Μια Ηλεκτρονική Κοινωνία—Επιστημονικός Μύθος ή Πραγματικότης;
Από τον Ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στις Βρεταννικές Νήσους
Οι συγγραφείς μυθιστορημάτων επιστημονικής φαντασίας συχνά περιγράφουν κόσμους όπου γιγάντιοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, κατευθύνουν την κυβέρνησι, τη βιομηχανία και το εμπόριο. Προχωρώντας ακόμη πιο πολύ, οραματίζονται τον καιρό που κάθε σπίτι θα διαθέτη έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, που θα χρησιμεύη ως διαχειριστής του σπιτιού και θα προμηθεύη γνώσι και πληροφορίες ή συμβουλές για οποιοδήποτε ζήτημα και όλα αυτά με την πίεσι ενός κουμπιού. Θα σας άρεσε ένας τέτοιος κόσμος; Θα γίνη ποτέ πραγματικότης;
Τα τελευταία 25 χρόνια, η χρήσις των ηλεκτρονικών υπολογιστών έχει εξελιχθή από το σημείο του νεωτερισμού σε βιομηχανία πολλών δισεκατομμυρίων δολλαρίων. Πριν από είκοσι χρόνια, υπήρχαν μόνο 200 ηλεκτρονικοί υπολογιστές στον κόσμο, ενώ σήμερα υπάρχουν περίπου 300.000. Τις επόμενες δυο δεκαετίες οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θα μπορούσαν να φθάσουν σε δεκάδες εκατομμύρια. Εν όψει αυτής της εξελίξεως είναι κατάλληλο να ρωτήσωμε: Τι επιτελούν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές; Τι εξελίξεις γίνονται; Και ίσως το πιο σπουδαίο, πού οδηγούν οι εξελίξεις;
Εξελίξεις στα «Εξαρτήματα» των Υπολογιστών
Τις δύο τελευταίες δεκαετίες σημειώθηκαν τεράστια βήματα στην τεχνολογία που αφορά τα «εξαρτήματα» των υπολογιστών, δηλαδή τα πραγματικά επί μέρους τμήματα και κομμάτια που αποτελούν τις μηχανές. Συχνά, τα διαδοχικά βήματα της τεχνολογίας είναι επαναστατικά και επιφέρουν βελτιώσεις κατά εκατοντάδες φορές καλύτερες. Ένα καλό παράδειγμα αυτού, φαίνεται στη σμίκρυνσι των στοιχείων του κυκλώματος.
Πριν από είκοσι χρόνια, ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής, για ν’ αποθηκεύση κάποια δυαδική πληροφορία, χρειαζόταν μια τυπωμένη κάρτα κυκλώματος στο μέγεθος ενός συνηθισμένου τραπουλόχαρτου που να έχη συγκεντρωμένα τα στοιχεία πάνω της. Αυτό σημαίνει ότι μια τέτοια κάρτα μπορούσε να περιλάβη τις τιμές 0 και 1, όχι περισσότερο. Χρειαζόταν τουλάχιστον έξη τέτοια κυκλώματα για να αποθηκεύσουν ένα γράμμα του αλφαβήτου. Σήμερα, ύστερα από τέσσερα ή πέντε τεχνολογικά βήματα, υπάρχουν κυκλώματα που μπορούν ν’ αποθηκεύσουν 16.000 τέτοια δυαδικά στοιχεία σ’ ένα «απόκομμα» μικρότερο από το νύχι του αντίχειρα. Αυτό σημαίνει ότι όλο το περιεχόμενο αυτής της σελίδας του περιοδικού θα μπορούσε εύκολα να αποθηκευθή σ’ ένα τέτοιο απόκομμα.
Οι εσωτερικές ταχύτητες λειτουργίας των υπολογιστών έχουν αυξηθή το ίδιο εντυπωσιακά. Οι παλαιότερες μηχανές μπορούσαν να επεξεργασθούν 30.000 με 40.000 οδηγίες το δευτερόλεπτο, ενώ οι σύγχρονες μηχανές μπορούν να χειρισθούν τρία με τέσσερα εκατομμύρια ταυτοχρόνως. Αν λάβη κανείς υπ’ όψιν ότι μια οδηγία μπορεί να επιτελή μια αριθμητική πράξι (μπορεί να προσθέτη, να αφαιρή, να πολλαπλασιάζη και ούτω καθεξής) με δύο αριθμούς σχεδόν οποιουδήποτε ποσού, παίρνει μια ιδέα της ικανότητας των συγχρόνων υπολογιστών. Διόλου παράξενο που ωνομάσθηκαν «καταβροχθιστές αριθμών»!
Εκτός από τη «λειτουργία αποθηκεύσεως»—τις πληροφορίες ή στοιχεία που αποθηκεύονται σε αποκόμματα—οι υπολογιστές έχουν και τη γνωστή ως δευτερεύουσα αποθήκευσι. Αυτή χρησιμοποιείται για τη χονδρική αποθήκευσι στοιχείων που δεν είναι για άμεση χρήσι, όπως ακριβώς τα ράφια μιας βιβλιοθήκης εξυπηρετούν στην αποθήκευσι βιβλίων, ώσπου να χρειασθούν. Αυτό το είδος αποθηκεύσεως επιτυγχάνεται συνήθως με μαγνητική εγγραφή σε ταινίες, κορδέλλες, δίσκους, ή κυλίνδρους, με τη χρήσι των αρχών που χρησιμοποιούνται και στο μαγνητόφωνο. Και σ’ αυτό τον τομέα, επίσης, η πρόοδος είναι τεράστια. Η πυκνότης εγγραφής έχει βελτιωθή από 500 χαρακτήρες ανά ίντσα (2,5 εκατοστά), σε 6.000 και πλέον. Μονάδες μαζικής αποθηκεύσεως, που χρησιμοποιούν αυτές τις πυκνότητες σε μαγνητοταινίες, μπορούν να περιλάβουν πάνω από 200 χιλιάδες εκατομμύρια χαρακτήρες. Αυτό ισοδυναμεί με το περιεχόμενο 50.000 αντιτύπων της Αγίας Γραφής.
Και, τέλος, είναι ο τρόπος με τον οποίον εμείς οι άνθρωποι εισάγομε ή εξάγομε πληροφορίες από τους υπολογιστές. Στο παρελθόν, αυτό γινόταν μόνο με τη χρήσι διατρήτων καρτελλών ή χαρτοταινιών και με τη γνωστή εκτύπωσι για υπολογιστές. Ο χειριστής έπρεπε να είναι κοντά στον υπολογιστή για να εισάγη τις κάρτες και να παίρνη τις απαντήσεις. Σήμερα υπάρχουν και διάφοροι άλλοι τρόποι. Πιθανώς, ο πιο κοινός είναι η χρήσις οργάνων που είναι γνωστά ως, οραματικοί ακροδέκτες. Αυτά είναι σαν συσκευές τηλεοράσεως που έχουν επίσης και πληκτρολόγιο γραφομηχανής. Ο χειριστής δακτυλογραφεί, τις πληροφορίες, οι οποίες εμφανίζονται στην οθόνη και τις οποίες μπορεί να διαβάση ο υπολογιστής. Στη συνέχεια ο υπολογιστής απαντά, εμφανίζοντας πληροφορίες στην ίδια οθόνη για να τις διαβάση ο χειριστής. Μ’ αυτό το είδος ακροδεκτών, η επικοινωνία με τον υπολογιστή γίνεται αμοιβαία, δηλαδή γίνεται σαν συνομιλία. Και το σπουδαιότερο, αυτοί οι ακροδέκτες δεν χρειάζεται να είναι κοντά στην εγκατάστασι του υπολογιστού. Μπορούν να βρίσκωνται σ’ ένα γραφείο, εργαστήριο, αίθουσα διδασκαλίας, ή και σε σπίτι, εκατοντάδες, ακόμη και χιλιάδες, μίλια μακριά, στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ή της δορυφορικής συνδέσεως.
Εξελίξεις στη Λειτουργία των Υπολογιστών
Σημαντικές εξελίξεις έχουν γίνει, επίσης, στα προγράμματα που ελέγχουν αυτό που κάνουν οι υπολογιστές. Στο παρελθόν, αν θέλατε κάποια εργασία από τον υπολογιστή, έπρεπε να κωδικοποιήσετε το αίτημά σας στη γλώσσα του υπολογιστού. Αυτός ο «προγραμματισμός» είναι πολύπλοκος και χρειάζεται πολύ χρόνο και κόπο. Ο προγραμματιστής πρέπει να έχη λεπτομερή γνώσι της κατασκευής του υπολογιστού. Γι’ αυτό τον λόγο, οι υπολογιστές κατά παράδοσι ήταν αποκλειστικότης εκείνων που είχαν εκπαιδευθή για τον χειρισμό υπολογιστών. Αλλά σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Η τελευταία δεκαετία είδε την ανάπτυξι ελεγχομένων προγραμμάτων ή «συστημάτων λειτουργίας» που «κατευθύνουν» τον υπολογιστή και τον κάνουν πιο εύχρηστο. Δίνουν τη δυνατότητα στους χειριστές να μεταβιβάζουν τα αιτήματά τους απ’ ευθείας στον υπολογιστή σε ανθρώπινη γλώσσα. Γιατροί, επιστήμονες, μαθητές, δάσκαλοι, νοικοκυρές—ακόμη και άτομα χωρίς γνώσι της λειτουργίας των υπολογιστών μπορούν να χειριστούν έναν υπολογιστή με τη χρήσι απλών εντολών στην Αγγλική παραδείγματος χάριν. Επίσης, τα ελεγχόμενα προγράμματα είναι ‘πολλαπλά’, δηλαδή δίνουν τη δυνατότητα σε πολλούς χειριστές να χρησιμοποιούν ταυτοχρόνως τον υπολογιστή, χρησιμοποιώντας τις τεράστιες ικανότητες του υπολογιστού για την εξυπηρέτησι πολλών ατόμων ταυτοχρόνως.
Υπάρχει, επίσης, το πρόβλημα της αποθηκεύσεως πολλών πληροφοριών μ’ ένα επωφελή τρόπο. Αν αναλογισθήκατε ποτέ τα καθήκοντα των βιβλιοθηκάριων οι οποίοι φροντίζουν μεγάλες βιβλιοθήκες, θα κατανοήσετε ότι η αποθήκευσις πολλών πληροφοριών χρειάζεται πολύ προσεκτική οργάνωσι. Οι υπολογιστές έχουν προγράμματα έλεγχου που λειτουργούν σαν βιβλιοθηκάριοι και οργανώνουν τα στοιχεία στις λεγόμενες «ταξινομήσεις στοιχείων». Αυτά τα στοιχεία είναι έτσι ταξινομημένα ώστε τα καθ’ έκαστον στοιχεία μπορούν να ανευρεθούν σε κλάσματα δευτερολέπτου. Αυτό σημαίνει ότι, οι χειριστές μπορούν να βρουν στιγμιαία, πλήθος πληροφοριών.
Μια άλλη πολύ σπουδαία εξέλιξις στη λειτουργία των προγραμματιστών περιλαμβάνει την επικοινωνία υπολογιστών μέσω τηλεφωνικών γραμμών. Τα πρόσφατα χρόνια, τα τηλεφωνικά δίκτυα χρησιμοποιούνται για να μεταφέρουν κωδικοποιημένα στοιχεία μεταξύ των ακροδεκτών και των υπολογιστών. Λόγω της αναπτύξεως αυτού του είδους δραστηριότητος, οι αξιωματούχοι των δημοσίων τηλεφωνικών εταιριών, συνεργάζονται διεθνώς για τη δημιουργία δικτύων αποκλειστικά για τη μετάδοσι πληροφοριών στους υπολογιστές. Ανόμοια με ό,τι συμβαίνει με τα δίκτυα των δημοσίων τηλεφώνων, αυτά τα «δίκτυα στοιχείων» θα επιτρέπουν πολλαπλές συνομιλίες ανάμεσα στις μηχανές.
Θα μπορούσατε να φαντασθήτε τα καθήκοντα ενός χειριστού τηλεφώνου σ’ ένα τέτοιο δίκτυο; Ωστόσο, αυτή η σημαντική εργασία, δεν ανατίθεται σε τηλεφωνητές. Ανεπτύχθησαν προγράμματα ελέγχου που δίνουν τη δυνατότητα στους υπολογιστές ν’ ανταλλάσσουν πληροφορίες ταυτοχρόνως με τους ακροδέκτες και άλλους υπολογιστές. Με τη χρήσι αυτών των δικτύων, οι προγραμματιστές θα μπορούν να διανέμουν την εργασία που πρέπει να γίνη. Αυτό ονομάζεται «κατανεμημένη λειτουργία.» Παραδείγματος χάριν, ένας υπολογιστής με μεγάλη ταξινόμησι ιατρικών στοιχείων, θα μπορούσε ν’ απαντήση σ’ όλες τις ιατρικές ερωτήσεις που υποβάλλονται από το δίκτυο.
Ενώ η πρόοδος στην κατασκευή έκανε τους υπολογιστές πιο ισχυρούς, η πρόοδος στον προγραμματισμό τους έκαμε πιο αποδοτικούς. Επειδή οι υπολογιστές είναι τώρα πιο χρησιμοποιήσιμοι από όσο τα προηγούμενα χρόνια, οι κατασκευαστές είναι σε θέσι για πρώτη φορά να παρουσιάζουν προσωπικούς υπολογιστές.
Χρήσεις και Καταχρήσεις
Στο φως όλων αυτών των εξελίξεων, είναι ευνόητο ότι η χρήσις των υπολογιστών αυξάνει καθημερινά. Μεγάλοι οργανισμοί τους χρησιμοποιούν ποικιλοτρόπως—διαχείρισι και λογιστικά, αποθήκευσι και λήψι πληροφοριών, εκπαίδευσι—ο κατάλογος είναι σχεδόν ατέλειωτος. Συχνά για μεγάλες εφαρμογές όπως αυτές, τα δίκτυα κατανεμημένης λειτουργίας εκτείνονται μέχρι τον οργανισμό, φέροντας τις ευκολίες των υπολογιστών στα γραφεία των διευθυντών, μηχανικών και σπουδαστών.
Ένα καλό παράδειγμα είναι εκείνο των τραπεζών. Ένα υποκατάστημα μπορεί να έχη διαθέσιμους ακροδέκτες ενός υπολογιστού που έχει τις λεπτομέρειες του λογαριασμού ενός ατόμου. Αυτός ο υπολογιστής, μπορεί ο ίδιος να είναι μέρος ενός δικτύου κατανεμημένης λειτουργίας, που καλύπτει ολόκληρη τη χώρα και δίνει τη δυνατότητα στις γιγάντιες τραπεζικές επιχειρήσεις να χειρίζωνται τις υποθέσεις τους με εύτακτο τρόπο.
Επίσης, μερικά μεγάλα καταστήματα και υπεραγορές, χρησιμοποιούν μηχανές ταμείου που είναι συνδεδεμένες με μίνι—υπολογιστές, καθένας από τους οποίους μπορεί να εξυπηρετή δύο ή τρία τοπικά καταστήματα. Αυτοί, οι υπολογιστές, είναι και οι ίδιοι μέρος των εθνικών δικτύων που συνδέουν ολόκληρες αλυσίδες καταστημάτων.
Σκεφθήτε! Αν τα δίκτυα τραπεζών και καταστημάτων ήταν συνδεδεμένα μαζί, θα μπορούσε κανείς να κάνη αγορές και να ελέγχεται και να χρεώνεται ο τραπεζικός λογαριασμός του, χωρίς το άτομο να χρησιμοποιή μετρητά ή πιστωτικές κάρτες. Επίσης, αν το σπίτι κάποιου ήταν συνδεδεμένο με το ίδιο δίκτυο, δεν θα χρειαζόταν ακόμη ούτε και να πάη στο κατάστημα. Το άτομο θα μπορούσε να διαλέξη τις αγορές του από τον κατάλογο, να δώση την παραγγελία του και να πληρώση για τα ψώνια, και όλ’ αυτά μέσω του δικτύου υπολογιστών. Όλ’ αυτά είναι πολύ πιθανά.
Υπολογίζεται ότι κάθε έτος της δεκαετίας του 1980, θα παράγωνται 13 εκατομμύρια επιστημονικά συγγράμματα—δηλαδή ίση ποσότης συγγραμμάτων μ’ εκείνη που έχει συσσωρευθή από τότε που άρχισαν να γίνωνται επιστημονικά συγγράμματα. Χωρίς υπολογιστές για τον χειρισμό τέτοιων τεράστιων τόμων πληροφοριών, η εργασία των επιστημόνων, των μηχανικών και των τεχνικών, θα ήταν αδύνατη.
Οι υπολογιστές χρησιμοποιούνται και στον εκπαιδευτικό τομέα, επίσης. Μεγάλοι οργανισμοί τους χρησιμοποιούν για εκπαίδευσι του προσωπικού και η ίδια τεχνική μπορεί να χρησιμοποιηθή επίσης στα σχολεία και στα κολλέγια. Με τη χρήσι ενός υπολογιστού ως εκπαιδευτού, δεν υπάρχει πρόβλημα ανυπομονησίας και ο σπουδαστής μπορεί να θέση τον δικό του ρυθμό μαθήσεως.
Τα τελευταία τρία χρόνια είδαν, επίσης, μια τρομακτική αύξησι στην πώλησι ανεξάρτητων μίνι-υπολογιστών. Αυτοί συχνά δεν υπερβαίνουν το μέγεθος ενός γραφείου, αλλά παρέχουν μεγάλες υπολογιστικές ευκολίες στον μικρό χειριστή. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τον ίδιο τρόπο όπως οι γιγάντιοι εξάδελφοί τους. Ωστόσο, η ικανότης τους αποθηκεύσεως και οι δυνατότητές τους να εξυπηρετούν πολλούς χειριστές, είναι περιωρισμένες.
Όπως στην περίπτωσι άλλων εφευρέσεων, η ανάπτυξις των υπολογιστών συνοδεύεται από προβλήματα. Επί παραδείγματι, δημιουργήθηκε ένα νέο είδος εγκλημάτων. Έχουν καταγραφή πάνω από 500 εγκλήματα που διεπράχθησαν με τη βοήθεια υπολογιστών. Αυτό το είδος εγκληματικής δράσεως στοιχίζει στους Αμερικανούς επιχειρηματίες 300 εκατομμύρια δολλάρια τον χρόνο.
Υπάρχει, επίσης, και το πρόβλημα του απορρήτου. Ζούμε στη λεγόμενη ‘έκρηξι πληροφοριών’ και όλες αυτές οι πληροφορίες τροφοδοτούν τους υπολογιστές· δεν γίνεται αλλιώς, διότι οι άνθρωποι έχουν πάρα πολλά να κάνουν. Ωστόσο, πολλές απ’ αυτές τις πληροφορίες είναι εμπιστευτικές και υπάρχει ανησυχία ότι θα μπορούσαν να φθάσουν σε αναρμόδια χέρια και να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς που δεν θα εξυπηρετούσαν τα καλύτερα συμφέροντα της κοινωνίας. Λέγεται ότι ‘αυτός που ελέγχει τις πληροφορίες έχει και τη δύναμι’ και πολλοί ανησυχούν γι’ αυτή την πλευρά της ηλεκτρονικής κοινωνίας.
Υπάρχει, επίσης, ανησυχία για τις κοινωνικές επιπλοκές αυτής της τάσεως. Μερικοί πιστεύουν ότι οι μηχανικοί και οι επιστήμονες που δημιουργούν αυτή την τεχνολογία, συχνά είναι απορροφημένοι από τη μηχανική πλευρά της εργασίας τους και δεν ενδιαφέρονται αρκετά για τις κοινωνικές επιπλοκές. Μια άλλη ανησυχία είναι ότι οι βιομηχανίες των υπολογιστών και επικοινωνιών μπορεί να δίνουν περισσότερη προσοχή στις δυνατότητες κέρδους απ’ ό,τι στις συνέπειες που οι υπηρεσίες τους μπορεί να έχουν πάνω στην κοινωνία. Αυτές οι τάσεις, ισχυρίζονται, θα μπορούσαν κάλλιστα να μας βυθίσουν, σαν να λέμε, ως τα αυτιά σε πληροφορίες, που ούτε καν τις χρειαζόμαστε.
Και τι θα πούμε για το μέλλον; Είναι φανερό από όσα εξετάσαμε εδώ ότι όλα είναι έτοιμα για να γίνουν οι υπολογιστές κοινωφελές έργο, όπως ο ηλεκτρισμός, το αέριο ή το τηλέφωνο. Υπάρχει ήδη η τεχνολογία που θα δώση σε κάθε γραφείο ή σπίτι τη δυνατότητα να συνδεθή μ’ ένα τεράστιο διεθνές δίκτυο υπολογιστών που θα προμηθεύουν εκπαίδευσι, πληροφορίες και ούτω καθεξής. Μια αυθεντία πιστεύη ότι μέχρι το 1985 το 70 τοις εκατό του εργατικού δυναμικού των Ηνωμένων Πολιτειών θα χρησιμοποιή υπολογιστές. Ακόμη πιο σπουδαίο είναι, ότι οι ειδικοί στον τομέα των υπολογιστών και επικοινωνιών προλέγουν ότι η επαναστατική πρόοδος των τελευταίων 25 ετών θα συνεχισθή. Ώστε, λοιπόν, η ηλεκτρονική κοινωνία δεν είναι καθόλου φανταστική. Θα είναι, όμως επιθυμητή; Αυτό, μόνο ο χρόνος θα το αποκαλύψη.
[Εικόνα στη σελίδα 22]
Οι τραπεζικοί λογαριασμοί βοηθούνται από υπολογιστές