Die Yen o Mudiaphiyọ ra Vwọ “Vwẹ Ẹro hwa Osa rẹ Ẹro”?

Ẹkpahọnphiyọ rẹ Baibol na

Urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na, ọyen ọvo usun rẹ Irhi rẹ Ọghẹnẹ vwọ kẹ ihwo rẹ Izrẹl womarẹ Mosis. Jesu vwanriẹn Urhi yena vwẹ Ota rọyen vwẹ enu Ugbenu. (Matiu 5:38, King James Version; Eyanno 21:24, 25; Urhi Rivẹ 19:21) Urhi na mudiaphiyọ nẹ a da cha vwẹ oja re ihwo ri churhi, e je gboja kẹ ayen vwo nene oborẹ ayen ruru.a

Urhi na shekpahen umwemwu rẹ arogba rẹ ohwo ru vwọso ọrivẹ rọyen. Vwọ kpahen ohwo rọ vwẹ arogba ru umwemwu, Urhi rẹ Mosis da ta: “Ubeku sun ubeku, ẹro sun ẹro, ubiako sun ubiako; obo rọ wan ọrivẹ na oma te eriyin a je wan oma rhe.”—Livitikọs 24:20.

Die yen ọdavwẹ rẹ urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na?

Urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na vwẹ uturhi kẹ ihwo rẹ ayen vwọ reihri-i. Ukperẹ ọtiọyen, ọ nerhẹ iguẹdjọ na se gboja kẹ ihwo te asan ro fori, ukperẹ ayen vwo sianro gan nọ yẹrẹ vwẹ ẹro ọlọlọhọ vwo ni umwemwu ọgangan.

Urhi na je nẹrhẹ ihwo se oma bruche siẹrẹ ayen de vwo ẹwẹn rẹ ayen vwọ wan ihwo efa oma. Urhi na da ta: “Otu ri chekọ [re mrẹ orhiẹn-ebro rẹ Ọghẹnẹ kpahen irumwemwu] ki nyo, oshọ ko mu ayen, ayen gbi se ru umwemwu ọtiọye na vwẹ ohri wẹn ọfa-a.”—Urhi Rivẹ 19:20.

Urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na shekpahen Inenikristi?

Ẹjo, kidie ọyen ẹbẹre ọvo rẹ Urhi rẹ Mosis rẹ ughwu rẹ Jesu phioba phiyọ.—Rom 10:4.

Dedena, urhi na nẹrhẹ a riẹn iroro rẹ Ọghẹnẹ. Kerẹ udje, o djerephia nẹ Ọghẹnẹ reyọ ẹro ọghanghanre vwo ni orhiẹn-abavo. (Une Rẹ Ejiro 89:14) O ji dje oborẹ orhiẹn ọsoso rọyen yovwin te, rọ vwọ tanẹ “umuchẹghwọ” yen ọyen cha ghwọ ku irumwemwu.—Jerimaya 30:11.

Ororochọ rẹ ihwo vwo kpahen urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na

Ororochọ rẹ ihwo: Urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na gan nọ.

Uyota: Urhi na rhọnvwere nẹ a vwẹ ọkon vwo gboja kẹ ihwo-o. Ukperẹ ọtiọyen, ọ cha nẹrhẹ iguẹdjọ na fuẹrẹn oborẹ erọnvwọn phia wan, kugbe oborẹ umwemwu na dia arogba te, tavwen ayen ki brorhiẹn rẹ oja ra cha vwọ re ihwo ri ru umwemwu. (Eyanno 21:28-30; Ukeri 35:22-25) Ọtiọyena, Urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na rha nẹrhẹ e sianro gan nọ-ọ.

Ororochọ rẹ ihwo: Urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na rhọnvwephiyọ ihri-ẹriọ.

Uyota: Urhi rẹ Mosis na da ta: “Wa reihri-i eyẹ we phi ota rẹ emọ rẹ ihwo rẹ ovwan phihọ evu-un.” (Livitikọs 19:18) Ukperẹ o vwo jiri ihri-ẹriọ, Urhi na nẹrhẹ ihwo na vwẹroso Ọghẹnẹ vẹ ihwo ro vwo mu nẹ ayen che brorhiẹn ro shephiyọ.—Urhi Rivẹ 32:35.

Jesu kpo ororochọ ọvo vi

Jesu riẹnre nẹ ihwo evo chahen urhi rẹ “vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro” na. Ọtiọyena, ọ da kpọ ayen vi, rọ vwọ ta: “Wo ji nyo ra vwọ ta nẹ, a vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro ako hwa osa rẹ ako: ẹkẹvuọvo me ta kẹ wẹ nẹ, Wọ vẹ ohwo umwemwu sioma-a, ẹkẹvuọvo ohwo da teye owẹ ọhwa rẹ obọrhe, rhẹriẹ ọrivẹ kẹ.”—Matiu 5:38, 39.

Jokaphiyọ eta rẹ Jesu nana, “wo ji nyo ra vwọ ta nẹ.” O muẹro nẹ ilori rẹ ẹga evo ri jiri ihri-ẹriọ yen ọ ta ota kpahan. Ohwo ọvo ro yono Baibol kodo re se Adam Clarke da ta: “Ọ họhọre nẹ ihwo rẹ Ju vwẹ urhi rẹ [vwẹ ẹro hwa osa rẹ ẹro na] . . . vwọ yọnrọn obọ vwọ jeghrẹn yẹrẹ reihri.” Ilori rẹ ẹga na wene ọdavwe rẹ Urhi rẹ Ọghẹnẹ rẹ ayen vwo jiri ihri-ẹriọ.—Mak 7:13.

Vwọ fẹnẹ ayen, Jesu djerephia phephẹn nẹ ẹguọnọ yen e mu Urhi rẹ Ọghẹnẹ kpahen. Ọ da ta: “Guọnọ Ọrovwohwo Ọghẹnẹ wẹn . . . Ọnana hẹ urhi rẹsosuọ kugbe ọ rọ marho. Ọ ro chekọ je họhọ ọnana, guọnọ ọrivẹ wẹn kirobo wọ guọnọ oma wẹn. Enu rẹ irhi nana ivẹ na, otu rẹ emraro na kugbe irhi na mudia phihọ.” (Matiu 22:37-40) Jesu yono avwanre nẹ ẹguọnọ yen e che vwo vughe idibo rọyen, ọ dia ihri-ẹriọ-ọ.—Jọn 13:34, 35.

a Ọke evo, a vwẹ ota rẹ Latin re se lex talionis vwo se Urhi nana re ji vwo ruiruo vwẹ ekogho sansan vwẹ ọke awanre.