Watchtower UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
Watchtower
UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
IsiZulu
  • IBHAYIBHELI
  • IZINCWADI
  • IMIHLANGANO
  • g03 1/8 k. 28-k. 32 isig. 6
  • Ukholo Luyavivinywa ESlovakia

Ayikho ividiyo kulokhu okukhethile.

Uxolo, kube nenkinga ekufakeni ividiyo oyifunayo.

  • Ukholo Luyavivinywa ESlovakia
  • I-Phaphama!—2003
  • Izihlokwana
  • Indaba Ethi Ayifane
  • ‘Nali Iqiniso’
  • Amalungelo Enkonzo Engiwazisayo
  • Umshado Nezilingo Ezinzima
  • Ngasuka Ejele Ngaya Ekamu Okufukuzwa Kulo
  • Ukuhlela Kabusha Umsebenzi
  • Ukushushiswa AmaKhomanisi
  • Ukuphila Okucebile Kokukhonza UJehova
  • Senza Isinqumo Esiqinile Sokusekela Ubukhosi BukaNkulunkulu
    INqabayokulinda Ememezela UMbuso KaJehova Ka-2004
  • Ngafunda Ukuncika KuJehova
    INqabayokulinda Ememezela UMbuso KaJehova-1998
  • Ukubuswa Ukholo KuNkulunkulu Ezweni LamaKhomanisi
    I-Phaphama!—1996
  • Lapho Ngaqala Khona Ukuzwa Ngegama LikaJehova
    I-Phaphama!—2008
Bheka Okunye
I-Phaphama!—2003
g03 1/8 k. 28-k. 32 isig. 6

Ukholo Luyavivinywa ESlovakia

NJENGOBA ILANDISWA UJÁN BALI

NGAZALWA ngo-December 24, 1910, eZáhor, idolobhana manje eselisempumalanga yeSlovakia. Ngaleso sikhathi le ndawo yakithi yayingaphansi koMbuso Wase-Austro-Hungary. Ngo-1913 umama wangiyisa kubaba owayese-United States, owayehambe kuqala eZáhor. Ngemva kweminyaka emibili mina nomama sifikile eGary, e-Indiana, kwazalwa udadewethu u-Anna. Ubaba wabe esegula futhi kwamenela ngo-1917.

Ngangikukhuthalele ukufunda, ikakhulukazi ngithanda ukufunda izinto zenkolo. ESontweni Labalandeli BakaCalvin engangingena kulo uSonto-sikole, uthisha wabona ukuthi ngiyayithanda inkolo. Ukuze anelise lelo phango lami, wanginika iNguqulo yeBhayibheli kaHolman, eyayinemibuzo engaba ngu-4 000 nezimpendulo zayo. Leyo mibuzo yenza ingqondo yami eneminyaka engu-11 yacabanga yajula.

‘Nali Iqiniso’

Kuleyo minyaka izifiki ezithile zaseSlovakia ezazihlala ngakithi zaba abaFundi BeBhayibheli, njengoba babaziwa kanjalo oFakazi BakaJehova. Omunye wazo kwakubab’ omncane uMichal Bali, okunguyena owasitshela ngamaqiniso eBhayibheli. Nokho, ngo-1922 mina nomama nodadewethu sabuyela eZáhor, ngaleso sikhathi eyayisiyingxenye yempumalanga yeCzechoslovakia.

Kungakapheli sikhathi esitheni, ubab’ omncane uMichal wangithumelela iqoqo eliphelele le-Studies in the Scriptures, elalibhalwe nguCharles Taze Russell namakhophi e-Nqabayokulinda aqala kweyokuqala ngqa ka-July 1, 1879. Ngazifunda zonke, ezinye ngaziphindaphinda, ngagculiseka ukuthi ngase ngilitholile iqiniso leBhayibheli engangilithungatha.

Cishe ngaleso sikhathi abanye abaFundi BeBhayibheli ababedabuka eSlovakia babuyela ezweni lenkaba yabo besuka e-United States. Baba amaqembu okuqala abaFundi BeBhayibheli abakhuluma iSlovakia eCzechoslovakia. Mina nomama sasiya emihlanganweni yabo endaweni yakithi eZáhor nakwezinye izindawo eziseduze.

Leyo mihlangano yayifuze eyamaKristu ekhulu lokuqala. Sasivame ukuhlangana emzini womunye wabaFundi BeBhayibheli, sihlale sizungeze itafula elinesibani sikaphalafini. Njengoba ngangimncane kunabo bonke, ngangihlalela emuva ngilalele ebumnyameni. Kodwa ngezinye izikhathi kwakuthiwa angiphendule. Lapho kukhona abangaqiniseki ngakho ngolimi lwesiSlovak, abanye babethi: “Sithini isiNgisi lapho Ján?” Ngangiqhasha ngisondele esibanini bese ngikuhumushela olimini lwesiSlovak lokho okushiwo incwadi yesiNgisi.

Phakathi kwalabo ababebe abaFundi BeBhayibheli e-United States base bebuyela ezweni elase liyiCzechoslovakia, kwakunoMichal Šalata. Wabuyela edolobhaneni eliseduze iSečovce, lapho ayekade ehlala khona futhi wasiza ekuhleleni umsebenzi wokushumayela eCzechoslovakia. UMfoweth’ uŠalata wayehamba nami lapho eshumayela. Kwathi ngo-1924 ngineminyaka engu-13 ngacela ukuba angibhapathize. Nakuba umama ayecabanga ukuthi ngisemncane ukuba ngithathe isinyathelo esikhulu kanjalo, ngamqinisekisa ngokuthi ngicabange kahle ngalesi sinqumo. Ngakho, emhlanganweni wosuku olulodwa owawungalowo July eduze koMfula i-Ondava, ngabonakalisa ukuzinikezela kwami kuJehova ngokubhapathizwa kulowo mfula.

Amalungelo Enkonzo Engiwazisayo

Lapho ngineminyaka engu-17 ubudala, ngezwa ukuthi kwakuzoba nomngcwabo kudebuduze nalapho ngangishumayela khona. Kwakuqala ukuba nomngcwabo ophethwe abaFundi BeBhayibheli kuleyo ndawo. Ngafika ngaya esikhulumini ngadlula abantu ababelalele becijise izindlebe. Ekufikeni kwami kuso, sangibheka sathi: “Yimina engizokhuluma kuqala bese uyaqhubeka wena.”

Inkulumo yami ngayisekela embhalweni weyoku-1 Petru 4:7, othi: “Ukuphela kwezinto zonke sekusondele.” Ngavula imiBhalo ebonisa ukuthi ngisho nokuphela kokuhlupheka nokufa kuseduze, ngachaza nethemba lovuko. (Johane 5:28, 29; IzEnzo 24:15) Yize ngangibukeka ngimncane—noma mhlawumbe ngenxa yakho kanye lokho—bonke abantu balalelisisa.

INqabayokulinda ka-September 15, 1931 yayinezindaba ezivusa amadlingozi ezazithi asisafuni ukwaziwa ngokuthi singabaFundi BeBhayibheli noma ngelinye igama elifuze lelo kodwa sesifuna ukwaziwa ngokuthi singoFakazi BakaJehova. Bathi bangazizwa nje lezi zindaba, abaFundi BeBhayibheli endaweni yakithi bahlela ukuba kube nomhlangano okhethekile. AbaFundi BeBhayibheli abangaba yikhulu babuthana endaweni yasePozdišovce. Kulowo mhlangano ngaba nelungelo lokubeka inkulumo enesihloko esithi “Igama Elisha,” eyayisekelwe esihlokweni se-Nqabayokulinda eshiwo ngenhla.

Bonke ababekhona baphakamisa izandla ngenkulu injabulo lapho bebuzwa ukuthi bayalamukela yini izwi lesinqumo elalamukelwe amanye amakholwa kwezinye izindawo. Sabe sesithumela incwadi yocingo endlunkulu yomhlaba wonke yoFakazi BakaJehova eBrooklyn, eNew York, eyayithi: “Thina, oFakazi BakaJehova ababuthene ndawonye namhlanje ePozdišovce, siyavumelana nencazelo ye-Nqabayokulinda yegama elisha, futhi siyalamukela leli gama elisha elithi oFakazi BakaJehova.”

Izifunda ezinkulu zaseSlovakia naseTranscarpathia, ezazakha iCzechoslovakia ngaphambi kweMpi Yezwe II, zaba indawo evundile esasingenzela kuyo inkonzo yethu yobuKristu. Sasishumayela kule nsimu enkulu sihamba ngezinyawo, ngesitimela, ngebhasi nangamabhayisekili. Emadolobheni amaningi ngaleso sikhathi kwakubukiswa i-“Photo-Drama of Creation,” okwakuyisithombe esinyakazayo esihambisana nama-slide nomsindo. Njalo uma kuphela lo mbukiso kwakuqoqwa amakheli abantu abathakazelayo. Amaningi ala makheli ayenikezwa mina bese ngicelwa ukuba ngiqoke oFakazi abazoya kulaba bantu abathakazelayo. Kwamanye amadolobha sasiqasha ihholo engangizonikeza kulo inkulumo yokulandelela isithakazelo.

Ngawo-1930 ngathola ilungelo lokuya emihlanganweni yesigodi emikhudlwana eyayisenhloko-dolobha, ePrague. Ngo-1932 kwahlelwa ukuba kube nomhlangano wezizwe wokuqala eCzechoslovakia. Sahlangana eVarieté Theatre. Isihloko senkulumo yeningi esasithi “IYurophu Ngaphambi Kwembubhiso,” sadonsa abantu abaningi futhi kwaba khona ababalelwa ku-1 500. Ngo-1937 kwaba nomunye umhlangano wezizwe ePrague futhi ngaba nelungelo lokubeka inkulumo. Kwakukhona izihambeli ezivela emazweni amaningi aseYurophu futhi sonke sathola isikhuthazo esasisidinga ukuze sikhuthazelele uvivinyo olwalandela ngokushesha phakathi neMpi Yezwe II.

Umshado Nezilingo Ezinzima

Ngemva kokubuyela eCzechoslovakia, mina nomama sabambisana nabanye abaFundi BeBhayibheli emsebenzini wokushumayela endaweni eseduze iPozdišovce. Ngabe sengibona usukasihambe wentombi egama layo ngu-Anna Rohálová. Lapho sesithe ukukhula sezwa ukuthi uthando lwethu akulona nje kuphela uthando lomzalwane nodade abangamaKristu. Sashada ngo-1937. U-Anna wangisekela kusukela ngaleso sikhathi kuqhubeke, ngisho ‘nangenkathi enzima’ eyayisizofika.—2 Thimothewu 4:2.

Lapho sisanda kushada, kwaba sobala ukuthi iYurophu yayisibhukulele iMpi Yezwe II. Ngo-November 1938 izindawo ezaziseningizimu yeTranscarpathia neSlovakia zadliwa yiHungary, yona eyayilekelelana neJalimane LamaNazi. Amaphoyisa aseHungary enqaba ukuba siqhube imihlangano yethu futhi njalo nje kwakudingeka siyoziveza kuwo.

Ngemva kokuqala kweMpi Yezwe II ngo-September 1939, iningi lethu thina madoda kanye nabesifazane baseZáhor saboshwa sabe sesithuthelwa enqabeni endala eyayiseduze kwaseMukacheve, manje esise-Ukraine. Kuleyo nqaba sathola oFakazi abaningi basemabandleni aseTranscarpathia. Ngemva kokuphenywa ngemibuzo izinyanga ezintathu noma ezine nokushaywa njalo, inkantolo ekhethekile yezempi yathetha icala lethu. Munye nje umbuzo esasibuzwa wona sonke: “Nizimisele yini ukulwa ne-U.S.S.R. nilwele iHungary?” Njengoba senqaba, sagwetshwa futhi sagcina sithunyelwe ejele laseBudapest, eHungary, ku-85 Margit Boulevard.

Zonke iziboshwa zazifa indlala. Izifo zasakazeka ngokushesha neziboshwa zafa. Akuve kwangithoba inhliziyo ukuba umkami ahambe lonke leli banga esuka eZáhor ezongibona! Yize sasikhuluma imizuzu emihlanu kuphela sihlukaniswe izinsimbi, ngambonga uJehova ngenkosikazi ethembeke kangaka.a

Ngasuka Ejele Ngaya Ekamu Okufukuzwa Kulo

Ngasuswa ejele ngayiswa eJászberény, eHungary, lapho kwase kukhona khona oFakazi abangaba ngu-160. Ngesikhathi silapho, iphoyisa laseHungary lasinika ithuba lokugcina lokukhetha uhulumeni waseHungary: “Uma ufuna ukuyolwa, phumela eceleni.” Akuphumanga muntu. Iphoyisa lathi: “Nakuba ngingahambisani nalokhu enikwenzayo, nginethulela isigqoko ngokuzimisela kwenu ukuhlala nithembekile.”

Ngemva kwezinsukwana, sagibela umkhumbi eMfuleni iDanube saqala uhambo silibangise ekamu okufukuzwa kulo eliseduze kwaseBor, idolobha laseYugoslav. Ngesikhathi sisemkhunjini amasosha nomkhuzi wawo babelokhu bezama ukusilahlisa ukholo lwethu. Umkhuzi wathi amasosha awasishaye ngezibhamu, asikhahlele ngamabhuzu futhi asebenzise nezinye izindlela zokusihlukumeza.

Ngesikhathi sishiywa ezandleni zeSikhulu Sombutho Wezempi u-András Balogh, umphathi wekamu okufukuzwa kulo eBor, wathi: “Uma kuyiqiniso lokhu engitshelwe kona ngani, nizosheshe nife.” Kodwa ngemva kokufunda incwadi eyayivaliwe ivela ezikhulwini zikahulumeni, wasiphatha ngenhlonipho. UBalogh wasinikeza inkululeko ethe xaxa waze wasivumela nokuba sizakhele indawo yethu yokuhlala. Nakuba ukudla kwakukuncane, sasinekhishi elithi thina ngakho ukudla kwakwabiwa kahle.

Ngo-March 1944, iJalimane yaqala ukuhlasela iHungary. Ngaleso sikhathi umkhuzi wempi owayesekela amaNazi u-Ede Marányi wathatha isikhundla sikaBalogh. Wasiphatha ngesandla esiqinile njengasemakamu okuhlushwa. Kodwa ngokushesha kwafika amabutho aseRussia sabe sesikhishwa sonke ekamu laseBor. Kamuva ngesikhathi sisendleleni sazibonela ngawethu amaJuda ecekwa eCservenka. Kwaba yisimanga nje ukuthi thina sasinda.

Lapho sifika emngceleni weHungary ne-Austria kwathiwa asimbe imigodi yokubeka izibhamu. Sachaza ukuthi siboshelwe kona kanye ukwenqaba ukuzifaka ezindabeni zempi. Njengoba ngangiphambili eqenjini, iphoyisa laseHungary langigxavuna, langishaya. Labhavumula lathi: “Ngizokubulala wena! Uma ungasebenzi, nabanye bazolandela isibonelo sakho esibi!” Nanokuthi ngasinda, u-András Bartha lowo owayilamula, uFakazi osekhulile owayekade ehola emsebenzini wethu wokushumayela.b

Emasontweni ambalwa kamuva, impi yaphela sabe sesigoduka. Ezinye iziboshwa ezazidedelwe kuqala eBor zazibike ukuthi sonke thina esasiyiswe eCservenka sasibulewe. Ngakho izinyanga ezingaba yisithupha umkami wayecabanga ukuthi ungumfelokazi. Akeve amangala ngelinye ilanga lapho engibona ngithi memfu emnyango! Sakhala izinyembezi zenjabulo lapho sangana ngemva kweminyaka sahlukana.

Ukuhlela Kabusha Umsebenzi

Ngemva kweMpi Yezwe II iSlovakia yahlanganiswa neCzechia yakha iCzechoslovakia. Kodwa iTranscarpathia, ingxenye enkulu yayo eyayikade ingaphansi kweCzechoslovakia ngaphambi kwempi, yaba ingxenye ye-Ukraine eSoviet Union. Ngo-1945 mina noMichal Moskal saya eBratislava, manje esiyinhloko-dolobha yaseSlovakia, lapho sahlangana khona nabazalwane abaholayo sizohlela kabusha umsebenzi wokushumayela. Nakuba sasikhathele siyingcuba futhi sihlukumezekile emimoyeni, sasizimisele ukuqhubeka sifeza umsebenzi wethu wokushumayela izindaba ezinhle zoMbuso kaNkulunkulu.—Mathewu 24:14; 28:18-20.

Ngemva kwempi, imihlangano yesigodi yafaka umfutho omkhulu emsebenzini wethu. Ngo-September 1946 kwaba nowokuqala ezweni lonke edolobheni laseBrno. Ngathola ilungelo lokubeka inkulumo enesihloko esithi “Ukuvuna, Ukuphela Kwezwe.”

Ngo-1947 kwaba khona omunye umhlangano wesigodi wezwe lonke eBrno. Kulowo mhlangano, uNathan H. Knorr, uMilton G. Henschel, noHayden C. Covington, ababevela endlunkulu yomhlaba wonke yoFakazi BakaJehova eBrooklyn, eNew York, babeka izinkulumo ezikhuthazayo. Ngaba nelungelo lokuhumusha izinkulumo zabo. Nakuba kwakunabamemezeli boMbuso abangaba ngu-1 400 eCzechoslovakia ngaleso sikhathi, kwaba khona abantu abangaba ngu-2 300 enkulumweni yeningi.

Ukushushiswa AmaKhomanisi

Ngo-1948 amaKhomanisi alithatha leli zwe, futhi ngokushesha umsebenzi wethu wokushumayela wabe sewuvinjelwa kwaze kwaphela iminyaka engu-40. Ngo-1952 iningi lethu elalibhekwa yiziphathimandla njengabaholi lagqunywa ejele. Abaningi babekwa icala lokuvukela umbuso, kodwa abanye abambalwa babekwa icala lobumbuka obukhulu. Ngafakwa ejele futhi ngaphenywa ngemibuzo izinyanga ezingu-18. Lapho ngibuza ukuthi ngiyimbuka ngoba ngenzeni, ijaji lathi: “Ubukhuluma ngoMbuso kaNkulunkulu. Futhi uthi yiwona ozobusa umhlaba. Lokho kusho ukuthi uzobusa neCzechoslovakia.”

Ngaphendula: “Uma kunjalo-ke kuzodingeka uthi bangamambuka bonke abathandaza uMthandazo WeNkosi bacele ukuba ‘uMbuso kaNkulunkulu ufike.’” Noma sengisho kanjalo ngagwetshwa iminyaka emihlanu nesigamu ngabe sengithunyelwa ejele lamaKhomanisi elidume kabi eliseJáchymov, eCzechoslovakia.

Lapho sengidonse isikhathi eside ejele, ngadedelwa. Umkami u-Anna wayengisekele ngokwethembeka ngokungibhalela izincwadi, ngokungivakashela nangokunakekela indodakazi yethu uMária. Ekugcineni, sahlangana futhi njengomkhaya saphinde saqala imisebenzi yethu yobuKristu esasiyenza ngomshoshaphansi.

Ukuphila Okucebile Kokukhonza UJehova

Eminyakeni engaphezu kwengu-70 edlule, oFakazi BakaJehova endaweni yakithi baye bakhonza ngaphansi kwezimo ezihlukahlukene, isikhathi esiningi bebekhonza ngaphansi kombuso wamaKhomanisi. Kuyiqiniso ukuthi sengikhulile kanti ngibuthaka emzimbeni, kodwa ngisakhonza njengomdala ongumKristu eZáhor kanye nabanye abathembekile njengoJán Korpa-Ondo oneminyaka engu-98 ubudala.c Umkami engimthandayo, owayeyisipho esihle kakhulu esivela kuJehova, washona ngo-1996.

Sisakhanya bha engqondweni isimo esichazwe emakhasini 228 kuya ku-231 encwadini ethi The Way to Paradise, eyanyatheliswa ngo-1924. Umfundi kwathiwa akazicabange esePharadesi ezwa abantu ababili abavusiwe bexoxa. Babezibuza ukuthi bakuphi. Bese kuthi othile osinde e-Armagedoni abe nelungelo lokubachazela ukuthi bavuselwe ePharadesi. (Luka 23:43) Uma ngisinda e-Armagedoni, ngingathanda ukuchazela umkami, umama, nabanye engibathandayo izinto ezinjalo lapho bevuswa. Kodwa uma ngifa ngaphambi kwe-Armagedoni, ngibheke phambili ekutheni othile ezweni elisha angixoxele ngezinto ezasale zenzeka sengifile.

Ngisalokhu ngilazisa ilungelo eliyingqayizivele nelimangalisayo lokukhuluma neNkosi EnguMbusi wendawo yonke nelokusondela kuyo. Ngizimisele ukuqhubeka ngiphila ngokuvumelana namazwi omphostoli uPawulu akweyabaseRoma 14:8: “Kokubili uma siphila, siphilela uJehova, futhi uma sifa, sifela uJehova. Ngakho-ke kokubili uma siphila noma sifa, singabakaJehova.”

Uma ungakujabulela ukuthola ukwaziswa okwengeziwe noma ungathanda ukuba othile akuvakashele ekhaya azokuqhubela isifundo seBhayibheli samahhala, siza ubhale, ufake igama lakho nekheli lendawo ohlala kuyo, ukuthumelele OFakazi BakaJehova, Private Bag X2067, Krugersdorp, 1740, South Africa, noma ekhelini elifanele ekhasini 5.

[Imibhalo yaphansi]

a Funda indaba ka-Andrej Hanák kuyi-Phaphama! (yesiNgisi) ka-April 22, 2002, amakhasi 19-24. Lapho, kuchazwa izimo kuleli jele nezenzakalo zaseCservenka, okuzokhulunywa ngazo kulesi sihloko.

b Ukuze uthole okwengeziwe ngo-András Bartha, funda INqabayokulinda ka-July 15, 1993, ikhasi 11.

c Funda indaba yokuphila kwakhe kuyi-Nqabayokulinda ka-September 1, 1998, amakhasi 24-8.

[Isithombe ekhasini 30]

Mina no-Anna ngemva konyaka sishadile

[Izithombe ekhasini 31]

UNathan H. Knorr emhlanganweni wesigodi ngo-1947 eBrno

    Zulu Publications (1975-2026)
    Phuma
    Ngena
    • IsiZulu
    • Thumela
    • Okukhethayo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Imibandela Yokusebenzisa Le Webusayithi
    • Imithetho Yokugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • Amasethingi Okugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • JW.ORG
    • Ngena
    Thumela