June

Enẹna, avwanre mrẹ erere vwo nẹ ọtanhirhe rẹ izobo ri Kristi na cha re. Kerẹ udje, Jihova vwẹ imwemwu rẹ avwanre vwo ghovwo avwanre fikirẹ izobo rẹ ọtanhirhe na. Ọ rha rhọnvwe vwo ghovwo avwanree, ọ churhi vuọvoo. Ẹkẹvuọvo ọyen obo rọ guọnọ ru. (Une 103:3, 10-13) Itu evo se no nẹ ayen muwan rẹ evwoghovwo ri Jihovaa. Vwọrẹ uyota, o vwo avwanre vuọvo ro muwan rọyeen. Ọyinkọn Pọl riẹnre nẹ ọyen “fo ohwo re se ọyinkọ-ọn.” Vwọba, ọ da ta: “Womarẹ ẹse rẹ Ọghẹnẹ re muwan rọyeen yen me vwọ hẹ obo re me hepha na.” (1 Kọr. 15:9, 10) Siẹrẹ avwanre de kurhẹriẹ nẹ imwemwu rẹ avwanre, Jihova vwo ghovwo avwanre. Diesorọ? Ọ dia kidie nẹ e muwan rọyeen, ẹkẹvuọvo o vwo ẹguọnọ rẹ avwanre. Ọ da dianẹ ẹwẹn kpokpo uwe kidie wo roro nẹ wo muwan rẹ evwoghovwo ri Jihovaa, karophiyọ nẹ ọ dia fikirẹ ihwo rẹ umwemwu kanre oma yen nẹrhẹ Jihova ru ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ ọtanhirhe naa, ẹkẹvuọvo o ruro fikirẹ irumwemwu re guọnọ kurhẹriẹ.—Luk 5:32; 1 Tim. 1:15. w25.01 26-27 ¶3-4

Avwanre che se sun oborẹ ihwo efa ta yẹrẹ oborẹ ayen ruẹ avwanree, ẹkẹvuọvo avwanre se sun oborẹ avwanre che ru. Obo ra guọnọre nẹ e ru ọkieje yen e vwo ghovwo. Diesorọ? Kidie avwanre vwo ẹguọnọ ri Jihova, ọ je guọnọ nẹ avwanre reyọ vwo ghovwo. Siẹrẹ ophu na da gan nọ a gbe rhọnvwe vwo ghovwoo, ọnana sa nẹrhẹ e ru obo re brare tobọ je nẹrhẹ a so okpetu kẹ oma rẹ ohwo. (Isẹ 14:17, 29, 30) Siẹrẹ avwanre da kpairoro vrẹ ophu, a rha cha vwẹ ẹwẹn rẹ ọkon vwo nene ihwo efa yeriin, ọnana je cha nẹrhẹ e ru obo ri yovwirin. E rhe che mu ẹwẹn kpahen obo re phiare naa, kẹ avwanre ji che yeren akpọ rẹ omavwerhovwẹn. Mavọ yen avwanre se vwo si ophu nẹ evun? Idjerhe ọvo yen a vwọ kẹ oma rẹ avwanre ọke. Siẹrẹ ohwo da wan oma gangan, e de muo kpo asan ra da sa hworhẹ ora na, ko, je vwẹrote nu, ọ je cha reyọ ọke ora na ki kpo. Ọtiọyen ọ je hepha nẹ, a je guọnọ ọke e ki se si ophu nẹ evun tavwen e ki se vwo ghovwo ohwo nẹ ubiudu rhe. (Aghwo. 3:3; 1 Pita 1:22) Rẹ Jihova nẹ ọ cha wẹ uko wọ sa vwọ reyọ vwo ghovwo. w25.02 16-17 ¶8-11

Idje rẹ iyono rẹsosuọ na yen okurhẹriẹ, esegbuyota, omaebrophiyame, kugbe evrẹnushi na. (Hib. 6:1, 2) Enana evo usun rẹ iyono rẹ Inenikristi eje segbuyota. Ọnana yen sorọ ọyinkọn Pita vwo djunute ayen ọke ro vwo ghwoghwota vwọ kẹ otu na vwẹ Pẹntikọst. (Iruo 2:32-35, 38) Ofori nẹ e rhiabọreyọ iyono rẹsosuọ nana tavwen a ke sa dia idibo ri Kristi. Kerẹ udje, Pọl vwẹ orhọesio phia nẹ kohwo kohwo rọ sen uyono rẹ evrẹnushi na jẹ ọ vwọso esegbuyota rẹ Inenikristi vwori eje. (1 Kọr. 15:12-14) Ẹkẹvuọvo, e jẹ erianriẹn rẹ iyono rẹsosuọ na ọvo te kẹ avwanree. Vwọ fẹnẹ iyono rẹsosuọ ri Baibol na, ọ dia irhi ri Jihova ọvo yen iyono ikokodo nana churobọ sii, i ji churobọ si odjekẹ rọyen re cha avwanre uko vwo vwo ẹruọ rẹ oborẹ O roro. A sa vwọ mrẹ erere nẹ iyono nana, ofori nẹ e yono, roro kokodo kpahen Ota rẹ Ọghẹnẹ je davwẹngba vwọ reyọ ayen vwo ruiruo. E de ru ọtiọyen, ke che yono oma rẹ avwanre phiyọ obo re bru erhiẹn re vwerhen Jihova oma. w24.04 5 ¶12-13

Ọghẹnẹ karophiyọ Jona nẹ ihwo ri Ninive tobọ “riẹn obọrhe eyẹ obohwẹre raye-en.” (Jona 1:1, 2; 3:10; 4:9-11) Ọke vwọ yanran na, Jesu da reyọ udje yena vwo yono ihwo kpahen arodọnvwẹ kugbe orhiẹn ọsoso ri Jihova. Ẹdjọeguo” vọ yen ihwo ri Ninive de che “vrẹn”? Jesu tare nẹ “evrẹnushi rẹ ẹdjọeguo” cha dia vwẹ obaro. (Jọn 5:29) Usuon rẹ Ẹgbukpe Uriorin rọyen na yen ọ rionbọ ra, rọ dia ọke ra da cha rhọvwọn ihwo re dia “evwata kugbe ihwo ri jẹ evwata ẹdia.” (Iruo 24:15) Vwọ kẹ ihwo ri jẹ evwata ẹdia, ọnana che mudiaphiyọ “evrẹnushi rẹ ẹdjọeguo.” Kọyen, Jihova vẹ Jesu cha fuẹrẹn iruemu rayen ni sẹ ayen rhiabọreyọ obo re yono ayen na jẹ vwẹ ayen vwo ruiruo. Ọ da dianẹ ohwo ri Ninive ra rhọvwọn nẹ ushi rhọnvwe vwomaba ẹga rẹ uyotaa, ẹdjọeguo rọyen kọ cha dia ọ rẹ oghwọrọ. (Aiz. 65:20) Ẹkẹvuọvo, ihwo ri fuevun ga Jihova, ẹdjọeguo rayen cha ghwa erhuvwu rhe. Kọyen ayen che vwo uphẹn rẹ ayen vwọ dia bẹdi bẹdẹ!—Dan. 12:2. w24.05 5 ¶13-14

Jesu dje kẹ ihwo obo rẹ arodọnvwẹ ri Jihova rho te. (Jọn 14:9) Ọ vwẹ ota vẹ uruemu djephia kẹ ihwo nẹ Ọsẹ rọyen ro gbe arodọnvwẹ rọ je re ehrọre na, vwo ẹguọnọ rẹ ihwo, nẹ ọ je guọnọ vwẹ ukẹcha kẹ ohwo ọvuọvo vwo phi umwemwu kparobọ. Jesu vwẹ ukẹcha vwọ kẹ irumwemwu rẹ ihwo re guọnọ ru ewene vwẹ akpeyeren rayen ji nene. (Luk 5:27, 28) Jesu riẹn obo re cha vwẹ obaro na. Abọ buebun yen ọ vuẹ idibo rọyen nẹ a cha shẹ ọyen ji hwe ọyen mu urhe rẹ oja. (Mat. 17:22; 20:18, 19) Ọ riẹnre nẹ ughwu rọyen che si umwemwu rẹ akpọ na no. Jesu je tanẹ siẹrẹ ọyen de ghwu, ọyen “che si koka koka rẹ ihwo te oma.” (Jọn 12:32) Ọtiọyena, irumwemwu rẹ ihworakpọ ki se ru obo re vwerhen Jihova oma siẹrẹ ayen de rhiabọreyọ Jesu kerẹ Ọrovwori rayen womarẹ ayen vwo nene iji rọyen. Ayen de ru ọtiọyen, ke che si ayen nẹ “obọ rẹ umwemwu” kakare. (Rom 6:14, 18, 22; Jọn 8:32) Ọtiọyena, Jesu de fiudugberi je vwomakpahotọ vwo ghwu ughwu rẹ oja rere o se vwo sivwin avwanre.—Jọn 10:17, 18. w24.08 5 ¶11-12

Roro kpahen obo oma ru we wọ ka vwọ mrẹ uyota na vwẹ Baibol na. Wọ da rhe mrẹvughe nẹ Ọsẹ wẹn rọhẹ odjuvwu vwo ẹguọnọ wẹn, nẹ ọ guọnọre nẹ wọ dia ẹbẹre ọvo rẹ orua rọyen re vwẹ ẹga kẹ, o veri nẹ o che phioba phiyọ ojaẹriọ vẹ ọmiaovwẹ, nẹ wo se rhẹro nẹ ihwo ru wo vwo ẹguọnọ kpahen ri ghwuru cha rhoma dia vwẹ akpọ ọkpokpọ na vẹ erọnvwọn efa ọtiọyen. (Mak 10:29, 30; Jọn 5:28, 29; Rom 8:38, 39; Ẹvwọ. 21:3, 4) Oborẹ wo yonori na vwerhen owẹ oma mamọ. (Luk 24:32) Wo vwo ẹguọnọ kpahen oborẹ wo yono na, wọ je guọnọ vuẹ ihwo efa kpahọn! (Ni Jerimaya 20:9) Siẹrẹ ẹguọnọ re vwo kpahen uyota ri Baibol na da vwẹ awọ muotọ vwẹ ubiudu rẹ avwanre, e che se fotovwiin. (Luk 6:45) Ọtiọyena, avwanre se vwo oka rẹ ẹwẹn ro rhe idibo ri Jesu rẹ ẹgbukpe ujorin rẹsosuọ re tare nẹ: “Avwanre che jẹ oborẹ avwanre mrẹre vẹ oborẹ avwanre nyori ẹta-a.” (Iruo 4:20) Avwanre vwo ẹguọnọ rẹ uyota na mamọ te ẹdia rẹ avwanre da guọnọ vuẹ kohwo kohwo kpahọn. w24.05 15 ¶5; 16 ¶7

Kerẹ idibo ri Jihova, avwanre ghwoghwo kẹ ihwo efa kidie avwanre vwo ẹguọnọ rẹ Ọsẹ avwanre rọhẹ odjuvwu, avwanre je guọnọ vwẹ ukẹcha kẹ irivẹ avwanre ayen vwo vughe. Ẹkẹvuọvo, efa mrẹ bẹnbẹn ayen vwọ re avwerhe iruo aghwoghwo na. Diesorọ? Ọ sa dianẹ oma vua evo, ayen ji se fiudugberẹẹ. Evo roro nẹ o shephiyọ re vwo kpo uvwevwin rẹ ihwo efaa jokpanẹ e durhie ayen. Oshọ muẹ evo nẹ a cha djẹ ayen. Ọ sa dianẹ e yono evo nẹ ayen kẹnoma kẹ obo re cha nẹrhẹ ivun miovwo ihwo efa. Iniọvo nana mrẹ bẹnbẹn ayen vwo ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na kẹ ihwo rẹ ayen vugherii. Wọ je mrẹ bẹnbẹn ọkiọvo wọ vwọ riavwerhen rẹ iruo aghwoghwo na fikirẹ iroro ọtiọyen? Ọ da dia ọtiọyen, wo jẹ ofu dje wee. Jẹ uduefiogbere evwo se mudiaphiyọ nẹ wẹwẹ ohwo rọ vwomakpotọ, nẹ wọ kẹnoma kẹ obo re cha nẹrhẹ ihwo efa ni we so, nẹ wọ je guọnọ kẹnoma kẹ aphro. O vwo ohwo vuọvo rọ guọnọ ru obo ri che miovwo ihwo efa ivuun, ma rho kẹ ohwo rọ guọnọ ru emu esiri kẹ ihwo efa. Ọsẹ wẹn rọhẹ odjuvwu nabọ riẹn kpahen egbabọse wo hirharokuẹ na, ọ je guọnọ vwẹ ukẹcha wọ guọnọre vwọ kẹ wẹ.—Aiz. 41:13. w24.04 14 ¶1-2

Wo vwo se Baibol na, ukperẹ wo vwo ru ewene eje ẹsiẹvo vwo nene obo ru wo se kpahen, bru ẹkẹn ru wọ sa yanmu kẹ oma. Wọ sa davwen ona nana: Si erọnvwọn ru wọ guọnọ wian kpahen na phiyotọ, rere wọ sane ọvo yẹrẹ ivẹ ru wọ guọnọ ka wian kpahen, wọ yanjẹ i ri chekọ vwo te ọke ọfa. Tivọ yen ofori nẹ wọ da tonphiyọ? Wọ sa reyọ ọ rọ ma lọhọ vwọ tonphiyọ. Yẹrẹ wọ sa davwẹngba vwọ wian kpahen ẹdia ro de me fo nẹ wo ru ewene. Wọ da riẹn asan ro fori nẹ wọ wian kpahen nu, gba reyọ ẹbe rẹ avwanre vwo ru ehiahiẹ. Nẹrhovwo rhe Jihova kpahen obo wọ guọnọ ru ewene kpahen, wọ je rẹ nẹ ọ kẹ wẹ “owenvwe vẹ ẹgba” wo vwo ruo. (Fil. 2:13) Wo de ru eyena nu, gbe ru nene oborẹ wo yonori na. Ọ da dianẹ wọ yanmu ẹkẹn rẹsosuọ ru wo bru kẹ oma, ọnana sa nẹrhẹ wo vwo owenvwe ru wọ vwọ wian kpahen ọfa. Vwọrẹ uyota, wo de ru yovwinphiyọ yẹrẹ vwo omamọ uruemu ọvo ra guọnọ mie Inenikristi, ọnana sa nẹrhẹ ọ lọhọ vwọ kẹ wẹ ru wo vwo ru yovwinphiyọ vwẹ ẹdia efa. w24.09 6 ¶13-14

Ẹwẹn se kpokpo uwe ọ da dianẹ obo wo ruru vwẹ obuko re so ọmiaovwẹ vwọ kẹ ihwo efa. Die yen wo se ru? Davwẹngba wẹ vẹ ohwo na vwọ rhuẹrẹ kugbe, ọ da tobọ dianẹ ọ guọnọ unueyovwo dede. Vuẹ Jihova nẹ ọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo ru wo gbeku na. Ọ sa vwẹ ukẹcha kẹ wẹ vẹ ihwo ru wo gbeku na vwọ vwẹ ẹga kẹ ji vwo ufuoma. Yono vwo nẹ oruchọ wẹn, wọ je vwẹ uphẹn kẹ Jihova nẹ ọ vwẹ owẹ vwo ruiruo vwẹ idjerhe rọ guọnọre. Jokaphiyọ udje rẹ ọmraro Jona. Ukpe ro vwo kpo Ninive ri Jihova vuẹrẹ nẹ ọ ra, ọ da djẹ kpo ẹbẹre ọfa. Jihova da ghwọkuẹ Jona, o de yono vwo nẹ oruchọ rọyen na. (Jona 1:1-4, 15-17; 2:7-10) Jihova kpairoro vrẹ Jonaa. Vwẹ ọke ọfa, Ọghẹnẹ da rhoma vwẹ uphẹn kẹ nẹ o kpo Ninive, o de nyupho ri Jihova. Dede nẹ obo ro ruru na darọ mamọ, jẹ Jona rhiabọreyọ owian ri Jihova vwọ kẹ na.—Jona 3:1-3. w24.10 8-9 ¶10-11

Ọ dia Jihova de kpairoro vrẹ esa yẹrẹ imwemwu rẹ avwanree, o phoro ayen no. Kerẹ udje, gba vwẹ ẹwẹn roro nẹ wọ riosa rẹ ohwo, ọ da vuẹ wẹ nẹ ọyen kpairoro vrẹ osa na, ọtiọyena o de si usi vwo gbere osa na vwo djephia nẹ ọyen phoro osa na nure nẹ wọ gbe hwa ọfaa. Dede nẹ o si usi vwo gbere osa na, jẹ a je mrẹ uchunu rẹ igho ru wọ riosa rọyen na vwẹ obotọ rẹ usi na. Ọke rẹ awanre, ibi, igọmu kugbe ame yen e gbe kuẹgbe vwo ru ame rẹ ugbẹn re vwo si ẹbe. Ohwo sa reyọ ẹbẹre amwa vwo te ame vwo phoro obo re siri na no. Ọtiọyena e de “phoro osa” na no, ihwo gbe cha mrẹ obo re siri jovwo na ọfaa. Osa na rha herọọ. Mavọ yen ọ vwerhoma te ra vwọ riẹn nẹ ọ dia Jihova de kpairoro vrẹ esa rẹ avwanre ọvoo, ẹkẹvuọvo o phoro ayen no karekare!—Une 51:9. w25.02 10 ¶11

Siẹrẹ ihwo efa da vwẹ ẹro rọ chọre vwo ni avwanre yẹrẹ ru avwanre obo re brare, avwanre vwẹroso Jihova nẹ ọ mrẹ obo re phiare na. A vwọ riẹn nẹ Jihova cha rhuẹrẹ erọnvwọn ejobi phiyọ na, ọnana sa cha avwanre uko vwo chirakon rẹ oshenyẹ. A da yanjẹ erọnvwọn eje vwo vwọ kẹ Jihova, ọ cha nẹrhẹ a kẹnoma kẹ ophu ji si eta nẹ evun. Siẹrẹ e de phi ota phiyọ evun, ọ cha nẹrhẹ e ru obo re brare, miovwo oyerinkugbe rẹ avwanre vẹ Jihova ji hwe aghọghọ rẹ avwanre. Vwọrẹ uyota, avwanre cha sa vwẹrokere udje ri Jesu gbagbaa. Ọkievo, avwanre se ru yẹrẹ ta eta re cha nẹrhẹ a viẹ idiekpọvwẹ. (Jems 3:2) Ọkiọvo obo re ru avwanre sa so ọmiaovwẹ vẹ ofudjevwe kẹ avwanre te asan ra da mrẹ bẹnbẹn ra vwọ kpairoro vrẹ ayen. Ọ da dia ọtiọyen oma ru we, vwo imuẹro nẹ Jihova riẹn obo ru wo hirharokuẹ. Jesu riẹn oborẹ oma ru we, kidie ọ rioja rẹ oshenyẹ jovwo re. (Hib. 4:15, 16) Mavọ yen ọ vwerhoma te nẹ Jihova je kẹ avwanre odjekẹ ri Baibol ra sa reyọ vwo ruiruo e se vwo chirakon rẹ oshenyẹ. w24.11 6 ¶12-13

Re vwo vwo esegbuyota kpahen Jesu yen obo ra guọnọre e se vwo “vwo arhọ ri bẹdẹ.” (Jọn 3:16-18, 36; 17:3) Ihwo ri Ju buebun rhiabọreyọ uyono ri Jesu ro shekpahen “iruo rẹ Ọghẹnẹ” naa. Ayen da nọ: “Die yen wo che ru kerẹ oka rere avwanre sa vwọ mrẹ ji se we gbuyota?” (Jọn 6:30) Ayen tare nẹ esẹ rayen ride vwẹ ọke ri Mosis mrẹ imana, re ji se vwo dje ibrẹdi. (Neh. 9:15; Une 78:24, 25) O phẹnre nẹ, ẹwẹn rayen jehẹ oborẹ ayen sa vwọ mrẹ ibrẹdi re. Ayen nama vuẹ Jesu nẹ o djefiotọ kẹ ayen oborẹ ‘ibrẹdi ro nẹ obodjuvwu rhe’ na mudiaphiyọọ, rọ họhọ imana rọ kẹ ohwo arhọ ro nẹ odjuvwu rhe. (Jọn 6:32) Ọdavwẹ romobọ rayen yen ayen tẹnrovi, ayen da kpairoro vrẹ iyono eghanghanre rẹ Jesu guọnọ yono ayen. w24.12 5-6 ¶10-11

Ọmọ wẹn vwo kpobarophiyọ vwẹ uyono rẹ isayẹnsi vwẹ obo isikuru ye, ọ cha rhe mrẹvughe nẹ o vwo irhi ri suẹn erọnvwọn buebun re nẹrhẹ e dia obo re hepha. Kerẹ udje, snowflake vwo ena rẹ irhiẹ sansan re ruro nene re se fractal. A je mrẹ ena rẹ Fractal na vwẹ erọnvwọn efa ra mare. Kẹ, ono yen vwẹ irhi vwo mu rọ nẹrhẹ ena nana dia yoyovwin? Ono yen bru ena phi ayen je rhuẹrẹ ayen phiyọ? Kọke kọke rẹ ọmọ wẹn de roro kpahen enọ tiọyena, ko che vwo esegbuyota ọgangan nẹ Ọghẹnẹ yen ma erọnvwọn eje. Ọmọ wẹn vwọ ghwanra phiyọ ye, wọ sa nọ onọ nana, “Ọ da dianẹ Ọghẹnẹ yen ma avwanre, wo rhe roro nẹ ọyen fo ohwo rọ kẹ avwanre odjekẹ rọ sa nẹrhẹ oma vwerhen avwanre?” Wọ sa vuẹ nẹ Baibol na yen odjekẹ tiọyena hepha. w24.12 16 ¶8

Ẹwẹn ọfuanfon na mu ọyinkọn Pọl vwo si ileta vwo rhe ukoko na nẹ, e si orumwemwu rọ rhọnvwe kurhẹriẹẹ nẹ ukoko na. (1 Kọr. 5:13) Mavọ yen iniọvo na che nene ohwo ọtiọyena yerin? Pọl vuẹ ayen nẹ ayen vẹ ọyen “ruẹ kuẹgbe-e.” Die ọyena mudiaphiyọ? Pọl je nabọ djefiotọ nẹ ayen vẹ ọyen “tobọ riemu kuẹgbe-e.” (1 Kọr. 5:11) Wọ vẹ ohwo tiọyena de chidia riemu kugbe ọnana sa nẹrhẹ wọ vẹ ọyen gbikun je ghwọrọ ọke kugbe. O phẹnre dẹn nẹ, Pọl guọnọre nẹ ayen nene ohwo ọtiọyena ru kugbee. Ọnana cha sẹro rẹ ukoko na vwo nẹ erharhe iruemu ri se miovwin iniọvo na. (1 Kọr. 5:5-7) Vwọba, siẹrẹ ayen vẹ ohwo ọtiọyena rhe ruẹ kuẹgbee, ọnana sa nẹrhẹ ọ riẹn nẹ oborẹ ọyen ruru na da Jihova mamọ, ọkiọvo oma sa vuọ ọ da nẹrhẹ o kurhẹriẹ. w24.08 15 ¶4-5

Obọ ọvo ẹgbukpe yen e ruẹ Ẹdẹ Ephoro na vwẹ Izrẹl. Vwẹ ẹdẹ yena, orherẹn rode na ze izobo rẹ eranvwe vwọ kẹ ihwo na. Vwọrẹ uyota, izobo rẹ eranvwe che se phoro imwemwu rẹ ihworakpọ noo kidie ihworakpọ ghanre vrẹ eranvwe. Jẹ, kọke kọke rẹ ihwo rẹ Izrẹl ri kurhẹriẹ vwo ze izobo ri Jihova guọnọ mie ayen, o muegbe ọ vwọ reyọ imwemwu rayen vwọ vrẹ ayen. (Hib. 10:1-4) Izobo rẹ ayen ze vwẹ ẹdẹ re vwo phoro oma na nẹrhẹ ayen riẹn nẹ ayen irumwemwu. Dedena, Jihova vwo ọrhuẹrẹphiyotọ ọvo vwẹ ẹwẹn rere a sa vwọ reyọ imwemwu rẹ ihworakpọ vwo ghovwo ayen karekare. Ọtiọyena ọ da vwẹ ọmọ rọyen ro vwo ẹguọnọ kpahen “vwọ kpahotọ ẹsiẹvo goi rọ vwọ ghwa imwemwu rẹ ihwo buebun.” (Hib. 9:28) Jesu “vwẹ arhọ rọyen vwọ kpahotọ kerẹ ọtanhirhe vwọ kẹ ihwo buebun.”—Mat. 20:28. w25.02 4 ¶9-10

“Vwọrẹ uyota, ẹwẹn na guọnọre, ẹkẹvuọvo ugboma na vwiẹrẹre.” (Mat. 26:41b) Vẹ eta yena, Jesu djerephia nẹ o vwo ẹruọ rẹ ẹdia rẹ avwanre hepha kerẹ ihwo re gbaree. Jesu ji si avwanre orhọ womarẹ eta rọyen na nẹ: Ovwan vwẹrosua omarẹ ovwan ganọọ. Vwẹ inọke evo tavwen Jesu ke ta eta yena, idibo na fiudugberi vuẹ nẹ o vwo ọke vuọvo ayen cha vwọ yan jovwoo. (Mat. 26:35) Oborẹ ayen vwo vwẹ ẹwẹn na shephiyọ. Ẹkẹvuọvo, ayen rha riẹn nẹ ayen de hirharoku okeke ọgangan, o che kri ovwiẹrẹ ke ro ayen omaa. Ọtiọyena, Jesu de si ayen orhọ kpahen eta rehẹ isese re kẹdi kẹdẹ ri nonẹna.Ọ da ohwo mamọ nẹ, idibo na rha sa rhẹrẹẹ. Ọke re vwo mu Jesu, idibo na tinka muo gbanẹ oshọ nẹrhẹ ayen djẹ jovwo? Fikirẹ oshọ, idibo na rhe se ru nene oborẹ ayen taree, ayen da djẹ jovwo.—Mat. 26:56. w24.07 14 ¶1-2

Adam vẹ Ivi ji ku uvi rẹ oyerinkugbe rẹ ayen vẹ Ọsẹ rayen, Jihova vwori kufia. Ẹsosuọ, Adam vẹ Ivi ayen usun rẹ ihwo rehẹ orua rẹ Ọghẹnẹ. (Luk 3:38) Ẹkẹvuọvo, ayen vwo gbevwọso Jihova nu, ọ da djẹ ayen nẹ orua rọyen tavwen ayen ke rhe ton emọ evwiẹ phiyọ. (Jẹn. 3:23, 24; 4:1) Ọtiọyena, kerẹ emọ rayen ofori nẹ avwanre vẹ Jihova rhuẹrẹ kugbe. (Rom 5:10, 11) Kọyen, a guọnọre nẹ avwanre vẹ ọyen vwo uvi rẹ oyerinkugbe. Vwo nene oborẹ ọbe ọvo ra rionbọ ra tare, “ra vwọ rhuẹrẹ kuẹgbe” re vwo ruiruo vwẹ etinẹ na se mudiaphiyọ “ra vwọ rhẹriẹ ọvweghrẹn phiyọ ugbeyan.” O gbe ohwo unu nẹ, Jihova yen jowọ nana. Vwẹ idjerhe vọ? Womarẹ o vwo ru ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ ephoro na, rere emọ rẹ ihworakpọ re dia irumwemwu vẹ ọyen sa rhoma vwo uvi rẹ oyerinkugbe. O churobọ si a vwọ reyọ obo ri shephiyọ abavo vwọ hwosa rẹ obo re ku kufia. Vwẹ idjerhe ọtiọna, orọnvwọn ro ghwruru yẹrẹ ọ ro miovwirin na ka sa rhoma mrẹ yẹrẹ wene. w25.02 3-4 ¶7-8

Ọyinkọn Pọl tare nẹ “ọghwọku nana ri buebun rẹ ovwan vwọ kẹ na te kẹ.” (2 Kọr. 2:5-8) Kọyen, ọghwọku na ru obo ra guọnọre vwẹ oma ọshare ro nene aye rẹ ọsẹ rọyen vwerhẹn vwẹ obuko re na. (1 Kọr. 5:1) Die yen o ruru? Ọ nẹrhẹ o kurhẹriẹ nẹ umwemwu rọyen. (Hib. 12:11) Ọtiọyena, Pọl da vwẹ iji kẹ ukoko na kpahen oniọvo ro ru umwemwu na nẹ: Ayen “gbe vwo ghovwo nẹ otọ ẹwẹn rhe ji bro uche” ayen ji “dje ẹguọnọ kẹ.” Noso nẹ Pọl guọnọre nẹ iniọvo na ru vrẹ a de vwọ rhọnvwe kẹ ohwo ro ru umwemwu na nẹ o rhivwin rhe ukoko na. Ọ guọnọre nẹ ayen vwẹ imuẹro kẹ oniọvo ro kurhẹriẹ na nẹ ayen ghini vwo ghovwo ji vwo ẹguọnọ rọyen womarẹ eta, uruemu kugbe obo rayen ruẹ. Ọtiọyena, oniọvo ro ru umwemwu na kọ cha mrẹ nẹ oma vwerhen iniọvo rẹ ukoko na nẹ ọyen rhivwin rhe. w24.08 15 ¶4; 16-17 ¶6-8

Ọyinkọn Pọl kọ sa ta vẹ imuẹro kpahen obo ra guọnọre e se vwo chirakon. Ọ karophiyọ Inenikristi nẹ siẹrẹ ayen de chirakon rẹ edavwini, ayen vwẹroso Jihova ukpe romobọ rayen. Ọtiọyena Pọl sa ta vẹ uduefiogbere nẹ: “Jihova yen ọchuko mẹ; oshọ che mu vwe-e.” (Hib. 13:6) Enẹna, o vwo iniọvo avwanre evo ri ji chirakon rẹ edavwini. Avwanre sa vwẹ ukẹcha kẹ ayen womarẹ ẹrhovwo, ọkievo, je vwẹ oborẹ ayen guọnọre vwọ kẹ ayen. Ẹkẹvuọvo Baibol na tarọ phephẹn nẹ, “ihwo eje re guọnọ yeren akpọ rẹ omaẹvwọkpahotọ kẹ Ọghẹnẹ kerẹ ihwo ri nene Kristi Jesu, e ji che mukpahen ayen.” (2 Tim. 3:12) Ọtiọyena, ofori nẹ avwanre eje muegbe hẹrhẹ obo re cha vwẹ obaro na. E jẹ avwanre vwẹroso Jihova ọkieje vẹ imuẹro nẹ ọ cha vwẹ ukẹcha kẹ avwanre vwo chirakon ri kọdavwini kọdavwini ro se te avwanre oma. Vwẹ ọke ro fori, ọ cha vwẹ urovwoma vwọ kẹ idibo rọyen eje re fuevun kẹ.—2 Tẹsa. 1:7, 8. w24.09 13 ¶17-18

Die yen vwẹ ukẹcha kẹ ihwo ri Kọrẹnt vwo bromaphiyame? (2 Kọr. 10:4, 5) Ota rẹ Ọghẹnẹ vẹ ẹwẹn ọfuanfọn rọyen rọ vọnre vẹ ẹgba na, yen vwẹ ukẹcha kẹ ayen vwo ru ewene ride vwẹ akpeyeren rayen. (Hib. 4:12) Ihwo ri Kọrẹnt rhiabọreyọ iyẹnrẹn esiri ro shekpahen Jesu je sen erharhe iruemu kugbe irueru rẹ ayen ruẹ jovwo kerẹ a vwọ da udi vroma, ujiecho kugbe eshare ri duẹ eshare. (1 Kọr. 6:9-11) Noso nẹ, dede nẹ ihwo ri Kọrẹnt vwo ẹkuruemu re vwẹ awọ muotọ ro fori nẹ ayen gbobọnyẹ, ayen tare nẹ ọ cha bẹn ayen vwọ dia Inenikristii. Ayen davwẹngba mamọ ayen sa vwọ yan vwẹ idjerhe ro kekeri ro sun ohwo kpo arhọ ri bẹdẹ na. (Mat. 7:13, 14) Wọ davwẹngba wọ vwọ yanjẹ ẹkuruemu ọbrabra yẹrẹ uruemu ọvo rọ chọre rere wo se vwo bromaphiyame? Wo jẹ oma rhọ wẹẹ! Rẹ Jihova nẹ ọ kẹ wẹ ẹwẹn ọfuanfon rọyen wọ sa vwọ sen urhurusivwe rẹ obo re brare. w25.03 6 ¶15-17

Jihova veri nẹ ọ cha kẹ avwanre aghwanre ra vwọ riẹn sẹ orhiẹn rẹ avwanre brẹ cha ghwa omavwerhovwẹn rhe. Ọ vwẹ aghwanre tiọyena vwọ kẹ ihwo eje “ghwologhwolo, ọ vwọ wanriẹ ohwo-o.” Siẹrẹ wọ da nẹrhovwo rhe Jihova vwọ kẹ odjekẹ rọyen, nabọ vwo oniso rẹ ẹkpahọnphiyọ rọyen. Kerẹ udje: Ọ da dianẹ wọ yan ghwru wo vwo kpo asan, wọ sa nọ ohwo rọ dia ekogho na nẹ o dje idjerhe kẹ wẹ. Jẹ, wọ cha yanran ọ dianẹ ọ je kpahen kẹ wẹẹ? Ẹjo kakaka. Wọ cha nabọ phi erhọ phiyotọ ro vwo dje idjerhe na kẹ wẹ. Vwẹ idjerhe vuọvo na, wọ da nokpẹn rẹ aghwanre mie Jihova nu, davwẹngba vwọ riẹn ẹkpahọnphiyọ rọyen womarẹ wọ vwọ guọnọ iji ri Baibol vẹ odjekẹ ri shekpahen ẹdia wẹn na. Kerẹ udje, siẹrẹ wo de brorhiẹn sẹ wo che kpo akpọẹriọ ra ta ota kpahen siẹvure na, wọ sa fuẹrẹn obo ri Baibol na ta kpahen erharhe rẹ igbeyan, akpọẹriọ re de ru obo ri je ohwo, kugbe oboresorọ o vwo fo a vwọ vwẹ ọdavwẹ rẹ Uvie na vwọ kobaro kẹ ojevwe romobọ.—Mat. 6:33; Rom 13:13; 1 Kọr. 15:33. w25.01 16 ¶6-7

Aroẹmrẹ rẹ Aizaya na nabọ phi ofẹnẹ phiyọ uvwre rẹ ihwo ri yeren akpọ vwẹ iparadaisi re vwo ru udje na kugbe ihwo rehẹ evun rọyeen. Jihova vwẹ oborẹ idibo rọyen guọnọre vwọ kẹ ayen, rere oyerinkugbe rẹ ọ vẹ ayen vwori sa vwọ gan. Ọ kẹ avwanre ẹwẹn ọfuanfon rọyen, Baibol na, kugbe ẹbe rẹ ukoko na teyenre rere avwanre sa vwọ “re, . . . da, . . . [je] ghọghọ.” (Ni Ẹvwọphia 22:17.) Ọnana fẹnẹ ihwo rehẹ otafe rẹ iparadaisi re vwo ru udje na, kidie ‘owẹnvwe hwe ayen . . . , urhuru si ayen . . . , oma je vo ayen.’ Ayen riẹn Ọghẹnẹẹ. (Emọs 8:11) Jihova vwẹrote ihwo rọyen, rọ vwọ kẹ ayen oborẹ ayen guọnọre ọtiọyen ji te odjekẹ ro nẹ Baibol rhe. (Joẹl 2:21-24) Kerẹ udje Jihova vwẹrote ihwo rọyen womarẹ Baibol na, ẹbe rẹ ukoko na teyenre, wẹbsaiti rẹ ukoko na, emẹvwa rẹ avwanre, isikoko, kugbe eghwẹkoko. A da riavwerhen rẹ obo ri Jihova vwọ kẹ avwanre na nẹdẹ ra ruẹdẹ, ke che vwo omakpokpọ kugbe ẹwẹn ri dọe. w24.04 21 ¶5-6

Ọ da dianẹ wọ guọnọ kọnphiyọ ohwo, wo se ru ọrhuẹrẹphiyotọ wẹ vẹ ọyen vwọ ta ota kugbe vwẹ asan rẹ ihwo hepha yẹrẹ womarẹ ifonu. Nabọ vuẹ ohwo na nẹ wo vwo ẹguọnọ rọyen, wọ je guọnọ vughe. (1 Kọr. 14:9) Ohwo na da guọnọ ọke ro vwo roro kpahen obo ru wọ vuẹrẹ na, vwẹ uphẹn kẹ. (Isẹ 15:28) Ọ da rha dianẹ ohwo na tare nẹ ọyen guọnọree, gba kpairoro vrẹ. Ọ da rha dianẹ ohwo ọvo vuẹ wẹ nẹ ọyen vwo ẹguọnọ wẹn vwo? Ọ sa dianẹ, ọ ke sa rhe vuẹ wẹ ọ lọhọ vwọ kẹẹ, ọtiọyena ta ota kẹ dẹndẹn vẹ ọghọ. Wọ da guọnọ ọke wo vwo roro kpahọn, vuẹ. Ẹkẹvuọvo, wo de roro kpahọn nu, wọ ghwọrọ ọke wọ ke vuẹẹ. (Isẹ 13:12) Ọ da dianẹ wọ rha guọnọọ, vwomakpotọ vuẹ vwẹ idjerhe rọ da nabọ vwo ẹruọ wẹn. Wọ da rha guonọ, vuẹ kpahen oborẹ oma ru we kugbe obo ru wọ guọnọre vwẹ oyan rẹ ovwan na. Oborẹ wọ guọnọre sa fẹnẹ ọ rẹ ohwo ro chekọ. w24.05 23-24 ¶12-13

Ọke rọ je vwọ hẹ eghene, Devid de kpo asan rẹ isodje rẹ Izrẹl hepha. Ọ da mrẹ nẹ oshọ mu isodje na fikirẹ arhuaran rẹ ohwo ri Filistia re se Golayat rọ yan phia o de “gbobọ se edje rẹ Izrẹl.” (1 Sam. 17:10, 11) Isodje na tẹnrovi arhuaran na vẹ obo rọ ta, ọnana da ghwẹ oshọ ro ayen oma. (1 Sam. 17:24, 25) Ẹkẹvuọvo, obo ri Devid tẹnrovi fẹnẹre. O niro nẹ ọ dia ituofovwin rẹ Izrẹl yen Golayat sere abọọ ẹkẹvuọvo ituofovwin rẹ “Ọghẹnẹ ri bẹdẹ na.” (1 Sam. 17:26) Ọkieje yen Devid vwo roro kpahen Jihova. Devid vwẹroso Ọghẹnẹ rọ cha rọ uko ọke ro vwo suẹn igodẹ na nẹ ọ je cha vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ ẹdia nana. Vẹ imuẹro nẹ Ọghẹnẹ hẹ obuko rọyen, Devid de bru Golayat ra, ji phio kparobọ!—1 Sam. 17:45-51. w24.06 21 ¶7

E je roro kpahen oborẹ akpeyeren avwanre ra dia ọ da dianẹ avwanre gaa. E de ru ọtiọyen, ọ cha cha avwanre uko vwọ fuevun kẹ Jihova je vwẹrokere ọbuine na rọ tare nẹ: “Vwọ kẹ vwẹ o yoma mi vwo si kẹrẹ Ọghẹnẹ.” (Une 73:28) Avwanre se hirharoku kebẹnbẹn kebẹnbẹn vwẹ ọke rẹ oba nana kidie avwanre “eviẹn kẹ Ọghẹnẹ rẹ uyota ro jeghwo na.” (1 Tẹsa. 1:9) Ọghẹnẹ ọyen Ohwo rọ herọ ro ji vwo ọdavwẹ rẹ avwanre, ọ je vwẹ ukẹcha kẹ ihwo re vwẹ ẹga kẹ. Kirobo rọ vwẹ ukẹcha kẹ idibo rọyen awanre, ọtiọyen o ji ruẹ nonẹna. Avwanre che hirharoku ukpokpogho rode rọ cha vwomaphia vwẹ akpọ na. Ẹkẹvuọvo, Jihova che bicha avwanre ọke yena. Ọtiọyena e jẹ avwanre eje “fiudugberi tanẹ: ‘Jihova yen ọchuko mẹ; oshọ che mu vwe-e.’”—Hib. 13:5, 6. w24.06 25 ¶17-18

Baibol na djunute edẹ rẹ eshare ri bun vrẹ 40 ri sun ru kerẹ ivie vwẹ Izrẹl. Ivie re fuevun dede ji ru erọnvwọn evo re brare. Roro oborẹ Jihova ta kpahen Ovie Devid rọ dia odibo rọyen nẹ: Ọ “yọnrọn irhi mẹ, rọ da vwẹ udu rọye ejobi vwo nene uvwe, ro ruẹ obo ri yoma ọvo vwẹ ẹro mẹ.” (1 Ivie 14:8) Dedena, Devid nene aye rẹ ohwo ọfa gbe ọfanrhiẹn ji hworo ona re vwo hwe ọshare rẹ aye na vwẹ ofovwin. (2 Sam. 11:4, 14, 15) Ẹkẹvuọvo, buebun rẹ ivie re fuevuun ji ru erọnvwọn evo ri yovwirin. Kerẹ udje, Rehoboam “ru emu umwemwu” vwẹ ẹro ri Jihova. (2 Ikun 12:14) Dedena, Rehoboam nyupho ri Jihova ọke rọ vwọ vuẹ nẹ ọ vwẹ uphẹn kẹ uvwiẹ ihwe na rere ayen reyọ ovie romobọ rayen vwo mu. Irere ro sun ru na je mrẹ erere kidie ọ gbogba riariẹ ayen phiyọ. (1 Ivie 12:21-24; 2 Ikun 11:5-12) Die yen Jihova nẹ ọ vwọ riẹn ovie rọ fuevun? Vwọrẹ uyota, o nẹ ubiudu rayen sẹ ayen vwo ẹwẹn rẹ okurhẹriẹ, sẹ ayen ji che tinkamu ẹga rẹ uyota. w24.07 20 ¶1-3

Kẹ ihwo ri bromaphiyame re, re jehẹ ẹgbukpe 18 kpotọ ri ruẹ umwemwu ọgangan vwo? Umẹ rẹ ekpako che ru ọrhuẹrẹphiyotọ rere ekpako ivẹ vẹ ọmọ na kugbe ọsẹ vẹ oni rọyen vwo chidia. Ekpako na cha nọ ọsẹ vẹ oni rẹ ọmọ na oborẹ ayen ru re vwọ vwẹ ukẹcha kẹ vwo kurhẹriẹ. Ọ da dianẹ ọmọ na ru nene oborẹ ọsẹ vẹ oni na vuẹrẹ ọ je tobọ ruẹ ewene re, ekpako na se brorhiẹn nẹ a kpairoro vrẹ ota na. Kidie, emiọvwọn na yen vwo oghwa rẹ ayen vwọ vwẹrote emọ rayen je vwẹ ọkpọvi vwọ kẹ ayen. (Diut. 6:6, 7; Isẹ 6:20; 22:6; Ẹfe. 6:2-4) Nọke ra ruọke, ekpako na sa nọ mie ọsẹ vẹ oni rẹ ọmọ na rere ayen vwọ riẹn sẹ ayen vwẹ ukẹcha rẹ ọmọ na guọnọre vwọ kẹ. Kẹ, ọ da rha dianẹ ọmọ ọtiọyen rhọnvwe kurhẹriẹẹ vwo? Vwẹ ẹdia ọtiọyen, umẹ rẹ ekpako ki che nene ọmọ na kugbe ọsẹ vẹ oni rọyen chidia. w24.08 24 ¶18

Avwanre riẹnre nẹ oma vwerhen avwanre siẹrẹ e de ruẹse kẹ avwanre. Ẹkẹvuọvo, a mrẹ uvi rẹ omavwerhovwẹn ọ da dianẹ avwanre yen kokẹ na. Kidie nẹ Jihova ma avwanre vwẹ idjerhe ọtiọna, ọnana kọ nẹrhẹ oma vwerhen avwanre phiyọ. E se toroba aghọghọ avwanre siẹrẹ a da guọnọ idjerhe sansan ra vwọ kokẹ. Ọnana dia emu rẹ omavwerhovwẹn nẹ Jihova ma avwanre vwẹ idjerhe ọtiọna? (Une 139:14) Baibol na kẹ avwanre imuẹro nẹ a da kokẹ, ọ ghwa omavwerhovwẹn cha, a gbe ta Baibol na vwọ tanẹ Jihova ọyen “Ọghẹnẹ rẹ oma vwerhan.” (1 Tim. 1:11) Ọyen ohwo rẹsosuọ ro ke ruẹse, ọ ke rha dia ohwo ro me Ruẹse kparobọ. Kirobo rẹ ọyinkọn Pọl djere, fikirẹ ọyen “yen avwanre vwo vwo arhọ, rẹ avwanre vwọ yan, avwanre ji vwo yerẹn.” (Iruo 17:28) Vwọrẹ uyota, “emu esiri eje kugbe okẹ ọgbagba ejobi” obọ ri Jihova yen i nurhe. (Jems 1:17) Avwanre eje guọnọ mrẹ omavwerhovwẹn ro te ohwo obọ siẹrẹ a da dia ihwo re kokẹ. E se ru ọtiọyen siẹrẹ a da vwẹrokere ẹse eruo ri Jihova.—Ẹfe. 5:1. w24.09 26 ¶1-4

Ọke rẹ idibo rowian evo vwọ fuẹrẹn iwan ri Baibol guọnọre nẹ ekpako yanmu nu, kẹ ayen roro nẹ ayen che se muwaan. Ẹkẹvuọvo karophiyọ nẹ ọ dia Jihova vẹ ukoko rọyen rhẹro nẹ wo che nene iwan nana gbagbaa. (1 Pita 2:21) Wo se vwo vwo iwan nana, ẹwẹn ọfuanfon ri Jihova yen cha vwẹ ukẹcha kẹ wẹ. (Fil. 2:13) O vwo iwan ọvo ru wọ da guọnọ ru yovwinphiyọ? Nẹrhovwo rhe Jihova kpahọn. Ru ehiahiẹ kpahen iwan nana, wọ je nokpẹn rẹ ukẹcha mie ọvo usun rẹ ekpako na kpahen obo ru wo se vwo ru yovwinphiyọ. Yanphiaro! Rẹ Jihova nẹ o yono uwe ji ru we phiyọ ohwo rọ sa reyọ vwo ruiruo vwevunrẹ ẹga rọyen ji te ukoko na. (Aiz. 64:8) E jẹ Jihova bruba phiyọ ẹgbaẹdavwọn ru wo vwo muwan je ga kerẹ ọkpako. w24.11 25 ¶17-18

E jẹ avwanre ọvuọvo roro nẹ ọyen muwan rẹ arodọnvwẹ ri Jihova kidie ikpe buebun yen ọyen ga cha ree. Vwọrẹ uyota, Jihova vwo ọdavwaro kpahen evun-ẹfuọn avwanre. Ọ vwẹ Ọmọ rọyen kẹ avwanre ọphẹ, ọ dia ọ reyerọ vwọ hwosa rẹ obo re ruruu. Ọ da dianẹ avwanre no nẹ e muwan rẹ arodọnvwẹ rọyen yẹrẹ erorokẹ roghẹresan, kọ ghwa họhọ nẹ avwanre tanẹ Jesu ghwu kufia. (Ni Galesha 2:21) Ọyinkọn Pọl riẹnre nẹ ọyen muwan rẹ aroesiri rẹ Ọghẹnẹẹ. Kẹ, diesorọ ọ vwọ wian gangan vwẹ ẹga ri Jihova? Ọ dia o ruro vwo djephia nẹ ọyen muwaan, ẹkẹvuọvo vwo dje ọdavwaro kpahen ẹse ri Jihova ro muwan rọyeen. (Ẹfe. 3:7) Kerẹ Pọl, e jẹ avwanre ga Jihova vẹ oruru ọkieje, ọ dia kidie nẹ e muwan rẹ arodọnvwẹ rọyeen, ẹkẹvuọvo re vwo dje ọdavwaro kpahọn. w25.01 27 ¶5-6