MTWE 21
Jwalimbene ni Woga Soni Kayicila
1-3. Ana yindu yapi yangaliŵalicika yaŵayiweni Petulo, soni ana cilo cakwe ŵasimene ni yindu yatuli?
PETULO ŵakamucisye mwamacili kwendesya liboti mpaka cilo. Jwalakwe komboleka kuti ŵaganisyaga kuti kusa kukuca paŵakuwonaga kungopoko lyuŵa kuli mkulanguka. Komboleka kuti mgongo soni makoyo gampwetekaga ligongo lya masengo gamakulungwa gakupalasa liboti kwandaŵi jelewu. Wumbo syakwe syatendaga petupetu ligongo lya mbungo jamacili jajatendekasisye kuti Nyasa ja Galileya jisakale mnope. Matumbela galiputaga mwakutotoganya libotilyo kusogolo. M’yoyo mesi gane gamnyoŵesyaga Petulo. Nambo jwalakwe jwajendelecele kupalasa libotilyo.
2 Petulo yalumo ni acimjakwe ŵamlesile Yesu jika kumkuli. Palisiku lili ŵakulijiganyaŵa ŵam’weni Yesu ali mkulisya likuga lya ŵandu ŵasala pakamulicisya masengo mikate ni somba syamnono. Ŵanduŵa paŵajikwite ŵasakaga kum’ŵika Yesu kuŵa mwenye jwawo. Nambo jwalakwe nganasakaga kuti atendeje yandale. M’yoyo jwalakwe jwasacililaga mnope kuti nombe nawo ŵakulijinganya ŵakwe akajinjililaga nawo yandale. Pakusaka kuliŵambala likuga lya ŵanduwo, Yesu ŵasalile ŵakulijiganya ŵakwe kuti akakwele liboti ni ajombocele lisi line lya nyasajo. Pandaŵijo jwalakwe ŵajawile kwitumbi kukupopela.—Maliko 6:35-45; aŵalanje Yohane 6:14-17.
3 Jemanjaji ŵakamwile masengo gakupalasa libotilyo nalukopokape lwesi mpaka lwakapile. Nambo ŵagambile kwenda lutando lwamnono. Masegwe ga mbungo soni matumbela yatendekasyaga kuti kutagulilana kuŵe kwakusawusya mnope. Mwangakayicila Petulo jwagambile kutama jii aciganicisyaga jika.
Kwa yaka yiŵili, Petulo ŵalijiganyisye yejinji kutyocela kwa Yesu, nambope paliji yejinji yaŵasosekwaga kulijiganya
4. Ana ligongo cici Petulo ali cisyasyo cambone catukusosekwa kucikuya?
4 Petulo ŵakwete yindu yejinji yaŵasosekwaga kuyiganicisya. Pamasile yaka yiŵili Petulo ali asimene ni Yesu jwa ku Nasaleti. Jwalakwe jwalijiganyisye yindu yejinji. Nambo palijisoni yindu yejinji yaŵasosekwaga kuti alijiganye. M’yoyo Petulo jwaliji jwakusacilila kulimbana ni woga soni kayicila. Pelepatu jwalakwe ŵatulecele cisyasyo cambone catukusosekwa kucikuya. Kwende tulole ligongo lyakwe tukusosekwa kumsyasya jwalakwe.
“Tupatile Mesiya”
5, 6. Ana Petulo ŵakamulaga masengo gatuli?
5 Petulo nganaliliŵalila lisiku lyaŵasimene ni Yesu. Andileya juŵaliji mcimwenegwe Petulo jwamsalile ngani jakusangalasya acitiji, “Tupatile Mesiya.” Petulo paŵagambile kupikana maloŵega, yindu yatandite kucenga pa umi, soni nganiyiŵa mpela muyaŵelele pandanda.—Yoh. 1:41.
6 Petulo jwatamaga ku Kapelenawo, msinda wawaliji kumpoto camungulugulu Nyasa ja Galileya. Jwalakwe yalumo ni Andileya ŵakamulaga masengo gakuwulaga somba yimpepe ni Yakobo soni Yohane ŵanace ŵa Sebedayo. Petulo nganatamaga ni ŵamkwakwepe, nambo ŵatamagasoni ni akwegwe ŵakwe soni mcimwenegwe, Andileya. Kuti jwalakwe apakombole kupata yakusosecela ya liŵasa lyakwe ŵasosekwaga kamula masengo gakuwulaga somba mwamtawu soni mwalunda. Aganicisye ali mkwawona acalumeŵa ali mkucesya kuwulaga somba acikamulicisyaga masengo makoka soni maboti gaŵili pakuwuta somba syapatile. Aganicisyesoni ali mkwawona acalumeŵa ndaŵi ja musi ali mkwendelecela kamula masengo, acisagulaga somba, kusisumisya, kulinganya makoka soni kugacapa.
7. Ana Petulo ŵapikene yatuli yakwamba Yesu, soni ligongo cici ngani jeleji jamsangalesye?
7 Baibulo jikusatusalila kuti Andileya ŵaliji jwakulijiganya jwa Yohane M’batisi. Mwangakayicila, Petulo jwampikanilaga mwalung’wanu mcimwenegwejo paŵamsalilaga utenga waŵalalicilaga Yohane. Lisiku line, Andileya ŵam’weni Yohane acimlanjilaga Yesu jwa ku Nasaleti, kwineku ali mkusala kuti, “Alole Mwanace jwa Ngondolo jwa Mlungu!” Mwangacelewa, Andileya ŵaŵele jwakulijiganya jwa Yesu, m’yoyo jwamsalile ngani jakusangalasyaji Petulo acisalaga kuti, Mesiya ayice! (Yoh. 1:35-40) Panyuma pa yaka ciŵandika 4,000 ŵandu ali amjimucile Mlungu mumgunda wa Edeni, Yehofa Mlungu ŵasasile cilanga cakuti mundu jwapajika caciyika kukwakamucisya ŵandu kupata cembeceyo cisyesyene. (Gen. 3:15) Andileya ŵasimene ni mundu jwakuti cacakulupusya ŵandu. Munduju ŵaliji Mesiya. Nombe najo Petulo jwawutwice kukusimana ni Yesu.
8. Ana lina lyaŵapelece Yesu kwa Petulo likusagopolela cici, soni ligongo cici ŵane akusakayicila yeleyi?
8 Petulo mkanasimane ni Yesu ŵamanyikaga ni lina lyakuti Simoni. Nambo paŵasimene, Yesu ŵamlolecesye ni kumsalila kuti, “‘M’mweji mli Simoni mwanace jwa Yohane. Cimcikolanjikwa kuti Kefa.’ (lina lyalikusagopolela kuti Petulo)” (Yoh. 1:42) “Lina lyakuti Kefa kapena kuti Petulo likusagopolela kuti “liganga” kapena kuti “lwala.” Maloŵe gaŵaŵecete Yesuga galiji yakulocesya. Jwalakwe jwayimanyi mkanipaŵe kuti Petulo caciŵa mpela liganga. Yayikugopolela kuti caciŵa mundu jwacikulupi cakulimba mnope, jucacikamucisyaga ŵakumkuya ŵa Klistu. Ana Petulo ŵayimanyi yeleyi? Yili yakayikasya naga ŵamanyililaga. Ŵandu ŵane ŵakusaŵalanga Ngani Syambone akusam’wonaga Petulo kuti nganakola cikulupi cakulimba mpela liganga. Ŵandu ŵane akusati yitendo ya Petulo yalosyaga kuti jwaliji jwangatamilicika nganisyo.
9. Ana Yehofa ni Mwanagwe akusalolaga yatuli mwa ŵandu, soni ligongo cici tukusosekwa kulupilila mwakusatuwonela jemanjaji?
9 Petulo ŵakwete yakulemwa yakwe, soni Yesu ŵayimanyililaga cenene yeleyi. Nambo Yesu, mpela mwakusatendela Atatigwe, ŵagambaga kulola yindu yambone mwa ŵandu. Yesu ŵayiweni kuti Petulo ŵakwete ndamo syambone, m’yoyo ŵasakaga kumkamucisya kuti akusye ndamosyo. Moŵa aganosoni, Yehofa soni Mwanagwe akusalolaga yindu yambone mwa m’weji. Ndaŵi sine komboleka kutusawusya kulupilila kuti jemanjaji mpaka asipate ndamo syambone mwa m’weji. Nambo tukusosekwa kulupilila kuti akusapataga ndamo syambone mwa m’weji, soni tuŵeje ŵakusacilila kuti atujiganye ni kutugumba mpela muyaŵelele ni Petulo.—Aŵalanje 1 Yohane 3:19, 20.
“Mkasimjogopa”
10. Ana Petulo ŵayiweni yindu yatuli, soni ana jwatesile cici?
10 Mwangakayicila Petulo jwaliji yalumo ni Yesu paŵatandite maulendo gakwe gakulalicila. Komboleka kuti Petulo ŵaciweni cakusimonjesya candanda caŵatesile Yesu pa cindimba ca ulombela cacatendecele ku Kana cagalawusya mesi kuŵa finyo. Petulo ŵapikenesoni Yesu ali mkulalicila utenga wakupeleka cembeceyo wakwamba Ucimwene wa Mlungu. Atamose kuti jwalakwe ŵayiweni yakusimonjesya soni kupikana utenga waŵalalicilaga Yesu, nambo jwalakwe nganajendelecelasoni kwenda najo yalumo, mwati ŵawujilile ku masengo gakwe gakuwulaga somba. Pali papite miyesi jakuŵalanjika, Petulo ŵasimenesoni ni Yesu. Pandaŵiji, Yesu ŵam’ŵendile Petulo kuti amalileje ndaŵi jejinji ali mkamula yalumo masengo gakulalicila.
11, 12. (a) Ana Petulo ŵakamwile masengo gamtega gatuli? (b) Ana Petulo komboleka kuti ŵaganicisyaga yatuli paŵapikanilaga yaŵajiganyaga Yesu?
11 Lisiku line Petulo jwatengwice ligongo lyakuti masengo gaŵakamwile cilo celeco galiji gamtega. Mwakuwilisyawilisya ŵakuwulaga somba ŵalinjilile mwamtawu kuponya makoka gawo m’mesi, nambo nganapataga cilicose. Petulo ŵalinjilile kulosya lunda lwakwe lyosope kuti akamule sombasyo, acilingaga kuponya makokago m’malo gakulekanganalekangana gele somba sikusapataga yakulya yakwe. Mpela mwakusatendela ŵakuwulaga somba ŵane, komboleka kuti Petulo nombe najo ndaŵi sine ŵasacililaga kwamba kwinjila m’mesi kuti asimane papali somba syejinji ni kusisakulila m’likoka lyakwe. Komboleka kuti yamsakalisye pakumanyilila kuti pangali cilicose cakatesile kuti asikanganicisye sombasyo kwawula m’likoka lyakwe. Petulo nganatendaga masengoga mpela ung’asi. Ŵandu kunyumba ŵajegamilaga jwalakwe kuti apate cikamucisyo. Nambo palisikuli jwalakwe jwagambile kwika kumkuli yalayalape. Kaneko ŵasosekwaga kucapa makoka. Paŵayikaga Yesu, ŵamsimene ali mkucapa makoka gakwe.
Petulo nganapela paŵampikanilaga Yesu ali mkutagulila songa jekulungwa ja ulaliki wakwe jajaliji jakwamba Ucimwene wa Mlungu
12 Likuga lya ŵandu lyamsyungulile Yesu licisakaga kupikanila mwalung’wanu yakuŵeceta yakwe. Ligongo lyakutupa kwa ŵanduwo, Yesu ŵatemi m’liboti lya Petulo ni ŵam’ŵendile kuti amjawusye pa malo gakutalicila ni mkuli. Jwatesile yeleyi kuti ŵandu ampikaneje cenene. Kaneko jwalakwe jwatandite kwajiganya ŵanduwo. Petulo ŵapikanile mwalung’wanu yaŵaŵecete Yesuyi, mpela muŵapikanilaga ŵandu ŵaŵatemi kumkuli ŵala. Petulo nganapela paŵampikanilaga Yesu ali mkutagulila songa jekulungwa ja ulaliki wakwe jajaliji jakwamba Ucimwene wa Mlungu. Komboleka kuti Petulo ŵaganisyaga kuti ukaliji upile wekulungwa kumkamucisya Klistu kwenesya utenga wacembeceyowu m’cilambo cosopeco. Nambo ana Petulo akakombwele kumkamucisya Klistu kwenesya utengawo? Ana jwalakwe akakombwele catuli kusamalila liŵasa lyakwe? Mwangakayicila Petulo ŵaliji mkuganicisyape masengo gamtega gakamwile kwandaŵi jelewu gala. Komboleka kuti ŵaganisyaga kuti yili yakusawusya mnope kamula masengo gakulalicila yalumo ni Yesu kwineku ali mkukamulasoni masengo gakwe gakucilu.—Luk. 5:1-3.
13, 14. Ana cakusimonjesya capi caŵatesile Yesu kwa Petulo, soni ana Petulo ŵatesile cici?
13 Yesu ali amalisisye kulalicila, ŵamsalile Petulo kuti, “Mpalasile kwakusokoka, ni mponye makoka genu kuti m’wulaje somba.” Nambo jwalakwe ŵakayicile mnope ni ŵatite, “Mwalimu, m’weji tucesisye kamula masengo, nambo nganitupata cilicose. Nambo pakuŵa ŵalakwe ni ŵasasile, cimbonye makokaga.” Pandaŵiji Petulo ŵaliji ali acapile kala makokago. Yikuwoneka kuti Petulo nganasaka kuponyasoni makokago, ligongo pandaŵiji somba nganisilyaga. Nambope jwapikanile. Ni ŵasalile acimjakwe ŵaŵaliji m’liboti line kuti amkuye.—Luk. 5:4, 5.
14 Petulo paŵagambile kutanda kuwuta makokago, ŵasimonjile mnope ni kusitopa kwa makokago. Mwakayicila, jwalakwe jwawutile mwamacili. Mwangacelewa jwasiweni somba syapawinji sili mkupuluputa m’likokalyo. Ali asoŵile cakutenda, ŵaŵendile cikamucisyo kwa acimjakwe ŵaŵaliji mu liboti line. Paŵawutaga likokalyo ŵayimanyi kuti liboti limo ngaŵa mkwana somba syosopesyo. Ŵagumbesye maboti gosopego, nambo sombasyo syaliji syapawinji mnope mwati mabotigo gatandite kutiŵila ligongo lya usito. Petulo ŵasimonjile mnope ni macili ga Klistu gagawonecele pelanga. Jwalakwe pakwete pam’weni Yesu ali mkutenda yakusimonjesya, nambo yayatendekwe palisikuli yamkwayaga jwalakwe. Mwakulekangana ni Petulo, Yesu ŵakwete macili gakusitendekasya somba kwinjila m’likoka. Kaneko Petulo wamkamwile woga, mwati jwamtindiŵalile Yesu aciŵecetaga kuti, “Ambuje, andalicile, ligongo une ndili mundu jwakulemwa.” Ana jwalakwe akatesile yatuli pakusaka kulosya kuti ŵaliji jwakuŵajilwa kusyoŵekana ni Mundu juŵakwete ulamusi wakamulicisya masengo macili ga Mlungu m’litala lyeleli?—Aŵalanje Luka 5:6-9.
“Ambuje . . . une ndili mundu jwakulemwa”
15. Ana Yesu ŵamjiganyisye Petulo catuli kuti akakayicilaga soni kutenda woga?
15 Mwacinonyelo, Yesu ŵamsalile kuti, “Mkasijogopa. Kutandila lelo cim’ŵe jwakutanjisya ŵandu.” (Luk. 5:10, 11) Aji nganijiŵasoni ndaŵi jakuti Petulo akayicileje soni kutenda woga. Petulo ŵasosekwaga kuŵika nganisyo syakwe pamasengo gakulalicila ngaŵaga kayicilaga kuti calisamalileje catuli liŵasa lyakwe kapena kayicila naga ŵaliji jwakuŵajilwa kamula nawo masengo gakulalicila. Yesu ŵakwete masengo gamakulungwa gakuti akamule. Galiji masengo gakulalicila gagakwayaga sogolo ja ŵandu. Jwalakwe ŵamtumicilaga Mlungu ‘jwakusakululucila mnope.’ (Yes. 55:7) Petulo nganasosekwaga kayicila, ligongo Yehofa ni jukamkamucisyaga Petulo mwakucilu soni mwausimu.—Mat. 6:33.
16. Ana Petulo, Yakobo ni Yohane ŵatesile cici Yesu ali ŵaŵilasile, soni ligongo cici celeci caliji cisagula cambone?
16 Mwacitema, Petulo ŵampikanile Yesu, mpela muŵatendelesoni Yakobo ni Yohane. “Jemanjaji ŵakocesye maboti gawo kumkuli, ni ŵalesile yosope ni ŵamkuyiye jwalakwe.” (Luk. 5:11) Petulo ŵalosisye cikulupi mwa Yesu, soni kwa Mlungu juŵamtumisye jwalakwe. Pelepatu Petulo jwatesile cisagula cambone kupunda cilicose cakasagwile. Aklistu ŵakusalimbana ni ndamo jakayicila soni woga pakutumicila Mlungu, akusalosya kuti akwete cikulupi mwa Mlungu. Yehofa ndaŵi syosope akusiŵasamalila ŵandu ŵakusalosya cikulupi mwa jwalakwe.—Sal. 22:4, 5.
“Ligongo Cici Mkayicile?”
17. Ana Petulo ŵaganicisyaga ya cici pali pamasile yaka yiŵili cisimanile ni Yesu?
17 Petulo paŵalagaga ni mbungo pa Nyasa ja Galileya mpela mwatusasile pandanda pala, paliji pali papite yaka ciŵandika yiŵili cisimanile ni Yesu. Ngatukumanyilila kuti Petulo ŵaganisyaga cici pandaŵiji. Komboleka kuti jwalakwe ŵaganisyaga yindu yejinji paŵajombokaga Nyasa ja Galileya. Komboleka kuti jwalakwe ŵaganicisyaga yaŵatesile Yesu pakwaposya ulwele akwegwe ŵakwe. Ŵaganisyagajesoni yaŵaŵecete Yesu pa Kulalicila kwa Petumbi. Yesu jwalosisye kuti jwaliji jwakusagulwa jwa Yehofa kapena kuti Mesiya kupitila mu yaŵajiganyaga, soni yakusimonjesya yaŵatendaga ndaŵi ni katema. Pajamalaga miyesi, Petulo jwalijiganyisye kulimbana ni ndamo syakwe syangaŵajilwa syasyaliji woga soni kayicila. Atamose kuti Yesu ŵaliji ali amsagwile kala kuŵa jumo jwa ŵakulijiganya ŵakwe 12 ŵala, nambope, Petulo ŵaliji ali mkulimbanape ni kutenda woga soni kayicila.
18, 19. (a) Asale cindu caŵaciweni Petulo pa Nyasa ja Galileya. (b) Ana Yesu ŵatesile cici Petulo ali aŵendile kuti ajende pacanya pamesi?
18 Palisikuli, cakumasikusiku, Petulo mwacisisimucisya ŵalesile kupalasa liboti. Pagaputaga matumbela gala, ŵaciweni cindu cine cili mkwenda penani pa matumbelago. Komboleka kuti jwalakwe ŵaganisyaga kuti caliji ciwulili ca matumbelago. Nambo cakusimonjesya caliji cakuti cawonekaga mpela ciwulili ca mundu. Yisyene, jwaliji mundu ali mkwenda pacanya pamesi. Mundujo paŵaŵandicilaga, yawonekaga mpela kuti akusaka kwapelenganya jemanjajo. Jemanjajo wakamwile woga ligongo ŵaganisyaga kuti caliji cilengwalengwa. Kaneko mundujo jwaŵecetekasisye acitiji, “Alimbe mtima, ndili une. Akatenda woga.” Mundujo jwaliji Yesu.—Mat. 14:25-28.
19 Petulo jwajanjile kuti, “Ambuje naga ali ŵawojo, asalile kuti mbice kweleko ndili mkwenda pacanya pamesi.” Yaŵatesile Petulo pandandayi yalosisye kuti ŵaliji jwakulimba mtima. Ligongo lyakusangalala mnope kum’wona Yesu ali mkwenda pacanya pamesi, Petulo ŵasakaga kulimbisya cikulupi. M’yoyo jwalakwe ŵasakaga kwenda nawo pacanya pamesipo. Kaneko Yesu ŵam’ŵilasile kuti ajawule kwaŵaliji jwalakwe. Ni Petulo jwatulwice m’libotilyo ni kwika m’nyasa jajasakele mnope ni matumbela. Aganicisye muŵapikanile Petulo ali aliŵete mesi ni kwima mpela ali pa mkuli. Jwalakwe lunda lwam’malile paŵajendaga acijawulaga kwaŵaliji Yesu. Nambo kaneko jwalakwe jwatesilesoni cindu cine.—Aŵalanje Matayo 14:29.
“Paŵaciweni cimbungoco wamkamwile woga”
20. (a) Ana cici cacamtendekasisye Petulo kuti akaŵika nganisyo pa Yesu, soni yakuyicisya yakwe yaliji yatuli? (b) Ana Yesu ŵagombelecesye songa jakusosekwa japi kwa Petulo?
20 Petulo ŵasosekwaga kuŵika nganisyo syakwe pa Yesu. Pelepa Yesu ŵakamulicisyaga masengo macili ga Yehofa kuti Petulojo ajendeje panyasa jajasakele mnope ni cimbungo. Yesu ŵamkundile Petulo kwenda panyasapo ligongo lyakuti ŵalosisye cikulupi mwa jwalakwe. Nambo kaneko Petulo ŵasokonecele nganisyo. Ni tukusaŵalanga kuti, “Paŵaciweni cimbungoco wamkamwile woga.” Petulo paŵatandite kulolecesya mnope matumbela gamakulungwakulungwa gali mkuputa libotilyo mwamacili, soni mesi gali mkumwasikangana mwinani, jwalakwe wamkamwile woga. Jwalakwe jwaganicisyaga ali mkutiŵila, ni kuwila m’nyasamo. Woga uli umtupile mnope, cikulupi cakwe catandite kunandipa. Sambano mundu jwamkolasile kuŵa liganga ligongo lyakuti ŵaliji jwa cikulupi cakulimba, jwatandite kutiŵila mpela liganga. Petulo jwaliji mundu jwakupakombola cenene ng’ambila, nambo pandaŵiji nganajegamila lunda lwakwelu. Jwalakwe jwagumisile acitiji, “Ambuje, angulupusye!” Kaneko Yesu ŵamkamwile pamkono ni kumnyakula. Ali ciŵela m’mesimo, Yesu ŵagombelecesye songa jakusosekwa acitiji, “M’mweji jwacikulupi camnono, ligongo cici mkayicile?”—Mat. 14:30, 31.
21. Ana ligongo cici kayicila kuli kwakogoya, soni mpaka tutende cici kuti tulimbane nako?
21 Ciwusyo caŵawusisye Yesu cakuti “ligongo cici mkayicile?” caliji cakusosekwa mnope. Kayicila mpaka kutusokonasye mnope, soni mpaka kujonanje cikulupi cetu. M’yoyo tukusosekwa kulimbana mnope ni ndamo jakayicila. Ana mpaka tutende yeleyi catuli? Mwakuŵika nganisyo syetu pa yindu yakuŵajilwa. Naga tukuŵika nganisyo syetu pa yindu yayikutujogoya, kututengusya soni yampaka yisokonasye unasi wetu ni Yehofa soni Mwanagwe, nikuti ndamo jakayicila jicitamilicika. Nambo naga tukuŵika nganisyo syetu pa Yehofa soni Mwanagwe, tuciganicisyaga yatutendele, yakututendela, soni yacacitutendela yalumo ni ŵandu ŵane ŵakusiŵanonyela mwanjaŵa, nikuti kayicila ngasikujonanga cikulupi cetu.
22. Ligongo cici kusyasya cikulupi ca Petulo kuli kwakamucisya mnope?
22 Petulo ŵaciweni cimbungo cili mkutondoŵa, paŵamkuyaga Yesu kwawula kulyaliji liboti lila. Kaneko Nyasa ja Galileya jatesile bata. Petulo yalumo ni ŵakulijiganya ŵane ŵala ŵasasile kuti, “Yisyene ŵalakwe ali Mwanagwawo Mlungu.” (Mat. 14:33) Pakwacele, Petulo ŵasangalele mnope mumtima mwakwe. Jwalakwe jwalijiganyisye kuti akakunda woga kumtendekasya kayicila Mlungu soni Yesu. Yisyene kuti jwalakwe jwasosekwaga kucenga yindu yejinji mkanayice pakuŵa Mklistu jwakulimba mpela liganga mwakamulana ni muŵaŵecetele Yesu mkanipaŵe. Nambo jwalakwe jwalingagalingaga mwamtawu kuti akole cikulupi cakulimba. Ana jemanjasoni akusalingagalingaga mwamtawu kuti akole cikulupi cakulimba? Kusyasya cikulupi ca Petulo kucakamucisya mnope.