Abantu Bomdabu BaseMexico Bezwa Izindaba Ezinhle

NGO-NOVEMBER 10, 2002, iqembu lamaMixe, abantu bomdabu baseMexico, labuthana eSan Miguel, eQuetzaltepec. Lelo yidolobha eliseningizimu yesifunda esihle sase-Oaxaca. Leli qembu laliye emhlanganweni wesigodi woFakazi BakaJehova. Okwavelela esimisweni sasekuseni ngalelo langa kwaba yidrama yeBhayibheli.

Lapho izilaleli zizwa emibhobhweni amazwi okuqala aleyo drama yeBhayibheli, zakhexa imilomo. Zashaya ihlombe, eziningi zichiphiza izinyembezi. Leyo drama yayingolimi lwesiMixe! Lapho iphela, eziningi zazwakalisa ukwazisa kwazo okujulile ngalesi sibusiso ezazingasilindele. Esinye isilaleli sathi: “Bengiqala ngqá ukuqonda idrama. Ingithinte inhliziyo.” Kanti esinye sathi: “Manje sengingafa ngijabula ngoba uJehova uye wangivumela ukuba ngizwe idrama ngolimi lwami.”

Okwenzeka ekuseni ngalelo langa kwakuyingxenye yomzamo omkhulu osanda kwenziwa oFakazi BakaJehova eMexico wokufinyelela abantu bomdabu ngezindaba ezinhle zoMbuso.—Mathewu 24:14; 28:19, 20.

UJehova Wayilalela Imithandazo

Kunabantu bomdabu abangaphezu kwezigidi eziyisithupha eMexico—inani elingakha isizwe esizimele esinabantu abahlukahlukene abakhuluma izilimi ezingu-62. Ezingu-15 zalezo zilimi zikhulunywa abantu abangaphezu kwezinkulungwane eziyikhulu lulunye. Bangaphezu kwesigidi abantu bomdabu bakhona abangakwazi ukukhuluma iSipanishi, ulimi lwaseMexico olusemthethweni. Kanti kulabo abakwaziyo ukusikhuluma, abaningi bangalifunda kalula kakhulu iqiniso leBhayibheli ngolimi lwabo. (IzEnzo 2:6; 22:2) Abanye sekuyiminyaka betadisha iBhayibheli futhi beya ngokwethembeka emihlanganweni yobuKristu, kodwa ukuqonda kwabo bekulokhu kulinganiselwe. Ngakho, sekuyisikhathi eside bekuthandazela kakhulu ukuzwa isigijimi seqiniso ngolimi lwabo.

Ukuze ihhovisi legatsha loFakazi BakaJehova eMexico lihlangabezane naleyo nselele, ngo-1999 laqala amalungiselelo okuqhuba imihlangano yebandla ngezilimi zabomdabu. Kwamiswa namaqembu abahumushi. Ngonyaka ka-2000, idrama yomhlangano wesigodi yadlalwa ngesiMaya, kamuva yadlalwa nangezinye izilimi eziningana.

Isinyathelo esalandela saba ukuhumusha izinsiza-kutadisha zeBhayibheli zoFakazi BakaJehova. Okokuqala, incwajana ethi Jabulela Ukuphila Emhlabeni Phakade! yahunyushwa ngesiHuave, isiMaya, isiMazatec, isiTotonac, isiTzeltal nangesiTzotzil. Kwalandela nezinye izincwadi ezengeziwe, ezazihlanganisa ne-Nkonzo Yethu YoMbuso yesiMaya ephuma njalo. Kuye kwenziwa namakhasethi alalelwayo ezinye zezincwadi. Ukuze kufundiswe abantu bomdabu ukufunda nokubhala ngolimi lwabo, kulungiselelwa incwajana ethi Apply Yourself to Reading and Writing ezosetshenziswa khona. Okwamanje izincwadi zeBhayibheli zinyatheliswa ngezilimi zabomdabu ezingu-15, kanti ziseziningi ezinye izincwadi ezisazokhiqizwa.

‘Ukwenza Wonke Umzamo’

Umsebenzi wokuhumusha ubulokhu ungelula. Phakathi kokunye, zimbalwa kakhulu izincwadi zezwe eziye zanyatheliswa ngezilimi zabomdabu baseMexico. Ezikhathini eziningi, ukuthola izichaza-mazwi bekulokhu kuyinselele. Bese kuba khona imixhantela eminingi yezinye zezilimi. Ngokwesibonelo, isiZapotec sisodwa sikhulunywa ngezindlela ezihlukene okungenani ezinhlanu. Le mixhantela iye yahlukana kakhulu kangangokuthi amaZapotec avela ezindaweni ezihlukene awezwani.

Ngaphezu kwalokho, ezilimini ezingenayo imithetho yolimi, abahumushi kudingeka bazakhele eyabo. Lokhu kudinga ukucwaninga okunzulu nokuxhumana nabathile. Shono abaningi babo ekuqaleni babezizwa njengo-Élida, oseqenjini lesiHuave! Uyakhumbula: “Lapho ngimenyelwa ehhovisi legatsha loFakazi BakaJehova eMexico ukuyokwenza umsebenzi wokuhumusha, nganginemizwa ehlukene kabili—owenjabulo nowokwesaba.”

Abahumushi kumelwe futhi bafunde ama-computer, ukuhlela umsebenzi, nezindlela zokuhumusha. Yebo, lo msebenzi ubulokhu uyinselele ngempela kubo. Bazizwa kanjani ngawo? UGloria, oyilungu leqembu lesiMaya, uyaphendula: “Asinawo amazwi okuchaza injabulo yethu ngokuba nengxenye ekuhumusheni izincwadi zeBhayibheli ngesiMaya, ulimi esaluncela.” Futhi ekhuluma ngabahumushi, umqondisi woMnyango Wokuhumusha uthi: “Isifiso sokuba nezincwadi zeBhayibheli ngolimi lwabo sinamandla kangangokuthi benza wonke umzamo wokunqoba inselele.” Ingabe lowo mzamo wawufaneleka?

“Ngiyakubonga, Jehova!”

Isibusiso sikaJehova emsebenzini owenziwa ensimini yabomdabu besilokhu sisobala. Inani labeza emihlanganweni yobuKristu yebandla neyesifunda liye laphindaphindeka. Ngokwesibonelo, ngo-2001, oFakazi abangu-223 abakhuluma isiMixe bahlangana ukuze bagubhe iSikhumbuzo sokufa kukaKristu. Kodwa inani labo bonke ababekhona lalingu-1 674—okuliphinda kasikhombisa nengxenye inani loFakazi kuleyo ndawo!

Abanye abantu abamukela iqiniso sebeyakwazi manje ukuliqonda kahle zisuka nje. UMirna ukhumbula lokho okwenzeka kuye ngaphambi kokuba imihlangano iqhutshwe ngesiMaya. Uthi: “Ngabhapathizwa ezinyangeni ezintathu ngiqalile ukutadisha iBhayibheli. Ngangazi ukuthi kufanele ngibhapathizwe, kodwa kumelwe ngisho ukuthi ngangingawaqondi ngempela amaqiniso eBhayibheli ngendlela okwakufanele ngiwaqonde ngayo. Ngicabanga ukuthi isizathu salokho siwukuthi ulimi lwami isiMaya, kanti iSipanishi ngangingasiqondi kahle. Kwangithatha isikhathi ukuba ngiliqondisise kahle iqiniso.” Namuhla, yena nomyeni wakhe bajabulela ukuba ingxenye yeqembu labahumushi besiMaya.

Kuba injabulo enkulu kubo bonke emabandleni ukuthola izincwadi ngolimi lwabo. Lapho kukhululwa incwajana yesiTzotzil esanda kuhunyushwa ethi Jabulela Ukuphila Emhlabeni Phakade!, owesifazane othile owayeseqalile ukuya emihlanganweni yobuKristu wayinkonkoshela wababaza: “Ngiyakubonga, Jehova!” Imibiko ibonisa ukuthi izifundo zeBhayibheli eziningi ziye zashesha kakhudlwana ukuthuthukela obhapathizweni, abamemezeli abapholile bayavuseleleka, nabazalwane abaningi abangamaKristu bazizwa befaneleka manje ukwamukela imithwalo yemfanelo ebandleni. Abanye abaninikhaya bazimisele kakhudlwana ukuzamukela nokuzitadisha izincwadi zeBhayibheli zolimi lwabo.

Ngesinye isikhathi, uFakazi othile waya koqhuba isifundo seBhayibheli, kodwa isifundo sakhe sasingekho ekhaya. Lapho umnyango uvulwa umyeni waleso sifundo, lo dade wacela ukumfundela okuthile encwajaneni. Le ndoda yaphendula: “Angifuni lutho.” Udade wayitshela ngesiTotonac ukuthi le ncwajana ingolimi lwabo. Izwa lokho, le ndoda yadonsa ibhentshi, yahlala phansi. Njengoba udade ayeyifundela, yayilokhu ithi, “Kuyiqiniso lokho. Yebo, kuyiqiniso lokho.” Manje iyaya emihlanganweni yobuKristu.

EYucatán, umyeni womunye uFakazi wayeliphikisa iqiniso futhi ngezinye izikhathi wayemshaya umkakhe lapho efika ekhaya evela emihlanganweni. Lapho imihlangano iqala ukuqhutshwa ngesiMaya, le nkosikazi yanquma ukummema umyeni wayo. Weza futhi wayijabulela ngempela imihlangano. Manje uya njalo emihlanganweni, ufundelwa iBhayibheli, futhi akubuzwa ukuthi akasamshayi umkakhe.

Indoda ethile ekhuluma isiTotonac yatshela oFakazi ababili ukuthi ayikaze ithandaze ngoba umpristi ongumKatolika wayeyitshele ukuthi uNkulunkulu ulalela imithandazo yeSipanishi kuphela. Empeleni, le ndoda kwakudingeka ikhokhele lo mpristi ukuze athandazele amaTotonac. OFakazi bachaza ukuthi uNkulunkulu ulalela imithandazo yazo zonke izilimi, futhi bayinika incwajana yesiTotonac, eyayamukela ngenjabulo enkulu.—2 IziKronike 6:32, 33; IHubo 65:2.

“Kualtsin Tajtoua”

Bejabuliswa yile ntuthuko, abamemezeli boMbuso abaningi bazama ukufunda ulimi lwabomdabu noma ukuthuthukisa ulwazi lwabo ngolimi oluthile. Yilokho kanye okwenziwa umbonisi wesifunda okhonza amabandla amahlanu akhuluma isiNahuatl enyakatho yePuebla. Uyalandisa: “Izingane ezazivame ukulala emihlanganweni ziphaphama ngempela futhi zilalelisisa kahle lapho ngikhuluma ngesiNahuatl. Ekupheleni komunye umhlangano, omunye umfanyana oneminyaka emine ubudala weza kimi, wathi: ‘Kualtsin tajtoua’ (ukhuluma kamnandi). Lokho kwangenza ngaba nomuzwa wokuthi bekuwufanele umzamo.”

Yebo, insimu yezilimi zabomdabu ‘imhlophe ilungele ukuvunwa’ ngempela, futhi bonke labo abanengxenye bazizwa bekhuthazeka kakhulu. (Johane 4:35) URoberto, owayenza umsebenzi wokuhlela amaqembu abahumushi, ufingqa ngala mazwi: “Kuyinto engalibaleki ukubona izinyembezi zenjabulo zigeleza ebusweni babafowethu nodadewethu lapho belalele iqiniso ngolimi lwabo futhi bewuthola umqondo walo. Ukucabanga ngalokhu kungibangela imizwa ejulile yenjabulo.” Akungabazeki ukuthi ukusiza laba bantu abaqotho ukuba bamelele uMbuso kuletha injabulo nasenhliziyweni kaJehova.—IzAga 27:11.

[Ibhokisi ekhasini 10, 11]

Naba Abanye Babahumushi

● “Ngokwazi kwami, selokhu kwathi nhló, abazali bami bebelokhu bengifundisa iqiniso. Ngokudabukisayo, lapho ngineminyaka engu-11 ubudala, ubaba walishiya ibandla lobuKristu. Eminyakeni emibili kamuva, umama wasilahla. Njengoba ngiyizibulo ezinganeni ezinhlanu, kwadingeka ngithathe imithwalo yemfanelo kamama, yize ngangisafunda isikole.

“Abafowethu nodadewethu abangokomoya basisekela ngothando, kodwa kwakusinda kwehlela. Ngezinye izikhathi ngangizibuza: ‘Kungani kwenzeka kimi lokhu? Ngisemncane kangaka!’ Usizo lukaJehova yilo kuphela olwangenza ngakwazi ukubhekana nesimo. Ngemva kokuphothula esikoleni esiphakeme, ngaba isikhonzi sesikhathi esigcwele, futhi lokho kwangisiza kakhulu. Lapho kumiswa iqembu labahumushi besiNahuatl, ngamenywa ukuba ngibe ingxenye yalo.

“Ubaba usebuyele ebandleni, futhi abafowethu nodadewethu abancane nabo bakhonza uJehova. Ukuhlala ngiqotho kuJehova kuye kwawufanela ngempela umzamo. UJehova uye wawubusisa kakhulu umkhaya wakithi.”—Alicia.

● “Omunye uFakazi engangifunda naye ekilasini wabeka inkulumo ekilasini mayelana nemvelaphi yokuphila. Ngangiphuthile ekilasini ngalelo langa futhi njengoba ngangikhathazekile ngezivivinyo, ngamcela ukuba angichazele leyo ndaba. Ngangilokhu ngizibuza ukuthi kungani abantu befa. Lapho enginika incwadi ethi Creation,a ecela nokungifundela iBhayibheli, ngavuma. Kwangithinta kakhulu ukwazi injongo yoMdali nothando lwakhe.

“Lapho ngiqeda isikole, ngaba nethuba lokuba uthisha wezilimi ezimbili, iSipanishi nesiTzotzil. Kodwa lokho kwakuyodinga ukuba ngithuthele kude kakhulu, ngifundise ngezimpelasonto, ngiphuthe nasemihlanganweni yobuKristu. Kunalokho, ngaba umeselandi. Ubaba, owayengeyena uFakazi, akasithandanga nhlobo isinqumo sami. Kamuva, lapho ngiyisikhonzi esiyiphayona, kwahlelwa iqembu elalizohumusha izincwadi zeBhayibheli ngesiTzotzil. Ngashukumiseleka ukuba ngilijoyine.

“Ngiyabona ukuthi abafowethu nodadewethu bazizwa baziswa futhi behlonishwa lapho bethola izincwadi ngolimi lwabo. Kwanelisa ngempela lokho. Ngizizwa nginelungelo eliphakeme kakhulu ngokuba naIesi sabelo.”—Humberto.

● “Lapho ngineminyaka eyisithupha ubudala, umama wasishiya. Lapho sengikhulakhulile, ubaba waqala ukufunda noFakazi BakaJehova. Ngelinye ilanga omunye udade wacela ukungifundela iBhayibheli okwakuhlanganisa nokunginikeza iseluleko esifanele intsha. Njengosemusha ongenamama, ngaba nomuzwa wokuthi lokhu yikho kanye engangikudinga. Ngabhapathizwa ngineminyaka engu-15 ubudala.

“Ngo-1999 ubaba wabulawa abantu abathile ababi ababefuna umhlaba wakhe. Ngakhungatheka. Ngacindezeleka kakhulu futhi ngaba nomuzwa wokuthi ngeke ngisakwazi ukuphila. Kodwa ngaqhubeka ngithandazela amandla kuJehova. Umbonisi ojikelezayo nomkakhe bangikhuthaza kakhulu. Ngokushesha ngaba iphayona elivamile.

“Ngesinye isikhathi ngabona abanye ababehambe amahora ayisithupha ukuze nje bayolalela inkulumo yemizuzu engu-20 yesiTotonac, yize yonke enye ingxenye yomhlangano yayingeSipanishi, okuwulimi ababengaluqondi. Ngakho, ngajabula lapho ngimenywa ukuba ngiyosiza ekuhumusheni izincwadi zeBhayibheli ngesiTotonac.

“Ngangivame ukutshela ubaba ukuthi ngangiziphupha ngikhonza ehhovisi legatsha loFakazi BakaJehova. Wayengitshela ukuthi lokho akulula entombazaneni engashadile elingana nami. Yeka ukuthi uyojabula kanjani lapho evuka ethola ukuthi ngakwazi ukuya, ngahumusha izincwadi zeBhayibheli ngolimi lwethu!”—Edith.

[Imibhalo yaphansi]

[Isithombe ekhasini 9]

Amalungu eqembu labahumushi besiTzotzil ahlaziya igama okunzima ukulihumusha