MBILI JANGU
Yehofa Aŵele Ali Mkutukamuchisya Kuti Tusangalaleje Kulikose Kwatukutumichila
KUSANGALALA kulikose kwakutumichila mundu mpaka yiwonecheje kuŵa yangakomboleka. Nambope M’bale Mats ni ŵamkwakwe lina lyawo Ann-Catrin, ŵelesoni kumangwawo kuli ku Sweden aŵele ali mkusangalala mmalo gosope gaŵele ali mkutumichila. Ana yeleyi yakomboleche chamti uli?
M’bale ni Mlongo Kassholm ŵajinjile Sukulu ja Giliyadi mu 1979. Mwamti kwa yaka yejinji, jemanjaji aŵele ali mkutumichila mmalo gakulekanganalekangana mpela ku Iran, ku Mauritius, ku Myanmar, ku Tanzania, ku Uganda soni ku Zaire. Ku Sukulu ja Giliyadi ni kuŵapochele malangiso gakwakamuchisya kuŵa ŵakusangalala kulikose kwakutumichila. Mwamti M’bale Jack Redford jwelesoni jwaliji jumo jwa abale ŵaŵajiganyaga mu sukulujo ni jujwapele malangisoga. Sambano kwende tupikane yakulondesya jemanjaji.
Chandanda tukusaka kwaŵenda M’bale Mats kuti atusalile yaŵatite pakulijiganya yisyesyene.
Mats: Baba ŵatamaga ku Poland pandaŵi ja Ngondo Jaŵili Japachilambo Chosope. Pandaŵiji baba ŵayiweni yindu yejinji yachinyengo yayatendekwaga mu dini ja Chikatolika. Atamose yaliji myoyo, ndaŵi syejinji babaŵa ŵanonyelaga kuŵecheta kuti, “Ngumanyilila kuti pachilambopa pana dini jisyesyene.” Mwamti kaneko nasimichisye kuti yaŵasasile baba yila yaliji yisyene. Nasumile mabuku gejinji gekamulichisye kala masengo. Buku jine jaliji ja buluwu jajakwete mtwe wakuti Choonadi Chimene Chimasogolela ku Moyo Wamuyaya. Kusala yisyene mtwe welewu wasangalesye mnope. Mwamti lisiku lyanasumile bukuji, najiŵalasile josopejene chilo chakwe. Kundaŵi kwakwe namanyilile kuti mbatile yisyesyene.
Kutandila mwesi wa Epulo 1972, natandite kuŵalanga mnope mabuku ga Mboni sya Yehofa. Mwamti napatile kwanga kwa yiwusyo yejinji yanakwete. Natandite kulipikana mpela jwamalonda juŵamkolasile Yesu jwele panyuma pakuti apatile ngale ja mtengo wapenani, jwapite kukusumisya yindu yakwe yosope kuti akasume ngalejo. Unejisoni ‘nasumisye’ mapulani ganakwete gakutenda majiganyo ga ku yunifesite kuti chimbe dokotala. Natesile yeleyi ni chakulinga chakuti ‘sume’ ngale ja mtengo wapenani jajili yisyesyene yanayipatile. (Mat. 13:45, 46) Mwamti nabatisidwe pa 10 Disemba, 1972.
Mkanichimale chaka, achinangolo ŵangu soni mpwanga ŵatandite kulijiganya Baibulo mwamti kaneko ŵabatisidwe. Natandite utumiki wandaŵi syosope mu Julayi 1973. Mu mpingo mwetu mwapali apayiniya ŵakulipeleka mnope kupwatikapo mlongo jwine jwamsalale lina lyakwe Ann-Catrin. Twatandite kunonyelana mnope ni mlongoju mwamti twalombene mu 1975. Mwamti kwa yaka mcheche yakuyichisya twatamaga mtawuni ja Strömsund ku Sweden. Mtawuniji ŵandu ŵajinji ŵanonyelaga kulijiganya yisyesyene.
Ann-Catrin: Baba ŵangu ŵalijiganyisye yisyesyene ali asigele panandi kumalisya majiganyo gawo pa yunifesite ja Stockholm. Pandaŵiji uneji nakwete miyesi jitatu, nambope babaŵa ŵanjigalilaga ku misongano ja mpingo soni kukulalichila. Nambo mama nganiyasangalasyaga yeleyi, mwamti ŵalingagalingaga kwapatila magongo ŵa Mboniwo. Nambope, nganapata ligongo lililyose, mwamti nombenawo ŵabatisidwe. Nabatisidwe ndili ngwete yaka 13, soni natandite upayiniya ndili ngwete yaka 16. Panyuma pakutumichila nawo ku Umeå, kukwasosekwaga ŵakulalichila ŵajinji, naŵele mpayiniya jwapadela.
Tuli tulombene ni ŵamkwangu, twasangalalaga ligongo lyakwakamuchisya ŵane kulijiganya Baibulo. Mundu jwine jwatwamkamuchisye ali msikana jwine lina lyakwe Maivor. Jwalakweju jwasakaga kuŵa namatetule jwa ung’asi winewakwe, nambo jwalesile yeleyo kuti amtumichileje Yehofa. Kaneko jwatendaga upayiniya yimpepe ni mpwanga. Jemanjaji ŵajinjile Sukulu ja Giliyadi mu 1984, mwamti akutumichila mpela amishonale m’chilambo cha Ecuador.
Pautumiki wawo wa umishonale, ana aŵele ali mkutenda yamti uli kuti asangalaleje kulikose kuŵatumichilaga?
Mats: Ndaŵi ni katema utumiki wetu wachengaga. Nambope, chindu chachatukamuchisyaga chaŵaga kumsyasya Yesu mwakuŵa ŵakulinandiya. (Akolo. 2:6, 7) Mwachisyasyo, mmalo mwakwembecheya kuti abale ni alongo ŵa kudela jatupite atusyoŵelele, m’weji ni ŵatwatendaga yakuti twasyoŵelele jemanjajo. Twatendaga yakomboleka kuti tumanyilile kaganisye kawo soni ndamo jawo. Mwamti patwalingagalingaga kumsyasya Yesu, ni patwayiwonagasoni kuŵa yangasawusya kusyoŵelela utumiki wasambano soni kuŵa ŵakusangalala kulikose kwatukutumichila.—Sal. 1:2, 3.
Twayiche pakusyo ŵelela kwendela mipingo
Ann-Catrin: Naga apandichile chitela, chikusasosekwa lyuŵa kuti chikuleje chenene. Mwamti ndaŵi syosope Yehofa aŵele ali mkuŵa “lyuŵa” kwa m’weji. (Sal. 84:11) Jwalakwe akusatupa abale ni alongo ŵakusatunonyela ni mtima wosope. Mwachisyasyo, yaŵatendaga pakutukamuchisya abale ni alongo ŵa mumpingo wetu wamwana watwasonganaga ku Tehran ku Iran, yatukumbwisye yaŵatendaga pakamusyangana ŵandu ŵa mundaŵi ja m’Baibulo. Twasangalalaga mnope kutama ku Iran, nambope mu 1980, ŵalekasisye dini ja Mboni sya Yehofa m’chilambochi. Myoyo, ŵagambile kutupa masiku gaŵili kuti tusame m’chilambocho. Mwamti twapite kukutumichila ku Zaire (mchilambo chele apano chikusamanyika kuti Congo) ku Africa.
Yindu yambone yatukusayikumbuchilaga patwatumichilaga ku Zaire, mu 1982
Panapikene yakuti chitujawule ku Africa nalisile mnope. Najogopaga mnope yindu yanapikene yakuti ku Africa kwana majoka gakogoya soni yilwele yejinji. Nambo achimjetu ŵane ŵaŵili ŵaŵatumichile ku Africa kwandaŵi jelewu ŵatusalile kuti, “Akajogopa chilichose. Yisyene kuti nganajawulejepo ku Africa, nambope tukumanyilila kuti chakakunonyele.” Yeleyi ni yayatendekwe. Abale ni alongo ŵa ku Africa ali ŵachinonyelo soni ŵakunguluchika. Mwamti patwasosekwaga kusama ku Zaire panyuma pa yaka 6 ligongo lyakuti masengo getu ŵagalekasisye, nagambaga kuseka. Yaliji myoyo ligongo lyakuti pandaŵi jelejo namŵendaga Yehofa kuti, “Chonde atukamuchisye kuti tutameje ku Africa pekuno.”
Ana ni yindu yapi yaŵele ali mkusangalala nayo kwa yaka yosopeyi?
Malo getu gatwagonaga ku Tanzania, mu 1988
Mats: Utumiki wetu wa umishonale watendekasisye kuti tupatesoni achimjetu ŵajinji ŵelesoni ŵaliji amishonale. Jemanjaji ŵaliji ŵakutyochela m’yilambo yakulekanganalekangana. Nambosoni twasangalele mnope ligongo lyakola upile wakutendesya majiganyo ga Baibulo gejinji chiŵandika 20 mundu jwalijose. Jwangaliŵalilaga chinonyelo soni kunguluchika kwa abale ni alongo ŵa ku Africa. Patwajijendelaga mipingo ja ku Tanzania twagonaga mu galimoto jetu jakola nyumba. Nambope atamose kuti abale ni alongo ŵaliji ŵakulaga, jemanjajo ŵatupaga ‘yindu yakupunda yaŵakwete.’ (2 Akoli. 8:3) Chindu chine chakusangalasya kwa m’weji chaliji kukambilana yindu yayitutendechele palisikulyo. Yatwatendaga yaliji yakuti kumbesi kwa lisiku lililyose, une ni ŵamkwangu twakambilanaga yindu yayitutendechele palisikulyo soni kumyamichila Yehofa ligongo lyakutukamuchisya.
Ann-Catrin: Kwa uneji, chindu chakusangalasya mnope chaliji kutama ni abale soni alongo ŵa m’yilambo yejinji. Twalijiganyisye yiŵecheto yine, kupwatikapo Chifarsi, Chifalansa, Chiluganda, soni Chiswahili. Konjechesya pelepa, twalijiganyisyesoni ndamo sya ŵandu ŵajinji. Nambosoni twakamuchisye nawo pakwajiganya ŵandu ŵane kuŵa ŵa Mboni sya Yehofa, twapatile achimjetu ŵambone, soni kusangalala pakumtumichila Yehofa yimpepe ni jemanjaji.—Sef. 3:9.
Twakwetesoni upile wakulola yindu yejinji yajwapanganyisye Yehofa. Ndaŵi jilijose patupochele utumiki wasambano, twayiwonaga mpela kuti tuli paulendo wele Yehofa ni jwakutulongolela. Jwalakwe jwatukamuchisye kuti tumanyilile yindu yele ngamkanitukombola kuyimanyilila pajika jetu.
Kwalalichila ŵandu ŵa ndamo syakulekangana ku Tanzania
Ana aŵele ali mkusimana ni yakusawusya yamti uli, soni ŵatendaga uli kuti akombole kuyipilila?
Mats: Ndaŵi sine twalwalaga yilwele yakulekanganalekangana mpela malungo. Nombe ŵamkwangu pakwete paŵatesile ma opaleshoni. Chindu chine chichatulagasyaga nganisyo chaliji achinangolo ŵetu ŵaŵalijisoni ŵachikulile. Nambope tukusitwayamichila ŵachibale ŵetu ŵaŵakamwile masengo gakwasamalila achinangoloŵa. Jemanjaji ŵakamulaga masengoga mwakuwusimana mtima, mwachinonyelo, soni mwakusangalala. (1 Tim. 5:4) Nambope, ndaŵi sine twalijimbaga magambo ligongo lyaganisya kuti yikaŵe kuti nganituŵa kutali nikuti tukatesile yejinji pakwakamuchisya achinangolo ŵetuŵa.
Ann-Catrin: Patwatumichilaga ku Zaire mu 1983, nalwasile mnope ulwele wa kolela. Nambo adokotala ŵasalile ŵamkwangu kuti, “Lelo kukaswa, mwajigale ŵamkwenuŵa mwujileje kumangwenu.” Lisiku lyakuyichisya twanyakwiche, nambo kuti yikomboleche twasosekwaga kwela ndege jakunyakula katundu jakwawula ku Sweden.
Mats: Twaganisyaga kuti utumiki wetu wa umishonale umasile basi, myoyo twalisile mnope. Nambope, mwakulekangana ni mujwaganichisyaga dokotala jula, ŵamkwangu ŵalamile. Mwamti kaneko twawujilesoni ku Zaire. Nambo pandaŵi jeleji twayichile mu mpingo wamwana wa Chiswahili wawaliji ku Lubumbashi.
Ann-Catrin: Pandaŵi jatwaliji ku Lubumbashi, nakwete msigo nambo mwanachejo jwawile mkanapagwe. Atamose kuti nakwete msigowo mwangosi, nambope chiwa cha mwanache jwetujo chatupweteche mnope. Pandaŵi jakusawusyaji, Yehofa jwatukamuchisye m’litala lyele nganitulijembecheyaga. Twatandisye majiganyo ga Baibulo gejinji gele nganitukolejesoni. Mkanichimale chaka, mpingo wetu wakusile mnope kutyoka pa ŵakulalichila 35 kwika 70. Nombe chiŵalanjilo cha ŵakusongana chakwesile kutyoka pa 40 kwika pa 220. Twalipelekaga mnope pamasengo gakulalichila, mwamti Yehofa jwatupaga upile yelesoni yatulimbikasyaga mnope. Ndaŵi ni katema tukusaganichisya soni kukambilana ya kamwanache ketuko. Mwamti tukwembecheya mu paladaiso pele Yehofa chachitukamuchisya kuti chituleche kudandawula ya nganiji.
Mats: Kaneko ŵamkwangu ŵatandite kupela mnope soni kufowoka. Pandaŵi jijojo, nasimanikwe ni kansa ja mtundu winewakwe, mwamti nasosekwaga kundenda opaleshoni. Nambo apano ngusimana chenene. Nombe ŵamkwangu akutenda yampaka akombole pakumtumichila Yehofa.
Twamanyilile kuti nganituŵa jikape ŵatukusimana ni yakusawusya. Panyuma pa yauchigaŵenga yayatendekwe mu 1994 ku Rwanda, twajendele achimjetu ŵajinji ŵaŵaliji kumalo kukwatamaga ŵandu ŵakutila kumangwawo. Kuyiwona yaŵatiga jemanjaji pakulosya chikulupi, soni kupilila kwawo, nambosoni koloŵa magasa kwawo, yatujiganyisye kuti Yehofa akwete machili gakwakamuchisya ŵakutumichila ŵakwe pakusimana ni yakusawusya yiliyose.—Sal. 55:22.
Ann-Catrin: Chakusawusya chine twasimene nacho pandaŵi jatwapite kukutenda nawo mwambo wakuwugulila ofesi ja nyambi ja ku Uganda mu 2007. Panyuma pa mwambowu, twajendele yimpepe ŵandu ŵakwana 25. Twaliji amishonale soni ŵakutumichila pa Beteli ni kwawulaga ku Nairobi m’chilambo cha Kenya. Mkanituyiche pa boda ja chilambo cha Kenya, galimoto jine jekulungwa jagundile minibasi jatwakwesile. Dalayifala soni achimjetu msano ŵawilile papopo, nambo mlongo jwine jwawilile kuchipatala. Kusala yisyene tukusajembecheya kwawonasoni achimjetuŵa.—Yob. 14:13-15.
Maŵanga gangu gaposile mwapanandipanandi. Nambope une ni ŵamkwangu tuli mu gulu ja ŵandu ŵatwakwesile nawo galimoto jila ŵatwalagasiche nganisyo kwandaŵi jelewu ligongo lya yindu yayatendekweyo. Kwa uneji, nalagasikaga mnope nganisyo chilo, mwamti panjimwiche nalipikanaga mpela kuti ngulwala ulwele wa mtima. Yeleyi yanjogoyaga mnope. Nambope, kupopela kwa Yehofa mwakuchondelela pampepe ni malemba gane gatukusaganonyela yatukamuchisye kuti tukomboleje kupilila. Twasimenesoni ni dokotala jwa ulwele wakulagasika nganisyo, mwamti ŵatukamuchisye mnope. Apano ngatukusalagasika mnope nganisyo. Nambope tukusamŵenda Yehofa kuti apitilisye kutukamuchisya kuti twalimbikasyeje achimjetu ŵane ŵakusimana ni yakusawusya mpela yetuyi.
Pakulondesya yaŵele ali mkutenda pakupilila yakusawusya yakusasimana nayo, ŵasasile kuti Yehofa ŵanyakwile mpela “mandanda gangateleka.” Ana pelepa ŵagopolelaga chichi?
Mats: Maloŵe gelega gali gakutyochela ku Chiswahili gele akusati “Tumebebwa kama mayai mabichi,” kapena kuti “Ŵatunyakwile mpela mandanda gangateleka.” Mpela yakusati mundu pakunyakula mwakusamala mandanda kuti gakakasika, Yehofa jwatukamuchisyagasoni pautumiki uliwose watwapochelaga. Ndaŵi syosope, twapataga yindu yatwasosechelaga, panesoni kupunda yatwasosechelaga. Ndaŵi sine, Yehofa jwatulosyaga chinonyelo soni kutukamuchisya kupitila mwa abale ŵa m’Likuga Lyakulongolela.
Ann-Catrin: Ngusaka londesye chisyasyo chimo chakulosya yajwatesile Yehofa pakutukamuchisya pandaŵi jine. Lisiku line napochele foni kutyochela ku Sweden jakusalila kuti baba ŵangu akulwala mnope. Pandaŵiji, ŵamkwangu ŵaliji ali agambile kupola kwene malungo, mwamti nganitukola mbiya syakusumila tikiti ja ndege kuti tujawule kunyumbaku. Myoyo twaganisisye yakusumisya galimoto jetu. Nambo mkanituŵe kusumisya, ŵandu ŵaŵili ŵatujimbile foni. Foni jandanda jatyochele ku liŵasa line lyalyamanyilile ya chakusawusya chetuchi mwamti ŵasakaga kuti alipile tikiti ja mundu jumpepe. Pele foni jinejo jatyochele kwa mlongo jwine jwachikulile jujwasungaga mbiya mu libokosi lyaŵalilembile kuti “mbiya sya mundu jwakusosechela chikamuchisyo.” Mwamti kwakandaŵi kamnono, Yehofa jwatukamuchisye.—Aheb. 13:6.
Ana alijiganyisye chichi pa yaka yosope 50 yaŵele ali mkutenda utumiki wa ndaŵi syosope?
Ku utumiki wetu wasambano ku Myanmar
Ann-Catrin: Une nalijiganyisye kuti tukusakola machili naga ‘tukutenda yindu mwakuwusimana mtima, soni naga tukulosya chikulupi.’ Mwamti patukumkulupilila Yehofa, jwalakwe akusatuputilaga ngondo. (Yes. 30:15, NWT; 2 Mbi. 20:15, 17) Kumtumichila Yehofa ni mtima wosope pa utumiki uliwose watuŵele tuli mkutenda, kutendekasisye kuti tupate upile wejinji kupunda watukapatile kulikose.
Mats: Chindu chakusosekwa mnope chanalijiganyisye chili kumdalila mnope Yehofa pa chakutendekwa chilichose ni kulolaga yachajile pakungamuchisya. (Sal. 37:5) Mwamti jwalakwe aŵele ali mkungamuchisya mwakamulana ni yajwasasile. Atamose apano, tukulolape kuti Yehofa akutukamuchisya pautumiki wetu wasambano watukutenda pa Beteli ja ku Myanmar.
Tukwete chikulupi chakuti ŵachinyamata ŵakusaka kutenda yejinji pakumtumichila Yehofa, jwalakwejo chiŵalosyesoni chinonyelo chakwe chakulupichika chaŵatulosisye m’weji. Tukukulupililasoni kuti Yehofa chachakamuchisya jemanjaji kuŵa ŵakusangalala kulikose kwampaka ŵatumisye kuti akatumichileje.