13 YOOXUUWA
Owo aahiiwelela nnaamwi ahiiwexenxe
YOOXUUWA iira owehaka oYeriko, epooma yeeyo Muluku aamurumme awe otuphela ni opwetexa. Opuro owo, Yooxuuwa aahuupuwela etthu aaleeliwe awe ni Yehova, ohalaka vakhaani Moise okhwa, oriki: “Mulipe murima ni mwiilipihe”. (Otum. 31:23) Nuuvira okathi, Yehova aahimuleela-tho Yooxuuwa wiira: “Mulipe murima paahi ni mwiilipihe vanceene”. (Yox. 1:7) Tthiri, Yooxuuwa aahaana olipa murima. Mwaha wa xeeni?
Nnaamwi oYeriko wahaakhanle muttetthe muulupale, epooma eyo yaahitekeleliwa ni exiri yuulupale mapuro ootheene. Eyo yaarowa okhala epooma yoopacerya aisarayeli yaarowa aya otuphela wiira akuxe Elapo Yooleiheriwa. Atthu a oYeriko, yaari ootakhala. Iyaakha sinceene saavinre, Yehova aahimuleela Abrahamu wiira atthu a wAmori, eyo piiyo, atthu ootheene a oKanaani yaari ootakhala murima. Awo yaaniraruwa mapuro yaakokhorela aya amuluku aya, yaanaakokhorela amuluku eethiru, yaanirupihana alopwana-ru aahiiso athiyana-ru, yaanaarupiha anamwane, yaanirupiha inama ni yaanaapaha anaaya wiira yaavahe mukuttho amuluku aya oohiirya. Tthiri, atthu a oKanaani yaari ootepa otakhala, mpakha Yehova ohimya wiira elapo yaarowa owuumula aahiiso yaamwaarapheya! (Onam. 18:3, 6, 21-27) Yehova aahihimya wiira wamphiya okathi ahaarowa awe ovilela-tho otakhala murima wa atthu ale ni wiira aamwaapwetexa. (Maph. 15:16) Vano nihiku nlo naahiphiya. Nto eyo yaarowa wiiraneya sai?
Malakiheryo Yooxuuwa aavahiwe awe ni Yehova sa moota wootuphela oYeriko, khiyaavareleya muteko para moonelo wa anakhotto
Muluku aarowa omurumeela Yooxuuwa ni anakhotto awe. Anakhotto ale yaari oolikana ene wiira atthare malakiheryo a Yehova. Yehova aarowa opacerya opwetexa oYeriko, wiira omala-malihe otakhala wootheene elapo ele. Masi, malakiheryo Yehova anvahale awe Yooxuuwa, yaakhala ntoko khiyaavareleya muteko. Yehova khaamulenle Yooxuuwa wiira otuphele oYeriko, nnakhala ovirihe okathi munceene orukurenrye ene epooma ele. Masi aamulenle wiira aahaana weetta. Yooxuuwa aahaana weetta oYeriko orukureryaka mahiku 6, khula nihiku ekwaha emosa. Nave, anamukuttho yaahaana weetta vamosa ni atthu ale, akina a yaawo ateexale ene nivuku na nivarihano, nave atthu akina arumihaka malope. Vano, nihiku na neethanu nenli, ootheene aya yaahaana weetta arukureryaka epooma ele ikwaha 7, nuumala-vo, yaahaana okhuwela.
Yooxuuwa aanisuwela saana owana ekhotto. Masi ekwaha ela, vanikhala wiira enamuna aarowa awe owana, khiyaalonke para apinaatamu ni anakhotto akina. Ankhi vakhala wiira aisarayeli yaamuxinttiwa? Atthu a ipooma sikina sa oKanaani yaarowa wuupuwela exeeni? Niireke akanaani khiyaarowa woona wiira aisarayeli khahiyo etthu?
Yehova aahipaka etthu wiira Yooxuuwa ohihiye omuroromela. Mwa ntakiheryo, okathi Yooxuuwa aarumme awe anamahottela anli orowa oYeriko, awo yaahisuwela wiira alopwana a epooma ele yaaniwoova vanceene aisarayeli. Nuumala-vo, Yehova aahipaka mwiiriirya, eemexaka maasi a muro Yordani wiira aisarayeli alapuwe.
Mwaha wa wuupuwelela itthu iye, waamini wa Yooxuuwa waahincerereya. Nto owo aahooniherya olipa murima ni aahiiwelela. Vano, aahaahoolela anakhotto awe wiira arukurerye oYeriko. Anamukuttho yaahirumiha malope aya. Nto, epooma ele yaari yoomaaleleya, okhala wiira “yaahiwaliwa oratteene”, maana atthu a epooma ele yaanoova. Mmeeloni mwaya, Yooxuuwa ni anakhotto awe yaahirukurerya epooma ele ekwaha ekina, apakaka itthu sootheene Yehova aarumme awe. Awo yaaniira siiso nihiku ti nihiku, mpakha mahiku 6. Nuumala-vo, naahiphiya nihiku na neethanu nenli.
Nihiku nle nimosa paahi, Yooxuuwa ni anakhotto awe yaahirukurerya oYeriko ikwaha 7. Nuumala-vo, amalihaka-ru orukurerya ekwaha ya neethanu nenli, awo yaahipaka etthu ekina. Yooxuuwa aahikhuwela ni nsu noowiiwanyeya oriki: “Mukhuwele, okhala wiira Yehova ohoovahani epooma ela!” Nto, awo khiyaalipelenle okathi munceene. Biibiliya onihimya so: “Nuumala atthu wiiwa . . . okhuwela ntoko anakhotto, ixiri sa epooma saahimora”.
Yooxuuwa ni anakhotto awe yaahikela epooma ele ni yaahipwetexa itthu sootheene saarina okumi, ntoko yaarummwale aya ni Yehova. Okhaliheriwaka ni Yehova, Yooxuuwa ni anakhotto awe yaahikuxa ipooma sikina ni maloko makina. Vano, Yehova aahireeliha elapo ele omala-malihaka itthu sootakhala saapakiwa ni atthu a wAmori!
Masi mpantta mmosa mwaamukhaani wa exiri ya oYeriko, khiwaamonre. Mwaha wa xeeni? Mwaha woowi muthiyana mmosa aahooniherya omwaamini Muluku. Muru onittharelana, nnoothokorerya mwaha owo.
Musome yoowiiraneya ela mbiibiliyani, soolepa sinittharelana:
Nikoho para ovaanela:
Yooxuuwa oonihenrye sai olipa murima?
Mutokose itthu sikina
1. Mpantta xeeni wa Biibiliya woonasa wene Yooxuuwa aasoma awe? (Owehaweha 01/12/2009 epaax. 17 etti. 4, enoota) A
Eteseenyu A
2. Aisarayeli ahinatthi orukurerya oYeriko, etthu xeeni Yehova anvekenle awe Yooxuuwa wiira opake? Xeeni malakiheryo awo yaakhala aya ntoko khiyaavareleya muteko? (Yox. 5:2-8; Owehaweha 10/2018 epaax. 23 itti. 5-7)
3. Itthu xeeni sinooniherya wiira oYeriko waahixinttiwa ohirukureriwe mahiku manceene ni anakhotto? (Owehaweha 15/11/2015 epaax. 13) B
Kennedy, Titus (2023). The Bronze Age Destruction of Jericho, Archaeology, and the Book of Joshua. Accessed via researchgate.net. Licensed under CC by 4.0 DEED
Eteseenyu B: Murinki woovya, yoowo waaheliwa ipyo ori ene oYeriko wa khalai
4. Moota xeeni eprofesia eri Yooxuuwa 6:26 enilavula sa oYeriko, yiiraneyale aya? (Owehaweha 15/09/1998 epaax. 21 etti. 8)
Muupuwelele itthu mwiixuntte anyu
Xeeni Yooxuuwa aaroromela awe sooleiherya sa Yehova? (Yox. 23:14) Olelo-va, ninrowa okhalana sai nroromelo nimosa-ru?
Ntakiheryo na Yooxuuwa, ninnikhaliherya sai otthara malakiheryo anivahiwa ahu ni mutthenkeso wa Yehova? C
Efootu C
Munrowa otakiha sai olipa murima wa Yooxuuwa?
Muupuwele yoowiiraneya yootheene
Yoowiiraneya ela enikiixuttiha exeeni sa Yehova?
Yoowiiraneya ela enivarihana sai ni yoolakela ya Yehova?
Etthu xeeni kinrowa aka omukoha Yooxuuwa nuumala ohihimuxiwa?
Mwiixutte itthu sikina
Moota xeeni ntakiheryo na Yooxuuwa ninnikhaliherya aya wiixutta etthu ni atthu oowuuluvala? Nave ninnikhaliherya sai ororomela sooleiherya sa Muluku ni okhala oororomeleya hata okathi munna onninyoonyiha awe? Musome mwaha oni:
“Ele Yooxuuwa yuupuwenle awe” (Owehaweha 01/12/2002 ipaax. 9-12)
Mwaakhaliherye aniinyu wiixutta etthu ni ele yaamwiiranenle Yooxuuwa.