοτίνης στην οποία ήταν συνηθισμένος. Η νικοτίνη φθάνει στον εγκέφαλο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα από τη στιγμή που ο καπνιστής την εισπνέει. Κάθε ρουφηξιά λοιπόν, εξηγεί ο Δρ Μιχαήλ Α. Η. Ρώσσελ, αντιπροσωπεύει μια δόσι νικοτίνης. Είναι, λέει στο Περιοδικό Ναρκωτικός Μεταβολισμός (1978), σαν να παίρνη μια ένεσι ηρωίνης.

Μπορεί να περάσουν αρκετές ώρες προτού ένας ηρωινομανής ζητήση με λαχτάρα άλλη μια ένεσι. Μετά το κάπνισμα ενός τσιγάρου, απαιτούνται 20 ως 30 λεπτά για να διοχετευθή η νικοτίνη από τον εγκέφαλο σε άλλα όργανα. Τόσος περίπου είναι ο χρόνος που πρέπει να περάση μεταξύ δύο τσιγάρων για τους μανιώδεις καπνιστές οπότε χρειάζεται άλλη μια «ένεσις» νικοτίνης.

Είναι όμως δίκαιο να παραβάλωμε το πάθος για ένα τσιγάρο με εκείνο για την ηρωίνη; Υπάρχει κίνδυνος εθισμού στην νικοτίνη;

Είναι το Κάπνισμα μια Τοξικομανία;

Γενικά, οι άνθρωποι λένε ότι καπνίζουν επειδή αυτό τους ξεκουράζει, τους ανακουφίζει από την έντασι και τους κάνει να αισθάνωνται ήρεμοι. Αλλά πειράματα κατέδειξαν ότι το κάπνισμα αντί να ξεκουράζη πραγματικά τον καπνιστή, απλώς βοηθάει τον καπνιστή να υπερνικά τα συμπτώματα που εκδηλώνονται όταν περάση ώρα χωρίς να καπνίση.

Αυτό το γεγονός αποκαλύφθηκε όταν οι μη καπνίζοντες και οι καπνίζοντες τέθηκαν σε καταθλιπτικές καταστάσεις. Οι καπνιστές που κάπνιζαν τσιγάρα με αυξημένη νικοτίνη αντιμετώπισαν καλύτερα αυτές τις καταστάσεις παρά όταν κάπνιζαν τσιγάρα με λίγη νικοτίνη ή και χωρίς νικοτίνη. Αλλά δεν πέρασαν ούτε καλύτερα ούτε χειρότερα από τους μη καπνιστές στις ίδιες καταστάσεις. Και το συμπέρασμα: «Το κάπνισμα δεν κάνει έναν καπνιστή λιγότερο ευερέθιστο,» είπε ο Δρ Σάχτερ. Εν τούτοις, πρόσθεσε, «το να μην καπνίση ή η ανεπαρκής νικοτίνη τον κάνει πιο ευερέθιστο.»

Ακριβώς όπως ένας ηρωινομανής χρειάζεται ηρωίνη για ν’ απαλλαγή από την νευρικότητα και άλλα παρόμοια συμπτώματα, έτσι κι ένας καπνιστής χρειάζεται τη νικοτίνη του για τον ίδιο λόγο.

Το κάπνισμα τσιγάρων θεωρείται τώρα από έγκυρες πηγές ότι αποτελεί ένα είδος τοξικομανίας. Σύμφωνα με την έκθεσι Κάπνισμα ή Υγεία που έγινε από το Βρεταννικό Κολλέγιο των Ιατρών, το κάπνισμα «είναι μια μορφή εξαρτήσεως από ναρκωτικά, που διαφέρει μεν αλλά δεν είναι λιγότερο ισχυρή από τα άλλα ναρκωτικά.» Η έκθεσις τελειώνει ως εξής: «Πολλοί καπνιστές εξακολουθούν να επιδίδωνται στη συνήθεια αυτή διότι είναι νικοτινομανείς.»

Ο Δρ Μ. Α. Η. Ρώσσελ, βασιζόμενος σε σημαντική έρευνα, είπε καθαρά: «Αν δεν υπήρχε η νικοτίνη μέσα στον καπνό, οι άνθρωποι δεν θα είχαν και μεγάλη διάθεσι να καπνίζουν.» Μολονότι μπορεί και άλλοι παράγοντες να συμβάλουν επίσης στο να ριζώση αυτή η συνήθεια, προφανώς πολλοί καπνιστές έχουν γίνει τοξικομανείς. Αυτό πιστοποιείται από την αγωνία τους όταν τους λείπουν τα τσιγάρα. Ο Μπαντ Χουάιτμπουκ περιγράφοντας τι ένοιωθε όταν σταμάτησε το κάπνισμα, έγραψε τα εξής στο περιοδικό Χάρπερ:

«Το σώμα μου ήταν πιο άρρωστο από όσο νόμισα πως θα ήταν. Οι αρθρώσεις των βραχιόνων μου και των ώμων και οι μυς του στήθους μου και οι γάμπες μου πονούσαν τόσο πολύ την πρώτη νύχτα που κρύφθηκα στο σκοτάδι και έκλαιγα. Αυτός ο πόνος διήρκεσε μόνο μια μέρα, αλλά για μια βδομάδα τουλάχιστον πονούσα κάπου συνεχώς. Το στόμα μου, η μύτη μου, ο λαιμός μου, το στομάχι μου και κάθε δόντι στερούντο του καπνού και της νικοτίνης και οι αντιδράσεις τους διαρκούσαν πολύ περισσότερο. Συνεχώς άνοιγα διάπλατα το στόμα μου σαν να ήθελα να διορθώσω τις κακοφτιαγμένες μασέλες μου. Ο λαιμός μου πονούσε σαν να είχα καπνίσει πάρα πολύ, ίσως από τις βαθιές ρουφηξιές που έπαιρνα μολονότι δεν είχα τσιγάρο στο στόμα μου. Φυσούσα από τη μύτη μου χωρίς λόγο. Είναι καταπληκτικό πόσα μέρη του σώματός μου—φάλαγγες των δακτύλων, όργανα, μεμβράνες, ακόμη και τα μαλλιά—ήθελαν λίγο καπνό, καθένα με το δικό του αρρωστημένο τρόπο. Επί δύο ολόκληρες εβδομάδες μου ερχόταν εμετός.»

‘Δεν είναι εγκληματικό,’ μπορεί να ρωτήσετε, ‘να προωθείται μια συνήθεια που κάνει τον άνθρωπο τοξικομανή και βλάπτει τόσο πολύ στην υγεία.’ Γιατί γίνεται αυτό;

Όλα για το Χρήμα

Ακόμη και εκείνοι που θεωρούνται αγαθοί και αξιοσέβαστοι είναι γνωστό ότι κάνουν σχεδόν τα πάντα για το χρήμα. Μπορούν ακόμη και να σκοτώσουν. Οι κυβερνήσεις κατά καιρούς προβαίνουν σε πολέμους θυσιάζοντας πολλές ψυχές, για να προστατεύσουν ιδιοτελώς οικονομικά συμφέροντα. Μήπως η προσπάθεια διαδόσεως του καπνίσματος είναι κάτι παρόμοιο;

Η εφημερίδα Ιατρικόν Βήμα αναγράφει τα εξής: «Τα τσιγάρα είναι μια από τις μεγαλύτερες αιτίες θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες, κι εν τούτοις πολλές κυβερνήσεις κατ’ επανάληψι έδειξαν απροθυμία να προστατεύσουν το κοινό ή, και το χειρότερο, ενεργούν για να επιδεινώσουν μια κακοήθη κατάστασι με επιχορηγήσεις στους καπνοπαραγωγούς.»

Η εφημερίδα Ημερήσια Νέα της Νέας Υόρκης ανέγραψε: «Η στάσις της κυβερνήσεως απέναντι του καπνού προσφέρεται για μελέτη της υποκρισίας. . . . Ενισχύει τις τιμές του καπνού από το έτος 1938, και αυξάνει σταθερά το ποσό ως τα σημερινά 65 εκατομμύρια δολλάρια, περιλαμβανομένου ενός ποσού 24 εκατομμυρίων σε δάνεια για αποστολές καπνού στα υπανάπτυκτα έθνη κάτω από το πρόγραμμα Τρόφιμα για την Ειρήνη.»

Η κυβέρνησις των Η.Π.Α. αποκομίζει δισεκατομμύρια δολλάρια το χρόνο από φόρους στα τσιγάρα. Αλλά και χιλιάδες πολίτες επίσης κερδίζουν από τον καπνό. Στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνο, η συνήθεια του καπνίσματος παρέχει τα προς ζωήν σε 450.000 οικογένειες καπνοπαραγωγών και σε 72.700 εργάτες της βιομηχανίας τσιγάρων. Αν καταργήσωμε τον καπνό, αναφώνησε ένας παραγωγός, «θα γραφόμαστε όλοι στους καταλόγους απόρων και επιδομάτων γιατί ο μικρός γεωργός δεν μπορεί να ζήση από τα σιτηρά και τη σόγια.»

Ωστόσο μπορούν να γίνουν προσαρμογές, και οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν μ’ άλλους τρόπους. Πριν από λίγα χρόνια όλοι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά που συνδέονταν με οποιονδήποτε τρόπο με το εμπόριο του καπνού το εγκατέλειψαν τελείως. Μπόρεσαν να διακρίνουν πόσο ασυνεπές ήταν για ένα Χριστιανό να προμηθεύη ένα προϊόν το οποίο, κατά τις ιατρικές αποδείξεις, «είναι υπαίτιο κάθε χρόνο για περισσότερους θανάτους από όσους προξενήθηκαν στα Αμερικανικά πεδία μάχης στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Κορέα και στο Βιετνάμ μαζί.»

Αλλά μερικοί μπορούν να πουν: ‘Ένας καπνιστής τον εαυτό του μόνο βλάπτει. Γιατί να απαγορευθή ένα προϊόν από το οποίο οι άνθρωποι πιστεύουν ότι απολαμβάνουν ευχαρίστησι;’

[Εικόνες στη σελίδα 8]

Όπως ένας ηρωινομανής χρειάζεται ηρωίνη για ν’ αποτρέψει την οξυθυμία του . . . . . . έτσι κι ένας καπνιστής χρειάζεται νικοτίνη για ένα παρόμοιο λόγο