Kulola Yayikutendekwa M’yilambo Ya Ku America

Kusamalila Somba ni Yinyama Yine ya M’mesi

Ciwanja cakusamalila yinyama pacilambo cosope ca Wildlife Conservation Society (WCS) casasile kuti, “Tupatile kuti ciŵalanjilo ca ngala, makonokono, soni somba catupile m’malo mwajakanyisye boma kuyiwulaga yinyamayi,” m’cilambo ca Belize ni yilambo yine yakusyungulila cilamboci. Casasilesoni kuti, “Pakusajigala caka cimo kapena yaka 6 kuti ciŵalanjilo ca somba soni yinyama yakusayiwulaga mnope ŵanduyi citupe. Nambo kuti ciŵalanjiloci citupe mnope . . . pakusajigala yaka yejinji.” Janet Gibson, jwamkulungwa jwa ciwanja ca WCS, pakusala ya cilambo ca Belize jwatite, “Kola malo gakusunjila somba ni yinyama yine ya m’mesi kuti ŵandu akayiwulagaga mpaka kukamucisye kuti yikamala.”

YAKUSOSEKWA KUYIGANICISYA: Naga yakupanganyikwa yosope ya umi yikusakombola kutupa mwakuŵelekana, ana yeleyi ngayikulosya kuti pana jwinejwakwe jwalunda juŵayipanganyisye kuti yitendeje yeleyi?—Salimo 104:24, 25.

Kunandiya Kulaga Nganisyo Pali Kumasengo

Pakuwungunya kwakwatendekwe mumsinda wa Vancouver, m’cilambo ca Canada, ŵapatile kuti, naga ŵandu akusalola mautenga pa kompyuta kapena pa foni jawo katatu palisiku pakukamula masengo, ngaŵa mkulipikana kuti yindu yakanganice, kulekangana ni kulolaga ndaŵi ni katema. Kostadin Kushlev, juŵalongolelaga pakuwungunyaku jwatite, “Ŵandu ŵangawusimana mtima pangani jakulola mautenga pa kompyuta kapena pa foni. Nambo kulingalinga kuti ukalolaga ndaŵi ni katema yikusakamucisya kuti ukalipikanaga kuti yindu yikukanganice.”

YAKUSOSEKWA KUYIGANICISYA: Pakuŵa tukutama ‘mu ndaŵi jakusawusya,’ ana kupata matala gakunandiya kulipikana kuti yitukanganice ngaŵa kwakamucisya?—2 Timoteo 3:1.

Yaciwawa M’cilambo ca Brazil

Ciwanja cine cagulusya ngani lina lyakwe Agência Brasil casasile kuti yaciwawa yikutupa mnope m’cilambo ca Brazil. Mu 2012, ciŵalanjilo ca ŵandu ŵakuwulajidwa capundile 56,000. Boma jatite ciŵalanjiloci cili cakwela mnope kulekangana ni yaka yine yosope. Luís Sapori, jwakulolela ya citeteyo m’cilamboci jwasasile kuti kutupa kwa ciŵalanjiloci kukulosya kuti ndamo syambone sikumala. Jwasasilesoni kuti, ŵandu palesile kucimbicisya malamusi ga m’cilambo, “akusatanda kutenda yaciwawa kuti apate yakusaka.”

ANA AKUMANYILILA? Baibulo jasasile kala kuti jiciyika ndaŵi jele ‘cinonyelo cicimala’ soni ŵandu ŵajinji caciŵa ŵangapikanila malamusi.—Matayo 24:3, 12.