Ukuthola Okuthile Ongakwenzela UJehova Ngaso Sonke Isikhathi

Njengoba ilandiswa nguJean Queyroi

KWAKUYIHLOBO elihle kakhulu emuva ngo-1939. Emaphandleni angaseMartigny, esifundeni saseSwitzerland iValais, kwakuqhakazile ngaphansi kwelanga lika-August. Ngenhla kwethu kwakukhona iziqongo eziphakeme kakhulu zezintaba iAlps, njengeGrand Combin embozwe yiqhwa, efinyelela ukuphakama okungamamitha ayizi-4 314. Ngangijabulela impatho efudumele yomkhaya wamaKristu izinsuku ezimbalwa, sachitha amahora amaningi okungenzi lutho sizula ndawonye ezindledlaneni zasezintabeni. Ngazizwa sengathi sengisePharadesi kakade.

Ngokushesha okumangalisayo kwase kuyisikhathi sokuvalelisa futhi ngiphindele eParis. Ngathenga iphephandaba ukuze ngilifunde esitimeleni, izindaba ezishaqisayo zangibuyisela esimweni esingokoqobo ngokungazelele. Isimo sezwe sasehle kakhulu, futhi impi yayiseduze.

Ngaphindela emsebenzini wami ehhovisi laseParis leWatch Tower Society, lapho engase ngikhonze khona isikhathi esingaphezu konyaka. Kodwa ezinsukwini ezimbalwa kamuva, ngathola isaziso esivela ebhodini lezempi futhi ngayalwa ukuba ngifike ebhalekisi laseFort of Vincennes, empumalanga nje yeParis. Ukuphila kwami kwase kuzoshintsha kakhulu.

Ukuma Kokungathathi-hlangothi

NgoSeptember 3, 1939, iFrance neBrithani kwavivela iJalimane. Ngafika eVincennes ngalondoloza ukuma kwami empikiswaneni yokungathathi-hlangothi kobuKristu. Ngokushesha ngazithola ngisenqoleni eyayixhunywe esithuthuthwini sezempi esasishayelwa isosha eliselisha elaliyalwe ukuba lingise eFort of Charenton eyayiseduze. Naphezu komsindo ovala izindlebe owawenziwa isithuthuthu, lelisosha eliselisha, elalazi ukuthi kungani ngithunyelwa lapho lazama ukubonisana nami. Langincenga: “Queyroi, siza ungaqhubeki nalokhu. Ungenqabi ukulwa, uma kungenjalo izinto ngeke zikuhambele kahle.” Ngashesha ngamqinisekisa ukuthi ngangingesabi.

Khona-ke kwaba ubusuku bami bokuqala esitokisini. Lesitokisi sasinobubanzi obungamamitha ama-2 namamitha angu-1,5 ubude futhi sasinezingubo ezimbili kuphela zokulala kanye noqwembe lokulala. Kwakungekho sibani. Ngacabanga ukuthi yini engangingayenzela uJehova kulesimo sami samanje. Lapho ngivuka, ngathola ukuthi kwakungekho ngisho nefasitela elincane lokungenisa ukukhanya kwasemini. Ikwata lehora usuku ngalunye, ngangivunyelwa ukuba ngiyogeza, uma ngiya kubhavu ngangiqashwa usayitsheni ophethe ivolovolo, ephelezelwa amasosha amabili aphethe izibhamu. Ngangiphathiswa okwesigebengu esiyingozi!

Amasosha ahlukahlukene ayengilethela ukudla. Ahlatshwa umxhwele ukuma kwami, futhi lokhu kwanginikeza ithuba lokwenzela uJehova okuthile. Ngawanikeza ubufakazi obuhle, futhi ngokushesha amanye aba nobungane kimi futhi anginikeza ementshisi, amakhandlela ngisho nokudla okwengeziwe. Ekuqaleni iBhayibheli lami lalithathiwe, kodwa ngenxa yalowo owayephethe, labuyiswa. Yeka ukuthi ngakwazisa kanjani ukufunda amazwi alo ayigugu ngekhandlela!

Kamuva ngadluliselwa ejele lempi elingasekho manje, emgwaqweni uCherche-Midi, eParis. Ngagcinwa ngedwa, ngakho nganginesikhathi esiningi sokuzindla ngesimo sami.

Ngangineminyaka engama-27 futhi ngase ngikhonze uJehova isikhathi esigcwele iminyaka emibili. Umkhaya wakithi waxhumana okokuqala noFakazi BakaJehova ngokwakusakazwa uMsakazo iVitus, isiteshi esizimele saseParis. Lokho kwakungo-1933. Ngamelela iqiniso ngo-1935, ngemva kokuqeda inkonzo yezempi ephoqelelwe. Ngabhapathizwa eLucerne, eSwitzerland, ngoAugust 1936.

Abazali bami, umfowethu, nodadewethu, kanye nami sasihlanganyela nebandla okuwukuphela kwalo eParis. UMzalwan’ uKnecht, owayephethe umsebenzi eFrance ngalesosikhathi, ngokuqhubekayo wayeyikhuthaza njalo intsha engoFakazi ukuba ingenele inkonzo yesikhathi esigcwele. Ngenxa yalokho, ngoApril 1938, mina nomfowethu, nodadewethu, sanquma ukuba amaphayona, noma izikhonzi zesikhathi esigcwele. Sabelwa iAuxerre, idolobha cishe elingamakhilomitha ayi-154 eningizimu-mpumalanga yeParis. Udadewethu uJeannette wafakaza edolobheni ngokwalo, mina nomfowethu uMarcel sasihamba ngamabhayisekili emizaneni ezungezile esebangeni elingaba amakhilomitha angama-30 ukuzungeza. Emuva ngalesosikhathi umsebenzi wokushumayela wawuhlanganisa ngokuyinhloko ukusakaza izincwadi zeBhayibheli, ngaphandle kokwenza izimpindelo. Ngiyayikhumbula indlela lokhu okwakungikhathaza ngayo.

NgoJune 1938 ngamenywa ukuba ngizosebenza ehhovisi laseParis leWatch Tower Society. Ngalesosikhathi izisebenzi, noma umkhaya waseBethel, eFrance wawakhiwa amalungu acishe abe yishumi, futhi ngabelwa ukuba ngisebenze eMnyango Wokuthunyelwa Kwezincwadi. Ngangisebenza lapha ngenkathi ngibizelwa inkonzo yezempi futhi ngithola “isabelo esisha.”

Isabelo Sami Esisha—Ijele

Kusukela ekuqaleni ngaqaphela ukuthi uma ngingazifuni izindlela zokwenzela uJehova okuthile—noma kukuncane kangakanani—ngenkathi ngisaboshiwe, ukholo lwami lwaluyoba buthaka ngokushesha. Kodwa ngokushesha ngakwazi ukwenza amathuba okukhuluma ngeqiniso leZwi likaNkulunkulu. Emasontweni ambalwa ngemva kokuba ngifikile ejele laseCherche-Midi, ngadluliselwa ekamelweni likawonk’ uwonke nezinye iziboshwa. Lapho ngathola umfundi wezomthetho owayegwetshwe ngenxa yokubuya sekwephuzile ngezinsuku ezimbalwa eholidini lezempi. Kwakukhona futhi nomfundi ongumKatolika owayefundela ubufundisi owayegwetshelwe ukweba. Sobathathu sajabulela izingxoxo ezinde eziningi ngeqiniso leBhayibheli.

Ngolunye usuku ngaqaphela esinye isiboshwa esasihlezi sodwa echosheni legceke. Njengoba ngisondela, ngabona ukuthi sasifunda. Ngakhuluma naso. Saphenduka sangibonisa iBhayibheli laso. Cabanga nje! Sasingomunye woFakazi BakaJehova! SasingesasePoland ngendabuko, igama laso linguCeglarski, futhi njengami, sasiboshelwe ukungathathi-hlangothi kwaso. Ubungane nomKristu ekugcineni! Ungase ucabange ukuthi sobabili sasijabule kakhulu kangakanani. Manje sasingajabulela amahora amaningi engxoxweni eyakhayo.

Kulelijele sasivunyelwe ukuphumela egcekeni amahora amaningana ngosuku, ngakho ngangikwazi ukukhuluma neziboshwa ezimbalwa ezazikujabulela ukuzwa isigijimi seBhayibheli. Ngezinye izikhathi ngisho nabanye onogada bahlanganyela ezingxoxweni zethu. Ngangithole okuthile engangingakwenzela uJehova. Eqinisweni, ijele lase liyisabelo sami esisha sokushumayela, futhi manje ngase ngenza amahora amaphayona, ngisho nakuba ngangingenakuwabika. Kodwa lokho kwakungangikhathazi.

Ukufuduka

Izinyanga zadlula kungenzeki lutho olukhulu—kuyilokho okuthiwa kuyiMpi-Mbumbulu. Kodwa lokhu kwaphela ngoMay 1940, lapho amaJalimane ehlasela iFrance. NgoJune iziphathi-mandla zaseFrance zazikhipha zonke iziboshwa emajele aseParis ngenxa yamabutho amaJalimane ayeza. Sakhweliswa emalolini empi sayiswa eOrleans, idolobha eliqhele ngamakhilomitha angaphezu kwe-100 ukuya eningizimu yeParis. Ngemva kokuma isikhashana, kokubili iziboshwa ezivamile neziboshwa zempi zenziwa amaqembu zayalwa ukuba ziqhubeke ziye eningizimu-mpumalanga ngezinyawo zigudle ngasosebeni olusenyakatho lomfula iLoire. Onogada abahlomile babeqaphe leliqembu eligadiwe. Kwakunzima ukuhamba elangeni elishisayo langoJune.

Phakathi kwethu kwakukhona izigebengu, futhi onogada babethole iziyalo zokudubula noma ubani owayema, ewa, noma ongasakwazi ukuqhubeka ehamba. Ngosuku lwesithathu, uMzalwan’ uCerglaski, waqala ukuphathwa isifo sokugogeka komzimba esibangelwa ilanga. Ukumshiya kwakungasho ukufa okuqinisekile ngaye. Onogada bangivumela ukuba ngisizwe ezinye iziboshwa, simthwale ngengubo yokulala. Ngosuku olulandelayo wazizwa engcono futhi wakwazi ukuqhubeka ehamba ngezinyawo.

Ngaphambi nje kokuba sifike eBriare, idolobha elincane elisosebeni olusenyakatho lweLoire, iqembu lethu lahlangana nodwendwe lwabantu abathwele izimpahla ababengaba namandla okuziphatha noma bazisunduze ngekalishi. Babebalekela eningizimu ngenxa yamabutho amaJalimane ayeza. Sakwazi ukubona ngezinga elithile ubukhulu balokho kufuduka kwabantu njengoba izinkulungwane zazibalekela ukusindisa ukuphila kwazo.

Khona-ke sathola ukuthi onogada bethu banyamalele, futhi sasisele sodwa. Yini okwakumelwe siyenze manje? Kwakungenakwenzeka ukuba siwele umfula obanzi iLoire futhi siqhubeke nohambo lwethu olubheke eningizimu ngenxa yokuthi wonke amabhuloho ayecekelwe phansi ngamabhomu. Iqembu lethu elincane (elalakhiwa yimi, uMzalwan’ uCeglarski, kanye nezinye iziboshwa ezimbili) lanquma ukuphindela eParis.

Sathola amahhashi athile ayeshiyiwe, futhi sawabophela kangcono ngangokunokwenzeka. Ngangilimele edolweni ngingenakulugoba unyawo, ngakho kwadingeka ukuba abangane bami bangisize ngigibele ehhashini. Sabe sesithola ukuthi ihhashi lami nalo lalixhuga! Ngakho inqubekela-phambili yayihamba kancane njengoba ihhashi lami lalixhuga. Kodwa-ke, uhambo lwethu ngokushesha lwaphela ngokungazelele. Sase sihambe amakhilomitha ambalwa lapho sanqwamana nebutho lamaJalimane elaliqembulwe kwelikhulu, futhi iphoyisa lezempi lasehlisa. Esasikwazile ukukwenza kwakuwukushintsha onogada kuphela!

Isiboshwa Sempi

Ngokushesha ngemva kokuthunjwa kwethu, mina noMzalwan’ uCeglarski sahlukaniswa, wasala eyisiboshwa samaJalimane kwaze kwaba sekupheleni kwempi. Ngemva kwezinyanga ezimbalwa ngisejele ebhalekisini iJoigny, enkabeni yeFrance, ngathunyelwa nginjengesiboshwa eStettin, itheku elisendaweni eyayiyiMpumalanga Prussia. Manje seliyitheku lasePoland iSzczecin.

Njengoba ngokomthetho ngangisejele lezempi laseFrance ngenkathi amaJalimane engithumba, ngafakwa ekamu lejele lezempi, lapho izimo zazingafani khona nhlobo ngobulukhuni nezasemakamu okuhlushwa. Lelikamu laliyishede elikhulu elingathatha iziboshwa ezingama-500, elaliqashwa onogada abahlomile. Iziboshwa zazisebenza imisebenzi ehlukahlukene edolobheni phakathi nosuku futhi zazibuyiselwa ekamu kusihlwa. Ngakho ngangingakuthola kanjani okuthile engangingakwenzela uJehova, abantu bengekho usuku lonke?

Kulelishede, kwakukhona ibhodi elikhulu lapho ukwaziswa kwakungananyatheliswa khona, futhi ngathola imvume yokusebenzisa isikhadlana ebhodini. Ngathola iphepha, ngemva kokuba sengililule ngokucophelela, ngabhala amavesi ezindaba zeBhayibheli amaningana amafushane. Ezansi, ngachaza ukuthi ngangingatholakalaphi nokuthi noma ubani onesithakazelo esigijimini soMbuso kaNkulunkulu angeza ngasiphi isikhathi ukuzongibona.

Ukushumayela Kuzo Zonke Izinhlobo Zabantu

Lendlela yaba nemiphumela emihle. Ngokushesha ngakwazi ukuqhuba imihlangano emincane ukuhlwa ngakunye, kukhona abantu abayisithupha, abayishiyagalombili, ngezinye izikhathi babe ngisho nayishumi. Izingxoxo zethu ngokuvamile zazithatha ihora noma ngaphezulu, kuxhomeke embuzweni ophakanyisiwe. Ezikhathini ezithile, unogada ongumJalimane owayekhuluma isiFulentshi wayeba khona.

Njengoba ngangineBhayibheli elilodwa, ngabhalela abenhlangano yeSiphambano Esibomvu eGeneva, ngabacela ukuba bangithumelele amaBhayibheli amaningi ngangokunokwenzeka. Isikhathi sadlula, kodwa ekugcineni ngathola iphasela lami lokuqala lamaBhayibheli aseke asetshenziswa. Ngolunye usuku ngatshelwa ukuba ngiye ehhovisi lekamu ngenxa yokuthi nganginesivakashi, ummeleli wabeSiphambano Esibomvu, esasifuna ukungibona. Ngathola ukuthi kwakungumfundisi ongumProthestani. Ngokusobala wayecabanga ukuthi nami ngangingumProthestani. Wadumala kancane lapho ethola ukuthi ngingomunye woFakazi BakaJehova!

Nokho, wayenomusa futhi waze wangitusa ngalokho engangikwenza. Wangiqinisekisa ukuthi ngingaqhubeka ngi-oda amaBhayibheli nokuthi ngangizowathola. Ngempela kwaba njalo. Ngakho, ngakwazi ukusakaza amaBhayibheli acishe abe ngama-300 phakathi nesikhathi engasihlala kulelokamu. Ngemva kwempi, yeka injabulo okwakuyiyo ukwazi ukuthi isiboshwa saseBelgium okwakuthiwa uWattiaux, engangifakaze kuso ngenkathi ngisekamu laseStettin, sasiye samelela iqiniso!

Phakathi nokuthunjwa kwami eJalimane, ngaba nelungelo lokuthola amaphasela okudla evela ekhaya. Ngokushesha ngathola ukuthi iphasela ngalinye lalifihle inala yokudla okungokomoya okuyigugu. Udadewethu wayebhala ngomshini izihloko ezivela kuNqabayokulinda ephepheni elilula kakhulu futhi walifihla emaphaseleni emacaroni. Onogada abazange bawathole nanini. Ngathola ngisho nencwadi ethi Children ephaketheni lokudla. Lokhu kwangisiza kakhulu enkonzweni yami.

Ukwandisa Inkonzo Yami

Ngenxa yokuba umkhandi wezimoto, ekugcineni ngabelwa umsebenzi wasegalaji wokukhanda ogandaganda. AmaJalimane acishe abe ngama-20, amaningi awo ayesekhule kakhulu ukuba angathunyelwa enkonzweni yezempi, ayesebenza lapha. Ngakho ngenza imizamo yokufunda isiJalimane kancane. Isifiso sami esiqotho sasiwukwandisa inkonzo yami futhi ngingabe ngisagcina ngokushumayela eziboshweni ezikhuluma isiFulentshi kuphela.

Nokho, kwakudingeka ngenze ngokuqapha ngenxa yokuthi izisebenzi ezingamaJalimane zazisaba ukuveza imibono yazo obala. Ngakho ngakhuluma nazo ngazinye. Ngokuyisisekelo, zazilazi kahle iBhayibheli futhi zazizwile ngoFakazi BakaJehova. Ezinye zazazi ngisho nokuthi oFakazi abaningi babethunyelwe emakamu okuhlushwa.

Usuku ngalunye egalaji, ngangigcina ngizungeza ngikhuluma nezisebenzi engangisebenza nazo ngeqiniso. Ezinye zazisithanda isigijimi kodwa indoda eyayiphethe yayingasithandi. Ngokungangabazeki ngenza ngokweqile lapho ngibhala ngoshoki ebhentshini lakhe lokusebenza ukuthi Jehovas Zeugen (oFakazi BakaJehova) ukuze ngimsize ukuba aqonde ukuthi ngangingubani. Lendoda yabonakala yesaba ngenkathi ikubona futhi yakusula ngokushesha. Kodwa ayizange ingijezise. Njengoba isikhathi sasiqhubeka, ezinye izisebenzi zaba nobungane. Eqinisweni, zangilethela ukudla okuningi kangangokuthi ngakwazi ukukuhlanganyela nezinye iziboshwa eziningana ekamu.

UJehova, Yinqaba Eqinile

Eminyakeni edlule, ngiye ngafunda ukuthi ngaso sonke isikhathi singamenzela okuthile uJehova kanye nomakhelwane bethu, noma izimo zingaba nzima kangakanani. IStettin yaqhunyiswa ngamabhomu ngokunamandla izikhathi eziningana amabutho eMibuso Esizanayo. Sazama ukukhosela emiseleni esibekelwe ngamapulangwe nangomhlabathi. Lokho kwanikeza ukulondeka okukhohlisayo nje kuphela, ngoba iziboshwa eziningi zalahlekelwa ukuphila kwazo kuleyomisele. Phakathi nokuhlasela kwezindiza zempi, ngezinye izikhathi ngangizwa isandla singibamba ebumnyameni, singiyeke kuphela lapho ukuhlasela sekuphelile. Angizange ngazi ukuthi kwakungesikabani. Ngokusobala, ezinye iziboshwa zazicabanga ukuthi nganginesivikelo esikhethekile ngenxa yokuthi ngangikhuluma ngoNkulunkulu.

Phakathi nokunye ukuhlasela kwezindiza zempi, ikamu lethu lashiswa laba umlotha ngamabhomu omlilo. Sisele sodwa emigwaqweni yedolobha, sabona izinto eziningi ezisabisayo. Abantu ababezwa ubuhlungu bokusha okukhulu baziphonsa emifudlaneni emincane yoMfula iOder eyayigeleza idlula eStettin. Ngenkathi laba abashile bephuma emanzini, iphosphorus yayiqhubeka ibashisa. Abaningi bafa.

Ngenxa yokusondela kwamasosha aseRashiya, sayalwa ukuba siphume eStettin futhi sibalekele entshonalanga siye eNeubrandenburg bese siya eGüstrow. Siqhwakele phezulu kugandaganda omkhulu, sahamba endleleni okwakulokhu kuwa kuyo iziqhumane zaseSoviet. Izinqola ezinkulu zempi zabaseRashiya ekugcineni zasifica sesiseGüstrow. Amabutho ashaqisayo aseSoviet ayengamakhosi edolobha isonto lonke. Amabutho aseBrithani ayesondela, futhi ngenkathi zisalinde amabutho ukuba ahlangane, iziphathimandla zaseSoviet zahlukanisa iziboshwa zempi neziboshwa ezivamile. Zazigcina ezinye zeziboshwa futhi zaphindisela ezisele (kuhlanganise nami) kwabaseBrithani.

Lokho kwaba isiphelo sesimo esasinjengephupho elithusayo. Emasontweni ambalwa kamuva, ngazithola ngiseplatifomu esiteshini sikaloliwe iGare du Nord eParis. Usuku lwalusantwela nje. Kwakuphakathi noMay ngo-1945, futhi ekugcineni ngase ngibuyile, ngemva kwezinyanga ezingama-69 zokuthunjwa.

Ukuthola Izinto Ezengeziwe Engingazenzela UJehova

Ngo-1946 iNhlangano yaphinde yangimema ukuba ngizokhonza eBethel, ngalesosikhathi yayisiseMontmorency, idolobha elisenyakatho yeParis. Ezinyangeni ezimbalwa kamuva, mina noMzalwan’ uPaul Dossman sabelwa ukuba sivakashele amabandla eFrance njengababonisi besifunda. Ngalesosikhathi, kwakunoFakazi abayizi-2 000 kuphela kulo lonke lelozwe. Namuhla, eminyakeni engama-40 kamuva, kukhona abamemezeli abangaphezu kwezinkulungwane eziyikhulu.

Kamuva ngabizwa ukuba ngiphindele eBethel, ngalesosikhathi eyayisengxenyeni yendawo yokuhlala yaseParis. Ngo-1949, ngikhuthazwa abazalwane ababili abayizithunywa zevangeli abavela eNgilandi, ngaqala ukufunda isiNgisi—kumelwe ngivume, kwakungelula. Ngonyaka olandelayo, ngamenyelwa eWatchtower Bible School of Gilead.

Lapho sengibuyele eFrance, ngakhonza isikhashana emsebenzini wesifunda, ngabe sengicelwa iNhlangano ukuba ngikhonze njengesithunywa sevangeli eAfrika. Ngalesosikhathi, ngase ngishade noTitica, udade owayengumGreki ngokuzalwa. Sahlala eSenegal iminyaka emihlanu futhi saba nelungelo lokubona ibandla lokuqala elakhiwa eDakar. Ngenxa yezizathu zempilo, saphoqeleka ukuba siphindele eFrance.

Manje sengineminyaka engama-50 ngisenkonzweni yesikhathi esigcwele futhi ngiye ngaba nenjabulo kuyo yonke leminyaka yokusiza abantu abangaphezu kwekhulu ukuba bamelele iqiniso. Ngempela uJehova uye waqhubeka engolungile futhi engophanayo kimi. Ngiye ngafunda kokuhlangenwe nakho kokuphila ukuthi kungakhathaliseki ukuthi isimo sethu singase sibe yini, ngaso sonke isikhathi singayithola indlela ethile yokudumisa nokuhlonipha uNkulunkulu wethu, uJehova.

[Isithombe ekhasini 23]

UJean Queyroi nomkakhe, uTitica