LAIBULALE JA PA INTANETI ja Watchtower
Sanja ja Mlonda
LAIBULALE JA PA INTANETI
Chiyao
  • BAIBULO
  • MABUKU
  • MISONGANO
  • w21 Julayi pp. 26-29
  • Kumtumichila Yehofa Kundendekasisye Kuŵa Jwakusangalala

Mbali jeleji pangali fidiyo.

Pepani, pana chachitendekasisye kuti fidiyoji jikawugula

  • Kumtumichila Yehofa Kundendekasisye Kuŵa Jwakusangalala
  • Sanja ja Mlonda Jakwenesya Ucimwene wa Yehofa (Jakulijiganya)—2021
  • Tumitwe
  • KWAWULA KU SOUTH AFRICA
  • KULOMBELA NAMBOSONI KUTANDA UTUMIKI WASAMBANO
  • KWAWULASONI KU BETELI JA KU SOUTH AFRICA
  • NATANDILESONI UTUMIKI WAKUPULINTA MABUKU
  • TWAPOCHELESONI UTUMIKI WINE WASAMBANO
Sanja ja Mlonda Jakwenesya Ucimwene wa Yehofa (Jakulijiganya)—2021
w21 Julayi pp. 26-29
John soni Laura Kikot.

MBILI JANGU

Kumtumichila Yehofa Kundendekasisye Kuŵa Jwakusangalala

JAKUŴECHETEDWA NI JOHN KIKOT

UTUMIKI wangu wandanda unatendaga ku Beteli ja ku Canada waliji kuswejesya m’nyumba mu galiji machini gakupulimtila. Natandite kutenda utumiki wa pa Beteli mu 1958, ndili ni yaka 18. Yindu paumi wangu yajendaga chenene soni mkanijimale ndaŵi natandite kutenda utumiki wakata magasini ni machini panyuma pakuti amasile kupulinta. Kusala yisyene nasangalalaga mnope kutumichila pa Beteli.

M’chaka chakuyichisya, pa Beteli ŵapeleche chimanyisyo chakuti ku nyambi ja ku South Africa kukusosechela ŵandu ŵakwamba kulipeleka. Yaliji yakuti akakamulichisyeje masengo machini gasambano gakupulintila mabuku gagayikaga ku nyambiji. Mwangachelewa nalembile lina lyangu. Nasangalele mnope panapikene kuti ndili jumo mwa ŵandu ŵasagulidwe kuti ajawule ku South Africa. Ŵasagwilesoni abale ŵatatu ŵaŵatumichilagasoni pa Beteli ja Canada. Mena gawo galiji Dennis Leech, Bill McLellan soni Ken Nordin. Ŵatusalile kuti chitukatame m’chilambo cha South Africa kwandaŵi jelewu.

Najimbile foni mama nikwasalila kuti, “Mama ngwete ngani jambone jakuti nasalile. Ngwawula ku South Africa!” Mamaŵa ŵaliji ŵanganonyela yakuŵechetaŵecheta, nambope ŵakwete chikulupi chakulimba soni ŵaliji paunasi wambone ni Yehofa. Mwamti nganaŵecheta yejinji nambo namanyililaga kuti akusosechela chikamuchisyo changu. Atamose nganalosya kuti ngakukamulana ni yanasagwileyi, nambope ŵawonekaga kuti akudandawula ligongo lyakuti chingatameje kwakutalikangana nawo.

KWAWULA KU SOUTH AFRICA

Mu 1959, tuli pa sitima ja pamkuli kutyochela mumsinda wa Cape Town kwawula ku Johannesburg ni Dennis Leech, Ken Nordin, soni Bill McLellan

Mu 2019, ŵandu mchechewe twawonegenesoni ku nyambi ja ku South Africa panyuma pa yaka 60

Chandanda twapite ku nyambi ja ku Brooklyn. Kweleku twalijiganyisye kwa miyesi jitatu mwampaka tukamulichisye masengo machini gakutayipila. Tuli tumalisisye majiganyoga twakwesile sitima ja pamesi kwawula ku Cape Town, ku South Africa. Pandaŵiji naliji ndili ngambile kukwanisya kwene yaka 20. Tuli tuyiche ku Cape Town chilo, twajesilesoni ulendo welewu pasitima ja pa mkuli kwawula mumsinda wa Johnnesburg. Kusa kuli kutandite kulanguka, twajimi pa katawuni kamwana kakolanjikwa kuti Karoo. Katawunika kaliji kangawoneka chenene soni kaliji kumalo gachitukuta mnope. Twalingulaga mmawindo ni kulolaga mwakusimonga ligongo lya mwagawonechela maloga. Twaliwusyaga kuti ana kwatukwawulaku yindu chiyikaŵeje uli? Pali pamasile yaka, twayikagasoni mudelaji nambosoni twatandite kusangalala ni tumatawuni twamwanamwana tula soni ŵandu ŵatendaga yindu mwamtendele.

Kwa yaka yakuŵalanjika natendaga utumiki wakulinganya misela jakuti yipite yilembo pakupulinta magasini ga Sanja ja Mlonda soni ga Ajimuche!. Nakamulichisyaga masengo machini ga Linotaipi gagaliji gakusawusya kugapikanichisya. Kupwatika pa kupulinta magasini ga chiŵecheto cha ku South Africa, ofesi ja nyambiji japulintagasoni magasini gejinji ga m’yiŵecheto yine ya mu Africa. Twasangalalaga kuti yikukomboleka kukamulichisya masengo chenene machini gasambano gele gatutendekasisye kwenda ulendo welewu kutyochela ku Canada kwika ku South Africa.

Kaneko natandite kutumichila mu ofesi jajalolelaga ya masengo gakugopolela mabuku, kupulinta nambosoni kugatumisya ku mipingo. Kusala yisyene, natanganidwaga mnope. Nambope najikutilaga ni yangutenda soni nasangalalaga.

KULOMBELA NAMBOSONI KUTANDA UTUMIKI WASAMBANO

Laura ni une tulimkutenda upayiniya ŵapajika mu 1968

M’chaka cha 1968, nalombene ni mlongo jwine juŵatendaga upayiniya lina lyakwe Laura Bowen. Mlongoju ŵatamaga chiŵandika Beteli. Jwalakwe jwakamulagasoni masengo gakulemba (kutaipa) ku Dipatimenti Jagopolela Mabuku. Mu ndaŵi jelejo paliji pangali upile wakuti ŵandu ŵalombene kwene atameje pa Beteli. Mwamti ŵatutumisye ku dela jine kuti tukatendeje upayiniya wapajika. Yeleyi yatandite kundesya woga. Kwa yaka 10 yandemi pa Beteli, malo gagona soni yakulya ŵatupaga. Ni twaliwusyaga kuti, ana tukakombole chamtuli kulipilila yindu yatwasosechelaga ni mbiya syamnono syatwapochelaga mpela apayiniya ŵapajika? Mwesi uliwose pa ndaŵijo mundu jwapochelaga malandi 25 (pandaŵi jelejo galiji madola 35 ga ku United States). Twapochelaga mbiyaji naga tukwanilisye maawala gagasosechelaga patutendesye maulendo gakuwilisya nambosoni patugaŵile mabuku. Ni mbiya syelesi twasosekwaga kulipilila nyumba, kusuma yakulya, kutendela talasipoti nambosoni kupatila chikamuchisyo cha kuchipatala ni yindu yine.

Ŵatutumisye kudela jakuŵandikana ni msinda wa Durban, ku nyasa ja Indian Ocean kuti tukatendeje upayiniya. Kweleku kwapali ŵandu ŵajinji ŵa ku India. Jemanjaji ŵayiche kukamula masengo mu makampani gakupanganya suga m’yaka ya m’ma 1800. Apano jemanjaji akusakamula masengo gane nambo akupitilisyape kukuya ndamo ja kumangwawo mpela kateleche ka yakulya nambosoni yindu yine. Jemanjaji ŵaŵechetagasoni chisungu, yayaliji yangasawusya kwalalichila.

Apayiniya ŵapajika ŵasosekwaga kupeleka maawala 150 mwesi uliwose. Myoyo palisiku lyandanda, une ni Laura twalinganyisye yakuti tulalichile kwa maawala 6. Ligongo lyakuti nganitukola maulendo gakuwilisya soni majiganyo ga Baibulo twasosekwaga kulalichila kunyumba ni nyumba kwa maawala 6. Tuli tulalichile, nalolite ndaŵi, nambo nayiweni kuti tugambile kulalichila kwa maminisi 40 basi. Yeleyi yandendekasisye kuliwusya kuti, nambo chitukombole kutenda upayiniya wapajika?

Twalembile ndandanda jambone jakulalichilila. Lisiku lililyose twalinganyaga yakulya yakuti tukalyeje patupite kukulalichila soni pane twajigalaga kofi mufulasiki. Pandaŵi jatukusaka kupumula, twajimikaga galimoto jetu pasi pa chitela. Ndaŵi sine ŵanache ŵagambaga kwima ni kutulolechesyaga ligongo twawonekaga mwakulekangana ni jemanjaji. Pali pagambile kupita masiku gakuŵalanjika twatandite kuyiwona kuti masiku gamalaga mwachitema.

Yaliji yakusangalasya kulalichila usyesyene wa m’Baibulo mudela jele ŵandu ŵakwe ŵapochelaga chenene achalendo. Twayiweni kuti ŵandu ŵaŵatyochele ku India ŵaliji ŵakulinandiya, ŵaulemu nambosoni ŵakumjogopa Mlungu. Nombe ŵandu ŵa mtundu wa Chihindu ŵawupochelaga chenene utenga watwalalichilaga. Jemanjaji ŵasangalalaga kulijiganya yakwamba Yehofa, Yesu, utenga wa m’Baibulo, yachilambo chasambano soni yakwamba chembecheyo chakuti ŵawe chachijimuka. Pachamalaga chaka twakwete majiganyo ga Baibulo gakwana 20. Lisiku lililyose twasangalalaga kulya yakulya ni maŵasa gatwagajiganyaga Baibulo. Yeleyi yatutendekasyaga kuŵa ŵakusangalala mnope.

Twatandite utumiki wine wasambano. Ŵatusalile kuti tukaŵe ŵakulolela dela ja mungulugulu nyasa ja Indian Ocean. Wiki jilijose twaŵaga achalendo kwa maŵasa gatwagajendelaga. Twalalichilaga yimpepe ni abale ni alongo ŵa m’mipingoji soni kwalimbikasya. Twagambaga kulipikana kuti tuli ŵa mliŵasa limo ligongo twasangalalaga ni ŵanache ŵawo soni yilango yawo. Pali pagambile kumala yaka yiŵili, mwangajembecheya ŵa ku nyambi ŵatujimbile foni kutusalila kuti, “Tukusaka kuti m’wujilesoni akuno ku Beteli.” Nambo najanjile kuti, “Kwatuli kuno yili chenene, tukusangalala mnope.” Nambope twaliji ŵakoseka kutenda utumiki uliwose watusalile kuti tukamule.

KWAWULASONI KU BETELI JA KU SOUTH AFRICA

Utumiki wangu natendaga ku Dipatimenti ja Utumiki. Nakwete upile wakamula masengo ni abale ŵakomangale mwausimu. Mundaŵi jelejo jwakwendela dela pamalisisye kungulusya mpingo jwalembaga lipoti nikutumisya ku Beteli. Kaneko Dipatimenti ja Utumiki jalembaga yikalata yakujilimbikasya mipingo soni yakusala naga akusosekwa kongolela panepakwe. Abale ŵakamulaga masengo gekulungwa ligongo ŵagopolelaga yikalata ya Chikhosa, Chizulu nambosoni yiŵecheto yine kwawusya mu Chisungu. Kaneko ŵasosekwagasoni kugopolela kutyoka mu Chisungu kwawusya mu yiŵecheto yine ya ku Africa. Nayamichilaga mnope masengo gaŵakamulaga ŵakugopolelaŵa ligongo yangamuchisyaga kupikanichisya yakusawusya yaŵasimanaga nayo abale ni alongo ŵapiliwu ŵa mu Africa.

Boma jijalamuliga ku South Africa pandaŵi jeleji jalimbikasyaga ndamo ja lusagu. Mtundu wuliwose wa ŵandu watamaga kwajika, yayatendekasyaga kuti mitundu ja ŵandu ŵakulekanganalekangana akakunguluchilaga pampepe. Abale ŵetu ŵa ku Africa ŵaŵechetaga chiŵecheto chawo, kulalichila soni kutenda misongano m’chiŵecheto chawo.

Ligongo lyakuti twatendaga misongano jetu mu Chisungu soni twalalichilaga kudela kwakwaliji ŵandu ŵachisungu, yandendekasisye kuti ngamanyilila chenene abale ni alongo ŵapiliwu ŵajinji ŵa ku Africa. Nambo kaneko nakwete upile wakulijiganya ndamo ja abale ŵapiliwu ŵa ku Africa. Namanyililesoni yakusawusya yaŵasimanaga nayo abale ligongo lya kukana kutenda nawo misyungu ni yikulupi yine ya m’chilambomu. Yaliji yakulimbikasya mnope kwawona jemanjaji ali mkukana kukuya yikulupi yangakamulana ni malemba nambosoni ngatenda nawo yindu yakwayana ni misimu. Ŵatendaga yeleyi atamose kuti yatendekasisye kuti ŵachibale ŵawo soni ŵandu ŵane ŵa m’musi ŵalagasyeje. Madela ga kumusi ŵandu ŵaliji ŵakulaga soni ŵangalijiganya mnope. Nambope jemanjaji ŵapikanilaga chenene utenga wa m’Baibulo.

Nakwete upile wakwimila magambo gakuputila ufulu wakulambila nambosoni ngajinjilila nawo yandale. Yaliji yakulimbikasya kwawona ŵachinyamata ŵa Mboni sya Yehofa ali ŵatyosisye sukulu ligongo lya kukana kutenda nawo mapopelo soni kwimba nawo nyimbo sya dini.

Abale ŵa m’chilambo cha Swaziland, (apano chikusakolanjidwa kuti Eswatin) ŵasimene ni chakusawusya chinesoni. Pandaŵi jele Mwenye Sobhuza Jwaŵili ŵawile, ŵandu wosope ŵasosekwaga kutenda msyungu waŵatendaga naga mundu awile. Achalume ŵasosekwaga kusenga wumbo syosope pele achakongwe ŵasosekwaga kusipungula panandi. Abale ni alongo ŵajinji ŵalagasidwe ligongo lya kukana kutenda nawo misyungu jakala ja achinangolo. Kukulupichika kwawo kwa Yehofa kwatutendekasyaga kuŵa ŵakusangalala. Twalijiganyisye yejinji, pakulola mwaŵatendela abaleŵa pakulosya kukulupichika soni kulitimalika kwawo. Yeleyi yalimbikasisye chikulupi chetu.

NATANDILESONI UTUMIKI WAKUPULINTA MABUKU

M’chaka cha 1981 natandilesoni kukamula masengo gakupulinta mabuku pakukamulichisya masengo kompyuta. Jeleji jaliji ndaŵi jakusangalasya mnope. Pandaŵiji matala gakupulintila mabuku gachengaga mnope. Mundu jwine juŵasumisyaga machini gapulintila jwayiche ku nyambi ni jwapeleche machini gakwe (phototypeseter) kuti agalinje kukamulichisya masengo nambo mwalulele. Yeleyi yatendekasisye kuti atyosye machini gakala (Linotype) gakwana 9 nikutanda kukamulichisya masengo machini gasambanoga gakwana 5. Mwamti palinganyidwe malo gakupulintila soni twatandite kupulinta mabuku gejinji kulekangana ni kala kose.

Litala lyasambano lyakamulichisya masengo kompyuta lyatendekasisye kuti tukopochelesoni litala lyasambano lyakulinganyichisya kawoneche ka mabuku (Multilanguage Electronic Publishing System).” Kutyochela pandaŵi jitwayiche akuno ku Africa, tuyiweni kuti kakamulichisye masengo ka yipangiso yamakono kachenjile mnope. (Yes. 60:17) Kaneko twalombele alongo ŵambone ŵaŵatendaga upayiniya soni ŵaŵamnonyelaga mnope Yehofa. M’bale Bill ni une tukupitilisyape kutumichila pa Beteli. M’bale Ken ni Dennis ŵalesile kutumichila pa Beteli ligongo lyakuti akwete ŵanache.

Pa nyambiji gapali masengo gejinji. Ligongo lya kutupa kwa yiŵecheto, mabuku gejinji gagopoleledwaga soni kupulintidwa. Soni gane gasosekwaga kugatumisya ku nyambi sine. Ligongo lya kutupa kwa masengoga yawoneche kuti pakusosekwa kutaŵa Beteli jine. Abale ŵataŵile ofesi jine jakusalala mnope cha mu msinda wa Johannesburg, ni ŵajipeleche kwa Yehofa m’chaka cha 1987. Yaliji yakusangalasya kutumichila m’Komiti ja Nyambi ja ku South Africa kwa yaka yejinji soni kulola masengo gali mkwawula pasogolo.

TWAPOCHELESONI UTUMIKI WINE WASAMBANO

Mu 2001 ŵambilasile kuti ngatumichileje mu Komiti ja Nyambi ja ku United States jijaliji jili jigambile kutamilikasidwa kwene. Atamose kuti yaliji yakupweteka kwaleka achimjetu ŵatwakulungulukaga nawo, nambo twasangalalaga kuti tukatandesoni umi wine ku Ofesi ja Nyambi ja ku United States.

Nambope twadandawulaga kuti chitwaleche akwegwe ŵaŵaliji ŵakalambale. Yikaliji yakusawusya kuti twakamuchisye tuli ku New York, nambope achapwawo ŵamkwangu ŵalipeleche kuti chiŵasamalileje mwakwapa yakusosechela yosope. Jemanjaji ŵatite, “M’wejo nganituŵa tukombwele kutenda utumiki wandaŵi syosope, nambo naga tukwasamalila mamaŵa, chiyikamuchisye kuti jemanja mpitilisye kutenda chenene utumiki wenu.” Tukusayamichila mnope jemanjaji.

Mpela muŵatendele achapwakwe Laura, nombe achimwene ŵangu pampepe ni alamu ŵaŵatamaga ku Toronto, Canada, ŵasalile kuti chiŵasamalileje mama ŵele pandaŵiji ŵaliji ŵamasije. Achimweneŵa ŵaŵele ali mkutama ni mama kwa yaka yakupunda 20. Tukusayamichila masengo gaŵakamwile jemanjaji mpaka pandaŵi jele mamaŵa ŵatulesile tuli tugambile kunyakuka kwene wa ku New York. Waliji upile wekulungwa kukola ŵachibale mpela ŵeleŵa, ŵaŵalipeleche kukamula masengo gagaliji gakusawusya.

Kwa yaka yejinji ku United States nakamulaga masengo gakulinganya mabuku. Masengo gelega masiku agano gakukamulidwa pakamulichisya masengo matala gangasawusya. Pachangakaŵapa, mbele ndili mkutumichila mu dipatimenti ja kusuma yindu. Uli upile wekulungwa kutumichila nawo kwa yaka 20 pa ofesi ja nyambi jele apano jikwete ŵakutumichila pa Beteli ŵandaŵi syosope ŵakwana 5,000, soni ŵane ŵakusatumichila pa Beteli mwakwendela ŵakwana 2,000.

Kwa yaka 60 yipiteyo, nganisagamileje kuti lisiku line chinjisimanikwa akuno. Ŵamkwangu aŵele ali mkungamuchisya kwa yaka yosopeyi. Kusala yisyene umi wangu uŵele wakusangalala kwabasi. Tukuyamichila mnope utumiki uliwose utwatendaga nambosoni abale ni alongo ŵatwakamulaga nawo utumikiwu, kupwatikapo ŵane ŵali m’ma ofesi ga nyambi gatuŵele tuli mkutumichila nawo. Ligongo lyakuti apano ngwete yaka yakupunda 80, ngangutendasoni yindu yejinji. Mmalo mwakwe ŵachinyamata ni ŵakukamula masengoga ligongo lyakuti ŵajiganyidwe mwampaka akamulile masengoga.

Jwamasalimo jwalembile kuti, “Wana upile mtundu wa ŵandu wele AMBUJE ali Mlungu jwawo.” (Sal. 33:12) Maloŵega gali gasyesyene. Ndili jwakusangalala kuti mbele ndili mkutumichila Yehofa pasikati pa ŵandu ŵakwe.

    Mabuku ga Chiyao (2000-2026)
    Akopoche
    Ajinjile
    • Chiyao
    • Ŵagaŵile ŵane
    • Yakusaka
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Malamusi
    • Yindu Yachimsisi
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Ajinjile
    Ŵagaŵile ŵane