CHILAMBO CHAPASI NGASICHIJONASIKA
MESI GAMBONE
UMI ukaliji wakusawusya yikaŵe kuti pa chilambo chapasi pangali mesi gambone. Kusala yisyene mesi gali gakusosekwa mnope pa chilambo chosope. Yinyama soni ŵandu akusapata mesi gakumwa kutyochela m’nyasa, sulo, m’malambo soni mesi gagakusaŵa pasi palitaka. Mesiga tukusagakamulichisyasoni masengo pakwitila mbeju syetu.
Ligongo Chichi Nganitukola Mesi Gambone Gakwanila?
Mbali jekulungwa ja chilambo chapasi gali mesi. Nambope, bungwe jine jakulola ya nyengo jasasile kuti, “Pachilambopa pana mesi gejinji, nambo mesi gambone gakuti ŵandu akamulichisyeje masengo gali gamnono.” Atamose kuti mesi gambonega gali gamnono, yikulosya kuti gakaliji gakwanila kuti yindu ya umi yikamulichisyeje masengo. Nambope mesiga gakonanjidwa soni ndaŵi sine yikuŵa yakusawusya kuti ŵandu agapate. Yeleyi yikutendekwa ligongo lya kutupa kwa ŵandu soni kuchenga kwa nyengo. Myoyo, ŵandu ŵakumanyilila chenene ya mesi akuganisya kuti pachiyimaleje yaka 30 kusogoloku, ŵandu ŵakwana 5 biliyoni ngasakola mesi gambone gakwanila.
Chilambo Chapasi Ŵachipanganyisye Kuti Chikajonasika
Chilambo chapasi ŵachipanganyisye m’litala lyakuti mesi gakamalaga. Yindu mpela litaka, ya umi yayikusasimanikwa m’mesi, soni kuŵala kwa lyuŵa yikusakamuchisya kuti mesi gaŵeje gambone. Kwende tulole maumboni gane gakulosya kuti chilambo chapasichi ŵachipanganyisye m’litala lyakuti chikajonasika.
Litaka mpaka likamuchisye kutyosya yindu yejinji yayikusajonanga mesi. Nambosoni pana yakumela yine yayikusasimanikwa m’malambo yayikusamanyika kuti yikusatyosya mpweya wa nayitulojeni, fosifalasi, soni mitela jakusakamulichisya masengo ŵandu pakuwulaga tulombo.
Ŵasayansi amanyilile yagakusatenda mesi pakuliswejesya mwachilengedwe. Mesi gagakuwutuka mnope gakusasungunukula yindu yakunyalaya yayigwilile m’mesimo kaneko mabakiteliya gakusatyosya yindu yakunyalayayo.
Ngonokono sine sya m’mesi sikusakombola kutyosya mitela jakogoya jajigwilile m’mesi soni sikusakombola kutenda yeleyi kwa masiku gamnono. Komboleka kuti ngonokonosi ni syampaka sikombole kuswejesya chenene mesi kulekangana ni mwampaka yitendele yakumela.
Chilambo chapasi chikusasunga mesi pakamulichisya masengo litala line lyakwe. Litala lyakwe lili lyakuti lyuŵa palikuŵala mesi gakusajawula kwinani kaneko wula pajigwile mesi gakusawujilasoni pachilambo chapasi. Kajende ka mesi keleka soni mwayikusatendela yindu yine ya m’chilengedwe yikusakamuchisya kuti mesi gakamalaga.
Yakutenda Ŵandu Pakusaka Kuti Mesi Gaŵeje Gambone
Malo gosope gagakwete mesi gambone mpaka gapitilisye kuŵa gachasa naga tukusalinganya mwachitema malo gagakusulula mawuta soni naga tukusajasa mwakuŵajilwa mitela jakogoya
Ŵandu ŵakumanyilila chenene ya mesi akusatulimbikasya kuti tutendeje yampaka tukombole pakusamalila mesi. Kuti mesi gapitilisye kuŵa gambone, jemanjaji akusiŵalimbikasya ŵandu ŵakwete magalimoto kuti alolechesyeje kuti magalimoto gawo ngagakwasa oyilo. Jemanjaji akusiŵalimbikasyasoni ŵandu kuti akajasilaga mitela soni yindu yapoyisoni mu yimbusi ya mesi.
Ŵandu ŵane ŵalunda mnope apatile matala gasambano gakusakamulichisya masengo pakutyosya njete jajikusasimanikwa m’mesi ga m’nyasa. Chakulinga chawo chili chakuti paŵeje mesi gejinji gambone kumwa.
Nambope kuti mesi gambone gapitilisye kusimanikwa, pakusosekwa yindu yejinji. Litala lyakusakamulichisya masengo pakutyosya njete m’mesi ga m’nyasa lili litala lyakusawusya ligongo likusasaka mbiya syejinji nambosoni machili. Mu lipoti lya bungwe ja United Nations lya 2021 lyakusala yakusamalila mesi lyasasile kuti, “Tukusosekwa konjechesya kwa maulendo gaŵili yindu yatukutenda apano pakusamalila mesi pa chilambo chosope.”
Yajikusasala Baibulo Yikusatupa Chembecheyo
“Mlungu . . . ni jwakusagakwesya madondo ga mesi kwinani kutyochela pasi pano, soni jwalakwejo akusapakombola kugatenda mawunde kuti gaŵe ula. Mawundego ni gakusagwisya ula pasi pano, nipo ulajo ni jikusijigwaga mwakwanila pa ŵandu wosope.”—Yobu 36:26-28.
Mlungu jwapanganyisye kuti yindu ya m’chilengedwe yijendeje pakusaka kuti mesi pachilambopa gakamalaga.—Jwakulalichila 1:7.
Agambe kuganichisya ayi. Ligongo lyakuti Mlungu ŵapanganyisye chilambo chapasi nambosoni mesi gambone, yili yakupikanika kukulupilila kuti jwalakwe ali jwakusachilila soni akwete machili gakumasya yakusawusya yayitandikasisye ŵandu. Aŵalanje ngani ja mtwe wakuti “Mlungu Jwasasile Kuti Chilambo Chapasi Ngasichijonasika,” papeji 15.