Lekisa Olondunge Kuenje ‘o ka Kuata Onima Yiwa’

1-2. Oku lekisa olondunge ci lomboloka nye kuenda ocituwa caco ci pondola oku tu kuatisa ndati?

ANGA hẽ wa liyevele ale okuti omunu umue ka lekisile esumbilo kokuove? Anga hẽ omunu umue wa ku tatele ale lekambo liesunga? Ale, wa liyakele ale locitangi cimue ca ku kokela usumba? Nda eci oco ca lipita love, wa kũlĩha ciwa ndomo ka ca lelukile oku lekisa ovituwa viwa poku liyaka lovitangi viaco. Omo liaco, Embimbiliya li tukula ocituwa cimue ci kuete esilivilo ci pondola oku tu kuatisa eci tu liyaka lovitangi. Ocituwa caco, olondunge.

² Oku lekisa olondunge, ci lomboloka oku kũlĩhĩsa lutate osimbu ka tua nõlele onjila yimue. Ocituwa caco ci tu kuatisa oku kuata elomboloko liesunga lieci kua lipitila ocitangi cimue ale esunga lieci omunu umue a lekisila ocituwa cimue ka ca sungulukile. Oku lekisa olondunge ci tu kuatisa oku kuata onima yiwa poku liyaka locitangi cimue. Ndeci, ocituwa caco ci pondola oku tu kuatisa oku kũlĩha otembo yoku ‘ũha’ kuenda oku ‘lava elimi.’ (Olosap. 10:19; Osa. 4:4) Eci omunu umue a tu sumuisa, oku lekisa olondunge ci tu kuatisa oku tulumũha loku yuvula oku kapako akulueya aye. Handi vali, ci tu kuatisavo oku tava alungulo kuenda epindiso. (Olosap. 19:20) Eci tu lekisa olondunge, ka tu sanjuisa lika Yehova, pole, tu li kuatisa etu muẽle kuenda tu ka kuatisavo omanu vakuavo. Ci kuete esilivilo oku lekisa ocituwa caco, ca piãla enene eci tu liyaka lovitangi vina okuti vi tu kokela onyeño yalua kuenda tu linga ovina okuti ka tu sokolola vali. Tu konomuisi ovolandu atatu a tukuiwa Vembimbiliya, a situlula ndomo oku lekisa olondunge ci pondola oku tu kuatisa oku amamako oku kala ambombe, oku likandangiya konyeño kuenda oku kolela ku Yehova lutima wosi.

LEKISA UMBOMBE KUENDA YUVULA EPELA

3. Helie wa kala Namana?

³ Oco tu linge ovina via sunguluka, tu sukila oku kala ambombe. (1 Pet. 5:5) Oku lekisa olondunge, ci pondola oku tu kuatisa oku kala ambombe. Ndamupi? Tu konomuisi ulandu wa Namana. Eye wa kala ko Suria okuti, ofeka yimue ya sangiwile konano yo Isareli. Namana wa kala ulume umue wa kemãlele haeye kesongo kolohoka via va Suria. Pole, eye wa kuatiwile lovilundu okuti, uvei umue wa kãla wekova.—2 Olos. 5:1.

4. Nye ca lekisa okuti Namana wa sokolola kolondaka kafeko u Isareli a popia?

⁴ Ukãi wa Namana wa kuatele upika umue okuti, kafeko umue wo ko Isareli. Kafeko kaco wa sapuila kukãi wa Namana okuti, ko Isareli kua kala uprofeto umue wa ponduile oku sakula uvei wulume waye. (2 Olos. 5:​2, 3) Namana nda wa sokolola ndoco: ‘Helie kafeko u haeye upika waño okuti o pondola oku ndi sapuila ovina ndi sukila oku linga?’ Pole, Namana wa sokolola kovina kafeko a popia. Eye ka lekisile epela ale oku pembula olondaka via kafeko kaco una wa tiamelẽle kofeka yovanyãli vavo, pole, Namana wa lekisa umbombe kuenda wa kapako olondaka viaco. Eye wa pinga ku soma yo ko Suria oco o wecelele oku enda ko Isareli locimãho coku ka sakuiwa.—2 Olos. 5:​4, 5.

5. Nye ca lipita la Namana eci a pitĩla ko Isareli?

⁵ Namana wa linga ungende toke ku soma Yehorama wo ko Isareli, loku lavoka okuti o sakuiwa kuvei waye wovilundu. Pole, Yehorama wa sima okuti Namana wa enda toke kokuaye omo okuti soma yo ko Suria wa yonguile oku linga uyaki laye. Eci uprofeto Elisia a ci yeva, wa pinga ku soma Yehorama oco a tume Namana kokuaye. (2 Olos. 5:​6-9) Pole, ovina Elisia a linga, havioko Namana a lavokaile. Elisia ka tundile vonjo yaye oco a ka li sange la Namana ale oku sapela laye. Pole, wa tuma omunga yaye ku Namana locimãho coku u sapuila ovina a sukilile oku linga oco a sakuiwe.—2 Olos. 5:10.

6. (a) Momo lie Namana ka yonguile oku kapako olonumbi via eciwa lomunga Elisia a tuma? (b) Apika va Namana va lekisa ndati olondunge kuenda onima yipi yeyililako? (2 Olosoma 5:​13, 14)

⁶ Kefetikilo, Namana ka solele onjila ndomo uprofeto Elisia o tambula kuenje wa likala oku kapako olonumbi via eciwa lomunga ya Elisia. Namana weya oku ‘tema calua’ kuenda “wa tundako.” (2 Olos. 5:​11, 12) Momo lie? Pamue wa sima okuti omo wa kala kesongo kolohoka, ka tatiwile lesumbilo a sesamelẽle. Handi vali, pamue wa similevo okuti olonumbi Elisia o wĩha, via lekisile ekambo liesumbilo ku va Suria. Ka tua kũlĩhĩle esunga liaco, pole, Namana wa yonguile oku tiukila konjo yaye ndaño okuti ka sakuiwile. Pole, apika vaye va lekisa olondunge poku vangula laye kuenda vo pinga oco a sokolole ciwa. Omo liaco, Namana wa lekisa umbombe kuenje wa linga ovina Elisia o sapuila. Noke, wa sakuiwa kuvei waye!—Tanga 2 Olosoma 5:​13, 14.

7. Ulandu wa Namana u tu longisa nye? (Olosapo 22:4) (Talavo oviluvialuvia.)

⁷ Ulandu owu u tu longisa nye? Etu tu lekisa olondunge poku sokolola lutate osimbu ka tua nõlele onjila yimue tu kuama. Handi vali, tu lekisavo olondunge poku yuvula oku ecelela okuti, ovisimĩlo vietu ovio vi vetiya olonjila tu nõla. Oku lekisa olondunge ci ka tu vetiya oku lekisa umbombe loku limbuka okuti ka tu tẽla ovina viosi. Pamue tu sukila ekuatiso liomanu vakuavo, ca piãla enene lia Yehova. Namana handi ka kaile ufendeli wa Yehova, pole, eye wa lekisa olondunge momo lumbombe, wa yevelela ovina vakuavo vo sapuila. Eye wa yevelela kafeko u Isareli una wa kala upika wukãi waye, wa yevelelavo apika vaye kuenda ca velapo, wa yevelela Elisia onumiwa ya Yehova. Namana wa liwekapo oku lekisa epela. Kuenje wa tẽla oku nõla onjila yiwa kuenda wa sakuiwa. Omo liaco, osimbu ka tua popele ale oku linga cimue, tu sukila oku sokolola lutate. Ndeci, pamue omunu umue o tu ĩha elungulo limue, pole, ka tu tava kelungulo liaco. Nda oco ca lipita, tu sukila oku sokolola kovituwa tu ka lekisa loku lipula ndoco: Anga hẽ ovina ndi ka linga ale ceci ndi ka popia, vi ka lekisa okuti ndukuepela ale ndimunu umue embombe?—Tanga Olosapo 22:4.

YUVULA OKU LINGA OVINA LONYEÑO

8. Kapuluvi api ka ca lelukile oku likandangiya konyeño?

⁸ Oku lekisa olondunge ci pondola oku tu kuatisa oku amamako oku likandangiya konyeño eci tu liyaka lovitangi. Ocili okuti olonjanja vimue, ka ca lelukile oku ci linga ca piãla enene eci omunu umue a tu tata lãvi ale wa tu tata lekambo liesunga. (Va Efe. 4:26) Tu kũlĩhĩsi ndomo Daviti kuenda Avigaile va lekisa olondunge eci va liyaka locitangi cimue.

9. Nabala wa tata ndati Daviti?

⁹ Sokolola kovina via lipita eci Daviti kumue lalume vaye va kala oku tila Saulu, loku kala vekalasoko lio Parane. (1 Sam. 25:1) Osimbu va kala vekalasoko liaco, ovo va teyuila angombo kuenda ocunda culume umue ohuasi o tukuiwa Nabala. (1 Sam. 25:​15, 16) Eci otembo yoku pemũla ovinyama ya pitĩla, Daviti lumbombe kuenda esumbilo, wa tuma olomunga oco vi pinge ku Nabala cimue cokulia. (1 Sam. 25:​6-8) Pole, Nabala ka lekisile olopandu kovina viosi Daviti kumue lalume vaye vo lingila. Eye ka tavele kepingilo lia Daviti kuenda wa tambulula lãvi alume vaco.—1 Sam. 25:​10, 11.

10. Daviti kuenda Avigaile va lekisa ndati olondunge? (1 Samuele 25:​32, 33) (Talavo ociluvialuvia.)

¹⁰ Nda ca kaile ove, nye nda wa linga? Ca leluka oku kuata elomboloko liesunga lieci Daviti a kuatela onyeño yalua. Daviti wa kala omunu umue wa enda oku kuata onyeño yalua kuenje poku liyaka locitangi caco, wa yonguile oku ponda Nabala! (1 Sam. 25:​13, 21, 22) Daviti osimbu a kala oku enda oco a ka ponde Nabala, wa lisanga la Avigaile ukãi wa Nabala okuti, wa kala oku iya oco a sapele laye. Avigaile wa lekisa ndati olondunge? Eye wa limbuka okuti Daviti wa kala ulume umue uwa ndaño okuti vepuluvi liaco wa temele calua. Omo liaco, eye wa linga cosi citava oco a kuatise Daviti oku tulumũha kuenda oku lekisa olondunge. Avigaile wambatela Daviti ombanjaile yimue kuenje lumbombe wa eca ombanjaile yaco kokuaye. (1 Sam. 25:​18, 23-31) Daviti wa lekisa olondunge poku yevelela lutate ovina Avigaile o sapuila, loku limbuka okuti olondaka viaco via situlula ovisimĩlo via Yehova viatiamẽla kocitangi caco. Omo liaco, Daviti wa likandangiya konyeño kuenje wa yuvula oku linga ekandu limue linene.—Tanga 1 Samuele 25:​32, 33.

11. Oku lekisa olondunge ci ka tu kuatisa ndati eci omunu umue a linga ocina cimue ci tu kokela onyeño? (Olosapo 19:11)

¹¹ Ulandu owu u tu longisa nye? Oku lekisa olondunge ci pondola oku tu kuatisa oku likandangiya, ndaño okuti tu kuete esunga lioku kala lonyeño. Ci tu kuatisavo oku sokolola kovitangi tu pondola oku kuata nda okuti tua linga ovina lonyeño. (Tanga Olosapo 19:11.) Eci Avigaile a ivaluisa Daviti okuti ovilinga viaye via laikele oku sumuisa Yehova, Daviti wa tẽla oku tulumũha. Nda okuti kueya ocitangi cimue ale omunu umue wa linga ocina cimue ci tu kokela onyeño, tu sukila oku lekisa olondunge kuenda oku sokolola ciwa osimbu ka tua nõlele onjila yimue. (Tia. 1:19) Handi vali, tu sukilavo oku likutilila ku Yehova kuenda oku sanda otembo yoku kũlĩha ovisimĩlo viaye viatiamẽla kocitangi caco kuenje citava okuti ci ka tu kuatisa oku likandangiya konyeño.

12. Omanu vakuavo va pondola oku tu kuatisa ndati oku likandangiya konyeño kuenda oku nõla olonjila viwa?

¹² Ndeci Yehova a talavaya la Avigaile oco a kuatise Daviti oku tulumũha kuenda oku kuata elomboloko liovisimĩlo viaye, Eye koloneke vilo, o pondolavo oku talavaya la vamanji oco va tu kuatise oku kuata elomboloko liovisimĩlo viaye. Omo liaco, nda kua lipita ocina cimue ca ku kokela onyeño, seteka oku sapela Lukristão umue wa pama konepa yespiritu okuti o ka ku kuatisa oku tenda ovina ndomo Yehova a vi tenda. (Olosap. 12:15; 20:18) Pole, o pondola oku setukula ndati ongangu ya Avigaile nda okuti umue pokati kakamba vove o kasi lonyeño omo liocitangi cimue? Nye o pondola oku linga oco o kuatise ekamba liove oku tenda ovina ndomo Yehova a vi tenda? Yehova o ka sumũlũisa alikolisilo ove oku kuatisa omanu vakuavo oku lekisa olondunge kuenda oku amamako oku likandangiya konyeño.

KOLELA KU YEHOVA ECI O KUATA USUMBA

13. Oku lekisa olondunge ci tu kuatisa ndati oku yula usumba?

¹³ Olonjanja vimue, tu ka liyaka lovitangi vi tu kokela usumba. Oku lekisa olondunge ci ka tu kuatisa oku kũlĩha okuti Yehova o kuete unene wa velapo loku kolela kokuaye ndaño okuti tu kuete usumba. (Osa. 27:1) Yehova o pondola oku tu kuatisa oku liyaka lovitangi viosi ndaño muẽle vina tu sima okuti, ka tu tẽla oku vi potolola. Eci oco ca lipita luprofeto Yona. Eye wa solele calua Yehova pole, wa kuata usumba eci Yehova o wĩha ocikele cimue ka ca lelukile.

14. Momo lie Yona a kuatela usumba woku linga ovina Yehova o handelekele?

¹⁴ Yehova wa ecele ocikele cimue ka ca lelukile ku Yona okuti, oku enda kolupale luo Ninivei oco a ka ece esapulo liesombiso kolonungi vialio. (Yona 1:​1, 2) Nda okuti ove wa tambuile ocikele caco, nda wa liyeva ndati? Yona wa sukilile oku linga ungende umue ka wa lelukile wa laikele oku ambata osãi yimosi oku endela posi okuti, oku tunda ko Isareli toke ko Ninivei. Omanu vo pocitumãlo caco va kũlĩhĩwile okuti olongangala. Toke muẽle olupale luo Ninivei lua tukuiwile okuti, ‘olupale lu pesela osonde!’ (Nah. 3:​1, 7) Yona ka lingile eci Yehova o handelekele kuenje wa nõlapo oku tila.—Yona 1:3.

15. Nye ca kuatisa Yona oku kolela ku Yehova? (Yona 2:​6-9)

¹⁵ Yona wa londa vonaviyu yimue ya kala oku enda kocitumãlo cikuavo, ocipãla lofeka yo Ninivei. Noke eye weya oku imbiwa vokalunga kuenda Yehova wo yovola pocakati cocikomo cimue. Ocikomo caco, ca kuatisa Yona oku limbuka okuti, Yehova o kuete unene wa velapo. (Yona 1:​15, 17) Handi vali, ca kuatisavo Yona oku pongolola ocisimĩlo caye. Eye wa limbuka okuti ka sukilile oku kuata usumba woku enda kofeka yo Ninivei momo, Yehova wa laikele oku u teyuila kohele yosi a ponduile oku liyaka layo. (Tanga Yona 2:​6-9.) Noke, eci Yehova a eca epuluvi likuavo ku Yona oco a tẽlise ocikele caye, Yona ka kuatele vali usumba. Eye wa enda ko Ninivei kuenda omanu vo kofeka yaco vo yevelela kuenje va popeliwa.—Yona 3:5.

16. Nye ci pondola oku tu kuatisa eci tu liyaka lovitangi vi tu kokela usumba? (Olosapo 29:25) (Talavo oviluvialuvia.)

¹⁶ Ulandu owu u tu longisa nye? Lalimue eteke ka tu ka eceleli okuti ocina cimue ale usumba tu kuetele omanu u tu tateka oku vumba Yehova. (Tanga Olosapo 29:25.) Oku lekisa olondunge ca kuatisa Yona oku limbuka okuti, ka sukilile oku sakalala omo liovina via ponduile oku lipita laye, pole wa sukilile lika oku ivaluka okuti, Yehova wa laikele oku u kuatisa. Cimuamue haico okuti, nda tua sokolola konjila ndomo Yehova a tu kuatisa kosimbu, tu ka yuvula oku kuata usumba watiamẽla kovitangi tu pondola oku liyaka lavio cilo. Handi vali, tu pondolavo oku sokolola kongangu yiwa ya vamanji vana va kolela ku Yehova poku liyaka lovitangi ale vana va tẽlisa ovikele ka via lelukile.a (Va Hev. 13:6) Omo liaco, tu yongola oku lekisa olondunge poku kolela ku Yehova lutima wosi kuenda oku kuatisa omanu vakuavo oku lingavo cimuamue.

KUATA OVISIMĨLO NDEVI VIA YEHOVA

17. Nye ci tu kuatisa oku lekisa olondunge?

¹⁷ Ndomo tua lilongisa, oku lekisa olondunge ci tu kuatisa oku liyaka lovitangi ka via lelukile komuenyo. Nye ci ka tu kuatisa oku lekisa olondunge? Yehova, eye omunu wa velapo o pondola oku tu kuatisa momo, eye ono yolondunge. Eye o tu kuatisa oku lekisa olondunge pocakati Cembimbiliya kuenda cespiritu sandu. (Neh. 9:20; Osa. 32:8) Eye o tu ĩhavo alungulo a pondola oku tu kuatisa oku nõla olonjila viwa kuenda oku likandangiya konyeño. (Osa. 119:​97-101) Omo liaco, eci tu sokolola kovina Embimbiliya li popia kuenda oku likutilila ku Yehova poku pinga espiritu sandu liaye, tu ka tẽla oku lekisa olondunge. Poku ci linga, ci ka tu kuatisa oku tenda ovina ndomo Yehova a vi tenda kuenda oku linga ovina ndomo eye a yongola.—Olosap. 21:​11, etosi.

18. Nye tua nõlapo oku linga?

¹⁸ Tu yongola oku amamako oku pinga kuenda oku kapako olondunge Yehova a tu ĩha. (Osa. 14:2) Poku ci linga, lalimue eteke tu ka “yapuka vonjila yelomboloko.” (Olosap. 21:16) Handi vali, tu kamamako oku lekisa olondunge otembo yosi kuenda vapuluvi osi. Nda tua ci linga, tu ka “litunda ciwa” loku sanjuisa utima wa Yehova.