Ούλριχ Ζβίγγλιος και ο Λόγος του Θεού

Το έτος του Ζβιγγλίου—αυτή είναι η ονομασία που δόθηκε στο έτος 1969 από τους Ελβετικούς Προτεσταντικούς κύκλους. Γιατί; Διότι πριν από 450 χρόνια ο Ούλριχ Ζβίγγλιος, ιερεύς της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, άρχισε το λειτούργημά του στον καθεδρικό ναό της Ζυρίχης. Αυτό συνέβη την πρώτη ημέρα του έτους 1519. Καθώς ανέβηκε στον άμβωνα, εξέπληξε τους ενορίτας του με την ιεροπρεπή δήλωσι ότι θα εκήρυττε τη Γραφή από το Α ώς το Ω. Την επομένη ακριβώς ημέρα έκαμε αρχή από τις Χριστιανικές Ελληνικές Γραφές, με το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο κεφάλαιο πρώτο.

Παράξενα αισθήματα αυτά, που έρχονταν από τα χείλη ενός Ρωμαιοκαθολικού ιερέως. Αλλά τότε ο Ζβίγγλιος δεν ήταν συνήθης ιερεύς. Γεννήθηκε στο Γουίλνεχαους την 1^η Ιανουαρίου του 1484 και αποτελούσε μέλος μιας μεγάλης οικογενείας με πατέρα έναν σεβαστό πολίτη που ήταν σερίφης στην Αλπική κοιλάδα, όπου κατοικούσε. Ο θείος του, που ήταν ιερεύς, τον βοήθησε ν’ αρχίση ενωρίς ν’ ακολουθήση σπουδές—σπουδές που τον έφεραν πρώτα στη Βασιλεία, έπειτα στη Βέρνη και στη Βιέννη, όπου ενεγράφη ως μαθητής το 1498. Τελικά, απέκτησε το δίπλωμά του τού διδάκτορος της φιλοσοφίας στη Βασιλεία και ήταν έτοιμος ν’ αναλάβη τον πρώτο του διορισμό ως διδάσκαλος σ’ ένα εκκλησιαστικό σχολείο.

Ο Ζβίγγλιος σύντομα ενδιαφέρθηκε για τους λογίους της εποχής του, οι οποίοι αγωνίζονταν για να δοθή περισσότερη προσοχή στις κλασικές γλώσσες της Ελλάδος και της Ρώμης και ακόμη της αρχαίας Εβραϊκής. Επηρεάσθηκε βαθιά από έναν Τόμας Βύτενμπαχ, ο οποίος είχε φθάσει στο συμπέρασμα ότι «ο θάνατος του Χριστού είναι το μόνο αντίλυτρο για τις ψυχές μας.» Δεν έχομε παρά να σκεφθούμε το σκοτάδι της αμαθείας που είχε επιπέσει στον Χριστιανικό κόσμο κατά το διάστημα αυτών των Σκοτεινών Αιώνων, για να κατανοήσωμε πόσο διαφωτιστικό θα έπρεπε να είχε φανή αυτό το συμπέρασμα.

Οι καλογηρικές δεισιδαιμονίες και η άκρα κοσμικότης της εκκλησίας είχαν προξενήσει αηδία στον νεαρό διδάσκαλο Ζβίγγλιο. Εγνώριζε ότι ήταν αναγκαίος ένας μεγάλος καθαρισμός. Τελικά κατέληξε στο σημείο να κατανοήση ότι όλες οι φιλοσοφίες των λογίων πρέπει να παραχωρήσουν θέσι μπροστά στην μόνη αυθεντία του Λόγου του Θεού. Επίσης ωμολόγησε ότι η Βίβλος ήταν η ίδια ο ερμηνευτής του εαυτού της και ότι ο πλούτος του περιεχομένου της θα απέβαινε το βραβείο εκείνων που θα έδιναν τον εαυτό τους στη μελέτη της με σεβασμό και προσευχή.

Το 1516 απέκτησε τις Ελληνικές Γραφές που είχαν δημοσιευθή από τον Έρασμο. Ήταν τώρα διδάσκαλος και ιερεύς στην πόλι Γκλάρους. Με άπληστη όρεξι άρχισε την ανάγνωσι αυτού του βιβλίου. Τα κηρύγματά του έλαβαν τώρα μια καινούργια μορφή. Κάθε μέρα ένα εδάφιο των Αγίων Γραφών αναγιγνώσκετο και εσχολιάζετο αντικαθιστώντας βαθμηδόν παλαιούς μύθους και δεισιδαιμονίες με την αλήθεια. Έγινε τόσο πολύ γνωστός σαν διδάσκαλος της Αγίας Γραφής, ώστε όταν παρουσιάσθηκε μια κενή θέσις στη Ζυρίχη προσεκλήθη να την πληρώση.

Κοινωνικός και Πολιτικός Μεταρρυθμιστής

Ενώ αληθεύει ότι ο Ζβίγγλιος αποδείχθηκε έτσι πρωταθλητής της Γραφικής αληθείας, πρέπει επίσης να σημειωθή ότι η δράσις του ποτέ δεν ήταν περιωρισμένη στην ειρηνική διάδοσι του Γραφικού αγγέλματος. Ανόμοια με τον Ιησού Χριστό και τους αποστόλους του, ενδιαφέρθηκε για τα πολιτικά ζητήματα των ημερών του. Όχι μόνο απήτησε μεταρρυθμίσεις μέσα στην εκκλησία, αλλ’ επίσης επεδίωξε την αναδιοργάνωσι των ιθυνουσών εξουσιών στο κοσμικό πεδίο.

Την εποχή εκείνη οι Ελβετοί εθνικισταί βρίσκονταν σε μεγάλη ζήτησι σαν μισθοφόροι στρατιώται, για ν’ αγωνισθούν για οποιονδήποτε που θα πλήρωνε τον μεγαλύτερο μισθό. Ο Ζβίγγλιος αισθάνθηκε μεγάλη χαρά όταν η Ζυρίχη απηγόρευσε διά νόμου τη στρατιωτική υπηρεσία των μισθοφόρων σε ξένους στρατούς. Με φλογερότητα αντετέθη στη στρατολογία Ελβετών στρατιωτών από τον Πάπα για τις πολεμικές εκστρατείες του. Ιδού μια μετάφρασις των λόγων του σχετικά με αυτή την υπόθεσι: «Σωστά φορούν κόκκινα καπέλλα και μανδύες· αν τους τινάξης, τότε τα δουκάτα και τα στέμματα θα πέσουν, και αν τους στίψης, τότε το αίμα του υιού σου, του αδελφού σου, του πατέρα σου και του φίλου σου θα ξεχυθή.»

Αν είχαν εκείνες τις ημέρες εφημερίδες όπως εμείς σήμερα, τότε οι επικεφαλίδες θα φαίνονταν παρόμοιες μ’ αυτήν όταν ο Καθολικός ιερεύς ανέλαβε να προωθήση μεταρρυθμίσεις: «Ο Ζβίγγλιος καταργεί τα Συγχωροχάρτια και τα Λείψανα. Αρνείται τις Παπικές Συντάξεις· Πικρία των Αντιτιθεμένων!» «1522 ο Ζβίγγλιος Αθετεί την Αγία Νηστεία. Αναμεμιγμένο το Τυπογραφείο του Φροσάουερ. Ο Επίσκοπος Κατατρομαγμένος. Ο Ζβίγγλιος Αντεκδικείται με το Πρώτο Τυπωμένο Κήρυγμα.» «Ζωηρά Πολεμική για τον Άγαμο Βίο των Ιερέων.» «Ο Ζβίγγλιος Αγνοεί τον Κανόνα του Αγάμου Βίου· Παντρεύεται τη Χήρα Άννα Ράινχαρτ 1522.»

Έπειτα ήλθε η συνέλευσις, που συνεκλήθη την 29ην Ιανουαρίου του 1523, του Συμβουλίου της Πόλεως της Ζυρίχης, μια βαρυσήμαντη συνέλευσις, διότι ο σκοπός της ήταν να ξεκαθαρίση τις πολλαπλές αιτίες της διαφωνίας της εκκλησίας. Ο Ζβίγγλιος παρουσίασε έναν κατάλογο με εξήντα επτά σημεία για συζήτησι. Απ’ όλες τις πλευρές ήλθαν εκκλησιαστικές κατηγορίες εναντίον του Ζβιγγλίου. Αλλ’ αυτός κάθησε εκεί, σ’ ένα τραπέζι στο μέσον της Αιθούσης περιτριγυρισμένος από τους συμβούλους της πόλεως με τις Ελληνικές, Εβραϊκές και Λατινικές Γραφές πλησίον για εύκολη χρήσι.

Κατόπιν μια έξαψις παρατηρείται στη συνέλευσι, καθώς η ώρα του Ζβιγγλίου φθάνει—ο καιρός που θα δώση την απάντησί του στις πολλές εναντίον του κατηγορίες. Πολλοί τον βλέπουν τώρα για πρώτη φορά—μέτριο ανάστημα, ρωμαλέος, ισχνός με πυρρόξανθα μαλλιά και κοκκινωπή χροιά προσώπου. Μιλεί χαμηλόφωνα και προμελετημένα, καθώς ατενίζει το ακροατήριό του και αρχίζει: «Κύριοι, αν βρίσκετε κάτι το αιρετικό σ’ αυτά τα σημεία της συζητήσεως,—Τότε, εν ονόματι του Θεού, είμαι στην διάθεσί σας!»

Ήδη, κατά τη διακοπή του μεσημεριού, πολλοί από τους συμβούλους ήσαν πεπεισμένοι ότι ο Ζβίγγλιος δεν ήταν αιρετικός. Και την επομένη μέρα τα νέα διαδόθηκαν γρήγορα μεταξύ του λαού. Ο Ζβίγγλιος είχε κερδίσει μια ωραία νίκη και τον εξουσιοδότησαν να συνεχίση το έργο του. Ο Ιωακείμ Βαντιάν, δήμαρχος του καντονίου του Αγίου Γκωλλ, ήταν βαθιά ικανοποιημένος. Ο Σεβαστιανός Μέιερ, ένθερμος υποστηρικτής της μεταρρυθμίσεως στη Βέρνη, ήταν καταχαρούμενος. Αυτός περιέγραψε αυτήν την εξέλιξι ‘σαν μια γερή νίκη για τον ευαγγελισμό σε όλη την [Ελβετική] Ομοσπονδία.’

Τι Επέτυχε ο Ζβίγγλιος

Τα πράγματα τότε εξελίχθησαν ραγδαίως. Όπως ο θερμός και γερός αέρας Φεν που σαρώνει τα βουνά κατερχόμενος προς τις Ελβετικές πεδιάδες, έτσι και η επανάστασις στα εκκλησιαστικά θέματα ώρμησε προς τα εμπρός.

Υιοθετώντας το παράδειγμα των προφητών του Ισραήλ, οι ακόλουθοι του Ζβιγγλίου εισέβαλαν στις εκκλησίες και διά της βίας απεμάκρυναν και έθραυσαν εικόνες, εσταυρωμένους και άλλα «ιερά» αντικείμενα. Άγνωστα παρέμειναν ή αγνοήθηκαν τα θεόπνευστα λόγια του αποστόλου του Ιησού Χριστού Παύλου, που έλεγε στους Χριστιανούς ότι «ο δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να μάχηται, αλλά να είναι προς πάντας, διδακτικός, ανεξίκακος.» (2 Τιμ. 2:24) Λησμονήθηκε ακόμη η υπενθύμισις ότι «τα όπλα του πολέμου ημών δεν είναι σαρκικά» και ότι ούτε ακόμη ο σάρκινος βραχίων δεν χρειάζεται για «καθαίρεσιν οχυρωμάτων» της ψευδούς θρησκείας.—2 Κορ. 10:3-6.

Στη Ζυρίχη, ο καθεδρικός ναός κλειδώθηκε και κατόπιν ανακαινίσθηκε εντελώς. Βήμα προς βήμα η μεταρρύθμισις προχώρησε. Η λειτουργία αντικατεστάθη από το Δείπνον του Κυρίου, στο οποίο προσεφέρετο άρτος και οίνος σε όλους που ελάμβανον μέρος. Οι καλόγριες και οι καλόγεροι άρχισαν να εγκαταλείπουν τα μοναστήρια. Παρεκκλήσια μετετράπησαν σε νοσοκομεία, αναρρωτήρια και σχολεία. Οι καλόγριες ενυμφεύοντο ή ανελάμβαναν κοσμική εργασία. Οι ιερείς εγκατέλειπαν την άγαμη ζωή. Και αυτά συνέβησαν στο έτος 1523—όχι ως επακόλουθα της Δευτέρας Συνόδου του Βατικανού!

Πρέπει να προσέξωμε ότι ο Ζβίγγλιος δεν είχε σκοπό ν’ αρχίση κάτι το καινούργιο. Ο σκοπός του ήταν να καθαρίση ολοκληρωτικά τον τρόπο της λατρείας και τις δεισιδαιμονίες και τις κοσμικές συνήθειες που ήσαν άφθονες μέσα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Μεθοδικά εσχεδίαζε τη μεταρρύθμισί του στην εκκλησία βήμα προς βήμα, μέσα στα περιθώρια της επικρατούσης εξουσίας. Εξησφάλισε την υποστήριξι των συμβούλων και των πρεσβυτέρων των πόλεων. Ειργάζετο εκ των άνω προς τα κάτω και μέσα σε έξι χρόνια κατώρθωσε μια καταπληκτική θρησκευτική και πολιτική μεταρρύθμισι.

Ένα άλλο πολύ σημαντικό κατόρθωμα ήταν η παραγωγή της Βίβλου του, που ετοίμασε με τη βοήθεια του παλαιού του φίλου Λεό Τζάντ, που είχε γνωρίσει τον καιρό που διέμενε στη Βασιλεία. Αυτή η Βίβλος σε Γερμανική διάλεκτο του καιρού εκείνου, έκαμε την εμφάνισί της πριν από τη Βίβλο του Λουθήρου, είχε, ωστόσο, ένα σημαντικό αποτέλεσμα στον λαό, όταν άρχισαν να διαβάζουν τον Λόγο του Θεού στη μητρική τους γλώσσα.

Άλλα Σπουδαία Σημεία

Στις πρώτες ημέρες της εργασίας του ο Ζβίγγλιος έχαιρε να βλέπη ένθερμους ακροατάς των κηρυγμάτων του να μετακινούνται σε άλλα μέρη της Ομοσπονδίας και να διαδίδουν αυτή τη Γραφική γνώσι που είχαν αποκτήσει. Αλλ’ αρκετά καντόνια παρέμεναν με φανατισμό στην κυριαρχία της Ρώμης. Έγιναν προσπάθειες για να σιγήση ο Ζβίγγλιος και να εκμηδενισθή το έργο του. Προσεκλήθη σε μια συζήτησι σ’ ένα ισχυρό Καθολικό κέντρο, αλλά οι σύμβουλοι της πόλεως Ζυρίχης αρνήθηκαν να του επιτρέψουν να εκτεθή επικινδύνως στους γεμάτους δηλητήριο εχθρούς του. Αυτοί αναμφιβόλως θυμήθηκαν πώς ο μεταρρυθμιστής της Βοημίας, Τζων Χους, είχε εξαπατηθή και καή στον πάσσαλο τον προηγούμενο αιώνα.

Η Βέρνη και η Ζυρίχη αποτελούσαν τα δύο κυριώτερα κέντρα της μεταρρυθμιστικής κινήσεως. Και ήταν στη Βέρνη, όπου ο Ζβίγγλιος πρόθυμα έκαμε επανόρθωσι το 1528. Υπήρχαν αντιρρήσεις σε ωρισμένα θέματα, ιδιαίτερα στις απόψεις του για το Δείπνον του Κυρίου. Και σ’ αυτή την περίπτωσι επίσης είχε επιτυχία και κατόπιν μετέβη στον Καθεδρικό Ναό της Βέρνης για να εκφωνήση ένα κήρυγμα. Τελειώνοντας ο ηλικιωμένος άνδρας έβαλε στην άκρη τα άμφιά του και ιεροπρεπώς εδήλωσε: «Αν έτσι έχουν τα πράγματα με τη λειτουργία, τότε δεν θα λειτουργήσω σήμερα ούτε ποτέ άλλοτε.» Αυτό εσήμανε το τέλος της κυριαρχίας της Ρώμης στον Καθεδρικό Ναό της Βέρνης.

Ίσως ένα ακόμη εξέχον σημείο στην καριέρα του Ζβιγγλίου ήταν και η πρώτη του συνάντησις με τον Μαρτίνο Λούθηρο. Την εποχή εκείνη ο πρώτος ενθουσιασμός για τον μεταρρυθμιστή της Βιττεμβέργης είχε ελαττωθή. Είναι αλήθεια ότι η θαρραλέα στάσις του Λουθήρου είχε διεγείρει τον Ζβίγγλιο σε μια παρόμοια πορεία. Εν τούτοις αργότερα εδήλωσε: «Δεν έμαθα τις διδασκαλίες του Χριστού από τον Λούθηρο, αλλ’ από τον ίδιο τον Λόγο του Θεού.» Οι χαρακτήρες των δύο ανδρών ήσαν βασικά αντίθετοι. Ο Λούθηρος πέρασε μια σκληρή νεότητα και έκλινε προς την απαισιοδοξία. Ο Ζβίγγλιος, αφ’ ετέρου, ήταν ένα ευτυχισμένο παιδί των Άλπεων, πρόσχαρο και αισιόδοξο. Το ζήτημα του Δείπνου του Κυρίου και η σημασία του τελικά πρόβαλε ως το κύριο σημείο της διαφωνίας μεταξύ των.

Προς αποφυγήν διαφωνίας, ο Πρίγκηψ Φίλιππος της Έσσης προσεκάλεσε τους κυριωτέρους αντιπροσώπους και των δύο απόψεων σε μια διαλογική συζήτησι που θα εγίνετο στον Πύργο του τού Μάρμπουργκ. Αυτό έγινε το 1529. Ο Ζβίγγλιος και ο Οικολαμπάδιος από τη Βασιλεία αντιπροσώπευαν τη μια άποψι, ενώ ο Λούθηρος και ο Φίλιππος Μελάγχθων έλαβαν το αντίθετο μέρος. Η συζήτησις πήγαινε εμπρός και πίσω, αλλ’ ο Λούθηρος παρέμενε ισχυρογνώμων. Από την αρχή είχε δώσει έμφασι στην άποψί του όταν με σταθερό χέρι έγραψε με κιμωλία τις λέξεις «Τούτο είναι το σώμα μου.»

Εξηγώντας την πεποίθησί του, ο Ζβίγγλιος εδήλωσε ότι ο Ιησούς Χριστός ποτέ δεν εννοούσε ότι τα εμβλήματα του άρτου και του οίνου ήσαν το κατά γράμμα σώμα του, όχι, ούτε ακόμη και με μια μυστική έννοια. Μάλλον, είπε ο μεταρρυθμιστής της Ζυρίχης, ο Ιησούς εσκόπευε να μεταδώση την ιδέα ότι τα εμβλήματα εννοούσαν ή αντιπροσώπευαν το σώμα του, σαν σύμβολα για ανάμνησι της μεγάλης του θυσίας. Αλλά ο Λούθηρος επέμενε διαφορετικά. Για να μη σπαταληθή η ημέρα, ο Φίλιππος της Έσσης τους έπεισε να συντάξουν μια έκθεσι εκείνων των βασικών διδασκαλιών στις οποίες συμφωνούσαν.

Καταφυγή στα Όπλα

Εν τω μεταξύ δυσοίωνα νέφη μίσους και εναντιώσεως συσσωρεύονταν πάνω από την Ομοσπονδία. Τα πέντε Καθολικά καντόνια της αρχικής Ελβετίας αγανακτούσαν πικρά εναντίον των δύο ισχυρών καντονίων της Βέρνης και της Ζυρίχης. Την άνοιξι του 1531 οι αρχηγοί της Βέρνης απεφάσισαν ν’ ασκήσουν πίεσι επάνω στα Καθολικά καντόνια με το να τους στερήσουν εφόδια τροφίμων. Ο Ζβίγγλιος εργάσθηκε πυρετωδώς για ν’ αποτρέψη την καταστροφή και ζήτησε ειρηνικό διακανονισμό της διαφοράς. Αλλά τα πράγματα ξέφυγαν από τον έλεγχο και η Ζυρίχη αργά κινητοποιήθηκε για άμυνα. Οι Καθολικές δυνάμεις επετέθησαν και οι κάτοικοι της Ζυρίχης αναγκάσθηκαν να εμπλακούν μαζί τους σε πόλεμο στο Κάππελ, πριν τα στρατεύματα της Βέρνης μπορέσουν να τους ενισχύσουν. Η ήττα των Προτεσταντικών δυνάμεων ήταν αναπόφευκτη.

Αλλά τι έγινε με τον Ζβίγγλιο; Αυτός πήγε στο πεδίον της μάχης για να υπηρετήση ως στρατιωτικός ιερεύς. Ενεργώντας έτσι, ενεθάρρυνε αυτούς που εξέλεξαν τα κατά γράμμα όπλα μάλλον παρά «την μάχαιραν του πνεύματος» που είναι ο Λόγος του Θεού. (Εφεσίους 6:17) Θα έπρεπε να είχε διαβάσει στη δική του μετάφρασι της Γραφής την προειδοποίησι του Ιησού προς τους ακολούθους του, ότι «πάντες όσοι πιάσωσι μάχαιραν, διά μαχαίρας θέλουσιν απολεσθή.» (Ματθαίος 26:52) Κι έτσι ακριβώς τελείωσε ο μεταρρυθμιστής της Ζυρίχης. Στο φως της πρωίας το σώμα του αναγνωρίσθηκε στο πεδίο της μάχης από τον περιχαρή εχθρό. Κατεκόπη σε τεμάχια, ένα για καθένα από τα πέντε Καθολικά καντόνια, και παρεδόθη στις φλόγες.

Ανασκόπησις

Πρέπει να γίνη παραδεκτόν ότι ο Ζβίγγλιος είχε μια βαθειά εκτίμησι για τον Λόγο του Θεού, μέχρι του σημείου που μπορούσε να συλλάβη το άγγελμά του. Εν τούτοις, τότε δεν είχε έλθει ο καιρός για τη διευκρίνισι των Γραφικών διδασκαλιών, όπως έχει προλεχθεί στη Βίβλο. Δεν μπόρεσε να διακρίνη ότι τα πολιτικά προβλήματα του κόσμου δεν αποτελούν καθόλου την ευθύνη ενός αληθινού ακολούθου του Ιησού. (Ιωάν. 15:19· 17:16· Ιακ. 4:4) Δεν είχε εννοήσει ότι είναι αναγκαίο να κρατή κανείς τον εαυτό του αποχωρισμένο από τους κοσμικούς τρόπους και τα κινήματα και να ‘ζητή πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού.’ (Ματθ. 6:33) Ακόμη και μέσα στις μεταρρυθμισμένες εκκλησίες, πάλι εισεχώρησαν ειδωλολατρικές ιδέες και απόψεις. Η ανθρώπινη παράδοσις εξακολουθούσε να καταπνίγη και να ακυρώνη τον Λόγο του Θεού.

Αν ο Ζβίγγλιος ήταν ζωντανός σήμερα, θα μπορούσε κάλλιστα να ευλογηθή με τη διαφωτιστική δύναμι του πνεύματος του Θεού, καθώς αυτό διανοίγει τον Λόγον του για να τον κατανοήσωμε. Θα μπορούσε να διακρίνη ότι όλη η ψευδής θρησκεία είναι μέρος της «Βαβυλώνος της Μεγάλης,» την οποία ο Ιεχωβά Θεός τώρα καταδικάζει σ’ ένα τέλος εντός ολίγου. Ανεπίδεκτη οποιασδήποτε μεταρρυθμίσεως και καθ’ ολοκληρίαν ψευδής, συγκρινομένη με τον ιερό Λόγο του Θεού, η Βαβυλών η μεγάλη θα εκριζωθή και θα καταρριφθή με την παντοδυναμία του Θεού.—Αποκάλ. 18:1-4, 20.