Yampaka Tutende Kuti Tukombole Kulimbana ni Nganisyo Syakumbila Yakusakala

1. Ana wosopewe tukusalaga ni chichi?

ANA pakwete pakumbisile mnope kutenda yindu yangamsangalasya Yehofa? Naga yili myoyo, ngakusosekwa kuliwona kuti wawojo ni ŵakusimana ni yakulingwa yekulungwa kwapunda ŵane. Pajatu Baibulo jikusati, “Pangali kulinjidwa kulikose kwamkusimana nako kwakuli kwakulekangana ni kulinjidwa kwakusasimana nako ŵandu wosope.” (1 Akoli. 10:13) Yeleyi yigamba kulosya kuti achimjawosoni akulimbana ni nganisyo syakusakala syakulimbana nasyosyo. Myoyo wawojo nginaŵa jika, mwamti Yehofa mpaka ŵakamuchisye kulimbana ni nganisyo syakusakalasyo.

2. Ana yindu yine yapi yele yikusayalinga Aklistu soni ŵakulijiganya Baibulo ŵane? (Alolesoni yiwulili.)

² Baibulo jikusasalasoni kuti, “Jwalijose akusalinjidwa ni yakumbila ya mtima wakwe yele yikusamkopa ni kumlambusya.” (Yak. 1:14) Lilembali ligamba kulosya kuti ŵandu akusalinjidwa pa yindu yakulekanganalekangana. Mwachisyasyo, M’bale jwine mpaka alinjidwe kutenda chikululu ni jwamkongwe, kapena mlongo mpaka alinjidweje kutenda chikululu ni jwamlume. Pele ŵane mpaka alinjidwe kutenda chikululu ni jwamkongwe kapena jwamlume mjawo. Ŵane ŵaŵalesile kulolela yakuŵagula mpaka asachilileje mnope kutandilasoni ndamoji. Nambosoni ŵandu ŵaŵamwaga mnope ukana soni kamulichisya masengo mitela jakusokonasya mtwe mpaka asachililejesoni kutenda ndamosi. Yeleyi yigambile kuŵa yisyasyo yamnono yampaka alimbaneje nayo Aklistu soni wakulijiganya Baibulo. Mwamti wosopewe pandaŵi jine, pakwete patulipikene mpela ndumetume Paulo juŵalembile kuti, “Pangusaka kutenda chindu chambone, nganisyo syakusaka kutenda chindu chakusakala sikusaŵa ni une.”—Alo. 7:21.

3. Ana mundu mpaka aliwoneje mwamti uli naga aŵele ali mkulimbana ni mtima wakusachilila kutenda chakusakala kwandaŵi jelewu?

³ Naga ndaŵi ni katema akusakumbila kutenda chakusakala chinechakwe, mpaka ayiwoneje kuti nganaŵa akombwele kulimbana nacho. Mpaka ajasesoni mtima paganisya kuti Yehofa chiŵajimbeje magambo ligongo lyakuti akusakumbila kutenda chakusakalacho. Nambo yeleyi nganiyiŵa yisyene. Kuti tumanyilile ligongo lyakwe, nganiji chijanje yiwusyo yakuyichisyayi: (1) Ana yakuti nganituŵa tukombwele kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda chakusakala soni kwasa mtima yikusatyochela kwacheni? (2) Ana mpaka amalane chamti uli ni mtima wakumbila kutenda yakusakala?

ANA “JWAKUSAKALAJO” AKUSASAKA KUTI TUGANISYEJE MWAMTI ULI?

4. (a) Ligongo chichi Satana akusasaka kuti tuganisyeje kuti nganituŵa tulimbene ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala? (b) Ligongo chichi mpaka tulimbane ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala?

⁴ Satana akusasaka kuti tuliwoneje kuti nganituŵa tukombwele kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala. Mwamti Yesu jwasasile mfundoji pajwajiganyaga ŵakumkuya ŵakwe kupopela. Jwalakwe jwatite “Akatujinjisya mu kulinjidwa, nambo atukulupusye kwa jwakusakalajo.” (Mat. 6:13) Satana akusaganisya kuti ŵandu nganaŵa ampikanile Yehofa pakulinjidwa kutenda yakusakala. (Yob. 2:​4, 5) Nambo ligongo chichi Satana akusaganisya myoyo? Pajatu jwalakwejo ni juŵaliji jwandanda kopedwa ni yakumbila ya mtima wakwe, soni jwasagwile kuŵa jwangakulupichika kwa Yehofa. Yeleyi yikusamtendekasya jwalakwe kuganisya kuti m’weji tuli mpela jwalakwejo, soni kuti mpaka tuleche mwachitema kumpikanila Yehofa tuli tusimene ni yakulingwa. Mwamti Satana jwayikene paganisya kuti Yesu juŵaliji jwamlama mpaka alinjidwe ni kwika pakutenda yakusakala. (Mat. 4:​8, 9) Nambo ana yili yisyene kuti nganituŵa tukombwele kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala? Ngaŵa myoyo! Mwamti tukusakamulana ni ndumetume Paulo juŵatite, “Mu yindu yosope ngusapata machili kutyochela kwa jwele jwakusambaga machilijo.”—Afil. 4:13.

5. Ana tukumanyilila chamti uli kuti Yehofa jwangakayichila kuti mpaka tulimbane ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala?

⁵ Mwakulekangana ni Satana, Yehofa jwangakayichilaga ata panandi kuti m’weji mpaka tukombole kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala. Tukuŵecheta yeleyi ligongo lyakuti Yehofa jwasasile kuti gulu jekulungwa ja ŵandu ŵakulupichika ni jajichikulupuka pa yakusawusya yekulungwa. Jelejitu jili mfundo jakulimbikasya. Pajatu Yehofa nganaŵa alambwisye. Ni ligongo lyakwe jwasasile kuti ŵandu ŵajinji chachijinjila m’chilambo chasambano ali ŵaswela soni ali “achapile mikanjo jawo m’myasi ja Mwanache Jwangondolo.” (Chiw. 7:​9, 13, 14) Ayitu yikwamba kulosya kuti Yehofa akusamanyilila kuti mpaka tukombole kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala.

6-7. Ligongo chichi Satana akusasaka kuti tujaseje mtima patukulimbana ni yakulingwa?

⁶ Satana akusasakasoni kuti tujaseje mtima paganisya kuti Yehofa chatujimbeje magambo ligongo lyakuti tukwete mtima wakusachilila kutenda yakusakala. Nambo ligongo chichi Satana akusasakaga kuti tuganisyeje myoyo? Lili ligongo lyakuti jwalakwejo ni juŵajasile mtima, mwamti Yehofa ŵamlamwile kuti ngakuŵajilwa kutama ni umi mpaka kalakala. (Gen. 3:15; Chiw. 20:10) Mwangakayichila, jwalakwe akusatutendela jelasi ligongo lyakuti tukwete chembecheyo chakutama ni umi wangamala chele jwalakwejo nginakola. Nambope m’weji nganituŵa mpela Satanaju. Mwamti Baibulo jikusatusimichisya kuti Yehofa akusasaka kutukamuchisya ngaŵaga kutujimbaga magambo. Jwalakwe “ngakusaka kuti jwine jwalijose ajonasiche nambo akusaka kuti wosope agalawuche mtima.”—2 Pet. 3:9.

⁷ Kusala yisyene, naga tukwasa mtima soni tukuyiwona kuti nganituŵa tukombwele kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala, nikuti tukuganisya mpela mwakusasachila Satanajo. Kumbuchila yeleyi mpaka kutukamuchisye kuŵa ŵakusimichisya kuti mpaka tukombole kulimbana ni Satanaju.—1 Pet. 5:​8, 9.

MWAWUKUSATUKWAYILA UNGALI UMLAMA WETU

8. Kupwatika pakutenda yakusakala, ana ulemwa ukusapwatikaposoni chichi? (Salimo 51:5) (Alolesoni “Ngopolelo ja Maloŵega.”)

⁸ Kupwatika pa Satana, panasoni chindu chine chachikusatutendekasyaga kwasa mtima soni kuyiwona kuti nganituŵa tukombwele kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala. Chindu chakwe chili ulemwa watwajigalile kwa achinangolo wetu ŵandanda.a—Yob. 14:4; Aŵalanje Salimo 51:5.

9-10. (a) Ana ulemwa wakwayiye chamti uli Adamu ni Hawa? (Alolesoni chiwulili.) (b) Ana ulemwa ukusatukwayaga chamti uli?

⁹ Aganichisye yawatite ulemwa pakwakwaya Adamu ni Hawa. Panyuma pakuti nganampikanila Yehofa, jemanjaji ŵajuŵile soni waliwechiche masamba. Panganiji, buku jetu jine ja chingelesi (Insight on the Scriptures) jatite, “Ulemwa watendekasisye jemanjaji kulijimba magambo, kulagasika nganisyo, kuyiwona kuti nganaŵa ŵakuteteyeka soni kutenda sooni.” Pelepa yaliji mpela Adamu ni Hawa ŵawugalile m’nyumba jakola yipinda mcheche. Jemanjaji akakombwele kutyoka chipinda chine kwala chipinda chine, nambo ngamkanakombola kopoka m’nyumbamo. Mwamti ngamkanakombola kutila ulemwa wawowo.

¹⁰ Chakusangalasya chili chakuti mbopesi jakutuwombola jikusatukamuchisyaga kuti tukululuchidwe yakulemwa yetu soni tuŵe paunasi wambone ni Mlungu. Pele Adamu ni Hawa nganakola upilewu. (1 Akoli. 6:11) Atamose yili myoyo, twajigalilepe ulemwa wa achinangolo ŵetu. Mwamti yili yangasimonjesya kuti nombewe mpaka tulijimbeje magambo, kulagasika nganisyo, kuyiwona kuti nganituŵa ŵakuteteyeka soni kutenda sooni. Ni ligongo lyakwe Baibulo jikusasala kuti ulemwa ukusiwalamulila ŵandu. Mwamti ulemwawu utesile yeleyi “atamose kwa ŵandu ŵele nganalemwa mpela muŵalemwechesye Adamu.” (Alo. 5:14) Kusala yisyene, yeleyi mpaka yitutengusye. Nambo tukajasaga mtima ni kuyiwonaga kuti nganituŵa tulimbene ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala. Ana mpaka tutende chamti uli yeleyi?

11. Ana tutendeje chichi patukuyiwona kuti nganituŵa tulimbene ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala, soni ligongo chichi? (Aloma 6:12)

¹¹ Pakuŵa tuli ŵangali umlama, mpaka tuyiwoneje kuti nganituŵa tulimbene ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala. Pelepa yikusaŵaga mpela kuti ulemwa ukutusalila kuti tuli ŵakulepela. Nambo ligongo chichi ngatukusosekwa kupikanilaga yeleyi? Ligongo lyakuti Baibulo jikusasala kuti tukawukundaga ulemwa kupitilisya kutulamulila “mpela mwenye.” (Aŵalanje Aloma 6:12.) Yeleyi yikulosya kuti mpaka tuŵambale kutenda yakusakala yawukusaka mtima wetu. (Agal. 5:16) Mwamti Yehofa ŵangakayichilaga kuti m’weji mpaka tulimbane ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala, ligongo yikaŵaga yeleyi ngamkanatusalila kuti tulimbaneje nawo. (Det. 30:​11-14; Alo. 6:6; 1 Ates. 4:3) Kusala yisyene, m’weji mpaka tukombole kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala.

12. Ana ulemwa mpaka utusalile yamti uli? Soni ligongo chichi ngatukusosekwa kuwupikanila?

¹² Mwakulandana ni yeleyi, mpaka tujase mtima ligongo lyakuganisya kuti Yehofa akutujimba magambo ligongo lyakola mtima wakusachilila kutenda yakusakala. Pelepa yikusaŵaga mpela kuti ulemwa ukutusalila kuti tuli ŵakulepela. Nambo ligongo chichi ngatukusosekwa kupikanilaga yeleyi? Ligongo lyakuti Baibulo jikusasala kuti Yehofa akusapikanichisya kuti tuli ŵakulemwa. (Sal. 103:​13, 14) Jwalakwe “akusamanyilila yosope” yakwamba m’weji, kupwatikapo yawukusati pakumkwaya mundu jwalijose ulemwa watwajigalilewu. (1 Yoh. 3:​19, 20) Myoyo, naga tukulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala soni kuŵambala kutenda yawukusachilila mtimawo, Yehofa chachituwona kuŵa ŵaswela. Ana mpaka tusimichisye mwamti uli yeleyi?

13-14. Naga mundu akwete mtima wakumbila yakusakala, nikuti ali jwakulepela? Alondesye.

¹³ Baibulo jikusasala kuti pana kulekangana pasikati pa kumbila yakusakala ni kutenda yawukumbisilejeyo. Ndaŵi syosope nganituŵa tulilekasyisye kumbila yakusakala, nambo mpaka tulilekasye kutenda yatukukumbilayo. Mwachisyasyo, pandanda Aklistu ŵane ŵa ku Kolinto ŵatendaga ndamo jagonana achalumepe kapena achakongwepe. Mwamti Paulo jwalembile kuti, “Ŵane mwa jemanja mwatendaga yeleyi.” Ana yeleyi yikugopolela kuti jemanjaji nganakumbilaga kutendasoni ndamoji? Kusala yisyene, ŵakumbilaga. Tukuti myoyo ligongo lyakuti mtima wakusachilila kutenda yakusakala ukusaŵa wakusawusya kutyoka. Nambope Yehofa jwasangalalaga ni Aklistu ŵaŵalingagalingaga kulilekasya soni ŵaŵaŵambalaga kutenda yaŵakumbilagayo. Mwamti ŵawonaga kuti ali ‘ŵaswela.’ (1 Akoli. 6:​9-11) M’wejisoni mpaka atuwoneje myoyo.

¹⁴ Mwangasamala kandu kuti mtima wakusachilila kutenda yakusakala ukusaŵaga ŵamachili, mpaka akombole kulimbana nawo soni mpaka apunde. Atamose kuti kusachilila kutenda yakusakala nganikuŵa kumasile, nambo mpaka alilekasye soni kuŵambala ‘kutenda yakusaka ya chilu soni nganisyo [syawo].’ (Aef. 2:3) Nambo ana ni yindu yapi yampaka yitukamuchisye kuti tupunde ngondo jakulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala?

YAKUSOSEKWA KUTENDA

15. Ana tukusosekwa kutenda chichi, kuti tupunde ngondo jakulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala?

¹⁵ Kuti apunde ngondo jakulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala, akusasosekwa kumanyilila kaje yampaka yatendekasye ulemwa. Panganiji tukusosekwa kuŵa ŵakusamala kuti tukalilambusyaga ni nganisyo syaunami. (Yak. 1:22) Mwachisyasyo, jwine mpaka alilambusyeje kuti, ‘Ŵane akusamwa mnope ukana kumbunda une.’ Kapena jwamlume mpaka alilambusyejesoni kuti, ‘Yikaŵe kuti ŵamkwangu akusanonyelaga mnope nikuti ngamkaningumbilaga kulolela yakuŵagula.’ Nambotu kaganisyeka mpaka kamtendekasye mundu kutenda yakukumbilayo. Myoyo, akalikululuchilaga, atamose munganisyo mwawo. Ligongo uli udindo wawo kusagula yakutenda.—Agal. 6:7.

16. Ana akusosekwa kutenda chichi kuti atendeje yakuŵajilwa?

¹⁶ Kupwatika pakumanyilila yindu yampaka yatendekasye ulemwa, akusosekwasoni kusimichisya mtima kuti ngatenda yinduyo. (1 Akoli. 9:​26, 27; 1 Ates. 4:4; 1 Pet. 1:​15, 16) Amanyililejesoni yindu yampaka yaŵiche pangosi soni ndaŵi jampaka yitendekwe yeleyo. Amanyilileje mtundu wa chakulingwa soni ndaŵi jampaka asimane nacho. Mwachisyasyo, ana yikusiyasawusyaga kulimbana ni yakulingwa papesile mnope kapena pakuswele mnope? Naga yili myoyo, mpaka alikosechelekasye ni kusagula yachachitenda naga yeleyo yili yitendekwe. Nambo ndaŵi jambone jakutendela yeleyi jili mkanaŵe kusimana ni chakulingwacho.—Mis. 22:3.

17. Ana tukulijiganya chichi kutyochela kwa Yosefe? (Genesesi 39:​7-9) (Alolesoni yiwulili.)

¹⁷ Aganichisye yajwatesile Yosefe, ŵamkwakwe Potifala pajwamnyenjelelaga kuti agone najo. Jwalakwe mwachitemachitema ŵamsalile jwamkongwejo kuti ngakusaka. (Aŵalanje Genesesi 39:​7-9.) Ana tulijiganya chichi pelepa? Yosefe jwakosechele kala yampaka atende ŵamkwakwe Potifala mkanaŵe kumnyenjelela kuti agone najo. Mwakulandana ni yeleyi, nombenawo mpaka asimichisye mtima kuti chatendeje yakuŵajilwa mkanaŵe kusimana ni yakulingwa. Yeleyi yichakamuchisya kutenda yakuŵajilwa ligongo lyakuti ŵasagwile kala yakutenda.

“MPITILISYE KULILINGA”

18. Ana mpaka apunde chamti uli ngondo jakulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala? (2 Akolinto 13:5)

¹⁸ Kuti apunde ngondo jakulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala, akusosekwa ‘kupitilisya kulilinga’ kuti alole mwakutendela yindu. (Aŵalanje 2 Akolinto 13:5.) Ndaŵi ni katema awungunyeje yakusaganisya soni kutenda ni kulolaga yampaka achenje. Mwachisyasyo, papundile chakulingwa chinechakwe mpaka aliwusye kuti, ‘Ana pajigele ndaŵi jelewu chamti uli kuti ngane?’ Akatengukaga mnope naga ayiweni kuti ŵachelewe kukana. Mmalomwakwe, akusosekwa kuganichisya yampaka atende kuti pandaŵi jine chakane mwachitema. Aliwusyeje yiwusyo mpela yakuti, ‘Ana mpaka ndendeje yindu mwachitema nganisyo syakusakala pasiyiche? Ana yakusangalasya yangusayinonyela, yikusatendendekasyaga kuti lajeje kulimbana ni yakulingwa? Ana ngusalola kumbali ndaŵi jijojo jangambile kuyiwona yiwulili yakuŵagula? Ana ngusamanyilila ligongo lyakwe mfundo sya m’Baibulo sikusaŵaga syambone ndaŵi syosope atamose pangulingalinga kuti nalilekasye?’—Sal. 101:3.

19. Ana kutenda yindu yayikusawoneka mpela yamwanamwana mpaka yimtendekasye chamti uli mundu kuŵa yakusawusya kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala?

¹⁹ Aŵambalejesoni kulikululuchila pa ndamo jakusakala jakwete. Pajatu Baibulo jikusati, “Mtima [uli wakulambusya mnope, NWT] kupunda yindu yosope.” (Yel. 17:9) Ni ligongo lyakwe Yesu jwasasile kuti mtima ni wawukusakoposya “nganisyo syakusakala.” (Mat. 15:19) Mwachisyasyo, mundu juŵalesile kulolela yakuŵagula, mkupita kwandaŵi mpaka aganisye kuti “pangali chakusawusya” naga ngulola yiwulili yakumtendekasya mundu kukumbila yagonana bola naga ngayikulosya ŵandu ŵangawala. Kapena mpaka aganisye kuti, ‘Pangali chakusawusya chilichose kuganichisya yakusakala bola naga yinduyo nganguyitenda.’ Nambotu kuganisya yeleyi kuli mpela ‘kukosechela kutenda yakumbila ya chilu chetu.’ (Alo. 13:14) Ana yeleyi mpaka ayiŵambale chamti uli? Aŵambaleje kusagula yindu mwangali lunda pa yindu yamwanamwana. Ligongo yeleyo mpaka yalongolele kutenda chakulemwa chekulungwa.b Aŵambalejesoni “nganisyo syakusakala” syampaka syatendekasye kulikululuchila kuti atende yakusakala.

20. Ana tukwembecheya yindu yapi kusogoloku soni chichi champaka chitukamuchisye apano?

²⁰ Mpela mwatuyiwonele kala, Yehofa akusatupa machili kuti tukombole kulimbana ni yakulingwa. Tukusamyamichilagasoni Yehofa ligongo lya chanasa chakwe chachikusatukamuchisya kola chembecheyo cha umi wangamala. Mwamti pandaŵijo yichiŵa yakusangalasya kumtumichila Yehofa tuli tukwete nganisyo syambone mnope. Patukwembecheya ndaŵi jelejo, apano tuŵeje ŵakusimichisya kuti mpaka tukombole kulimbana ni mtima wakusachilila kutenda yakusakala ni ngajasa mtima. Mwamti naga tukutenda mbali jetu, Yehofa chachitupa upile soni tuchipunda ngondoji.