12 KALEBI
Owo khaahiyale ororomeleya wa Muluku awe
OKATHI Moise aatthyanwe awe wExiitu, aahiyariwa mwaana iihaniwa Kalebi. Anamuyari awe yaari a nloko na Isarayeli, nave yaari ipottha. Nnaamwi aahuuwale ntoko epottha, owo aahitaphuwa. Okathi Kalebi aarina awe iyaakha 40, Moise aahitthikela wExiitu, okhala wiira Yehova aahimuruma wiira awoopole atthu awe, nloko na Isarayeli. Woonasa wene, Kalebi aahitikinihiwa ni moota Yehova aarumeelale awe ikuru sawe, okathi aakumihenrye awe ihukhumu 10, aahunle awe ephareya Yooxeerya ni aawooponle awe aisarayeli wExiitu.
Kalebi khaaliyanle itthu iye siiraneyale, nave moohaanyiherya, saahilipiha waamini wawe. Owo khaahiyale ororomeleya, hata okathi yoole aisarayeli akina yaahiyale aya omwaamini Yehova ni yahaamwiiwelenle aya omwaako Sinayi, nuumala ovira miyeeri vakhaani akhumme ene wExiitu. Ohivinre okathi munceene, Kalebi aahivahiwa muteko wa vameekhaaya, wiira orowe ahottele elapo yooleiheriwa, vamosa ni Yooxuuwa ni alopwana akina 10, yaawo yaari makhulupale a wIsarayeli.
Moolipa murima, alopwana ale 12 yaahirowa oKanaani. Awo yaahiviriha mahiku 40 yeettelelaka muttetthe ole, wiira yaasuwele atthu ni itthu sikina sa muttetthe ole. Awo yaatthinke akunxe ene ifuruta, ohela muhina iwuuva soowaatta seiyo saakuxiwe ni alopwana anli. Masi okathi yaaronwe aya waaleela aisarayeli ele yaawehale aya, Kalebi aahixankiheya mwaha wa itthu anamahottela ale 10 yaahimmye aya. Biibiliya onihimya so: “Awo yaanithipelela waaleela aisarayeli itthu soohiloka”. Alopwana ale 10 yaahimya wiira khivaaweryaneya waaxintta akanaani, maana yaari atthu aalupale ni oowerya vanceene. Yaahihimya-tho wiira yaari a osuulu wa manefili, yaawo yaapwetexiwe okathi wa mutaaseke. Atthu ootheene yaahikhulumuwa, akina yaahipacerya omuthanla muhooleli wiira aattikiherye wExiitu.
Kalebi ni Yooxuuwa yaahikhalana moonelo woovirikana. Awo yaahimananiha waalipiha atthu ale, ariki: “Yehova ori ni hiyo. Tivo, muhiwoove”. Masi eyo yaarootepa waanyoonyiha aisarayeli ale oohaamini. Awo yaaniphavela onvonya maluku Kalebi ni Yooxuuwa!
Nuumala Yehova wuupuwela itthu sootheene aapanke awe, wiira owoopole atthu ale mmatatani mwa atthu a wExiitu, nlelo ahinaamini wiira aamwaakhaliherya, owo aahinyoonyiheya vanceene. Hata vari siiso, Yehova aahiweha waamini ni olipa murima wa Kalebi ni Yooxuuwa ni aahihimya so: “Murumeyi aka Kalebi aahivirikana ni atthu akina, ni okathi wootheene onnikiiwelela ni murima awe wootheene.” Yehova aahilakela wiira aisarayeli ale ootheene oohaamini, yaamookhwa moothakoni.a Masi Kalebi ni Yooxuuwa yaarowa okhala ni ekurupu ya atthu vakhaani, yaawo yaarowa okela Elapo Yooleiheriwa.
Kalebi khaahiyale omuroromela Yehova, hata okathi yoole aisarayeli yahaaminni aya ni yaaphavela aya omwiiriha etthu yootakhala
Iyaakha 40 aisarayeli yaari aya moothakoni, Kalebi khaahiyale wooniherya waamini ni olipa murima, omukhaliheryaka Moise moororomeleya. Nuumala Moise okhwa, Yooxuuwa aahithanliwa wiira aakhaliherye aisarayeli olapuwa muro Yordani ni okela Elapo Yooleiheriwa. Kalebi khaahiyale oororomeleya ni aahimukhaliherya muhooleli aathanliwe niinaano ni Yehova. Hata nuumala wuuluvala, Kalebi aari nakhotto oolipa murima ni aahiwana ni awanani a Muluku oKanaani.
Nuumala atthu a Muluku olapuwa muro Yordani, saahivira iyaakha 6. Mpantta muulupale wa Elapo Yooleiheriwa waanikhaliwa. Vano waahiphiya okathi wiira Kalebi othanle opuro aaphavela awe wiira okhaleke ni amusi awe. Owo aahithanla oHebroni, opuro yoole anamahottela ale 10 yaahimya aya wiira khivaaweryaneya okuxa, mwaha wa anakhotto yaakhala weiwo. Okathi aarina awe iyaakha 85, Kalebi aanisuwela ni okupali ele yaarowa wiiraneya, oriki: “Yehova onookhala ni miyo, ni kinoowoomola atthu awo ntoko Yehova oleihenrye awe”. Nto ti yeeyo yiiraneyale. Kalebi aahikuxa epooma, onakhala memmo. Biibiliya onihimya wiira: “Nto elapo yaahimumula, ehinawaniwa-tho ekhotto.”
Nuuvira iyaakha sinceene, Moise aahimuleela Kalebi wiira: “Moomutthara Yehova, Muluku aka ni murima wootheene”. Vannooneya wiira Kalebi aakhala ni aaneettela moolumo ala, mpakha okhwa wawe. Nuumala ohihimuxiwa, moohaanyiherya onrowa opakaka etthu emosa-ru!
Musome yoowiiraneya ela mbiibiliyani, soolepa sinittharelana:
Nikoho para ovaanela:
Kalebi oonihenrye sai olipa murima?
Mutokose itthu sikina
1. Ntoko enihimya aya eliivuru ya Mammeru 13:23, xeeni ninhimya ahu wiira iwuuva sa Elapo Yooleiheriwa saari suulupale? (Owehaweha 15/06/2006 epaax. 16 itti. 1-2)
2. Xeeni ohimyaka wiira Elapo Yooleiheriwa yaari yooruwerya, ntoko Kalebi ni Yooxuuwa yaahimmye aya? (Mmr. 14:8; Owehaweha 01/03/2011 epaax. 15) A
Institute of Archaeology/Hebrew University © Tel Rehov Excavations
Eteseenyu A: Nipuro na oloko naari wIsarayeli, nenno naaphwanyaneya oravo, na etthu yoowiiraka iyaakha 3.000.
3. Okathi atthu yaari aya oKadexi, Moise aahaaruma alopwana 12 wiira yeettelele elapo ele. Niireke waanihala mukwaha woorakama wiira aphiye Elapo Yooleiheriwa? (Owehaweha 15/10/2004 epaax. 17 itti. 11-12) B
Eteseenyu B
4. Yehova aareelinhe sai waamini ni olipa murima wa Kalebi? (Owehaweha 01/10/2006 epaax. 18 etti. 11)
Muupuwelele itthu mwiixuntte anyu
Nnaamwi oonihenrye waamini, Kalebi aahaana weettakasa moothakoni ni aisarayeli yaahanle. Hata vari siiso, aahiiyeviha ni khaahiyale omuroromela Yehova. Okathi xeeni nikhanle ahu ootthara ntakiheryo na Kalebi?
Ntakiheryo na Kalebi ninnikhaliherya sai, okathi nintumereriwa ahu opaka etthu ni “anamunceene”? (Okhu. 23:2) C
Efootu C
Munrowa otthara sai ntakiheryo na olipa murima wa Kalebi?
Muupuwele yoowiiraneya yootheene
Yoowiiraneya ela enikiixuttiha exeeni sa Yehova?
Yoowiiraneya ela enivarihana sai ni yoolakela ya Yehova?
Etthu xeeni kiniphavela aka omukoha Kalebi nuumala ohihimuxiwa?
Mwiixutte itthu sikina
Nvarerye moota waamini wa Kalebi waavarihana aya ni olipa murima. Musome mwaha oni:
“Olipa murima mwaha wa omoova Muluku ni waamini” (Owehaweha 01/10/2006 ipaax. 16-19 itti. 1-12)
Nnaamwi aarina iyaakha 85, xeeni Kalebi aakhanle awe oohimya so: “Miyo kaahimutthara Yehova, Muluku aka, ni murima wootheene”? (Yox. 14:8) Musome mwaha oni:
“Niireke munnimutthara Yehova ni murima anyu wootheene?” (Owehaweha 15/05/1993 ipaax. 26-29)
a Yoothanla ya Yehova khiyaahela muhina alevi nnakhala aisarayeli yahaaphiyerinhe iyaakha 20. — Mmr. 14:29.